Dmth, afganët sot, si shqiptarët në 43-shin, kanë interesin e vetes, familjes dhe fisit para së gjithash. Artikulli është nga Michael Galaty, në revistën amerikane, Christian Science Monitor. Galaty ka jetuar për plot tetë vjet në Shqipërinë veriore, ku ka bërë kërkime antropologjike.


Galaty krahason tentativën angleze për të influencuar faksionet e ndryshme shqiptare gjatë L2B me Afganistanin sot. Shqipëria me Afganistanin ngjajnë në tre gjëra themelore thotë shkrimi: në konceptin e nderit, në atë të mikpritjes dhe në atë të gjakmarrjes. Të treja këto, thotë autori, duhet të merren parasysh nga amerikanët në Afganistan.

41 Komente

S'po flasim per 'trekonshin sunit Tiron-Kavaj-Durres' ktu mer jahu.

Penar,

Po mire ti vete personalisht i lexon shkrimet qe sjelle? Me pak fjale, pasi i lexon (nese i lexon) bene ndonje vleresim minimal te pakten nese ky shkrim ka ndonje vlere apo jo?

Apo meqe e ka shkruajtur dikush me nacionalitet amerikane merret si "masterpiece".

Ja po japim nje fakt per mikun nga  Christian Science Monitor. Zonat ne Shqiperi ku tradita e Kanunit eshte shume e theksuar dhe e "ngjashme" me traditat e Afganistanit ( sipas autorit vazhdon edhe sot, jetojme ne fise dhe nuk njohim shtet) jane ne Veri te Shqiperise. Autori sikur te merrte mundimin te bente nje kerkim te vogel per Shqiperine do verente se ne ato zona shume nga banoret jane Katolike = Christian. Tani krahasimet me Afganistanit ja leme autorit, por ne fillim te na thote sa Katolike ka Afganistani!!

Pervecse varferis, mjerimit dhe analfabetizmit ne ato kohe nuk shoh ndonje ngjashmeri tjeter.

Liqen, ndoshta nuk e ke kuptuar shkrimin apo thelbin e shkrimit, por eshte nje kendveshtrim jo vetem interesant, por edhe nje alternative se si mund ti jepet fund me sukses per te gjitha palet kjo lufte e tejzgjatur.

Persa i perket faktet qe i jep ti "mikut" nga CSM jane krejt pa lidhje me cfare ka shkruar ai, apo qe ka te beje me temen. Plus, qe gabohesh edhe ne menyren se si e artikulon ti kundershtimin tend. Kanuni i Lek Dukagjinit nuk eshte i vetmi Kanun qe eshte perdorur ne Shqiperi. Kanun ka pasur cdo krahine shqiptare nga jugu ne veri.

Une nuk shoh ndonje paralelizem negativ ne kete shkrim, aq me teper qe i referohet nej periudhe shume te larget ne historine tone; ne te njejten kohe, eshte nje teze per ti dhene zgjidhje konfliktit ne Afganistan.

Se pari, nese une mendoj personalisht qe shkrimi eshte teper i dobet dhe analiza e qeshtjes qesharake, nuk do te thote qe kam dicka personale me autorin e shkrimit apo me pak akoma me penarin qe e ka sjelle ketu. Pra te kuptohet qe nuk po mundohem te fyhej apo denigroje dike.

Tani i/e dashur "une them".

Autori i shkrimit ka qendruar me vite ne Shqiperi ne zonen e Veriut dhe eshte qesharake qe nuk ka mundur te dalloje as gjerat me elementare te zakoneve / traditave shqiptare.

Tjeter gje Kanuni i vjeteruar dhe tjeter gje mikpritja Shqiptare. Si ne Veri  edhe ne Jug mikpritja e mikut eshte e shenjte dhe njerezit krenohen me bujarin e treguar. Pra, nuk eshte e shkruar me ligj e as me kanun qe si ta presesh mikun ne shtepi qofte ky i huaj apo vendas. Me thuaj te lutem cfare kanuni ka Laberia apo Shqiperia e mesme qe nuk kane asnje dallim per nga menyra si i presin miqte. Ndersa ne Laberi te vinin ne krye te tryezes dhe pjesen me te mire te shelegut, ne Shqiperine e mesme zgjidhnin rakine me te mire e te lanin kembet!!!

"Teza" juaj per ti dhene zgjidhje  Afganistanin ka shume mangesira te theksuara. E para vete numri i popullsise se Afganistanit, siperfaqja territoriale e Afganistanit jane tejet qesharake  krahasimet me pjesen veriore te Shqiperise.

Akoma me fatal krahasimet e Britanikeve ne Shqiperi 1940 me Amerikanet e Britaniket ne Afganistan sot. Britaniket ne shqiperi ne ate kohe organizonin luften ndaj nazismit gjerman dhe fashizmit italiane, ndersa sot ne Afganistan ndaj Talibaneve, qe ndiq me vemendje jane Afganistaneze vete e para dhe e dyta jane vete pjese e trialeve Afganistaneze.!!!!!! Besoj dallimi eshte shume i qarte dhe s'ka nevoje per komente te tjera.

 

 

 

Mendoj qe Afganistani dhe Shqiperia e viteve te l.2.b. ngjajne si dy pika uji.Po te shikoni me vemendje nje dokumentar te Italis Fashiste jene e njejta gje.Do te shikosh gomer apo kuaj te lidhur burra qe pin duhan me pip te gjat,te pa rruajtur. Gra qe mbajne ferexhe ose ndonje send ne koke qe ,kan turp te shofin kamaramanin.Rruge me kalldrem pa kanalizime.Perdorin shume qerpicin si material ndertimi.Burrat ulen kembe kryq ne shilte ose minder.Kudo pisllik dhe mizerje.Ah po se hrova dhe qent i shef me shumic.Ne kete realitet,ku gomari dhe kali jane mjet transporti,na dalin fiset, te paret e katundit,bajraktaret,te mocmit e fisit,qe nuk ka asgje me zhvillimin dhe civilizimin.Pse duhet te shqetesohet Liqeni?!

