Interviste me Prof. Dr. Oliver Jens Schmitt nga Instituti i Historise se Evropes Lindore ne Vjene per perpunimin e se kaluares komuniste ne Shqiperi.

Cilat jane motivet, qe e shtyjne masen te brohorase diktatorin, kur pak a shume te gjithe jane ne dijeni per represionin, padrejtesite dhe krimet e kryera?

 

Shqiperia komuniste ishte nje diktature staliniste dhe duhet krahasuar me sistemet totalitare perkatese. Edhe Stalini, apo diktatore te tjere te medhenj komuniste, por edhe diktatoret naziste dhe fashiste jane brohoritur nga masat. Dhe njerezit qe i kane brohoritur e kane bere kete pjeserisht vullnetarisht, pjeserisht per te mbrojtur veten. Nuk duhet te harrojme, qe ata njerez, qe kishin qene kunder regjimit, nuk ishin me fizikisht prezent ne keto sheshe, sepse ose ishin vrare, ose ishin arratisur, ose ndodheshin neper kampe internimi, apo neper burgje. Secila prej ketyre diktaturave u ka ofruar grupeve te caktuara shanse karriere dhe ashtu si stalinizmi edhe diktatura komuniste shqiptare i ka mobilizuar disa pjese te popullsise dhe ka gjetur tek to me te vertete mbeshtetje. Nje pjese e popullsise e ka mbeshtetur ne menyre aktive regjimin, nje pjese tjeter ka marre pjese natyrisht nga frika ne demonstrata te tilla. Sepse edhe ketu kontrolli i sherbimeve sekrete, sipas modelit stalinist, ishte aq i forte, saqe ishte shume e rrezikshme te tregoje tendenca devijuese. Nje vend i tere qau e vajtoi Enver Hoxhen ne diten e vdekjes dhe pas pese vjetesh me te njejtin intensitet emocional rrezoi dhe terhoqi rrugeve monumentin e tij. Eshte tipike ne rastet e rrezimit te sistemeve te tilla. Sistemi shqiptar, ashtu sic e ka thene George Orwell ne vitin 1984, u be ne fund nje sistem, qe jetonte nga nje propagande e vazhdueshme e paranojes dhe e ksenofobise, nga vizioni i nje vendi ne rrethim, rrethuar nga armiq, qe vetem prisnin qe te shkaterronin Shqiperine. Njerezve iu transmetua nje imazh per boten, qe ishte aq ne kundershtim me realitetin, saqe kur ky sistem rrezohet, shkarkohet edhe ky tension emocional dhe kthehet ne te kunderten e vet. Por eshte interesant se megjithese emocionet e atehershme qene shume te forta, per kete kohe nuk eshte reflektuar intelektualisht. Shqiperia eshte i vetmi vend i Evropes Lindore, ndoshta me perjashtim te Bjellorusise, qe e ka zbardhur me se paku te kaluaren e saj.

 

Si shpjegohet qe kjo nuk eshte bere ende?

 

Shkaku eshte se vazhdimesia e kuadrit eshte shume e forte. Eshte fjala per nje elite shume te vogel, ku ka shume pak njerez, qe nuk kane lidhje familjare me eliten e vjeter komuniste. Eshte me te vertete e dukshme qe numri i intelektualeve, qe e bejne kete ne menyre kritike eshte shume i vogel dhe keto njerez e kane shume te veshtire, se vazhdojne te luftohen shume. Dhe ne sferat, ku kjo duhej te ndodhte, pikerisht ne fushen shkencore, jane bere vetem perpjekje sporadike per ta analizuar kete periudhe.

 

A ka te beje kjo vazhdimesi dhe me faktin qe Shqiperia eshte nje vend i vogel, ku strukturat jane shume te nderthurura e te gershetuara me njera-tjetren?

 

Sigurisht qe duhet te shtrosh pyetjen se cfare eshte Shqiperia. Shqiperia eshte ne fakt Tirana dhe elita ne Tirane takohet ne te njejtat kafe dhe ne te njejtat sheshe. Sigurisht qe eshte nje disavantazh per Shqiperine, qe eshte nje vend i vogel, i centralizuar. Sikur te kishte disa qytete te medha, mundesite per te krijuar kendveshtrime te ndryshme do te ishin me te medha. Nuk eshte keshtu, edhe per faktin se te gjithe njihen dhe mundohen te mos ia prishin njeri-tjetrit dhe nganjehere diskutimet behen me shume emocione dhe ky gershetim i ngushte e ben edhe me te veshtire.

 

Si shpjegohet prirja e Enver Hoxhes per ta futur Shqiperine gjithnje e me thelle ne izolim duke e vecuar plotesisht nga bota?

 

Hoxha po ashtu si edhe Zogu erdhi ne pushtet me ndihmen e jugosllaveve. Ai ketu ne fakt ndoqi shembullin e Zogut duke u liruar se pari nga shtrengimi i madh i Jugosllavise. Shqiperia ka qene nje lloj shteti satelit i Jugosllavise deri ne vitin 1948 dhe po t'ia kishte arritur Tito ajo do te ishte bere ndoshta me Bullgarine pjese e federates se madhe ballkanike nen drejtimin e Titos. Kjo duhej penguar. Zogu iu leshua ne duar italianeve, ndersa ne rastin e Hoxhes ishte Bashkimi Sovjetik. Per konfliktin me Rusine (per kete ka shume pak studime historike te bazuara ne arkiva, ne Shqiperi me sa di une nuk eshte bere akoma, pra jemi ne nje nivel modest te studimeve) teza vazhdon te jete se Hoxha e ka refuzuar integrimin e Shqiperise ne nje zone ekonomike sovjetike si vend agrar. Shkaku eshte sigurisht perpjekja per te pasur sa me shume liri ne politiken e jashtme dhe per te likuiduar opoziten brenda partise. Fare ngjashem ka qene edhe ne rastin e Jugosllavise.

 

Ishin keto shkaqet qe Enver Hoxha iu permbajt linjes se nacionalizmit izolues gjate regjimit te tij?

 

Ky izolacionizem eshte shume demonstrativ. Ai nis qe ne shekullin e 19-te, sepse dy prej popujve fqinj, apo se paku politika e jashtme dhe nje pjese e publicistikes e kundershtonte ekzistencen e shqiptareve dhe donte t'i pervetesonte si serbe, apo si greke per qellimet e veta ekspansioniste. Prandaj qe heret eshte krijuar nje mosbesim ndaj fqinjeve. Kjo natyrisht u thellua nga fakti se Greqia ishte shtet i NATO-s dhe Jugosllavia u be me vone kundershtar i jashtem politik. Por nuk duhet harruar se ky nacionalizem u shfrytezua ne te gjitha vendet e bllokut komunist per forcimin e pushtetit brenda vendit. Por Hoxha perdori nje forme shume ekstreme, qe mund te krahasohet vetem me Causheskun ne Rumani. Edhe atje popullsia eshte izoluar shume nga bota e jashtme. Te dy e kane perdorur me zgjuarsi nacionalizmin, sepse sapo te luanin me kete karte ishin ne gjendje te mobilizonin. Por ne Rumani ka pasur institucione dhe tradita para komunizmit. Ne Shqiperi kjo mungonte. Dhe tragjikja ne Shqiperi eshte sigurisht qe edhe shkenca, edhe shume elemente qendrore te identitetit kombetar u ngriten dhe u zgjeruan gjate komunizmit. Pikerisht per kete arsye ato jane ne moment pa alternative, prandaj vazhdon deri sot ky nacionalizem veteizolues. Por regjimi komunist e shkaterroi menjehere ate tradite qe gjeti, nuk deshi te mbeshtetej ne elementet e kultures dhe te identitetit, qe ekzistonte. Padyshim qe kjo eshte dicka, qe sot shpesh harrohet, se Shqiperia nuk ka qene as nje rajon, qe rrethohej nga armiqte, as nje rajon i izoluar, sic u be me vone ne komunizem dhe sic eshte ne nje fare mase sot ne vetizolim. Te marrim shembullin e Shkodres para njeqind vjetesh: Ishte nje qytet me lidhje te medha nderkombetare ne hapesiren e Adriatikut dhe ne hapesiren e Ballkanit dhe eshte e sigurte se bota, ne te cilen jetonin shqiptaret para njeqind vjeteve, ishte shume me e madhe se sa nen komunizmin dhe pjeserisht, se paku nga ana intelektuale, me e madhe se ajo e sotmja. Sepse popullsia myslimane komunikonte edhe me qendrat e medha kulturore te perandorise osmane dhe natyrisht prifterinjte katolike dhe katoliket me fort me orientim nga Italia. Grupi me i gjalle nga ana intelektuale ka qene pa dyshim per shume kohe popullsia ortodokse ne Shqiperine e sotme jugore. Kjo eshte edhe nje trashegimi e dimensioneve te medha hapesinore dhe e relacioneve te medha kulturore nderkombetare, qe humbi fare ne botekuptimin shume egocentrik te perceptimit te kultures kombetare.

 

Si mund te ndreqej kjo?

