Gazetarja amerikane, Christiane Amanpour flet për profesionin, Ballkanin dhe Shqipërinë

E famshme si reportere e krizave në të gjithë botën, Christiane Amanpour kryeson sot drejtorinë e lajmit ndërkombëtar të CNN-it dhe drejton programin “Amanpour”, i cili ka nisur transmetimin në shtator të 2009-s çdo ditë në “CNN International”. E ka lënë terrenin për arsye personale, por konstaton jo pa keqardhje, se “lëshimi i terrenit” është tashmë një tendencë në gazetari, sidomos për lajmet nga jashtë vednit. Në një intervistë për revistën ATK, Amanpour flet për profesionin, por edhe për Ballkanin shqiptarët.

Pas 25 vitesh përvojë të jashtëzakonshme të raportimit nga terreni, "terreni" juaj më i ri i komunikimit është tashmë studioja e programit të CNN, "Amanpour”, në Nju Jork. Pse gjykuat se ishte pikërisht ky momenti për të marrë një vendim të tillë?

Për dy arsye: transferimi në Nju Jork, për shkak të punës së bashkëshortit tim dhe qenia nënë e një djali në rritje, që ka gjithnjë e më shumë nevojë për praninë time.

Gazetari i njohur i CBS-së, Tom Fenton, shprehet se nuk ka më emra të mëdhenj ndër korrespondentët e lajmit të huaj dhe se puna në terren e ka humbur "sharmin" e dikurshëm. Mendoni se vërtet po humbet shkëlqimi i gazetarisë së terrenit?

Nuk besoj se do të duhet të humbë "shkëlqimi" i gazetarisë së terrenit. Unë vazhdoj të mendoj se puna në terren duhet të jetë synimi i vetëm i çdo gazetari, veçanërisht atyre që punojnë si korrespondentë jashtë vendit. Konsiderohet përvojë e domosdoshme, pa të cilën nuk mund të jesh reporter. Sidoqoftë, problemi i vërtetë qëndron te burimet financiare, që po vijnë duke u shterur; shumë televizione në të gjithë botën po i kushtojnë gjithnjë e më pak vëmendje “lajmit nga bota”.

Nëse programi “Amanpour” është një “axhendë” për një “diskutim global”, siç edhe e keni cilësuar, a është Shqipëria e pozicionuar diku në atë axhendë?

Shqipëria është e rëndësishme, sigurisht që do të vijë momenti i saj.

Vizita juaj e parë në Shqipëri (ndoshta vetëm pak orë) ka qenë në ‘97-n, kohë kur vendi gjendej në prag të anarkisë, për shkak të rënies së firmave piramidale? Pse u larguat aq shpejt? Çfarë kuptuat?

Nuk kam raportuar për shembjen e piramidave financiare. Vizita ime e parë domethënëse në Shqipëri ishte gjatë krizës në Kosovë, kohë kur Shqipëria strehoi dhe ndihmoi kosovarët që u larguan nga shtëpitë e tyre, për shkak të paramilitarëve, ushtrisë serbe dhe fushatës së bombardimeve të NATO-s.

Ju keni raportuar nga zonat më të nxehta e të vështira konfliktesh në të gjithë botën. Çfarë të veçante pati raportimi nga Kosova?

Kosova ishte jashtëzakonisht e rëndësishme për shumë arsye. Kosova shënoi vendosjen e një kufiri se deri ku bota mund të tolerojë dhe deri ku mund të shkojë ajo në mbrojtjen e të drejtave të njeriut, jetëve njerëzore, kur nuk ka asnjë interes strategjik në lojë. Ishte ndërhyrja e parë e madhe humanitare, me pjesëmarrjen e shumë fuqive dhe shteteve anëtare të Kombeve të Bashkuara. Ndërhyrje që shënoi gjithashtu fillimin e fundit të regjimit të Millosheviçit, nisjen e një demokracie reale në Serbi dhe së fundmi pavarësinë e Kosovës. Kosova gjithashtu përfitoi për shkak të dështimit që po këto fuqi të Kombeve të Bashkuara pësuan në Bosnjë në fillimet e konfliktit. Bota nuk ishte e përgatitur për të parë edhe në Kosovë atë çfarë kishte parë më përpara në Bosnjë: gjenocid dhe spastrim etnik. Pavarësia e Kosovës kundërshtohet ende në Serbi dhe në të njëjtën kohë ka ende shumë për të bërë për të siguruar garanci afatgjata dhe reale për të gjithë qytetarët e Kosovës.

Ballkanit dhe konflikteve të nxehta të tij i keni kushtuar vite të tëra të karrierës suaj (raportimi nga Bosnja shënon padyshim një nga kulmet e angazhimit tuaj profesional dhe atij human). A mund të themi se tashmë kemi një pamje të qartë të Ballkanit të nesërm?

Jo, unë mendoj se Ballkani sot vuan krizën e të qenit jashtë fokusit të vëmendjes. Me fjalë të tjera, syri i medias nuk qëndron më në vende si Bosnja, ku ende ka çështje të mprehta politike, të sigurisë dhe ekonomike, që duhen vlerësuar para rrëshqitjes sërish drejt krizës. Në kontrast me këtë, Serbia duket se lëviz më qartë drejt demokracisë, prosperitetit ekonomik dhe vendosjes së kontakteve më të afërta me Europën, pavarësisht faktit se sot, 14 vjet pas luftës, Serbisë i kërkohet nga Gjykata Ndërkombëtare i akuzuari për krime lufte, Ratko Mlladiç, i cili është ende i lirë e në kërkim.

Thuhet se "ku ka luftë, është Amanpour". Më lejoni t'ju bëj të njëjtën pyetje që Kryeministrja izraelite Golda Meir i bëri vetes në një moment reflektimi: Një grua reagon ndryshe nga një burrë kundrejt luftës?