 Afganistani nuk është si Vietnami, është si Shqipëria

 

Nga Michael L. Galaty, “Christian Science Monitor” 

Nëse presidenti Obama mëson nga gabimet e britanikëve në vitin 1943 me Shqipërinë dhe i takon luftëtarët afganë sipas kushteve të tyre, SHBA mund të përfundojë luftën dhe të fitojë paqen me nder në Afganistan

 

 

Ndryshe nga shumë krahasime popullore që bëhen së fundmi, Afganistani nuk është si Vietnami.

Por është më shumë si Shqipëria.

Rreth 70 vite më parë, Shqipëria - një vend i vogël malor në Ballkan, ishte akoma i populluar nga shumë luftëtarë fanatikë fisesh. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Gjermania e pushtoi këtë vend.

Nisur nga rëndësia strategjike e Ballkanit, Aleatët, të drejtuar nga britanikët, dërguan agjentë të fshehtë për të organizuar rezistencën vendase në Shqipëri.

Por këta agjentë të Aleatëve ishin të paaftë që të mendonin si luftëtarët e fiseve, e për këtë arsye dështuan.

Nëse presidenti Obama mëson nga gabimet e britanikëve dhe takon luftëtarët afganë sipas kushteve të tyre, Shtetet e Bashkuara mund të përfundojnë luftën dhe të fitojnë paqen, ndershmërisht.

Kultura fisnore shqiptare ishte dhe është ende e bazuar mbi lidhjet familjare. Besnikëria shkon në radhë të parë për familjen dhe fisin.

Në vitin 1943, shteti shqiptar ishte vetëm 30 vjeç dhe drejtuesit e fiseve kishin shumë pak ose aspak besim te shteti, për të cilin besonin se ishte i korruptuar.

Mbi të gjitha, kultura fisnore shqiptare ishte një kulturë grindjesh. Disa fise ishin miqësore, të tjerat armiq të përbetuar.

Kjo kishte krijuar një rrjet të ndryshueshëm, pothuajse të pakuptueshëm aleancash e fraksionesh, ngjashëm me Afganistanin.

Siç shkruante një oficer aleat: “Të shpenzosh orë të tëra në përpjekje për të bërë që një shqiptar të jetë në një këndvështrim me ne, është një humbje kohe; e vetmja metodë e mundshme është që ta bindësh atë se projektet që ti dëshiron, janë të dëshirueshme dhe nga këndvështrimi i tij.”

Në fund fare, shqiptarët nuk u bindën. Kostot ishim të larta: të paktën 14 agjentë të Aleancës dhe një numër i papërcaktuar shqiptarësh vdiqën dhe tonelata me pajisje u zhdukën.

Në vitin 1945 gjermanët ishin larguar duke e lënë Shqipërinë në duart e diktatorit të pamëshirshëm komunist, Enver Hoxha.

Nuk ka pse përfundon kështu dhe në Afganistan.

Ajo çka ishte e vërtetë për udhëheqësit e fiseve shqiptare në vitin 1943 është edhe për drejtuesit e fiseve në Afganistan në vitin 2010; ata më së pari do të veprojnë në interes të familjes dhe fisit të tyre.

Besnikëria e tyre kryesore nuk është ndaj qeverisë apo ideologjisë. Duket se zoti Obama dhe komandantët e tij ushtarakë e kuptojnë këtë.

Por leksionet nga dështimi i Aleatëve në Shqipëri shkojnë akoma më thellë.

Leksioni i parë: shqiptarët tradicionalë varen nga një sistem qindravjeçar ligjesh zakonore, që quhet Kodi i Lekës, e që bazohet në konceptin e nderit.

Ekuivalentja afgane quhet rang.

Një luftëtar shqiptar preferon të vdesë se sa të çnderojë veten dhe familjen e tij, e njëjta gjë është dhe për luftëtarët afganë.

Kjo i bëri shumë të vështira gjërat për agjentët britanikë, të cilët nuk mund t’i bindnin shqiptarët që të vepronin në mënyrë të pandershme - të tradhtonin familjen apo miqtë që punonin për gjermanët, për shembull - dhe asnjë shumë parash nuk mund të ndikonte.

Në të njëjtën mënyrë, ushtarët amerikanë duhet ta marrin në mënyrë shumë serioze kodin zakonor të afganëve, Pashtunwali.

Në çdo aksion që ne ndërmarrim, në çdo negociatë, nderi është në rrezik dhe pa nder një afgan, ashtu si një shqiptar, nuk është asgjë.

Baza për një marrëdhënie me Afganistanin duhet të jetë nderi dhe nderi ndahet mes individëve, burrë me burrë.

Duke shtuar më shumë trupa në terren, duke ndërvepruar me afganët, është e vetmja mënyrë për të ndërtuar lidhje të tilla të nderit.

Leksioni i dytë madhor që duhet mësuar nga gabimet britanike është: në kulturën shqiptare miku është i shenjtë. Sipas kulturës zakonore, mëkati më i madh është që t’i mohosh një vizitori mikpritjen.

Ekuivalentja afgane është melmastia.

Ushtarët britanikë patën avantazh nga mikpritja shqiptare, por ajo ishte një thikë më dy presa. Njëherë që një mik vjen në shtëpinë e një shqiptari, ai krijon një lidhje nderi për ta mbrojtur atë, edhe nëse ai është nazist.