 

Eshte nje ceshtje e veshtire. Nga njera ane kemi emigracionin masiv, nje internacionalizim te madh nga ana faktike, ekonomike, emigracioni sjell ne vend mjete financiare, por deri tani me veshtiresi veren qe ne politike, apo ne arsim te hyjne me te vertete ide te reja. Duket se elitat, qe kontrollojne keto fusha, deri tani ia kane arritur qe te mbrohen nga ndikimet e shqiptareve, qe kane studiuar jashte shtetit. Eshte e qarte qe ne disa fusha si ne fushen e shkences nuk duan te perballen aspak me konkurrencen nderkombetare. Vazhdon te mbisundoje sistemi "me mire te jem mbret ne fshatin tim, se sa nje partner me vlere te barabarte ne rang nderkombetar". Mendoj se per kete duhet shume kohe. Besoj se askush nuk ka nje recete zgjidhjeje. Nje ndryshim brezash ne politike do te ishte ndoshta me dobi, por problematika ne politike nuk ka te beje vetem me brezat e ndryshem. Ka edhe politikane te brezit te ri, te rrymave te ndryshme, qe nuk kane interes per te ndryshuar dicka.

 

A ka ecur Shqiperise perpara ne ndonje aspekt ne periudhen e sistemit komunist?

 

Kjo eshte nje pyetje e veshtire. Nese thua se keto diktatura komuniste ishin edhe si te thuash diktatura modernizuese, atehere Shqiperia komuniste ka arritur dicka ne infrastrukture, ne arsim, nje fushe e rendesishme ka qene sigurisht emancipimi i gruas. Nga ana tjeter duhet permendur se me cfare sakrificash e viktimash jane arritur keto. Besoj se eshte e veshtire per te bere nje bilanc dhe ndoshta eshte teper heret, per ta bere kete sidomos nga pikepamja shkencore. Sepse per sundimin komunist ne Shqiperi kemi deri tani shume pak pune shkencore. 

 

94 Komente

 por deri tani me veshtiresi veren qe ne politike, apo ne arsim te hyjne me te vertete ide te reja. Duket se elitat, qe kontrollojne keto fusha, deri tani ia kane arritur qe te mbrohen nga ndikimet e shqiptareve, qe kane studiuar jashte shtetit. Eshte e qarte qe ne disa fusha si ne fushen e shkences nuk duan te perballen aspak me konkurrencen nderkombetare. Vazhdon te mbisundoje sistemi "me mire te jem mbret ne fshatin tim, se sa nje partner me vlere te barabarte ne rang nderkombetar". 

 

Shqiperia eshte ne fakt Tirana dhe elita ne Tirane takohet ne te njejtat kafe dhe ne te njejtat sheshe. Sigurisht qe eshte nje disavantazh per Shqiperine, qe eshte nje vend i vogel, i centralizuar. Sikur te kishte disa qytete te medha, mundesite per te krijuar kendveshtrime te ndryshme do te ishin me te medha. Nuk eshte keshtu, edhe per faktin se te gjithe njihen dhe mundohen te mos ia prishin njeri-tjetrit dhe nganjehere diskutimet behen me shume emocione dhe ky gershetim i ngushte e ben edhe me te veshtire.

Sakte! Duhet thene gjithashtu se ato pak studime qe jane bere per fenomenin e komunizmit vuajne nga mangesi te medha: jane spekulative, nuk e studiojne realitetin ose e krijojne ate, jane jo rralle quasiplagjatura, e mbi te gjitha vuajne nga mungesa e sinqeritetit per te kerkuar te verteten. Duket sikur edhe ketu "intelektuali bajraktar i fshatit" kerkon te ravijezoje kufijte e territorit te tij, qe ai te jete i pari i fshatit, qe te krijoje pushtetin e tij, sesa vete analizimi i fenomenit te komunizmit. Ndoshta kjo shpjegon se perse studiuesit shqiptar perkthejne kaq pak studime te ngjashme nga vende te ngjashme, citojne kaq pak (ne mos hic, jane biblike) e mbi te gjitha, lexojne kaq pak per histori te ngjashme. E gjitha kjo pastaj reflektohet ne ligjerimin komplet anormal te shkences shqiptare, kryesisht te ketyre fushave. 

dy pasazhet e shkrimit jane vertet fjale te arta, ndoshta duhen vene tek thenia e momentit.

Ky/kjo qe ka intervistu Schmittin, shqiptar/e ka qen?

Shqiperia eshte ne fakt Tirana dhe elita ne Tirane takohet ne te njejtat kafe dhe ne te njejtat sheshe. Sigurisht qe eshte nje disavantazh per Shqiperine, qe eshte nje vend i vogel, i centralizuar. Sikur te kishte disa qytete te medha, mundesite per te krijuar kendveshtrime te ndryshme do te ishin me te medha. Nuk eshte keshtu, edhe per faktin se te gjithe njihen dhe mundohen te mos ia prishin njeri-tjetrit dhe nganjehere diskutimet behen me shume emocione dhe ky gershetim i ngushte e ben edhe me te veshtire.

Konstatim shume i drejte. Ne nje debat per kritiken letrare kam thene pikerisht kete : nese nuk ka nje kritike jokonformiste nje nga arsyet (pervec mungeses se nje brezi te edukuar me metodologjite moderne ) eshte pikerisht fakti se autoret, botuesit dhe kuazikritiket frekuentojne te njejtat katedra, te njejtat lokale, te njetat bankete, jane ne te njejtat juri dhe ne te njejtat klane.

Dimensionit  ngushtesisht gjeografik, shuarjes se jetes intelektuale ne qendrat e tjera urbane, mungeses se policentrizmit kulturor kur vjen fjala per politiken dhe zbardhjen e se kaluares totalitare i shtohen edhe faktore te tjere te permendur nga Schmitt. Por ketu duhet shtuar edhe klanizmi, klientelizmi, mekanizmi shantazhit, bashkefajesia, konvertimi spiuneve dhe duarve mekatare ne demokrate par excellence.Dhe sidomos mungesa e nje te djathte mirefilli te djathte dhe nje te majte moderne si  e majte.

 

Nuk duhet te harrojme, qe ata njerez, qe kishin qene kunder regjimit, 1.nuk ishin me fizikisht prezent ne keto sheshe, sepse ose ishin vrare, ose ishin arratisur, ose ndodheshin neper kampe internimi, apo neper burgje. 2.Secila prej ketyre diktaturave u ka ofruar grupeve te caktuara shanse karriere dhe ashtu si stalinizmi edhe diktatura komuniste shqiptare i ka mobilizuar disa pjese te popullsise dhe ka gjetur tek to me te vertete mbeshtetje.

1.Nuk ishin prezent neper sheshe? A thua? Dhe nese ishin nuk do brohorisnin? Po ne kutine e fshehte perse votonin 99.99% ?

2.Ketu nuk ka ndonje zbulim sepse diktatura ishte shpallur e proletariatit, lufta e klasave ishte e deklaruar. Kjo ishte "logjika" e sistemit ndryshe s`do behej fjale per ate sistem.

 

Dhe tragjikja ne Shqiperi eshte sigurisht qe edhe shkenca, edhe shume elemente qendrore te identitetit kombetar u ngriten dhe u zgjeruan gjate komunizmit. Pikerisht per kete arsye ato jane ne moment pa alternative, prandaj vazhdon deri sot ky nacionalizem veteizolues.

Ku e shikon ky vazhdimesine e nacionalizmit veteizolues?

Ka akoma hapsira per cmistifikim ?

 

 Kuti e fshehte ne kohe te Dulles?! Are you kidding me? smiley Ne momentin qe ti i afroheshe dhomes ku mbahej "kutia e fshehte", urdher arrestimi ishte plotesuar nga krietari i Frontit Demokratik, pa pasur nevoje aprovimi mga Sigurimi.

yes smiley e ke taku me vone krietarin e frontit, ate qe te kritikonte per basetat ? smiley

 Ehe. Shoku Llambi, me xhakete teritali jeshile dhe penxh bojekaf. Basetave u thoshte "barseta".

 A eshte penxhi streha e kasketes apo po ja fus kot une?  smiley

 

 Jo. Penxhi ishte dicka midis Republikes dhe Borsalines

 

Morali i fabulës është paaftësia intelektuale shqiptare për te analizuar historinë e saj te afërt.

 

Zotnia jep shume arsye te vlefshme, një nga ato strukturale ku elita ka qene shume e shoqëruar me rrëgjimin kështu e pa-dëshire për te ndërmarre ketë nisme.

 

Ai shkon deri sa te sugjeroje krijimin e një sub-kulture e cila ruan papreshmerine e këtij versioni historik.