Edhe po, edhe jo. Kryeministrja britanike, Margaret Thatcher, reagoi si çdo burrë tjetër shteti në luftën për ishujt Falkland me Argjentinën. Megjithatë, mendoj se gratë, gazetaret të paktën, kanë prirjen për të raportuar ndryshe, duke u përqendruar më shumë në humbjet njerëzore të luftës.

Cikli juaj i reportazheve “God's warriors”, shënon një nga përpjekjet më serioze për të kuptuar mbi religjionin dhe luftërat në emër të “besimit”. E mbështesni elaborimin e Huntingtonit se bota pothuajse ka hyrë në epokën e “përplasjes së qytetërimeve"?

Jo, nuk e mbështes. Unë mendoj se është një përballje mes ekstremistëve dhe të tjerëve, pavarësisht feve apo qytetërimeve.

Para pak kohësh, Zvicra vuri në veprim një ligj referendar që ndalon ndërtimin e minareve dhe xhamive në vend. Cili është opinioni juaj mbi këtë zhvillim?

Po fermentohet frikë në Zvicër. Fushata për të ndaluar ndërtimin e minareve (zor se gjen të tilla në Zvicër, gjithsesi...) ishte një fushatë elektorale e një partie politike në përpjekje për të fituar zgjedhjet.

"India është dhimbja ime më e madhe", shkruan nobelisti VS Naipaul për vendlindjen e tij. Është Irani “dhimbja juaj më e madhe”?

Jo, vazhdoj të jem e mrekulluar me çfarë po ndodh në Iran. Është një komb në rritje, është politika që po rritet... Mua, ashtu si shumë korrespondentëve të huaj këto ditë, më ndalohet rregullisht të shkoj atje, por unë ende besoj se të raportosh nga Irani mbetet një nga përvojat më interesante. Hendeku i madh i moskuptimit mes Perëndimit dhe Iranit është sa fenomenal, aq edhe i rrezikshëm. Prandaj përpiqem vazhdimisht të bëj më të mirën për të tejkaluar stereotipat e klishetë dhe të raportoj faktet e të vërtetën sa më mirë të mundem.

Media amerikane kritikohet shpesh dhe hapur nga ju për sa i përket hapësirës së kufizuar që i kushtohet lajmit ndërkombëtar. Pse ndodh kjo dhe çfarë mund të thuhet për publikun amerikan - është ai po kaq i painteresuar të mësojë për çfarë ndodh jashtë vendit të tij?

Unë besoj se publiku është i interesuar, por kompanive mediatike po u rrudhet qesja dhe lajmet nga bota janë të parat që e pësojnë. Është për të ardhur keq, por është edhe e rrezikshme të ndodhë kështu, sepse amerikanët kanë drejtë të informohen për çfarë ndodh në pjesën tjetër të botës, ashtu sikundër edhe bota kërkon të mësojë për Amerikën.

Ka ndryshuar sado pak kjo qasje pas 11 shtatorit?

Në periudha të caktuara dhe vetëm për “breaking neës”.

Ndërkohë keni qenë mjaft e drejtpërdrejtë dhe e ashpër për mënyrën se si dhe sa media amerikane pasqyron luftën në Irak. Po ju citoj: "Lufta në Irak duhet të jetë çdo ditë, çdo kohë, në krye të çdo edicioni informativ dhe në faqen e parë të çdo gazete...". Nëse sjellim në kujtesë luftëra të tjera, ku SHBA-ja është përfshirë, për cilën prej tyre mbulimi mediatik ka qenë i tillë?

Mendoj se shumë konflikteve sot në botë, shumë ngjarjeve të rëndësishme që ndodhin jashtë, u duhet dhënë mbulim i konsiderueshëm mediatik. Kjo po ndodh rrallë e për mall. Por sigurisht që për gjeneratën time, lufta e Bosnjës zinte faqet e para të gazetave dhe ishte lajmi kryesor në transmetimet informative radiotelevizive për vite me radhë.

Pushteti në rritje i të ashtuquajturës “mainstream media” kudo në botë po na bind çdo ditë e më shumë se nuk mund të pretendohet më për institucione mediatike krejtësisht të pavarura. Si mendoni, çfarë e shpëton profesionalisht një gazetar në këtë atmosferë? A ka të ardhme për gazetarinë e kulluar?

Dua të them vetëm një gjë këtu: një shtyp i lirë, i pavarur dhe rigoroz, është çështje kyçe për një demokraci të qëndrueshme. Nëse media ngatërrohet apo mbahet peng prej çfarëdolloj interesash të caktuara, atëherë vuan demokracia, e drejta sociale dhe të drejtat e njeriut.

Dikur diskutohej shumë për rëndësinë e të qenit objektiv në raportim, sot gjithnjë e më tepër po flitet për të qenë transparent e për të raportuar të vërtetën. Sa e ndani mendimin që, me gjithë rritjen e mundësive dhe burimeve të informacionit, gjetja e të vërtetës po bëhet më e komplikuar?

Zbulimi i së vërtetës dhe i informacionit të bazuar në fakte duhet të jetë parësor dhe i domosdoshëm. Gazetarët duhet të tregohen syçelë për të mos lejuar që komentet dhe opinioni publik, blogjet dhe gazetaria qytetare, t’u rrëmbejnë atë hapësirë e kohë që i duhet dedikuar informimit objektiv nga terreni.

Raportimin e parë për uljen e avionit në lumin Hodson nuk e bënë korrespondentët dhe agjencitë e lajmeve që po e vështronin ngjarjen nga zyrat e tyre, por një qytetar me anë të “Tëiitter”. Sa i sfiduar është profesioni i gazetarit nga "gazetaria qytetare"?

Ngjarja së cilës ju i referoheni ka të bëjë më shumë me "raportimin e dëshmitarit", një informacion që vjen nga dikush që e ka parë i pari ngjarjen. Ka qenë gjithmonë kështu. Por më parë njerëzit e jepnin këtë informacion duke telefonuar në redaksitë e një institucioni mediatik. Sot ata i shkruajnë botës në “Tëitter”. Është thjesht çështje sistemi në përcjelljen e lajmit, jo gazetari.