Afganët gjithashtu i quajnë miqtë të shenjtë. Ata që kanë mikpritur luftëtarët talebanë nuk kanë asnjë shans që t’i dorëzojnë ata. Ne mund të gjurmojmë talebanët, por nuk do të presim shumë nga afganët tradicionalë, që në termat shqiptarë, i kanë mirëpritur ata.

E treta dhe përfundimtarja: në kulturën tradicionale shqiptare, e vetmja mënyrë për të sjellë në vend nderin është gjakmarrja ose pajtimi me ndërmjetësimin e “miqve të mirë”, në formën e besës apo pajtimit.

Fjalët afgane për gjakmarrjen dhe për pajtimin janë badal dhe rogha.

Britanikët dhe shqiptarët refuzoheshin gjithmonë mes këtyre dy poleve, gjakmarrjes dhe pajtimit.

Luftëtarët amerikanë në Afganistan do kenë të njëjtin problem.

Obama ishte drejt hapjes së derës së pajtimit gjatë fjalimit që mbajti në West Point gjatë muajit që shkoi. Nëse SHBA duan që të kenë sukses në Afganistan, strategjia në terren duhet të jetë një marrëveshje paqe mes individëve, familjeve dhe fiseve.

E çka është më e rëndësishme, bëni paqe me të afërmit e atyre që janë vrarë pa dashje, të cilët nga ana e tyre janë të përkushtuar për të marrë gjak.

Jehona e kulturës fisnore vazhdon në malet e larta të veriut të Shqipërisë, por vendit sot është në rrugën për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian.

Nëse është kështu, nëse SHBA do të fitojë në Afganistan, ne duhet të mendojmë si një luftëtar i djeshëm i Shqipërisë.

Ne duhet t’i vrasim armiqtë tanë ose të përgatitemi për pajtim me ta. Nuk ka rrugë të mesme.

 

* Michael L. Galaty është profesor i antropologjisë në Millsaps College në Jackson, Mississipi. Ai ka kaluar tetë vite në veri të Shqipërisë duke kryer studime. Titulli është redaksional. Titulli në origjinal: Afganistani nuk është si Vietnami

 

Mare nga gazeta Tema.

na krahasojne me afganet, e tmerrshme

po ne jami race superiore, s'diskutohet fare

nuk e kisha fjalen aty

menyra se si e trajtojne ata femren eshte c'njerezore, me kete  nuk dua te them absolutisht se shqipot e trajtojne mire

megjtihate ka ndryshim

Ne rastin e 'uritheve te HinduKush-it', Sheriati i aplikuar rreptesisht do ia permiresonte jeten gjinise femer. Me ato 'mullah'-e analfabete, dhe zakone te peshtira, e kane bo lesh-e-li sheriatin e tashi shesin pordhe duke e qujt veten 'Taliban' (student).

Liqen, Kanuni as me pak as me shume eshte nje KUSHTETUTE veteqeverisese shume moderrne ne mungese te shtetit moderrn sic e njohim ne sot, dhe tregon as me pak as me shume, por civilizim shume te zhvilluar ku njerezit mund te jetojne edhe pa doren e hekurt te shtetit.

Por, qe te jemi te qarte, Kanuni apo Kushtetuta jane te bera per njerezit nga njerezit; dhe bazen duam nuk duam e kane nga zakonet, nga nevojat dhe traditat e nje populli. Pikerisht, ne vitin 2010 pika me e dobet e shtetit Shqiptar eshte Ligji dhe Drejtesia, pasi ligjet nuk jane pergatitur ne baze te eksperiencave shqiptare, mentalitetit, tradites, mikpritjes, e shume zakoneve te tjera; por eshte mare shabllon nga shtete te tjera si Amerika, Gjermania, Franca etj. cka dhe nuk perputhet me realitetin.

Dhe pikerisht autori per mendimin tim ngre nje teze teper interesante, pasi analizon perciptas disa dukuri te ngjashme te dy kombeve, dhe terheq vemendjen se forca e zakonit eshte me e forte se konceptet shabllon te perendimit.

Hmmm, per nje model te "suksesshem" kopjimi, autori mund t'i ishte referuar edhe Skocise ...

Nga ana antropologjike, zgjidh e merr neper glob, ka shume alternativa.  Megjithate duke e "kornizuar" kaq ngusht, s'i vjen dhe aq ne ndihme administrates.  Me "kornizim" te ngusht i referohem jo vetem mos-ngjashmerise per nga diversiteti i gjuheve, pozites gjeografike, dhe rrjedhimisht gjeo-politikes, por dhe faktore te tjere si muxhahadizmi, talibanizmi, qe jane jo pak te rrenjosur ne rreth 30 vjet.  Te njejtes periudhes, meqe ra fjala, qe autori i referohet si rezistence te fiseve shqiptare ndaj shtetit te vet te korruptuar (!)

Plus, i njejti mentalitet kanunor, apo e njejta e tradite qe autori i referohet per "mikepritjen e nazisteve" rezultoi (dhe jo, nuk eshte ezauruar si argument) ne mikepritje te hebrenjve.  (Po ta marrim si te dhene qe s'e luan topi kete punen e "mikepritjes se nazisteve.&quotsmiley 

Artikull i dobet.  Per te vene ne pah nje "kuriozitet" antropologjik me doza te theksuara barbarizmi dhe ekzotizmi perendimor ne kendveshtrim.

Dicka qe vecova:

On top of that, Albanian tribal culture was a feuding culture. Some tribes were friendly while others were sworn enemies.

Shembuj pls?  Se si fjali te dala nga pershkrimet e fiseve te Amazones, apo te Amerikes se Veriut pri-kolonizimit me duket kjo.