 Tani justifikimi elitar shqiptare është krejtësisht i ndryshëm.Versioni historiografik aktual është shërbyes i sistemit politik/shoqëror shqiptar, disa argumentojnë edhe kombëtar. Kriteret shkencore nuk kane aq shume rendësi te krahasuar me shërbesën qe ky version qe i bën shoqërisë shqiptare. Ç’është me e rëndësishme stratifikimi i tanishëm shoqëror pothuajse ka zhdukur aftësinë intelektuale te atyre qe kane tradicionalisht kërkuar rivlerësimin historik.  Por edhe po te kishin mundësi, ata nuk mund te lejohen te prekin version zyrtar sepse janë shume te lidhur emocionalisht me atë kohe, e rrjedhimisht do te mohojnë te gjitha meritat e asaj periudhe historike.                                                                                                                                                                                                                                                               Decentralizimi intelektual nuk është i mundur sepse siç thote Dr Schmitt sepse qendrat e tjera urbane janë zvogëluar fizikisht dhe inelektualisht.                                                                                                                                   Unë e shof ketë problem disi ndryshe.“Njeriu i Ri” nuk është vetëm një fraze e   pa-kuptimte e zhargonit te vjetër, por një realitet tokësor shqiptar.Identitetet janë konstrukte shoqërore, dhe nuk besoj qe ka pas vend te lindjes qe ka pasur me shume sukses transformimi shoqëror i shoqërisë se sa realiteti shqiptar. Dr Schmitt përqendrohet  ne gjerësinë shtrirjes elitare te shtresës ish-komuniste (për thjeshtësi).  

 

 

Ne qofte se ai do te përqendrohej gjithashtu ne thellësinë dhe densitetin e këtij transformimi shoqëror, do te kishim një përgjigje te plote.

Nuk eshte thjesht paaftesi, sepse paaftesi do te thote qe nuk kane eksperiencen, njohurine, dhe mjetet e duhura per ta bere kete.  Eshte thjesht mungese vullneti e qarte e lidhur me interesat e ngushta te ketyre "intelektualeve".  Eshte ceshtje e "veteranit" te "LANC-it" (ne kuptimin e gjere te fjales) qe si i tille i mundesoi te birit te tij shkollimin si "historian" qe te mund ti siguronte te atit dhe vetes se tij nje te ardhme te sigurte nga cdo lloj akuze, nje te ardhme si ajo qe po gezojne tani.

 

Pergjithesisht, ato qe thote Schmitt ne kete interviste qendrojne pervec ca mbeshtjelljesh tipike te nje te huaji ku krahason ardhjen e Zogut ne pushtet me ate te Enverit dhe egzistencen e nacionalizmit izolues qe egziston ende tani ne Shqiperi.  Keto kane mangesi llogjike te theksuar.

 

Pikerisht kete thote Profesori. Jane te paafte profesionalisht dhe nuk jane te disponuar per ta rishikuar jo vetem historine e periudhes se diktarures qe nuk behet fjale, por edhe ate te periudhave e tjera qe mund te cenojne kerkesat e teorise Marksiste per 'Lufte per Clirim Kombetar'.

Noal Malcolm psh permend konkluzionet e dyshimta te historigrafise se shekullit te XIX ku supozohej automatikisht per nje tirani 'feudale' osmane dhe ne te njejten kohe perpjekja automatike per 'liri kombetare' e te gjithe popujve subjekte te perandorise.  

Raste te rralla qe permend ai per pune te cilen ai mund ti referohej ishin vetem dy: Zija Shkodra ne "Sistemi Osman i Zejtarise" dhe Petrika Thengjilli ne "Studimi i Taksave Osmave".

Cfare na duhet Akademia e Shkencave kur shkenca nuk ka trokit asnjehere me ate dere.

 

Kjo nuk eshte vetem detyre e historise, por eshte i gjithe sistemi i tille. Nje cike u desh te ndryshohej historia dhe u cuan te gjithe shkollat e mesme te tiranes ne kembe. Kesaj elite thjesht i duhet bere nje rezistence e cila te demaskoje fytyren e saj te vertete, ne menyre qe njerezit te ndergjegjesohen. Thjesht me fjale nuk ja vlen te merresh me njerezit se jane shume te ideologjizuar nga e kaluara, por duhet bere me fakte konkrete.

Kjo eshte nje pyetje e veshtire. Nese thua se keto diktatura komuniste ishin edhe si te thuash diktatura modernizuese, atehere Shqiperia komuniste ka arritur dicka ne infrastrukture, ne arsim, nje fushe e rendesishme ka qene sigurisht emancipimi i gruas."

Po emancimi i grave mund te jete arritja me e madhe e atij sistemi. Disa thone qe edhe arsimi deri ne nje fare mase. Megjithate, sistemi i arsimit ka qene dogmatik, shume i politizuar/teorizuar dhe me shume pak karakter praktik. Jo me kot te gjithe shqiptaret ndihen politikane!
 

Sepse per sundimin komunist ne Shqiperi kemi deri tani shume pak pune shkencore."

Anyone up for a PhD? 

shqiptaret per keto pune te gjithe me PHD jane, por ne punet e veta praktike dhe te perditshme calojne

 5 yje jane pak. 

Profesor, e kaluara ne Shqiperi nuk eshte reflektuar intelektualisht, sepse ne Shqiperi NUK ka intelektual.

Ose jane te formuar si komunista ose te indoktrinuar nga mesues komunista dhe megjithese tentojne te rrisin nivelin e tyre, ato nuk arrijne te dalin nga mediokriteti.

Me ka intriguar gjithmone inflacioni i fjales "intelektual" ne Shqiperi. Imagjino edhe ata/ato qe kane mbaruar shkollen pedagogjike per mesues te shkolles fillore i thone vete "intelektual".

Nqs eshte i njejti me ate Shm...tin e Skenderbeut ky qeka me te vertete i cakorduar . Duke tjerrur nje lemsh te tere me llafe lexojme se furka ka rrotulluar ne lemsh edhe kete fraze

"...teza vazhdon te jete se Hoxha e ka refuzuar integrimin e Shqiperise ne nje zone ekonomike sovjetike si vend agrar. Shkaku eshte sigurisht perpjekja per te pasur sa me shume liri ne politiken e jashtme dhe per te likuiduar opoziten brenda partise."

As me pak e as me shume se sa nje budalla shkencor politik i paragjykuar . Nga njera ane kunder Politikes se llojit te shtetit te Banananeve , megjithse nuk shprehet por duket qe nenkupton si mire , nga ana tjeter pefundimi logjik sikur ka dashe te thote qe kerkimet gjeologjike mbareshtojne rritjen e dosave . Po c'lidhje ka teza kunder rrolit te Shqiperise nen Bllokun Lindor si vend agrar me me likuidimin e opozites brenda Partise ? smiley

Ka plot xhevaire te ketij shkencetari qe paska mesuar emrin e Shqiperise si miniere floriri per te lartesuar emrin e tij " intelektual" ne raport me zbulimet e tij se mungon itelektualizmi shqiptar per te njohur te shkuaren e vendit te tij . Edhe mund ti lexpjme smiley

 

Idris,

pjesa e pare e asaj qe ke cituar eshte shume e sakte dhe artikuluar mire.

Si shembull po te sjell dy momente :

EH e kishte shume per zemer te artikulonte qe ne vitin 1976 Shqiperia kaloi nga nje vend bujqesoro-industrial ne nje vend industrialo-bujqesor. E verteta ishte qe u investua shume per te realizuar kete. Dmth po ta shikosh orientimin qe nga kolektivizimi i fundit dmth ne fund te viteve 60 , kemi perqendrim te gjithshkaje ne duart e shtetit ne bujqesi dhe kishte nis guximi per vepra te mirefillta industriale.

Une them qe ka bere mire. Ato tezat qe u bene shume te njohura me vepren e 19 -te i japin kesaj teorie, dmth te Shmidit, vertetesi. Keshtu ka lexuar ai dhe mendoj se ka bere mire dhe qe e ka shprehur keshtu. Nuk di ta them sakte si ndikoi kjo per te eleminuar opoziten brenda ( mbase ka parasysh dicka per te eleminuar frymen pro ruse ) , por ama disa gjera shkun jo fare keq : Psh energjia shkoi shume mire. Nafta deri ne nje fare mase mire.  Edhe me industrine e nsjerrjes e perpunimit te mineraleve po mire vajt ( keto akoma kalojne mire ).

Per industrine e rende pastaj ngelet si debat i nje here tjeter por qe te shpetonte Shqiperia nga ruset duhej vepruar pikerisht keshtu si u veprua.

Varesi tragjike do kishim dhe do na duheshin 300 vjet per t`u transformuar pastaj nga Biellorusi ne Shqiperi. Bile varesia do ishte aq tragjike sa mund te ishim quajtur Albarusi.

Levizje e mire ishte por kur shkoi ne litar gjithe ata veta perse e la gjalle Ramiz Aline , kete nuk kam per ta marre vesh kurre une. ( PErvec variantit thashethem qe kam ) smiley

P.S. Me vjen shume , shume keq qe nuk te takova dot kur erdhe kete here ne Shqiperi. Mos t`u dhente rasti kurre per te ardh` me te tilla sebepe. Dhimbje e madhe.

po mire me, mire. intelektualisht nuk eshte trajtuar e shkuara thote. dhe vazhdon e na e tregon historine tone sipas guidave turistike.

izolacionizmi komunist zotnie, nuk ka qene mode vetem shqiptare por nji trend qe perfshiu nje pjese te mire te evropit, u krijuan blloqet, influencat dhe absolutisht shumica e vendeve skicuan qarte armiqte. Ishte periudhe armatimesh dhe gjithaq modelet e dhunimit te mendimit kunder ofroheshin falas kudo ne lindje.