Neëton Minow e quajti televizionin amerikan të viteve ’60 një “djerrinë të pamat". Si do ta kishit cilësuar ju televizionin e ditëve të sotme?

Një rrip ka mbetur pa u kthyer në “djerrinë”. Dhe ky “rrip” sa vjen dhe bëhet më i vlefshëm.

Intervistoi BRIKENA KRASTA
Marrë nga revista AKT,
e përtremuajshme kritike

 

Kush është Christiane AMANPOUR

Përgjatë dy dekadave si korrespondente e lajmit ndërkombëtar për stacionin televiziv amerikan CNN, Christiane Amanpour, një nga gazetaret më të njohura dhe më të respektuara sot në botë, ka informuar mbi të gjitha krizat dhe nga të gjitha vatrat më të nxehta të globit, përfshirë Irakun, Afganistanin, Palestinën, Iranin, Pakistanin, Somalinë, Ruandën, Bosnjën, Kosovën dhe SHBA-në (gjatë uraganit Katrina).
Lufta e Gjirit Persik gjatë vitit 1990, kohë kur Christiane raportonte për pushtimin irakian dhe masakrën e Saddam Hussein–it ndaj civilëve të Kuëait-it, e shndërroi atë në imazhin kryesor të CNN-it.
Disa nga intervistat ekskluzive që Amanpour ka mundur të realizojë gjatë karrierës së saj të shkëlqyer profesionale janë me:
Presidentin e Iranit Mohammad Khatami, 1997;
Mikhail Gorbachev–in, në dhjetëvjetorin e rënies së komunizmit, 1999;
Presidentin e Pakistanit, Pervez Musharraf, gjatë luftës kundër Afganistanit, 2001;
Presidentin e Palestinës Yasser Arafat (gjatë izolimit të tij në godinën e Shtabit të Përgjithshëm në Ramallah), 2002;
Kryeministrin e parë palestinez Mahmoud Abbas, 2003;
Kryeministrin britanik Tony Blair dhe Presidentin e Francës Jacques Chirac (pas 11 shtatorit dhe pak para luftës në Irak), 2003;
Presidentin e Zimbabvesë Robert Mugabe (programi “Amanpour”, CNN) 2009.
Puna e saj është vlerësuar me disa çmime të rëndësishme, si:
Çmimi i Nderit nga Akademia e Televizionit; nëntë çmime EMMY për informacionin dhe dokumentarin, katër çmime “George Foster Peabody”, tri çmime të duPont-Columbia, Çmimin e Kurajës në Gazetari, çmimin “Edëard R. Murroë” dhe çmime të tjera gazetarie, përveç gradave të nderit nga Universiteti Amerikan i Parisit, Universiteti Georgetoën, Universiteti i Neë York-ut, Smith College, Universiteti Emory dhe Universiteti i Michigan-it.
Në vitin 2007, Amanpour u shpall nga Madhëria e saj, Mbretëresha Elizabeta II, Komandante e Urdhrit më të Lartë në Perandorinë Britanike, për “Spikatje dhe kontribut inovativ në fushën e gazetarisë”.
Në vitin 1998, qyteti i Sarajevës i dha titullin “Qytetare nderi” për “Kontributin personal në shpërndarjen e së vërtetës”, gjatë Luftës së Bosnjës në vitet 1992-1995.
Christiane Amanpour u lind më 12 janar 1958 në Londër, nga një nënë angleze dhe baba iranian, por shumë vite të fëmijërisë dhe rinisë së saj i kaloi me familjen në Teheran.
Ajo studioi gazetari në universitetin e Rhode Island (SHBA), ku u diplomua me medalje ari. Christiane është e martuar që prej vitit 1998 me ish-zëdhënësin e Departamentit të Shtetit Amerikan, James Rubin, me të cilin ka një djalë 10-vjeçar, Darius.
Christiane Amanpour kryeson aktualisht drejtorinë e lajmit ndërkombëtar të CNN-it dhe drejton programin “Amanpour”, i cili ka nisur transmetimin në shtator të 2009-s çdo ditë në “CNN International”.
Nëpërmjet intervistave me personalitete të shquara dhe specialistë të ndryshëm, “Amanpour” ofron gjatë 30 minutave transmetim një analizë të thellë të ngjarjeve më të rëndësishme të globit.

33 Komente

kshu flet vetem nje njeri qe ka pare boten mire. sa me shume te kesh pare, aq me mendjehapet behesh dhe i lirenga paragjykimet. tjeter pune argumenti filozofik (mua nuk me duket qe zonja shkelqen aty, anyway) - ama permasa njerezore eshte sh. e ndjeshme ne fjalet e kesaj gruaje. pershtypje te jashtzakonshme me beri "touch"-i i saj per Iranin.

PF, them qe do e lexosh ket prurje; si i zanatit do m'interesonte pikpamja jote.

 tjeter pune argumenti filozofik (mua nuk me duket qe zonja shkelqen aty, anyway)

Per c'arsye?  

Nuk ka sesi te shkelqeje ne kete interviste per "argument filozofik", pasi nuk intervistohet per ate pune.  Sic e ka cilesuar me te drejte PF-ja, ajo eshte nje nga dinozauret e fundit te raportimit nga terreni, por jo vetem raportimit.  (Mund edhe te jem pak e njeashme, she is one of my heroes.) 

@ PF, disi jashte teme, por Amanpour e njeh Shqiperine jo nga eksperienca e saj, por nga nje dokumentar i Rubin per PBS ne 2003.  Ishte dokumentar per trafikun human dhe prostitucionin.  Mbaj mend si sot se si u bera nje grusht kur e pashe.  

nuk e thashe ne lidhje me kete interviste, Monde.