Monde, ia ke fut kot. Shkrimi nuk eshte per "kuriozitete" antropologjike, por per thelbin. Ato tre gjerat e permendura (nderi, mikpritja, gjakmarrja) jane gjera shqiptare qe ne diskutimin per Afganistanin jane te rendesishme dyheresh: 1) sepse karakterizojne marredheniet e shqiptareve me njeri-tjetrin, dhe 2) sepse anglezet ne 43-shin (dhe amerikanet ne Afganistan sot, shkon argumenti) nuk i kuptojne fare sa rendesi kane keto marredhenie.

P.sh. shiko kete cope: 

In 1943, the nation of Albania was scarcely 30 years old and tribesmen felt little or no loyalty to the state, which they believed was corrupt. On top of that, Albanian tribal culture was a feuding culture. Some tribes were friendly while others were sworn enemies.

This created an ever-shifting, almost incomprehensible network of tribal coalitions and factions, much akin to that in Afghanistan. As one Allied officer noted, “To spend hours trying to make an Albanian see the British point of view is a waste of time; the only possible method is to persuade him that some project desired by you is desirable from his point of view as well.”

Pra, e para, shqiptaret nuk kishin (dhe nuk kane) besim tek shteti. Kjo krijoi nje rrjet koalicionesh fisesh e grupesh (Bernd Fischer, ne historine qe ka bere ai per Shqiperine ne mes te luftrave flet per kete). Edhe pastaj citimi nga ai oficeri anglez. Me nje fjale, nuk eshte "ekzotizem" apo "barbarizem", eshte thjesht shpjegimi i "stilit shqiptar" per ata qe nuk dine ndryshe vec stilit anglo-sakson.

Enj, flm per sjelljen e shkrimit te plote.

Penar, s'para te jam kthyer ndonjehere me "futja kot" por po e marr si reagim "te vrullshem." 

Kam lexuar jo pak per SOE dhe OSS ne Shqiperi.  Ne organizaten e pare dihen tashme ndarjet midis agjenteve "pro jo-komunisteve" dhe "pro-komunisteve."  S'me kujtohet per momentin ne cilin liber, por ka pasur "deshmi" nga keta agjente edhe per kanibalizem ne veri.  Si i padegjuar ky fenomen nga ndonje burim tjeter, qofte historik, apo antropologjik, kjo deshmi eshte tregues njeanshmerie (per te mos thene ndonje gje tjeter.) 

I qendroj mendimin tim me lart.  Kuriozitet antropologjik, ose dhe paralelizem i percipte (une vete e kam permendur disa here kur ka rene fjala thjesht per Kanunin.)  I percipte sepse eshte i vecuar nga rrethanat e tjera, qe i permenda ne pergjithesi, qe nuk jane hic te ngjashme ne te dy vendet.

Nuk dinin anglezet ndryshe?!  Kane pasur mjaft eksperience me klanet highlander te Skocise.

Kaq i dashur, dhe ia rezervoj vetem vetes te drejten e te thenit qe mund "t'ia kem futur kot." smiley.

 

S'me kujtohet per momentin ne cilin liber, por ka pasur "deshmi" nga keta agjente edhe per kanibalizem ne veri

Nuk hasa asgje te tille te "The Wildest Province". Shume shume kishte deshmi te nje varferie te tejskajshme, dhe shqiptaresh qe zhvarrosnin italianet e vrare per t'u marre rrobat (te njejten gje benin edhe me materialin e parashutave qe hidhnin furnizimet per anglezet)

Dakord. S'do te them me qe ia ke fut kot. Po, kesaj radhe, po ta thoja ne reference te "kurioziteteve antropologjike". Mua m'u duk se s'ishte fare shkrim qe merrej me kuriozitete. Se te thuash qe shqiptaret ishin (e mbase jane akoma) njerez qe veprojne ne te mire te fisit dhe familjes, e jo domosdoshmerisht ne te mire te shtetit, apo drejtesise, nuk eshte argument jashte kesaj bote. Perkundrazi. 

Nejse, tha.

Budallalleqe me oke!

"Feud"-i (gjakmarrja/hakmarrja) ka qene dhe ndoshta eshte akoma element shume i madh ne Italine e Jugut ne zgjidhjen e problemeve dhe perplasjet e njerezve.

Ne Shqiperine e Veriut dhe kudo ne Shqiperi nderohet dhe respektohet miku, por nazistet ne Shqiperi nuk kane pasur kete status.

Po te shikojme dhe kerkojme ngjashmeri gjenden kudo neper bote.

Ne Afganistan ka nje kryengritje qe behet mbi baza islame por ne thelb eshte nacionaliste, fisnore me mire, pashtunalie. Islami i jep baze me te gjere dhe sigurisht qe ka rol kryesor perbashkues edhe pertej fiseve.

Ajo qe nuk po kuptojne amerikanet eshte se cdo zgjidhje qe vjen nga jashte populli i Afganistanit nuk ka per ta pranuar. Nuk genjehen fiset dhe as nuk ka ngjashmeri me Shqiperine ketu.

Ne Shqiperi behej fjale per nje force ushtarake te huaj qe britaniket kerkonin t'i benin shqiptaret qe t'i luftonin. Ndersa ne Afganistan behet fjale qe te luftojne nj-tj.

Qe kemi qene tribu, ska nevoje te na i tregoje ky. Rrjedhojat e te qenit tribu, besoj shifen dhe sot, me formimin e natyrshem te klaneve ne cdo hapsire shqipfolese, madje dhe te ky blog.