Sa per zbardhjen e se kaluares, çështë e verteta, kemi qene i çik te zene me zbardhjen e se ardhmes kto kohe, po avash-avash...

" Sistemi shqiptar, ashtu sic e ka thene George Orwell ne vitin 1984, u be ne fund nje sistem, qe jetonte nga nje propagande e vazhdueshme e paranojes dhe e ksenofobise, nga vizioni i nje vendi ne rrethim, rrethuar nga armiq, qe vetem prisnin qe te shkaterronin Shqiperine."

Orwell ka vdek ne 1950. "1984" titullohej nje liber i tiji, qe me pas u be film. Pike e zeze :O ç'i kemi punuar injorances! 

Problemi me te aftit ne "google search" eshte kjo i jep atyra referenca te gateshme por jo edukim.

Behet fjale per librin e titulluar "1984" 

Natyrisht qe s'e kam me ty Village, se ti thjesht e ke sjelle, por me ben me gjithe mend pershtypje sa pa kujdes i shohin gjerat ata qe paguhen per kete pune: perkthyesi, gazetari, ai qe e ka publikuar shkrimin me nje fjale.

Po te jemi te meshirshem gazetari/tarja mund te arsyetoje qe "ne vitin 1984" mund te interpretohet libri "ne vitin 1984".

Mua me kujton ate grafitin Pink Floyd ke bazamenti i bustit te Stalinit ne bulevard.

Nuk the gje per pikturen e Ali Osekut, piktorit te gjalle me te madh shqiptar??

Ne fakt doja te te pyesja si e ka titullin dhe arsyen se pse ia ke bashkengjitur intervistes. Po pata drojen mos ma merrje si pyetje me tendence dhe edhe tema ishte tjeter... Keshtu qe heshta smiley

Si shumica e veprave te Osekut nuk ka titull, keshtu qe interpretimi eshte i lire.

Lidhja qe bona un besoj qe ka te beje me ironine e fatit te tij.

 Auto censurimi, arrestimi, burgu dhe djegia e gati 300 pikturave te Osekut nga Sigurimi, nuk e pengoi ate te vazhdoje te leje nje trashigimi te madhe kulturore/intelektuale.  

bera mire qe pyeta dmth. ndoshta duhet ta kishe shtuar si shenim ne fund te intervistes. eshte shume e bukur lidhja.

Nuk the gje per pikturen e Ali Osekut, piktorit te gjalle me te madh shqiptar?????????????????????????????????????

 

The University of Vienna was founded by Duke Rudolph IV in 1365. It is the oldest university in the German-speaking world and one of the largest in Central Europe.
 

Imagjinoni nje universitet qe ka zgjedh per te dhene mesim nje injorant, nje person qe ben search ne google per referenca. I ka ditet e numuruara. smiley

Po te pranojme variantin e dyte,  searchexhiun atehere do na dilte edhe me ditur intervistuesi sepse do vinte te lexonte brilantinat e peshkut dhe do i kishte si reference per te ardhmen e tij akademike.

Une mendoj qe perpjekje per te reflektuar intelektualisht te shkuaren te pakten ne dekaden e fundit ka pasur, edhe pse te pakta. Por ngjan sikur pritshmeria eshte qe ky 'perpunim i historise' te vije permes historianeve e ne fakt personalisht dyshoj ne aftesite e historianeve te brumosur ne komunizem per te analizuar politikisht te shkruaren apo per te shqyrtuar ri-krijimin e historise se Shqiperise qe mori hov aso kohe. Vehbiu dhe Lubonja jane dy persona te cilet te pakten po shtrojne pyetjet e duhura, edhe pse mbase nuk kane metodologjine me te mire.

Reflektimi i te shkuares nuk eshte ndonje gje shume e madhe, nje pune 5-vjecare dhe ja do denigrosh figuren e heroit kombetar, do e kuptosh se si sistemi komunist lartesoi periudhen e Skenderbeut per te krijuar disi artificialisht vazhdimesine e nacionalizmit shqiptar dhe te glorifikonte identitetin kombetar. Puna eshte, ja e zbuluam po ciles klase politike aktuale do t'i sherbeje kjo njohuri? (Absolutisht nuk mohoj vlerat shkencore te studimit, por ve ne dyshim reflektimin shoqeror e politik mbi keto dukuri).  

Shume bukur,

vetem pse duhet ti sherbeje klases politike, se kuptova?

smiley 1. Sepse cdo rend i ri politiko-social e ka per detyre te rishohe ate te meparshmin e te nxjerre mesimet e veta.... (kujtoj ketu gjenezen e ESCC-sot BE)

2. sepse identitetet jane fluide, ashtu eshte edhe ai kombetar ne ristrukturim te vazhdueshem. Elitat politike ne ligjerat e tyre (nacionaliste) ndikojne ne ridimensionimin e te shkuaren ne varesi te perdorimit te saj ne te ardhmen, pra klasa politike eshte instrumentale ne njohjen dhe zberthimin ideologjik te rendit politik paraprires

3. sepse jane keto elita politike qe vecse perdorin ne retorikat e tyre klishe pa fund te tipit "familja e madhe europiane" "identiteti kristian i vendit ne shekullin e 15te" "identiteti europian i Shqiperise" "skenderbeu si mbrojtes i krishterimit ne europe" - qe absolutisht nuk i kuptojne, por e dine qe keto perseritje (obsesive) nevojiten per te ndertuar  diskursin e integrimit - nje ideologji te re shume e ndryshme nga ajo komuniste ne permbajtje por ne forme e ngjashme...

Nje korrigjim te vogel Heteroglossia:

Ideologjia e re euro-atlantik integruese jo vetem qe eshte ne forme e ngjashme me komunizmin, por dhe ne permbajtje.  BE-ja ka endrra te lageshta per t'u bere nje BS e dyte.  Centralizimi i pushtetit kerkon asimilim qe ai te plotesohet efektivisht.  Ky asimilim na paraqitet me terma te reja qe nuk jane aq te renda per psiken njerezore, si "integrim", "bashkepunim rajonal", "multikulturalizem", "permbushje standartesh", "faktor stabiliteti rajonal" etj.  Pikerisht kjo "elita" jone politike me gjeneze ne Beograd eshte e stervitur ne kete lloj integrimi "bashkim-vllazerues" e "mbareproletar", vetem se tani ka veshur kostumin gjithe mode te euro-socializmit e progresivizmit.

flm i pakapshem. Opinioni im eshte pak fare i ndryshem te pakten persa i perket asimilimit apo centralizimit te pushtetit, te pakten pretendohet per pak me teper 'demokraci'. Kjo fjali mund te nxise debat te ri po s'ka problem, ketu jemi smiley

Pretendohet, eshte fjala kyce.  Traktati i Lisbones qe te funksionoje kerkon centralizim pushteti.  BE-ja ne stadin e tanishem "demokratik" s'kontrollon dot nje shtet si Greqia...

sepse identitetet jane fluide, ashtu eshte edhe ai kombetar ne ristrukturim te vazhdueshem. Elitat politike ne ligjerimet e tyre (nacionaliste) ndikojne ne ridimensionimin e te shkuaren ne varesi te perdorimit te saj ne te ardhmen, pra klasa politike eshte instrumentale ne njohjen dhe zberthimin ideologjik te rendit politik paraprires

good point

Aha e kuptova, flm shume. Per mua ishte nje problem gjuhe.

Mendova se po thoje qe rikonstruktimi shkencor i historigrafise shqiptare do te jete i kushtezuar ne nevojat e kastes politike.

Ne fakt ti thua te kunderten: Ky rivleresim, edhe nqs ndodh, nuk mund te gjeje partnerin e dukur tek klasa politike.

100 % dakort.

1 kuriozitet te lutem. Tingellon si nje Zonjushe qe punon ne universitet!

E vertete?

Dhe pervecse nuk gjen partnerin e duhur te klasa politike rrezikon te behet instrument legjitimitetin e pikepamjeve te paracaktuara te kesaj klase politike dhe te perdoret politikisht ne nje nivel tjeter. Psh prishja e pazarit te vjeter e ndertimi ne vend te tij te pallatit te kultures, strukture teresisht ruse me  minimalizem megalloman komunist. Them megalloman pasi ajo ndertese eshte aq e madhe sa ridimensionoi komplet sheshin Skenderbej. Nese  studion ceshtje te tilla, gjetjet e tua mua te perdoren nga (le te themi) forcat e djathta politike per t'iu kundervene te majteve si "ju qe shkaterruat traditen shqiptare ....etj. etj". Nuk e di nese jam e qarte. Pervecse studimi shkencor nuk financohet ne Shqiperi, mund te perdoret politikisht per te justifikuar cfaredo lloj politike (pa lidhje)...

p.s. Tingulli eshte i afert, jo krejtesisht i vertete smiley

Vehbiu dhe Lubonja jane dy persona te cilet te pakten po shtrojne pyetjet e duhura, edhe pse mbase nuk kane metodologjine me te mire.