 Monda, une them se ajo e njeh Shqiperine sigurisht nga me shume burime se sa nje dokumentar i Rubin. Cdo gazetar para se te shkoje ne nje vend te ri per pune i lexon dy tre libra para se te niset per te studjuar historine dhe personazhet kryesore politike, ose kur e lajmerojne 24 ore perpara e kalon naten pa gjume ne google. Pune karriere. Askush nuk do te duket si nje cope idioti ne syte e lokaleve, apo jo?

Sa per Amanpurin doja te them se per shkak te pozites qe ka arritur ne median nderkombetare, nuk mund te kemi as dyshimin me te vogel qe eshte super inteligjente, hard worker dhe ambicioze. Raportimi eshte padyshim konkurenca me e eger, ku konkurenti jo vetem ta pret fytin, por edhe te filmon per te te nxjerre ne TV per te treguar qe more fund. 

Sa i perket raportimit, desha te them perseri qe kohet e gazetareve te medhenj nderkombetare kane perenduar. Vertet ka akoma disa te cmendur qe e bejne kete akoma per qejf, por edhe keto kokrra kane tentuar te levizin ne fushen e dokumentarit. Njerezit ne terren, qofte edhe ne shkretetirat e Afrikes e kane kuptuar rendesine e medias, dhe sic me ka thene njehere nje skafist ne Vlore qe po perpiqesha t'i "mbushja" mendjen qe te filmoja njerezit qe hypnin ne skaf: zanati i kontrabandistet s'ka nevoje per reklame. Besoj e keni vene re ndalimin e medias nderkombetare ne ngjarjet e Kines, apo Iranit. Sot eshte koha e kameras se celularit dhe mesazheve. P.sh per demonstrat e fundit ne Iran, edhe Departamenti i Shtetit ndiqte Twiter.

Sa per Amanpurin dhe Shqiperine desha te them se shqipetaret i kaluan "their 15 minutes of fame" me Kosoven. Tani u fiken dritat, cirku u zbras dhe trupa vazhdon turneun e saj ne vende ku e ku me ekzotike, pa pasur ndonje mall te madh per malet e vegjel ballkanike. Le qe kush ka kohe per mall, xhanem...

PF, patjeter qe Amanpour e njeh Shqiperine/Ballkanin para se te vente ne ate zone.  Patjeter qe ka bere "preliminary research."  Shembullin e dokumentarit te Rubin nuk e solla per arsye te "nevojes se njohjes" por per arsyen se po te donte te thoshte me shume, kishte sa e sa burime e referenca.  Nga me te peraferta.  

Por e solla per nje shembull tjeter, per ate qe emo e permendi si mungese te "argumentit filozofik."  

E kam permendur me duket kete rast ne peshk; kur isha tek Human Rights Watch, nder pyetjesh te tjera, ngrita shqetesimin e mungeses se raportimit te Mutilacionit Gjenital te Femrave (qe HRW e kishte bere vite me pare.)  Dhe nje nga arsyet me kryesore qe me dhane per mungesen e raportimit dhe analizave, ishte se rrezikohej aksesi i perfaqesuesve te HRW ne ato zona, nqs ndermerrnin rolin e aktivistit/aktivistes ne gazetari/raportim.  Dhe jo vetem per x ceshtje, por edhe y, z.

E njejta gje ne rastin e Amanpour.  Nuk eshte nje ceshtje e mungeses se "argumentit filozofik", te pakten per mua qe e kam ndjekur me vite me radhe, dhe e kam degjuar ne rastet e rralla kur ka dhene argumentin e saj "filozofik/qenesisht/jetesor."  Por ka te beje me "akses", me mundesine per te raportuar zona konflikti nderkombetare te nxehta, qe ne kendveshtrimin me te ngushte, te krijojne pengesa raportimi, e ne nje kendveshtrim me te gjere, edhe me shume.  

"Pa-anesia" raportuese, te siguron mundesine e raportimit.  "Argumenti filozofik" u lihet analistave, qe ne shumicen e rasteve nuk kane shkelur kembe ne ato konflikte e zona per te cilat "filozofojne."  Por jam mese e sigurt qe nje individ me eksperiencen, njohurine e Amanpour do te argumentonte nder filozofite me jetesore te mundshme per konfliktet humane.  Te qenit atje, ta garanton.  

 Hem Monda, kjo puna e aksesit eshte bere pune dreqi.  Ndaj dhe po zhduken gazetaret profesioniste me karriera 20 e 30 vjecare, (qofte edhe Amanpur) pasi eshte e pamundur qe nje gazetar amerikan apo thjesht perendimor te mimetizohet mes talibaneve te themi. Qofte edhe per aresyen e thjeshte se vjen era sapun.

Ndaj shpesh here gazetaret jane te detyruar te bejne kompromise te tipit si ne Iran me qeverite apo grupe te caktuara politike e ushtarake, ku bien dakort qe do te filmojne, por para se te transmetojne do ti paraqesin filmimet e tyre para autoriteteve te caktuara.

Te te them nje shembull me nje mikun tim, Miguel_Gil_Moreno_de_Mora, me te cilin kam punuar per nje kohe te gjate ne Shqiperi dhe Kosove dhe qe u vra para 10 vjetesh duke raportuar nga Sierra Leone ne moshen 32 vjecare.

Migel ishte i cmendur pas zanatit, dhe megjithese kishte vetem pak vjet qe punonte, ishte bere adiktit pas filmimeve te cmendura dhe heroizmave duke vene jeten kushedi se sa here ne rrezik.