Shume nga burimet e autorit te artikullit eshte marre nga libri "The Wildest Province: The SOE in the land of the eagle". Kujtimet e britanikeve mbeten kujtime imperialiste. Dmth cpret te te thote nje Cambridge educated british dandy, kur e kane derguar ne Bize? Sidoqofte, ata vertet deshtuan pasi nuk arriten qe t'i mbushnin mendjen bajraktareve te 'qisnin pushke'. Ne Kosove paten nje fare suksesi me Gani bej Kryeziun, por ne Shqiperi jo.

Analogjia qendron!

Menyra se si tregohet Shqiperia ketu eshte si e atyre kolonizatoreve europiane qe pershkruanin fiset barbare dhe te egra qe gjenin ne vendet ku shkonin per t'i kolonizuar.

Organizimi tribal ka ekzistuar ne gjithe globin ne periudhen para-shtet. Cfare ka ketu per t'u cuditur dhe nuk eshte rast specifik ky per nje vend apo dy? Edhe vazhdimi i ketij organizimi apo mentaliteti lidhet pastaj me traditen dhe forcen e shtetit. Ne nuk kemi pasur fatin si Anglia qe te kemi mbreteri te forte dhe ne pune shekuj e shekuj te tere.

Lidhja qe behet me emisaret britanike ne Shqiperi ne L2B nuk qendron. Cfare shteti kishte ate kohe ne Shqiperi? Aty ishte nje regjence qe jo te gjithe shqiptaret e pranonin. Si autoritet moral dhe organizativ mbeteshin "paria" e zonave; bajraktar, kapedane, bejlere etj.

Shqiptaret ishin te mencur, pse te hynin ne nje lufte me gjermanet qe ne ate kohe konsideroheshin kalimtare. Cfare kishte bere per ne kjo Anglia pervecse kishte vulosur copetimin e trojeve shqiptare ne 12-13 (gjithmone ne konteksin e kohes kjo te merret)? Megjithese kjo zgjedhje e tyre rezultoi fatale ne te ardhmen e Shqiperise ne kahun ideologjik qe mori.

Mijera indiane jane vrare ne L1B duke luftuar per Imperine Britanike. Bile edhe njeriu i paqes, Gandi, ka marre pjese me devocion per te rekrutuar indiane ne sherbim te Britanise qe te vriteshin ne fushat dhe gropat e Europes. Sic thonte vete Gandi per kete me vone, ky ka qene nga vendimet me te veshtira qe ka marre. Prandaj keta anglezet ta marrin avash kete pune se nuk i gjejne aq lehte njerezit te vriten per ta. Nuk eshte pune fisi por pune interesash.

Shkrim pavlere!

Ç`duan amerikanet ne Afghanistan? Pse kerkojne qe te ju imponojne me force idete dhe sistemin e tyre? Nese kerkojne asgjesimin e rrezikut nga Bin Laden mund te kishin ushtruar presion mbi qeverine talebane dhe jo te bombardonin ne vitin 1998 duke u armiqesuar me ta dhe bere qe lidershipi taliban te strehonte edhe me shume Bin Laden. Amerikanet jane marre vesh ne te kaluaren me ta, bile i kane financuar. Afghanistani po afrohet me Vietnamin per sa i perket disfates, kontekstet sociale, politike etj ndryshojne, por lufta per te kundershtuar pranine dhe sistemin qe ju imponon Amerika eshte e ngjashme. Qeveria vendase qe mbeshtetet nga US asnjehere nuk do te jete e qendrueshme pasi shikohet si dicka e huaj, fut ketu edhe korrupsionin e qeveritareve te tille qe ne te shumicen e tyre nuk jane ne poste per merita por se nuk ka te tjere qe do ju bindeshin urdhrave.

une them,

E devijove debatin tek Kanuni nese eshte i mire apo i keqe. Po diskutohet Afganistani dhe lidhja qe autori i ben Shqiperise ne vitet 40.

rakia, 

Shqetsimi im eshte se kjo lajthitje tipike perendimore ( me tituj shkencore e doktoratura) po krijon nje imazh teper negativ dhe te shtrember per Shqiperine duke sulmuar pikerisht mikpritjen dhe bujarin shqiptare. Sipas ketyre te fundit shqiptaret e kane ne gjak  krimin, mbatjen e armes ne brez, ekzekutimin publik , egersine ndaj femres sepse jane rritur ne fise dhe njohin Kanunin vetem!!! Po behen krahasime absurde si p.sh. midis Kosoves dhe Palestinen dhe tashme Shqiperise me Afganistanin. Eshte nje injorance totale qe ne disa raste me ngjan e qellishme.

Sot ne Angli ishte lajm kryesor pagesa pres 2 milion dollaresh bere disa liderave ne Afganistan per te kap Bin Laden dhe kishin deshtuar totalisht..! Kjo per te vetmin fakt se besimi midis perendimoreve dhe popullsise lokale eshte zerooooooooooooo! Per ta amerikanet dhe britaniket jane Pushtues jo MIQ si i kishin shqiptaret britaniket me 1943!!!!

Nuk e di sa klase shkolle duhet te kesh apo pse duhet marre krahasim kaq ekstrem per amerikanet per te kuptuar qe tjeter ti kerkosh tjetrit te spiunoje vllane, fisin, fshatarin e vet taliban dhe tjeter ti thuash hajd t'jua fusim Ruseve si p.sh. vetem disa vite me pare!!!!!! Pra mos i kujtoni kaq naiva amerikanet se kane bere shume me perpara ne ate vende dhe nuk kane nevoje per krahasimet me Shqiperine e vitit 1943.