Po shfletoja keshtu shpejt e shpejt per nje institut qe eshte nen kujdesin e Universitetit te Vienes. Nder te tjera atje jane 3000 tituj nga autore te huaj dhe shqiptare. Keto jane si minimum qe u ofrohen studenteve te filoogjise atje apo dhe te interesuarve te tjere.

Nese do pranojme qe cdo liber studiohet ( prej verteti ) per nje jave atehere duhen 3000 pjestim per 50 ( jave nje vit ) dhe i thone 60 vjet per ti mbaruar se studiuari . DHe po ti futesh dhe nja ca te tjere per te bere nje studim atehere nuk mjafton nje jete e Lubonjes apo tjeterkujt te beje histori  . E kemi fjalen per te njoh gjithshka mire.

Ndaj ky zviceriani qe jep mesim ne Universitetin e Vienes ka te drejte kur thote qe nuk ka studime te mirefillta shkencore per keto punet e punes smiley

Historine duhet ta shkruajne historianet mbas nje debati te gjere e te gjate e te thelle e te larte . E duhen nje ushtri me njeres te mencur e te ditur e nuk duhen as peshkmene as gazetmene, as shkronjetore furumesh etj etj.

Duhet shkrujt historia. Patetizmi Jozefinian apo o burra se u be deti kos duhet te ndaloje. Akademia e shkencave te punoje me gjithe arsenalin e saj njerezor mbi kete . Qeveriu tu jape para e fonde per te bredh anekend dynjase, te mbledhine te rremojne ne arshiva te shteteve prej verteti ( jo si Uran Butka qe punoi per historine qe shkrun ai me arshivat e Beogradit )

Ky robi vetem po thote te ballafaqohemi midis dijeve .

P.S. Ene mos me thuni qe ky a armik i Shqipnis e shqiptareve, sepse me punet e ketyre robve ( profesoreve dmth ) andej nga vendet ky flitet gjermanisht, politika vendos kahun qe mban.

Cilet historiane ta shkruajne Koth?

Duhet marre parasysh se kjo nuk eshte nje ese por thjesht nje interviste edhe eshte normale qe autori eshte ngaterruar ne dy tre pika, megjithate mendimi i autorit ne pergjithesi qendron eshte mendim i sakte dhe i fuqishem.

Tek kjo pjese qe po citoj Shmit ka bere nje gafe te vogel kur do qe te shpjegoj se Shqiperia nuk ka qene nje rajon i rrethuar nga armiqte dhe jep si shembull Shkodren e para 100 vjeteve. Para 100 vjeteve ne 1910 ne fakt  fqinjet benin plane e komplote per ta pushtuar Shqodren cka edhe e arriten 2 vjet me pas ndersa shqiptaret e viseve me veriore etnike masakroheshin barbarisht nga te njejtet fqinje.

 

Padyshim qe kjo eshte dicka, qe sot shpesh harrohet, se Shqiperia nuk ka qene as nje rajon, qe rrethohej nga armiqte, as nje rajon i izoluar, sic u be me vone ne komunizem dhe sic eshte ne nje fare mase sot ne vetizolim. Te marrim shembullin e Shkodres para njeqind vjetesh: Ishte nje qytet me lidhje te medha nderkombetare ne hapesiren e Adriatikut dhe ne hapesiren e Ballkanit dhe eshte e sigurte se bota, ne te cilen jetonin shqiptaret para njeqind vjeteve, ishte

Eshte e vertete qe me fqinjet edhe kemi bashkjetuar ( pergjithsisht ne zonat kufitare, eshte e rendesishme te saktesohet kjo ) por edhe jemi vrare e masakruar me njeri tjetrin.

Gjithashtu ka edhe nje ekzagjerim tjeter, kur flitet per kontaktet e shumta kulturore qe ka pase psh popullsia myslymane me pjeset e tjera te perandorise. Me mire do ishte te flitej per elitat e pakta myslimane pasi kjo popullsi myslymane ne fakt ka qene 99 % analfabete, dhe shume e varfer per te patur nje jete kulturore te njejte me ate te cilen aludon shkrimi.  

Eshte e vertete qe me fqinjet edhe kemi bashkjetuar ( pergjithsisht ne zonat kufitare, eshte e rendesishme te saktesohet kjo ) por edhe jemi vrare e masakruar me njeri tjetrin.

 

Ne zonat kufitare, sidomos ne veri, kane qene lufta me e madhe per mbijetese e Shqiptareve ndaj fqinjeve tane te dashur.

ekziston nje tendence per te paraqitur jeten nen perandorine osmane si nje tabllo ku shqiptari serbi greku e turku jetonin  te lumtur krah per krah njeri tjetrin, kishin te njejten jete, te njejten kulture,  myslymani identifikohej me myslymanin kauri me kaurin, s'ishin te rrethuar nga armiq por nga miq etj.

Besoj se mund te kete qene keshtu ne disa kontekste te vecanta psh ne zonat kufitare ose ne ndonje qytet te madh ( kur ky i fundit ka qene i qete ) por per shumicen e shqiptareve qe kane jetuar periudhen e shek 17-19 ( myslimanizimi eshte bere ne shek e 17) kontaktet dhe relacionet me popullsite e tjera dhe me kulturat e tjera besoj se kane qene shume me  te pakta nga tablloja qe duan te na paraqisin Shmiti ose Lubonja tek shkrimi tjeter. Ka ekzistuar barriera te forta qe e kane veshtiresuar kete lloj mondializmi kulturor osman si terreni i veshtire, varferia e madhe,  gjuhet e ndryshme, gjendja e luftes qe shpesh here izolonte krahina te tera  etj.

Per sa i perket identiteteve kombetare e fetare  ne zonat ku eshte bashkjetuar edhe ketu perceptimi i tij  ka variuar sipas individeve apo edhe grupeve te ndryshem, pra gjendja ishte shume me e komplikuar nga sa ne kerkohet te besojme. Nga ana tjeter shenimet e lena nga udhetaret Angleze e Franceze i japin shqiptaret ne pergjithesi me nje identitet kombetar shume me te forte se ai fetar 

Ky Schmitt qenka i forte.

Te kerkosh reflektim nga intelektualet Shqiptare per te kaluaren komuniste, eshte si ti kerkosh beduinit te mbjellin oriz.

Schmitt merru me gjera konkrete lere abstraktin, kohe e humbur.

 ne fakt ai nuk po kerkon gje, vetem se po shpjegon aresyet pse keta "intelektualet tane" nuk u shkon ne mendje te reflektojne por fshihen. 

si keta trimat e ketij blogut, qe nuk shkruajne me, sapo pane qe "reaksionaret e dikurshem" kane me shume argumente dhe bile me llogjike se ata.

bile "gojet e liga" thone qe kane filluar te behen te djathte, por pa bere autokritike. lol

Sot paradite degjova intervisten e nje profesor historie ne U e Romes, pyetja ishte "pse Italia eshte e mberthyer nen daren e dy kraheve ekstremiste?".

Arsyeja qe parashtroi profesori ishte se Italia nuk kishte perdorur  ligjin e forte kunder fashizmit.

Edhe sot ne Gjermani ligjet kunder nazismit jane ligje te forta, njesoj si para 50 viteve- vazhdoi profi.

Pra Hajdar, me qense me jepet  rasti ( kam komentet me  kufi, me erdhi hakut ky kufiri, tere jeten nuk me hiqet qafe) te dergoj nje bravo te madhe per komentin e 11 valixheve te Trandafiles, nuk do e harroj kurre....

Pra ku e lashe se hupa fillin, ky profesori ne dhjete fjale 7 here permend ligjin, ligje te forta, ligje te drejta, ligje qe i rezistojne kohes.

Tek ne eshte e kote te pretendohet nje zgjidhje e tille, gjerat do i terheqim zvarre per tere jeten, e mira nuk do shperblehet, kur nuk shperblehet e mira do thote se e keqja nuk do denohet.

Ne nje mishmash te tille, do jete e veshtire te dallohet e mira nga e keqja, jeten gri po e çojme.

Nje interviste alternative per Scmittin, qe mbase do i shkonte shume me teper statusit te vertete te tij, si nje studiues austriak i historise, edhe pse jo kaq perdellimsjellese sa kjo qe ai realisht ka dhene, ngaqe ashtu u pyet:

Z. Schmitt, duam te marrim eksperience prej verteti nga ju. Kjo ngaqe kemi shume respekt per modelin austriak te qasjes se problemeve qe mund te kene komponente te perbashket me tonat.