Nese te kujtohet, gjate bombardimeve te Natos, Milloshevici nxori nje urdher qe gazetaret e huaj te largoheshin brenda 24 oresh nga Prishtina dhe kosova. 99% u larguan, pjesa tjeter doli ne mal me UCK. Miguel qe ishte kameraman, bashke me producerin shkojne dhe takojne autoritetet serbe dhe kerkojne te bejne nje deal. Deal ishte qe ato do te filmonin me lejen e autoriteteve serbe dhe do te transmetonin vetem pamjet qe do te censuroheshin nga censura serbe. Tani, besoj te kujtohen pamjet e famshme te trenave me kosovare qe linin Prishtinen. Migueli e dinte qe kosovaret do perziheshin dhe kerkon qe te lejohet te filmoje pasikjo do te tregonte qarte, se kosovaret po largoheshin vete nga frika e bombardimeve te NATO-s, ndersa serbet po u sillnin trenat qe t'i ndihmonin te iknin. Cuditerisht serbet e pranuan. Migueli e kishte ne mendje qe me perpara se cfare do te bente. Te gjitha pamjet te kojtonin trenat me hebrenj ne Aushvic dhe ky ishte qellimi i tij. Mbaroi filmimet, mbylli kameran, mori ne telefon producerin qe e priste ne hotel ne Prishtine per editimin qe te ikte sa me shpejt qe te mundej nga hoteli per nje vend safe, dhe pasi futi kameren ne makine iku nga zona serbe. Filmimet u transmetuan nga nje vend tjeter dhe tronditen gjithe boten. Producerin e kapen serbet dhe e torturuan 24 ore qe te tregonte ku ishte Migueli por ai vertet nuk dinte gje, ndaj dhe e leshuan. The rest is history.

 

Tani kur Migueli beri dealin e pare dhe ishte i vetmi qe transmetonte nga Kosova filluan ta quanin agjent serb. Pas filmimeve te trenit, pala serbe e quajti agjent shqiptar e keshtu me rradhe... Shyqyr qe Miloshevici theu qafen se pas asaj ngjarjeje, AP gjalle ne bote se shkelte me ne Kosove per te transmetuar, gje qe do ta kthente perseri ne agjenture serbe. smiley

eshte hera e pare qe nje gazetar shqiptar te ben te  ndihesh mire ne intervisten me nje koleg te huaj. uroj qe kete interviste ta lexojne edhe 'analistet' qe vetem analiza dhe pyetje nuk dine te bejne... 

Faje,

gjella me kripe e kripa me karar. Keshtu edhe per marketing sikur preferohet shprehja : nder te paret dhe jo i/e pari/a. Sepse robi pret e kerkon te gjeje pastaj te dytin e te te tretin. smiley

Ajo fjalia ne pergjigjet ku fliste per Shqiperine interesante.

Shume e drejte, hera e pare qe nje gazetar/e ben "follow up' pyetjet. Pra ben pyetjen tjeter ne vijim te pergjigjes, jo vetem duke lexuar pyetjet e shkruara ne leter tre dit me pare.

Nder te tjera vecoj:

"Dua të them vetëm një gjë këtu: një shtyp i lirë, i pavarur dhe rigoroz, është çështje kyçe për një demokraci të qëndrueshme. Nëse media ngatërrohet apo mbahet peng prej çfarëdolloj interesash të caktuara, atëherë vuan demokracia, e drejta sociale dhe të drejtat e njeriut."

 

dhe une prape nuk e kuptova, perse kjo interviste qe nuk germonte shume Amanpourin, qe vertitej vetem ne ca tema qe tashme po kthehen ne klishe, e beka nje gazetar te ndihet mire. Une akoma nuk kam pare ne shtypin shqiptar nje interviste ku intervistuesi/sja te mos "flirtoje" apo "koketeroje" me te intervistuaren/rin (gje qe behet edhe ketu); nje interviste qe nuk limitohet tek funksioni i punimit te fasades se intervistueses/it dhe te intervistuares/it.

Pastaj, titulli, i referohej kesaj interviste apo ndonje tjetre?

 Edhe mua me beri te njejten pershtypje intervista. Pyetjet jane pompoze, lajkatare, sic jane edhe te haperdara e aspak specificke (gazetarja Krasta deri edhe perplasjen e qyteterimeve fut brenda). Nuk them se jam kundra pyetjeve teorike (sidomos kur behen mire e pa gabime), por c'ne? Amanpour-in Krasta e paraqet si gazetare terreni. Pastaj Amanpour-i vete pergjigjet i jep krejt te drejtperdrejta, e konkrete - ka mosperputhje te madhe midis qellimeve e pikeveshtrimeve te intervistueses dhe te intervistuares. Pastaj c'ne qe jane futur edhe fraza te tilla si, "gazetari e kulluar", "mainstream", etj... A nuk eshte Amanpour-i vete perfaqesuese e "mainstream journalism"? C'ti mbetet kesaj te thote? Lere pastaj te mos permendim pasaktesirat (ose mospergatitjen) e intervistueses, deri aty sa nuk e ditka mire se cfare tamam ka trajtuar Amanpour-i ne lidhje me Shqiperine: piramidat apo ceshtjen e Kosoves?

Amanpour ka ardhur vetem disa ore ne 1997 en, pikerisht per ngjarjet lidhur me firmat piramidale por kuptoi se cka po ndodhte nuk ishte ne permasen e asaj cfare duhej te mbulonte ajo. Pak njerez e dine kete, SHQATO. Por kuptohet ne pergjigje i eshte shmangur pa e mohuar krejt kete fakt.

 

 KALEB, pak i mistershem ky pohimi yt. Amanpour-i, qe nga pena e Krastes, na informon thjesht se "nuk ka raportuar per shembjen e firmave piramidale". Edhe nuk ia perfill Krastes as “Pse u larguat aq shpejt?”, as se “Cfare kuptuat?”.  (Te isha ne vendin e Krastes, perpara publikimit ne shtyp, do ta kisha  pastruar tekstin nga keto edhe te tjera pyetje te mbetura ne havá - thjesht do te ndihmonin Krasten dhe gazeten te dukeshin me mire e te sajdisur.)

Megjithate, si i brendshem qe je e nga ajo ajke e paket njerezish qe dine se c'behet, na ndrico te lutem (po te mos jete sekret me zarar): cfare permasash duhet te kishte "ajo qe po ndodhte" ne Shqiperine e 97-s, qe Amanpour-i te kuturiste te na mbulonte?

Amanpour ka dhene interviste per nje reviste shqiptare!!? Cfare eshte revista AKT? Ku botohet?