Monda ja ke fut plot, mos e vri mendjen....    smiley 

 

 

 

 

 

 

besoj se nqs thelbi i ketij artikulli do te kuptohej me shpejt (vetem se fundmi US i jane futur pakashume kesaj strategjie, fatkeqesisht. jo se s'kane dashur, po aq kane ditur) nga zyrtaret e Pentagonit jo vetem ne Afganistan s'do degradonte situata ne kete gjendje po dhe pasojat e luftes ne Irak do te ishin te minimizuara dhe mos them qe ushtria amerikane do vazhdonte te konsiderohej si "Clirimtare" qe nga mesymja e me pas.

jane zona "qe luften duhet ta udheheqesh me ZEMER dhe jo arrogance" dhe kjo nuk kishte si te ndodhte forcat e koalicionit e konsideronin deri ne percmim popullsine vendase. pavarsisht synimit per te treguar te kunderten perpjekjet fallco nga instruktimet e manualeve ushtarake te pergatitura kryekeput mbi baze FUQIE dhe FORCE e duke e lene RESPEKTIN per kulturen dhe traditat  e popullsise vendase si pike fundit referimi.

 Autori, me aq sa lexova nga nje perkthim i vogel (qe kish sjell nje komentator), mu duk se kish nje far te drejte. Kuptohet krahasimet jane per punen e metejshme te amerikaneve jo per te bere hulumtime dhe per te vrare mendjen shqiptaret, jo-po ketu ka te drejte , jo-po ketu s'ka te drejte, ketu nuk shkon ky krahasim. 

Ne fund te fundit, pashtunet kane shum karakteristika te perbashketa me shqiptaret, biles dhe shum fjale e shprehje tingellojne si shqip, pavarsisht se jane hajvane. Ketu ne perendim, une i studioj/shikoj te dy grupet dhe pashtunet dhe farsinjt, dhe farsinjt me duken me te bute, me te arsyeshem, nderkoh qe pashtunet hiqen si garipa, te tjeret ju duken si budallenj, hiqen si trima, te forte, nderkoh qe ndaj nje te larti, shefi p.sh. rrine si te servilosur. 

Shkrim me idjot nuk me kane zene syte. Nuk mund ta besoj qe nje njeri i statures se ketij, qe ka bere me dekada ate lloj pune, si reporter apo gazetar, apo dhe qe paska mbaruar nje shkolle te larte; paska ardhur ne Shqiperi dhe absolutisht ka cuar dem mu` ne hale te s'emes plot 8 vjet! Eshte e pabesueshme idjotesia e ketij shkrimi!

Asnje nga paralelizmat nuk qendron, absolutisht asnje! Bile paralelizmat jane aq idjote, saqe mendja me shkon t'i marr vetem si qellimisht dashakeqe! Eshte e pabesueshme, qe nje artikull i tille mund edhe te merret per baze si tip keshille apo leksioni nga ndonje palodiplomat injorant qe mund te kete ne dore mbarevajtjen e ndonje misioni ne Afganistan!

Po ja, qe paska njerez te tille qe nuk mbushin fare nga trute, dhe ndoshta duhet te kete shume si puna e ketij qe po e cojne Ameriqine nga suksesi ne sukses dhe nga fitorja ne fitorje en Afganistan!

Sinqerisht, ma ka neveritur fare! Ndoshta dhe si njeri ky Yemma duhet te jete per vete i neveritshem!

Po si more, kaq i trashe te jete tjetri megjithmend? Te jetoje 8 vjet mes shqiptareve dhe te mos mesoje as edhe nje gje te vetme per historine e shqiptareve??? Kaq i trashe te jete tjetri? Zemo ishte ky apo amerikan mer yahoo se nuk kam pare njeri kaq te trashe!

Po si mund te anashkalohet historia e shqiptareve? Si mund te guxoje ky te permende shtetin 30 vjecar te shqiptareve qe na u vizitua nga agjentet britanike, dhe nuk e paska futur ne tru FAKTIN qe kishte pikerisht 30, jo vetem mosha e shtetit shqiptar, por 30 vjet nga masakra qe i bene atij shteti britaniket!

Eh cfare plehu mer jahuu. Dhe jam i bindur qe 8 vjet mes shqiptareve ky karafil idjot eshte paguar me flori nga amerika, dhe fatura i eshte dhene shtetit shqiptar demek ne formen e ndihmes madheshtore te popullit dhe shtetit vella amerikan!

M'u neverit fare!

Jam dakord pjeserisht me Monden, dakord me ata qe u neveriten nga shkrimi, dhe krejtesisht kunder atyre qe pane "gjera pozitive" ne te.

Populle fisnik ai i Afghanistanit, Gjermanet mundoheshin ti mbushin mendjen qe te luftojne Anglezet kur te trokasin porten nga Persia. Gjermania duke u munduar te ndertoje dhe histori-mithollogjine e tyre, i quajti dhe Arjan, prandaj dhe aeroplanat Afghanet i kane ashtu sic i kane.

Per artikullin, komplet i koti per shkakun 1) se nuk ka shume lidhje midis nderhyrjes Amerikane ne Afghanistan dhe nderhyrjes Angleze ne shqiperi, 2) sepse ne 30 vitet e fundit, Islami ka bere disa ndryshime te rendesishme ne Afghanistan.

Gjithashtu nuk eshte shume i sinqerte, flete per mungesen e suksesit te anglezeve por nuk ze ne goje as gjermanet, as italianet, dhe as komunistat--se per shqiptare fisnor komunizmi eshte me sundues dhe i huaj sa eshte amerikanizmi ne Afghanistan.

Ka te drejte ama tek nje pike, sistemi ne shqiperi ka qene i ngjashem perpara luftes se dyte boterore me ate te Afghanistanit te viteve 60-70, (te tanishem pas 10 vjete taleban, me pakistanin ne krahe dhe lufte me sovietiket, nuk ma merre mendja). Keshtu qe me mire kete ta dinin ruset ne 79.