Si e trajtuan figuren e Hitlerit austriaket pas lufte, si e trajtojne aktualisht, cfare qendrimi mban media, po shteti, policia, sigurimi austriak per Hitlerin dhe pergjithesisht per tema qe lidhen me Rajhun e Trete.
Cfare ben ORF-i me kete gje, per shembull? Po politika? Parlamenti austriak?

Cili qe qendrimi zyrtar i Austrise kur per disa caste u izolua nga Europa dhe Amerika per shkak te krijimit te koalicionit VPO-FPO? Po qendrimi jo zyrtar? Si ishte psikoza kolektive e austriakeve ne ato caste? Pse ne asnje moment situata nuk degjeneroi rrezikshem per stabilitetin tuaj?

Si e trajtuan austriaket "problemin e ekseseve ala FPO" dhe si mori "kurbaturen e duhur" pa probleme ajo ceshtje. Ku e gjejne qetesine austriaket dhe qasjen e duhur ndaj ketyre pikave kulmore?

Sikur Austria te kishte nje ndertim te ngjashem demografik si Shqiperia, pra te ishte nje Viene e stermadhe dhe ca fshatra te humbur neper te, te mos kish as Graz, as Salzburg, as Innsbruck dhe as Klagenfurt, a nuk do ishte njesoj qasja austriake ndaj problemeve madhore te vendit? A vertet eshte problemi tek metropoli shtet?

Si shpjegohet qe juve nuk u thyhet asnje xham kur keni probleme sot, megjithese ne mode keni jo pak dritare sa nje faqe muri qe ngjajne aq bukur, kurse ne edhe pse me frengji, gjithnje pa xhama mbetem dhe me kompensata?

Cfare qendrimi mbahet ndaj ruseve si pale kontrolluese pas lufte? A ka ndonje krahasim mes ruseve pas lufte dhe SS-ve gjate luftes. Cfare qendrimi mbahet ndaj veteraneve SS? Cfare qendrimi mbahet ndaj figurave te tilla si Karl Marks, apo Josif Stalin? A eshte e vertete se per keto emra ekzistojne ne Viene barelieve apo pllaka perkujtimore, si per figura te tjera "jo me damke"? Pse figura te tilla nuk shkaktojne trazime shpirterore tek ju te tilla sa te shkaktojne deme materiale apo te behen pengese per marevajtje te puneve, kur bodrumet e kishave tuaja jane plot koka kafkash te vraresh ne te dyja luftrat boterore dhe kur kujtimet e padrejtesive (attrocities) te pasluftes nuk jane shuar ende?

Cili eshte mekanizmi qe iu jep austriakeve ate ekuiliber aq te admirueshem ne trajtimin e te kaluares? Pse nuk prishet shtepia e lindjes se Hitlerit ne Braunau, por eshte nje objekt immobiliar si gjithe ndertesat e tjera? Cili qe debati dhe perfundimi i monumentit perkujtimor te hebrenjve; si i kaloni ju keto momente delikate?

A keni ju ne vendin tuaj te "cara" midis landeve? Si i shohin shtajermarkasit psh vienezet? Malesia fushen? A ka perplasje ne te drejtat e perdorimit te ujit midis ketyre dy landeve? A kane karakteristika te vecanta tirolezet hundeperpjete dhe si i trajtoni ju rastet kur ata vertet e teprojne? Si i trajtoni ju problemet me pjeset austriake te mbetura jashte, si psh Tirolin jugor?

Si e trajtoni ju ksenofobine e tepruar qe shfaqet ne pjeset kufitare me lindjen (skatesisht me sllovenine)?

Duam te mesojme nga ju raportet me "te medhenjte", ne kete rast gjermanet. Si ia beni qe nuk e humbni hijeshine dhe autoritetin, mgjthse "ata ju mbajne ne kembe", duke nisur qe nga kohet e sigurimit te shilinges permes dojcemark e me tej?

C'mund te na thoni mbi qasjen tuaj win-win ndaj gjithe problemeve tuaja si platforme ideore?

Si e keni realizuar popullimin e mahnitshem te cdo km katror te vendit tuaj duke pasur nderkaq levizje te lire? Si ka mundesi qe ju e doni aq shume vendin tuaj, token, ambjentin, si e keni arritur krenarine e shendetshme kombetare, si e beni bujkun austriak te dashuroje ate c'ka ai ben, si e ruani folklorin qe shkon krahas klasikes suaj me nam?

Si e stabilizuat pronesine aktuale mbi pronen, kryesisht token? Sa vjet u mori ky proces?

Cili eshte qendrimi juaj mbi aristokracine tuaj te shkuar, titujt e fisnikerise, a luajne ato ende rol real ne jeten e vendit, pavaresisht se me ligj jane zhbere?

Si keni arritur te krijoni emrin e brand-it "Austria", sidomos pas asaj cfare ndodhi pas luftes se dyte boterore?
 

nje studiues austriak i historise

studiesi austriak i historise eshte zviceran.

Nga artikulli:

Interviste me Prof. Dr. Oliver Jens Schmitt nga Instituti i Historise se Evropes Lindore ne Vjene

sakte. Neser mund te jete prof. ne Stanford University dhe pasneser ne Tirana University. Po, prape, zviceran eshte.

I uroj Shmitit, që po të shkojë në Stanford University, të jetë profesor i historisë së Shqipërisë dhe jo i Europës... se do të dilte ndokush t'i bënte pyetjet që bënte Emigranti dhe do t'i duhej të justifiokohej që: Po unë jam zvicerjan! smiley

studiesi austriak i historise eshte zviceran.

ou? e cfare ndryshon kjo ne tere ate mesele? pse ben sikur nuk kupton? apo me ter mend s'kupton? S'eshte e pagjase, jo. Gjeji zvicres nje hitler & nje ringjallje nga hiri i katastrofes si e paten austriaket dhe flasim ne paralele zvicerane-shqiptare pastaj.

Why is this necessary?

Edhe sikur te ishte Austriak ky emigrant, c'lidhje kane pyetjet qe ti ben me ate qe ky thot per Shqiperine?

 emigrant - o, nuk eshte njesoj Hitleri me Enverin. 

rasti enverit eshte shume me i nderlikuar mendoj. se komunizmi na shtyu te luftonim njeri tjetrin, ndersa hitleri i nxiti gjermanet te luftonin te tjeret, qe ne fund te fundit as sot nuk i duan (rasti i krizes greke te thote gje ?). 

gjithashtu bota nuk ja la pa ja marre hakun gjermaneve. ja u shkaterruan te gjitha, dy tulla njeren siper tjetres nuk u lane. akoma bile paguajne per demet qe u bene te tjereve edhe sot.

ndersa tek neve akoma nuk eshte marre haka ndaj kriminelve, ngaqe dhe ata jane shqiptare, a kupton ?

dhe kjo haka e pa marre, RRENDON NE NDERGJEGJE tek te dyja palet e do te duhet kohe te harrohet (duhet te pakten te vdesin nja dy breza = 150 vjet dmth po aq sa ndodhi dhe rihabilitimi i Skenderbeut)

Edhe sikur te ishte Austriak ky emigrant, c'lidhje kane pyetjet qe ti ben me ate qe ky thot per Shqiperine?

I pakapshem, pyetjet e mia nuk ishin per te "kap mat" Schmitt-in, as per ti shtene friken atij. Keshtu mendojne mendjet e mjera dhe me IQ te dyshimte.

Schmitti ka shume arsye ta doje Shqiperine; jo pse eshte burre i mire, por sepse tek Shqiperia ai ka "hit the jackpot". Tema me Shqiperi i dha doktoraturen dhe me pas profesuren. Plus nje lloj njohje qe ne kombe te tjere as ne enderr nuk do e shihte. Ja fakti qe une e ti po flasim per nje historian qe sapo mbrojti nje grade shkencore flet shume, apo jo. Njerez qe kane qene shume prane Schmittit dhe gezojne besimin tim me kane thene gjithashtu qe ne pikpamje personale ai eshte njeri shume i mire dhe i paster. I thashe keto per te shmangur cdo lloj keqkuptimi. 

Ajo qe une nuk bie dakord eshte raporti qe krijohet midis nje studiuesi relativisht te ri te huaj (talenti dhe zgjuarsia natyrore nuk kane te bejne fare ketu) dhe shpures se historianeve te vendit. Raporti eshte i turpshem, sado te ideologjizuar te jene historianet. Sepse Schmitti po "iu ben rreshtore" atyre, po u tregon arat e babait dhe sipas nje zakoni tejet negativ qe ne kemi patur historikisht, ne fillojme e lengezohemi ne te gjitha vendet e mundshme sapo fillon te flase nje i huaj dhe ato qe thote ai perkojne me interesat tona te momentit. Kjo eshte pothuaj katastrofale. Cfare tha Schmitti ne interviste qe nuk dihej nga studiuesit shqiptare? Pse duhet te presim messiah-n e huaj per cdo gje? Si ta shpjegoj veneracionin e tepert ndaj gjerave te zakonshme qe ai tha, qe kthehet ne nje bumerang pastaj? Prandaj ajo qe po mundohesha te thoja kishte te bente me qasjen normale tonen ndaj studiuesve te huaj. Po thoja se si mund te perfitojme prej tyre, e pikerisht duke u kerkuar mend per gjerat qe kane bere vendet e tyre ne paralele me ne. Te gjitha cfare thosha ne menyre retorike, edhe pse ne kontekste te tjera, austriake, kane nje paralel me Shqiperine, sic jane qendrimi ndaj ish diktatoreve perkates, rimekembja pas rrezimit ekonomik dhe te dinjitetit kombetar, percarjet dhe dasite krahinore, ksenofobia, ekstremet ne politike etj. Tek Austria pas lufte une kam pare Shqiperine qe s'u be kurre. Zvicra nuk ka nje pjese thelbesore te tyre, sic eshte rrenimi dhe diktatura.