Interviste shume e mire. Me pelqyen vecanerisht pyetjet.

Emo, s'ke cfare thua me shume se kjo i ka thene te gjitha me pak fjale. ,uk ka me gazetare te medhenj terreni ashtu sic nuk ka me udhetare te medhenj, apo zbulues te medhenj. Amanpuri eshte mbase dinosauri i fundit.
4a per Shqiperine, eshte vetem loje me titullin. Sic e thote dhe vete, ne Shqiperi ka qene vetem disa dite (ne Kukes) gjate vales kosovare, dhe kjo ishte me shume per CV. -nteresi i saj eshte ne lindjen e Mesme (ku del dhe leku) dhe vecanerisht per Iranin, meqe edhe vete eshte iraniane.

 mua me duket interviste e kopiuar (perkthyer) nga ndonje gazete tjeter. me ben pershtypje diferenca  e gjuhes pothuaj se korrekte te perdorur gjate pyetjeve (ne te zeza) dhe gjuhes se perdorur ne hapje e mbyllje te artikullit, qe eshte nje shqipe e cunguar (e nje te reje) dhe me gabime sintaksore. 

gjithashtu ato qe thote kjo gazetarja me duken gjera mese banale. nuk shoh asnje thellesi mendimi qe t'ja vlente ndalja ose analiza.

Me aq sa di une intervista eshte marre posacerisht per revisten Akt dhe natyrisht qe eshte perkthyer pastaj.

Intervista eshte botuar ne revisten AKT. Hyrja e prezantimit te revistes eshte bere nga gazeta SHQIP. Eshte me se e kuptueshme. Hajdari i bukur qenka shqetesuar per hic mos gje.

 Treni kaloi mbi shina dhe shtypi nje plesht.Nje gazetare e famshme permendi emrin Shqiperia.,por jo vetem........................Treni shtypi nje plesht. Lajm i jashtezakonshem.CNN shikohet ne Rrushbull po kush e njeh Christiane Amanpour eshte puna dhe kujt po i rref kjo pune me e njof?!!

Gazetarja Krasta duke pyetur Amanpour-n per Iranin ndien se duhet patjeter te permendi edhe nje nobelist, Naipaul-in:

"India është dhimbja ime më e madhe", shkruan nobelisti VS Naipaul për vendlindjen e tij. Është Irani “dhimbja juaj më e madhe”? 

Mirepo VS Naipul ka lindur ne Trinidad edhe eshte qytetar britanik... 

me mungon icik informacioni si u be kjo interviste, ku u be, njecike pershkrim ne fillim apo ne fund. Se duket shume e kulluar qe nga pyetjet e deri te pergjigjet (ndonjehere thjesht politically corret po pa nerv). Nese eshte bere me email serish pergezime medias qe ia ka arritur. Po sesi me tingellon ti besh interviste Amanpour me email smiley

 

 

 

""""Cikli juaj i reportazheve “God's warriors”, shënon një nga përpjekjet më serioze për të kuptuar mbi religjionin dhe luftërat në emër të “besimit”. E mbështesni elaborimin e Huntingtonit se bota pothuajse ka hyrë në epokën e “përplasjes së qytetërimeve"?

Jo, nuk e mbështes. Unë mendoj se është një përballje mes ekstremistëve dhe të tjerëve, pavarësisht feve apo qytetërimeve...."""""

 

 Si shpjegohet qe Turqia ka marre teleskopin per te pare EU-ne se dylbite si bejne me pune ....nderkohe qe Usa sapo i leshoi  nje predhe Turqise per nder te armenve...

ps.  Nuk behet fjale per perplasje po vetem per ""PERCAKTIMIN""e rendit te ri boteror ne baze qyteterimesh sipas Huntingtonit ...

Nuk kuptova nje detaj te vogel...ky artikull eshte botuar ne te njejten kohe tek Shqip dhe AKT?! dmth...ekzaktesisht i njejti artikull...

Un nuk kuptoj nje gje. Gazetaret shqiptar ne Shqiperi nuk i lexojne edhe njeher artikujt qe shkruajne/perkthejne pasi kane mbaruar??? Pse qe ne paragrafin e pare duhet te gjej me shume se nje gabim. Po redaktor nuk ka? Po person qe e ripublikojne ketu nuk kan arritur ti gjejne gabimet? Sa keq me vjen. Kam lexuar gazeta shqiptare qe publikohen jashte Shqiperise dhe ke kenaqsi ti lexosh sepse shkruajne vertet mire. Por ca mund te presesh tjeter kur ne Shqiperi artikujt e nje gazete mund te jene fare mire te shkruajtur nga nje studente per ekonomi qe ne te mesme as lexonte libra dhe skishte aspak simpati per letersine (dhe ky eshte vetem nje rast i nje goce qe ka qene ne klas me mua: true story)

Si nje  bashkepunetor i afert i revistes AKT, po nderhyj ne kete bisede per te dhene disa pergjigje detyruar me se shumti nga pyetjet krejt me vend te Klajdit me siper...
Aprovimi i Christian Amanpour -it per te dhene posacerisht per AKT kete interviste, i ka gjetur te papergatitur nje pjese te gazetareve dhe njerezve te medias, habia e te cileve oshilon nga ngazellimi dashamires ne domosdoshmerine per te dyshuar medoemos ne vertetesine e "ekskluzivitetit" .
Jo per te qetesuar ndonje ego profesionale te lenduar, por per t'i dhene pergjigje Kljadit dhe te gjithe atyre qe duan te dine me shume, po ju rrefej se per mundesimin dhe zhvillimin e kesaj interviste ( jo fort e zakonte per vete emrin e madh te se intervistuares...) do te duhej nderhyrja e ish diplomatit te ambasades amerikane ne Tirane zotit Bix Aliu pa te cilin do te kishte qene padyshim e veshtire, ne mos e pamundur.