Sic tha dhe Monda, kjo eshte dicka shume me e perhapur gjeografikishte, jo thjeshte karakteristik e pathaneve dhe tona.

Mbasi ka thene ngjashmerit te thoshte edhe ato qe na dallojne nga Afganistani.

Nuk jemi luftedashes, na pelqen kultura perendimore, kemi gati nje shekull qe adhurojme Ameriken.

@ Liqen, secili/a ka mendimin e vet.  Problemi im i vetem me shprehjen ne fjale ishte ne aspektin e etiketes.  Posti ne vetvete eshte tjeter gje.

@ Zigur

besoj se nqs thelbi i ketij artikulli do te kuptohej me shpejt (vetem se fundmi US i jane futur pakashume kesaj strategjie, fatkeqesisht. jo se s'kane dashur, po aq kane ditur)

S'kane ditur?  S'kane dashur?  E luhatshme pak kjo Zigur duke pasur parasysh "war profit" apo "war profiteering", apo buxheti i Pentagonit qe eshte rritur ne 70%.   Po leme menjane shkaqet e luftes (te Irakut po e po) ne Afganistan.  Por ekspertiza nuk ka munguar asnjehere.  Per me teper, qe ne 1999, Rusia i ofroi ndihme US per problemin ne rritje me talibanizmin ne Afganistan, ndihme kjo qe per shume arsye u mohua.  

Cfare i shitet publikut per PR, dhe cfare behet brenda dyerve, i luhat ato dy pyetjet qe bera me lart.  

Monde ca ben yll, smiley

Por ekspertiza nuk ka munguar asnjehere.

Po, e vertete. eshte e luhatshme, po per mua anon nga: s'kane ditur.

kurse eksperitzat dhe raportet jane interpretuar nga nje sere keshilltaresh ushtarako-politike ne zyrat komode te Uashingtonit, qe sado te afte dhe familiar te kene qene me situtaten, realiteti ka deshmuar dhe deshmon se vendimet strategjike jane marre nga njerez qe nuk kane kuptuar ose anashkaluar psikologjine e ketyre zonave. mos harro qe SYNIMI ishte: arritje me sukses te objektivave! qe mund te mos kene patur asnje lidhje me armet e shkaterrimit ne mase dhe vet Sadamin. US u mirepriten nga shumica.

..duke pasur parasysh "war profit" apo "war profiteering", apo buxheti i Pentagonit qe eshte rritur ne 70%.

cfaredo te kish qene objektivi i luftes ne Irak. ketu nuk diskutohet perse vajti US ne Irak. diskutohet si mund te fitosh luften me nje kosto sa me te vogel! u pa dhe u deshmua boterisht qe: not everything went according to the plan!! te mos permendim koston politiko-financiare ne arenen nderkombetare: renie drastike e reputacionit te US ne bote! per mendimin tim kjo eshte i lidhur direkt me National Security. ky plan i deshtuar eshte faktori kryesor per perveshjen e botes myslimane me nje fryme extreme negative per US, e cila u perdor mesemiri nga grupet ekstremiste per te indoktrinuar idete e tyre te popullata e thjeshte per te arritur qelliment e tyre dhe per rrjedhoje fillimin e nje lufte te "Shenjte". suksesi i kesaj te fundit faktohet me shumefishimin e grupeve terroriste dhe fuqizimin e tyre, si jo me pare.

A eshte kjo ne favor te US? pra plani nuk u doli sic e kishin thurrur dhe me shume kane humbur sec fituan. sidoqofte jane te zgjuar bota: u hodhen themelet per dekadat ne vazhdim.

 

US eshte superfuqi dhe planet strategjike te saj nuk i mat me buxhete dhe shpenzime afatshkurtera, por ne nje kohe me te gjate. Ka interesa gjeopolitike, ekonomike, ushtarake etj. qe nje superfuqi e tille eshte e pergatitur t'i financoje per te arritur qellimet e saj. Ky argumenti se po shpenzon kaq para aktualisht eshte naivitet. Deshtimi i parashikimeve per konfliktet e hapura eshte edhe i lidhur me kostot e luftes, njerezore dhe financiare. Nese plani do te kishte ecur edhe kostot do te ishin me te ulta.

me duket se po thua te njejten gje.

qellimi dhe te tera interesat e US permblidhen ne: te vazhdojne te jene sa me gjate (cdo superfuqi e ka nje fund) si superfuqia vendimtare dhe lideri kryesor ne arenen nderkombtare.  ne kete "lufte" te padukshme, nqs mund ta quajme keshtu, nuk jane vetem US konkurente. cdo hap i gabuar, i hedhur me vonese apo i hedhur pas eshte nje hap perpara per kundershtarin. megjithese shume pas, sa eshte fuqizuar Kina kete dekade? po reputacioni i US ne Iran, Korene e Veriut dhe vazhdimi i zaptimit te territoreve palestineze nga Israeli?

bashke jemi ne nje mendje ne kete pike po e kisha per ate Yllin me siper me shume.

S'paska ndryshu shume shqiperia qe prej 1943 Vec se jena bo ma shume "modern" smiley

Asnje nga paralelizmat nuk qendron, absolutisht asnje!

Pse kaq kategorik i dashur? Une kam nje shoqe Kosovare qe, pavaresisht se po ben MA ne international relations, e di qe vjen nga fisi 'Gashi. Kur ky autor flet, flet per ndoshta 1/3 e Shqiperise, ku British Liason Officers, ishin ne kontakt me 'bajraktare' si nji fare Nik Sokoli qe ishte '7 uje e 1 kos' e nuk i shkonte fjala jashte katunit te vet e megjithate donte arin e anglezeve e u premtonte qe ishte ne gjendje te ngrinte ne kembe 3000 shpellare.