Tani, ti kapim nje nga nje ato qe ti shtron ne pergjigjen tende:

Ka pak rendesi nese Schmitt e do Shqiperine apo nuk e do ate.  Edhe fakti qe doktoraturen e profesuren i ka fituar me tema mbi Shqiperine, ka pak rendesi mbi intervisten ne fjale.  Rendesi ka cfare ai  thot, dhe nqftse qendron apo s'qendron ajo qe thot? Qendron e tera? Qendron pjeserisht? Nqftse ka pjese qe s'qendrojne, cilat jane dhe pse nuk qendrojne?

Levizim me poshte.  Per cfare raport e ke fjalen? Po ju ben rreshtore Schmitt?  Rreshtore ju bej dhe une atyre, sepse rreshtore meritojne.  Pret dot ndershmeri e qartesi intelektuale per periudhen komuniste nga Gjecovet, Verlet, Milot e Xhufet me shoke?  E permenda siper kete punen e "veteranit" qe shkolloi te birin per te siguruar vetes dhe te birit nje te ardhme te sigurte kundrejt cdo lloj akuze.  Ti e ke hallin tek cenimit te dinjitetin te ashtequajturve historiane e studiues tane?  Ketu edhe bie dakort me ty, por kjo kerkon teme me vete dhe gjithesesi nuk perben argument rrezues per pjesen e atyre te vertetave qe thot Schmitt.  Mbase ato qe tha Schmitti dihej nga studiues Shqiptare (kujdes ketu, jo te gjithe ama), por Schmitti e adreson dhe kete gje ketu "Eshte me te vertete e dukshme qe numri i intelektualeve, qe e bejne kete ne menyre kritike eshte shume i vogel dhe keto njerez e kane shume te veshtire, se vazhdojne te luftohen shume".  Pra Schmitti kur ju ben "rreshtore", besoj se ju ben rreshtore asaj shumices se vazhdimesise te kuadrit.

Dalim tek pjesa e fundit e komentit tend ku mundohesh te besh paralelizmin midis Austrise post-Naziste dhe Shqiperise post-komuniste.  Paralelizmi nuk qendron ne shume sfera.  Tjeter nacional socializmi pan gjerman i Hitlerit, tjeter komunizmi pan-proletar kryesisht sllavofil qe u instalua nga sllavet ne Shqiperi.  Tjeter Anschlussi Gjerman i nje vendi Gjerman, qe u mireprit ose nuk u kundershtua ne menyre aktive nga shumica e popullsise ne Austri, tjeter fitorja e luftes civile nga ana e komunisteve ne Shqiperi.  Pa ju hyre krahasimeve te tjera te hollesishme qe e bejne te pamundur paralelizmin tend.

Nuk kam hallin e dinjitetit personal te askujt, pra as te historianeve. E kam ne dinjitet vendi. Eshte e pamendueshme qe nje studiues shqiptar t'i "tregoje litaret" (e ke parasysh shprehjen angleze) historianeve te nje vendi tjeter. Nuk te fal askush. Leveret dhe historianet e shtepise nuk nxirren ne pazar, thote nje fjale e urte bushmene.

Nuk kuptoj gjthashtu pse kerkoni paralele faktuale? Po flas per qasje ndaj problemesh madhore. Nuk marr gjermanine, pasi eshte vend i madh. Marr nje vend 7 milionesh, malor, qe pati nje katastrofe historike dhe nje diktator qe humbi ne orvatjen e tij. Ky vendi i vogel brenda pak dekadash u be nje mrekulli. Paralelen, tha, e keni nen kembet tuaja, si nuk e shikoni valle? Fare thjesht pyet njeriu, mor si ia bene keta qe ia dolen matane? Une nuk po them me kopju kushtetuten austriake. As Krone Zeitungun. Them per qasjen ndaj gjerave.

Mqse po bejme ket muhabet, me tha nje here nje austriak, cfare mendon ti qe duhet pikemesepari dhe fillimisht per nje komb me be perpara. Njeqind gjera me erdhen ne koke duke u caperlu kush te dilte ma par. Si perfundim ngrita supet, i thashe nuk e di, ma thuaj ti. Duhet qetesia publike, me tha. Die Ruhe, tekstualisht. Ja, keto jane "know-how" te thjeshta te nje populli tjeter qe duhet me i mbajt vath ne vesh.

O Em, ai po te thote qe paralelen nuk e heq dot as me Rumanine e Causheskut, pasi Rumania paska pasur institucione me te konsoliduara dhe tradite shteterore me te forte para Causheskut se c'ka pasur Shqiperia para Enver Hoxhes, ti kerkon te ngresh paralele me Austrine? Come on, man.

Lul, cfare uji keni pire sot? smiley

Dmth pse s'do me kuptu?

E fundit here, dhe me bezdi, edhe thjesht prej teje: po i them atij botit qe mos me shiko bagazhet e mia, por sill cfare ke ne cantat e tua me me tregu. Mos me trego qe rakia behet nga rrushi, por me fol per shnapsin tend prej kumbulle. Mos me trego qe dhite e Martaneshit milen nga siset, por me trego cfare u bere lopeve te tua qe prodhojne Milka. Mos me trego se si behet bakllavaja, se turku me pushtoi mua, jo ty, por me trego si i ben Mozart Kugeln.

Kur te jesh runum me emrin shmitesku, me trego edhe per nikolain.

Pra, trego pak respekt! Kur e kerkon aretha franklin nje here, une do e kerkoj 100 fish.

Eshte e pamendueshme qe nje studiues shqiptar t'i "tregoje litaret" (e ke parasysh shprehjen angleze) historianeve te nje vendi tjeter. Nuk te fal askush. Leveret dhe historianet e shtepise nuk nxirren ne pazar, thote nje fjale e urte bushmene.

 

Mire mire e kane bushmenet, po sec me kujton veprimet e Prenk Calit kur kapte rob partizanet komuniste kjo qe po thua ne kete kontekst, duke i liruar se jane "vllazen Shqiptare" e se nuk derdhet gjaku jot...E pame qarte se ku e coi vete Prenken dhe gjithe Shqiperine kjo menyre te sjelluri...

 

 Marr nje vend 7 milionesh, malor, qe pati nje katastrofe historike dhe nje diktator qe humbi ne orvatjen e tij. Ky vendi i vogel brenda pak dekadash u be nje mrekulli. Paralelen, tha, e keni nen kembet tuaja, si nuk e shikoni valle? Fare thjesht pyet njeriu, mor si ia bene keta qe ia dolen matane? Une nuk po them me kopju kushtetuten austriake. As Krone Zeitungun. Them per qasjen ndaj gjerave.

 

Kujdes ketu, sepse nga Anschlussi pan gjerman nuk e sakatoi nga kapitali tekniko-intelektual, nuk shkaterroi rendin shoqeror e nuk e la pa identitet etnik Austrine.  Qasu sa te duash, por shiko ndryshimet kolosale ama.

 

 

Do shtoja qe me keto qasjet, pavaresisht plus minus 1-2 mls, te lindin dhe ca probleme te tjera: ne fillim te shek. 20, Austria ishte perandori. Ne po ate kohe ne ishim nen perandori. Dmth "one size fits all" qasje, zor me e apliku.

yep. plus qe ata pine birre, kurse ne raki.

E kaluara ne shqiperi jo vetem qe nuk eshte reflektuar intelektualisht, e keqja me e vogel, por as shpirterisht , fizikisht ( prona) dhe me tutje....

S'ka pendim, s'ka kthim prone tek i zoti, s'ka drejtesi. Si pasoje ka nje gjendje rrumpalle.  Ka shum mllef, qe do duhen breza te tere te zhduket. Dhe s'ju ve faj ketyre njerezve. Askush s'kerkon falje, askush s'denon krimet e diktatures. Me skandalozja eshte qe ka njerez qe i mbrojne keto krime hapur, pa ju dridhur qerpiku. 

Shteti ( i dy partive, ne rotacion) ka heshtur dhe hesht. Dhe jo vetem hesht por eshte dhe pergjegjes i kesaj gjendje te turpeshme ku eshte katandisur shqiperia.