Mbeshtetes i Revistes AKT dhe mik i Christiane Amanpour - it, Zoti Aliu mori persiper te ndermjetesoje komunikimin midis kryeredaktores se revistes , AMANPOUR-it dhe zyres se marredhenieve me publikun ne CNN International/Londer e cila dha e fundit pelqimin dhe u kujdes deri ne fund per kryerjen ne kohe te intervistes, duke qene njekohesisht mjaft bashkepunuese per cdo pretendim te redaksise.
Intervista u vendos te realizohej nepermjet komunikimit te drejperdrejte me email .(ne versionin e saj te pare eshte formuluar ne anglisht)
 
Dikush qe e njeh mire dhe e ka ndjekur Amnapour - in nuk do te ngutej deshperimisht te konsideronte si te pa vend pyetjet per "religjionin" dhe "perplasjen e qyteterimeve" , per gazetarine e angazhuar, qendrimin e hapur te Christiane kunder squlljes editoriale ndaj presionit te administrates se Bushit pikerisht te asaj "mainstream media" ku ben pjese edhe ajo vete...etj. Pervec kesaj jam dakort me Kaleb; pak vete e dine qe Christiane erdhi ne Tiranen e 97-es pikerisht per ngjarjet mbi firmat piramidale dhe pas nje raporti mjaft te shkurter per CNN u largua po aq shpejt.
 
Madje Shqato -ja, nuk do ta kish patur te nevojshme  te hapte  Wikipedian  per te gjetur ndonje pasaktesi mbi vendlindjen e   Nobelistit,( prejardhja e te cilit eshta nga India ashtu si edhe prejardhja e Amanpour eshte nga Irani edhe pse ka lindur ne Britani)  nese do te kish lexuar esene e mrekullueshme te VS Naipaul " Shkrimtari dhe India" , te ciles i referohet intervistuesja  dhe nga e cila ka lindur ngacmimi per te formuluar ate pyetje...
 
Cmoj shume njohurite e mireqena dhe kendveshtrimet fine ne biseden midis Mondes dhe PF.
Ne revisten AKT te ketij numri shkruan gjithashtu Ardian Vehbiu, Iliriana Stringa, Lutfi Dervishi, Jonila Godole, Gentian Cocoli etj...

Sigurisht mo qe do ngjalle xhelozi mes gazetareve, po ti dhe redaksia duhet te jeni te lumtur qe ngjallni xhelozi e qe arrini te beni dicka qe te tjeret nuk e kane bere smiley

Pervec xhelozise profesionale smiley, ajo qe doja te thoja eshte se kur ndodh qe te shkruash per dicka qe dukshem duket e veshtire per realitetin shqiptar, lajm me vete perben edhe menyra se si ke arritur ta sigurosh kete informacion.

Gazetaria eshte ne njefare menyre edhe "krenari" edhe "lezet origjinal dhe ekskluziv" edhe icik (shume) xhelozi. Te nderon sidomos kur je i sinqerte deri ne fund. Ndonjehere, po te jesh gazetar tamam, e nuhat se pervec pergjigjeve qe Amanpour jep ne interviste, me interesante mund te jete ndoshta menyra si arrite deri te ajo smiley ka informacion, deklarate, mesazh por edhe pershkrim gazetaria - e ka pastaj edhe icik mburrje se kur i ben te gjitha ia vlen te "mburresh" njecike: ky eshte stimuli real, egoist, thellesisht egoist, dhe me i verteti per gazetaret (paga, rroga, luksi, tangerlliku e prestigji vijne me vone...).

Keshtuqe, e bere qe e bere, shkruaj te pakten qe intervista eshte bere me email. Qe te pakten ata qe e dine si funksionon sot "divulgimi" te mund te kene te drejten te vene ne pikepyetje nese i ka thene personalisht Amanpour nga fillimi deri ne fund keto pergjigjet, apo mes tyre ka dore zyra e Londres smiley

Sinqerisht suksese, gjithsesi.

Ama, me shume se pergjigje politically correct nga ana e Amanpour, une personalisht do preferoja nje reportazh: si na ndihmoi Bix Aliu i ambasades per te kontaktuar zyren e Londres smiley (gjithmone nese i ke marre leje Bixit qe ta permendesh si ndihmues ne kete rol, ne median online me te madhe shqip... sic eshte peshku pa uje)

 

 

 

 

 

 

 Po mire mo Plath, kaq te veshtire e keni ti pranoni gabimet.

India është dhimbja ime më e madhe", shkruan nobelisti VS Naipaul për vendlindjen e tij. Është Irani “dhimbja juaj më e madhe”? 

Ja qe pyetja ka pasaktesi! Naipaul nuk ka lindur ne Indi, po me gjithate eshte shume i lidhur me te. Pyetja me gjithate eshte shume e mire. Naipaul flet shume per Indine, racizmin.  Amanpour, edhe ne dokumentarin e saj per boten myslymane, kurre nuk e tha qe jam iraniane, po e anashkaloi me "vendi ku kam jetuar disa vjet". Kjo s'ka rendesi, eshte zgjidhja e saj.

S'eshte ndonje qamet i madh, po me habit fakti qe edhe kur  gabimi eshte i shkruar e zeza ne te bardhe, perseri mundoheni ta fshihni. S'ka asgje te keqe te thuhet qe kjo ishte gabim. Gabimi eshte njerezor. Apo jo?

Aprovimi i Christian Amanpour -it per te dhene posacerisht per AKT kete interviste, i ka gjetur te papergatitur nje pjese te gazetareve dhe njerezve te medias, habia e te cileve oshilon nga ngazellimi dashamires ne domosdoshmerine per te dyshuar medoemos ne vertetesine e "ekskluzivitetit"

 

kjo ishte e tepert dhe shume e sheqerosur, fare po fare fare ne nivelin e gazetarit qe interviston amanpour smiley

Shfrytetozoj rastin per t'i bere pergezimet e mija ideatoreve, drejtuesve dhe realizuesve te revistes AKT qe eshte nje nga revistat me serioze qe kam patur fatin te shfletoj ne Shqiperi. Ndoshta mund te thuhet pa frike se eshte e vetmja reviste autentike shqiptare.