Nji kjo, e dyta, eshte fakt qe forcat gjermane sollen me vete kontigjente Taxhike. Ku tjeter ka Taxhike sot? (trick question). Pra, edhe Gjermanet i shihnin Shqiptaret si tip Afganistani (deri ne nje fare menyre, ndonese analogjia me e after eshte ajo e Libanit)

C'ja fut kot!

PS: e kam shpjeguar pse nuk qendron asgje. nuk e di pse te qenka dukur e pakuptueshme.

I vetmi 'shpjegim' i pathosit tend eshte me poshte. Te tjerat..thjesht pallavra

Si mund te guxoje ky te permende shtetin 30 vjecar te shqiptareve qe na u vizitua nga agjentet britanike, dhe nuk e paska futur ne tru FAKTIN qe kishte pikerisht 30, jo vetem mosha e shtetit shqiptar, por 30 vjet nga masakra qe i bene atij shteti britaniket!

Mbetem i mendimit qe zona operative e disa British Liason Officers nuk ishte shume ndryshe nga Pushtunistani.

Zona e mendimit te oficereve britanike ka qene ajo qe rreh uje ne hava! Nese tjetri nuk ecen me kembe ne toke po fluturon me presh ne sume, perfundon shpesh si britaniket, qe paten sukses ne tere boten, madje edhe brenda ne Berlin dhe Moske, dhe ne Shqiperi deshtuan ne menyren me te turpshme te mundshme.

I dashur qafir, anglezet nuk jane angleze vetem sepse flasin anglisht; ata dhe mendojne "anglisht"(dhe anglisht pa thonjeza gjithashtu); dhe kjo i ndryshon ata edhe nga amerikanet, qe edhe keta flasin anglisht, por mendojne amerikance; dhe deshtimi i mjerueshem i britanikeve ne Shqiperi ishte ajo qe habit kete karabushin qe na ka bere kete artikullin idjot; britaniket kujtonin se shqiptaret ishin shqiptare vetem sepse flisnin shqip! Pse e eleminoj "pathosin" une aty, dhe fatalizmin, eshte se e njejta dukuri do kish ndodhur ne cdo vend te botes ku i huaji kapadai, idjot, mburravec dhe pordhac, kujton se cdo gje blihet me zilka floriri, boll te kesh nje perkthyes me vete! Me kuptove tani? Vlen te ta them ketu, qe Afganistani eshte njesoj si Amerika, dhe afganet jane njesoj si anglezet, ne te gjitha ato pikat qe na paska pare paralelet ky karabushi... prandaj fataliteti eshte rrjedhoje keqkuptimi, i dashur.

ne Shqiperi deshtuan ne menyren me te turpshme te mundshme.

Varet se per cilen 'Shqiperi' behet fjala. Shqiperia qe njohim ne ishte e sukseshme ne veprim luftarak anti-gjerman. Shqiperia qe nuk duam ta shohim (ajo afganistaneze) ...tjeter histori.

Qe te kuptoni se c'lloj oficeri ishte 'the British Liason Officer': Alan Hare ishte ne zonen per te cilen flet Gallati. Pas luftes u be chairman dhe CEO i Financial Times. Ja se si e pershkuan obituari ne diten e vdekjes:

Throughout his very varied career, Hare discharged his duties with a patrician, almost languid, charm which belied a sharp intellect and remarkable courage. During the war he was parachuted into Albania as a member of Brigadier ``Trotsky'' Davies's mission.

Alan Hare was born in 1919, a son of the fourth Earl of Listowel

E c'pershtypje tjeter mund ti bente Nik Sokoli ketij 'dandy'?

@ penar, e sqarova ku e kisha "marakun" lol.  Nejse, se s'u be qameti smiley.  Per fjalen "kuriozitet" e kisha pikerisht tek gjetjet, apo krahasimet e percipta si nderi, mikepritja etj.  Po mire, pse s'pyeti Jamamoton autori ne fjale, edhe t'i thoshte amerikaneve e cuat dem bomben atomike se po te kishit vajtur si miq ne Japoni do ishit ndare paq.  (Analogji oranges & apples por meqe u ndodhem.)

@ EDC_ :

Po leme menjane shkaqet e luftes (te Irakut po e po) ne Afganistan.

Kjo fjali eshte teper e koncentruar per te permendur psh interesin strategjik ne Asine e Jugut/Jug-Lindjes.  Pervec ngushticave kyce, por edhe duke pasur parasysh zhvillimin e zones; rendesi tjeter strategjik jane per oil-gas pipelines te "Staneve".  Por thashe se do dilja komplet nga tema nqs do i hyja ketij debati, apo ketyre argumentave. 

@ Qafir, s'te kujtohet historia e Smiley me guerrilasit qe bene gjelle italiane?  Dmth jo me salce marinara, por me italian safi. 

Varet se per cilen 'Shqiperi' behet fjala. Shqiperia qe njohim ne ishte e sukseshme ne veprim luftarak anti-gjerman. Shqiperia qe nuk duam ta shohim (ajo afganistaneze) ...tjeter histori.

Anglezet s'e kishin mire as me Shqiperine "anti-gjermane", me specifikisht me komunistet me ne krye mavriun.  Ky i fundit i kishte goxha zet, se psh aty ku hanin keta "dandies" nuk pastronin gjurmet, keshtu qe gjermanet ua nxirrnin inatin popullit verdalle qe u dilte perpara me akuza bashkepunimi.  (Te pakten keshtu thone cunat e OSS qe mavriu i kishte me shume qejf se ata te SOE.)  Po dhe OSS me SOE kishin mosmarreveshjet e tyre.  Ku na u gjenden te gjithe dandies & movie stars per dreq ...

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).