Cdo faqe qe shfletova me transmetoi nje sens dedikimi dhe aftesie per punen nga ana e realizuesve. Artikujt duken origjinale. Fotografia dhe ilustrimet jane te kerkuara. Revista te transmeton gjithashtu edhe nje sens besimi dhe te duket sikur ke c'te mesosh ndersa e lexon.

Bukur. Me te vertete bukur. Uroj qe te vazhdoni ne kete rruge dhe natyrisht te permiresoheni gjithmone e me shume duke qene pikerisht ju, kritiket me te medhenj te vetvetes.

Une kam lexuar numrin "Vjeshte 09". Shpresoj qe numrat ne vijim te mos me zhgenjejne.

Plath, gezohem fort qe qenkerke bashkepunetor i afert i revistes AKT dhe se ke respekt per biseden fine midis Mondes the PF, si edhe per bashkepunetoret e AKT-it.>>

Duke mos hyre ne asnjeren prej ketyre kategorive elegante, me lejo te ripermend megjithate se "vendlindja" e Naipul-it nuk eshte India, sikurse e paraqet Krasta per t’i dhene nje furce emocionale pyetjes se vet, e cila ilustron sidomos sesi mediat tona nuk lene rast pa i meshuar klisheve te patriotizmit. Naipuli une nuk e di sa Indian ndihet (pavaresisht prejardhjes e origjines). Vete disponoj librin e tij “The Writer and the World” (essays). Nuk po merrem me cka thene ai aty, por po ve ne dukje nje fakt te thjeshte se Naipul sikurse edhe Amanpour jane formuar larg vendlindjeve te tyre, edhe nuk kane punuar per llogari te vendeve te prejardhjes. Ashtu sikurse edhe Nene Tereza, pavaresisht origjines shqiptare, e ka patur devocion Shqiperine po aq sa ka patur cdo vend tjeter. Madje nuk dinte as shqip (edhe pse me sa di ka qene ende adoleshente kur eshte larguar nga trojet ame). Kjo ka qene gjeja e pare qe me ka rene ne sy dhe me ka bere pershtypje, kur ne fillim te viteve 90 i ndoqa intervisten e pare te transmetuar nga TVSh-ja. Edhe Amanpour-i pergjigjen (per pyetjen rreth Iranit aq te thekur e lotndjellese te intervistueses) e dha sikur te ishte duke folur per cdo vend tjeter te botes. >>

Nuk them se gazetarja nuk e kishte marre seriozisht intervisten, as mund te them se nuk i ishte perkushtuar me seriozitet. Dua te them vetem se klisheve dhe pompozitetit nuk i ka shpetuar, ashtu sic e rrefen krejt kthjellet edhe titulli (te cilin e kuptoj qe mund ta kene vene te tjere e jo doemos vete Krasta). >>

Une nuk e di sa here ka qene Amanpour-i ne Shqiperi, edhe kur per here te pare ka mberritur, per sa ore e minuta edhe per cfare saktesisht - nuk jam pjese atij rrethi fort te ngushte e te privilegjuar qe i dine keto pune. Por, po diskutoj vetem mbi bazen e tekstit qe Krasta na ka vene vete perpara:

Krasta pyet:  Vizita juaj e parë në Shqipëri (ndoshta vetëm pak or&eumlsmiley ka qenë në ‘97-n, kohë kur vendi gjendej në prag të anarkisë, për shkak të rënies së firmave piramidale? Pse u larguat aq shpejt? Çfarë kuptuat?

Amanpour pergjigjet: Nuk kam raportuar për shembjen e piramidave financiare.

Tani, vete Amanpour-i, ka qene apo s'ka qene pjese e rrethit tuaj qe i dine mire keto pune, apo as ajo nuk ka dijeni... Apo mos po kerkon te na mbaje te fshehte gjekafshe? Apo Krasta po luan ndopak me ne?

Ja, c'thote Naipaul-i per origjinen e vet.

Pasazh i shkurter shkeputur nga “Në mesin e nje udhetimi” marre nga pjesa e pare, lace>Indialace>, e librit “Shkrimtari dhe Bota” [jo "Shkrimtari dhe India" i/e dashur Plath (Sylvia?)]  te V.S. Naipaul.

[Vini re, fjalen indian/indiane mund ta zevendesoni pa problem me shqiptar/shqiptare.]

“Nga te kemi?” Kjo eshte pyetja indiane, edhe per njerezit qe mendojne sipas kornizes se katundit, distriktit, provinces, komunitetit, kastes, pergjigjja se jam nga Trinidadi eshte ngaterruese.

“lace>Polace> ti ngjan si indian.”

“Ashtu eshte, indian jam. Mirepo kemi jetuar ne lace>Trinidadlace> per disa gjenerata.”

“lace>Polace> ti ngjan indian.”

Tri kater here ne dite perseritet po ky dialog, dhe tani ia kam varur shpjegimit.

“Jam meksikan, me gjithe mend.”

“Ah.” Kenaqesi e madhe. Pauze. “Me se merresh?”

“Shkruaj.”

“Gazetari apo libra?”

“Libra.”

“Westerns, krime, apo romance? Sa libra shkruan ne vit? Sa para fiton?”

Keshtuqe tani une ze e trilloj: “Jam mesues.”

“C’kualifikime ke?”

“Kam nje B. A.”

“Vetem B. A.? C’lende jep?”

“Kimi. Edhe pak histori.”

“Sa interesante!” tha nje burre ne autobuzin e Pathankot-Stringar. “Edhe une mesues kimie jam.”

Ai ish ulur ne njeren nga ndenjeset e anes per karshi, edhe kishin mbetur akoma edhe disa ore deri ne fund te udhetimit.

Ne kete toke te paane te Indise eshte e domosdoshme te vete-shpjegohesh, te percaktosh funksionin dhe statusin tend ne univers. Eshte gje shume e veshtire.

 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).