Po lexoj nje liber "Enemies of the people" te Kati Marton. Eshte gruaja e Richard Holbrooke, e lindur ne Hungari dhe emigruar ne US. Ja dedikon kete liber prinderve te saj qe vuajten nen diktaturen komuniste. Materialet qe perdori, ishin dosjet qe hungaria hapi pas renies se komunizmit. Me beri pershtypje qe punonjesia qe i dha dosjet i tha " mos gjyko njerezit, gjyko sistemin"

Kaq te kishte bere dhe shqiperia, te hapte dosjet. Se shqiptaret dine te falin dhe do kishin falur. Po ke te falin? Ata qe fshihen si s'kutha, apo ata qe pa ju dredhur syri mbrojne diktaturen diten me diell. 

Per sa i perket teorise se zotit shmid rreth paranojes qe shqiptaret kane kundra fqinjeve, mendoj se qellimisht ky historian i cuditeshem i ngaterron gjerat. Historia ka fakte kokeforta qe jo vetem 100 vjet me pare por edhe pak me larg, trojet shqiptare u shkeputen nga trungu ame. Te kujtojme Ulqinin qe me ndihmen e flotes angleze ju dha Malit te Zi. Te kujtojme planet per ndarjen e shqiperise ne 1912 dhe pas luftes se pare boterore deri ne 1920. Te kujtojme planet greke dhe angleze per bashkimin e jugut greqise, pas luftes se dyte boterore dhe keshtu me rradhe...

Ka shume faktore qe disa nga keto aneksime nuk ndodhen. Po nje faktor shumeeeee i rendesishem ishte qe disa historiane te shteteve kryesore thane te verteten rreth shqiperise, kur u pyeten nga politikanet e larte te vendeve te tyre.

Nuk flisnin si Shmid qe qellimisht shtrembron realitetet... Faktet jane e zeza ne te bardhe dhe shmid le te hapi, jo vetem syte po dhe zemren ne qofte se ka nje te tille....

Rrallë herë kam lexuar një intervistë të këtij niveli të dhënë nga një historian, për më tepër Prof Dr. Të denjë për një turist kurioz por aspak për një të zanatit. Është për të ardhur keq që një specialist si Oliver Jens Schmitt, nga Instituti i Historise se Evropes Lindore ne Vjene – një « ekspert » i Ballkanit dhe sipas të gjitha gjasave i Shqipërisë të ketë një vizion kaq reduktues të historisë bashkëkohore që të arrijë të pohojë :

Hoxha po ashtu si edhe Zogu erdhi ne pushtet me ndihmen e jugosllaveve. Ai ketu ne fakt ndoqi shembullin e Zogut duke u liruar se pari nga shtrengimi i madh i Jugosllavise. Shqiperia ka qene nje lloj shteti satelit i Jugosllavise deri ne vitin 1948 dhe po t'ia kishte arritur Tito ajo do te ishte bere ndoshta me Bullgarine pjese e federates se madhe ballkanike nen drejtimin e Titos. Kjo duhej penguar. Zogu iu leshua ne duar italianeve, ndersa ne rastin e Hoxhes ishte Bashkimi Sovjetik. Per konfliktin me Rusine (per kete ka shume pak studime historike te bazuara ne arkiva, ne Shqiperi me sa di une nuk eshte bere akoma, pra jemi ne nje nivel modest te studimeve) teza vazhdon te jete se Hoxha e ka refuzuar integrimin e Shqiperise ne nje zone ekonomike sovjetike si vend agrar. Shkaku eshte sigurisht perpjekja per te pasur sa me shume liri ne politiken e jashtme dhe per te likuiduar opoziten brenda partise. Fare ngjashem ka qene edhe ne rastin e Jugosllavise.

Së pari, edhe një historiani të këtij kalibri i duhet rikujtuar se ardhja e Hoxhës në pushtet, ishte falë rrjedhës që mori situata gjatë Luftës së dytë në Shqipëri, vendit që mundi të zinte në të Lëvizja Na-Cl  si edhe peripecive vetëvrasëse të lëvizjes republikane. Ndihma « e jugosllavëve » - më mirë të themi e dy jugosllavëve shërbeu thjesht që Hoxha të qëndrojë në krye të PKSH por edhe me vullnetin më të mirë të mundur, këta jugosllavë nuk ishin në gjendje që të që vendosnin për rrjedhën e luftës në Shqipëri. Thjesht për krahasim, një tjetër historian ekspert i kësaj lufte por kësaj rradhe amerikan (Fischer) na sugjeron se merita kryesore e ardhjes së Hoxhës në pushtet shin vetë gjermanët... Përfndimisht, jugosllavët apo gjermanët?
Së dyti, vetëm ky lloj historiani arrin të bëjë një të tillë përqasje mes dy burrave të shtetit shqiptar si Zogu dhe Hoxha mbi bazën e miqësisë me jugosllavët, thjesht duke shpjeguar se i pari « u lëshua në duart e italjanëve » dhe i dyti në krahët e rusëve. Në se ka një pikë që i bashkon këta të dy është se si njeri edhe tjetri, shumë shpejt arritën të kuptojnë se rreziku kryesor i mbijetesës së tyre politike vinte nga pamundësia e mbijetesës ekonomike të vendit. Pra si njeri edhe tjetri kërkuan aleanca që njëkohësisht të siguronin mjetet e domosdoshme ekonomike dhe të mos vinin në rrezik kokën e tyre. Ja pra, përse ata ndrronin barkën aq herë sa ajo merrte ujë.
Së treti, është naivitet ulëritës – do të kish thënë Kadare - të vazhdosh të mendosh sot se teza e prishjes me Rusinë Sovjetike lidhej me refuzimin e Hoxhës ndaj integrimit në sistemin socialist si vend agrar, apo ajo tjetra : dëshira e Hoxhës për të patur më liri në politikën e jashtme…. (dhe po e le me kaq pasi nuk ja vlen të shtyhesh më thell&eumlsmiley

Por nuk duhet të dëshpërohemi, pasi vetë Zoti na ka dhënë Oliver Jens Schmitt-in për të na vënë në udhë të mbarë dhe për të na kujtuar tê vërtetë të tilla biblike se « Shqiperia eshte ne fakt Tirana dhe elita ne Tirane takohet ne te njejtat kafe dhe ne te njejtat sheshe» Sikur kjo jallane Shqipëri te kishte disa qytete te medha, mundesite per te krijuar kendveshtrime te ndryshme… - sikur edhe ajo halla austriake të kishte nje palë koqe… sikur edhe Peshqit të mos mbeteshin guakë gojë hapur, në pritje të ushqimit nga qielli schmittian…
Besa shyqyr për historianin, që në këtë palo vend, elita vendalie është shumë e vogël… dhe aq më keq numri i « intelektualëve » me aftësi të vërteta kritike është shumë i vogël, pa llogaritur se shumica e tyre – edhe kur nuk janë të komprometuar me të kaluarën komuniste, pijnë kafe dhe fërnet në të njejtat lokale, për të mos thënë që janë farë e fis apo shokë të çerdhes dhe të kopshtit. Do të na duhet veçse pak durim…. sa të hapen arshivat e Kremlinit. Që më tej, ky lloj robi – duke përdorur fjalët e Koth –të gjejë në to ndonjë dorëshkrim si ai i dikurshmi i dukatës së Sforcave të Milanos apo të Mbretërisë aragoneze të Napolit, thjesht një raport tregëtarësh janiniotë të ndershëm të vajit të gurit, për të na rrëfyer më tej historinë e vërtetë të Enver Hoxhës mbi bazën jo më të besnikërisë ndaj doktrinës apo të ndonjë lloj patriotizmi anti turk – më falni, anti jugosllav apo anti rus, por mbi bazën e Kanunit të Lekës pasi i ati i tij Halil në kalanë e Gjirokastrës, paskësh vdekur i helmuar nga agjentët e fshehtë të Çekas së Xherxhinskit…
 

Së pari, edhe një historiani të këtij kalibri i duhet rikujtuar se ardhja e Hoxhës në pushtet, ishte falë rrjedhës që mori situata gjatë Luftës së dytë në Shqipëri, vendit që mundi të zinte në të Lëvizja Na-Cl  si edhe peripecive vetëvrasëse të lëvizjes republikane. Ndihma « e jugosllavëve » - më mirë të themi e dy jugosllavëve shërbeu thjesht që Hoxha të qëndrojë në krye të PKSH por edhe me vullnetin më të mirë të mundur, këta jugosllavë nuk ishin në gjendje që të që vendosnin për rrjedhën e luftës në Shqipëri.

Urno?

Po PKSH kush e formoi dhe e dirigjonte, a nuk ishte Jugosllavia me keta te dy? Po ata shqitparet e tjere qe ishin ne fillim te krijimit te partise ku vajten? Etj qe po pertoj ti rendis, gjera qe jane common knowledge dhe qe ti i ke bere pershesh vetem ne kete pjese qe kam cituar.

Nuk e di nese mundej qe brenda kaq pak rreshtave te thuheshin me shume genjeshtra apo te paverteta dhe te behej me shume revizionim historie sesa ke bere ti ketu, dhe nuk e di pse me krijohet ideja qe kritikat e autorit ketu dhe shume te tjereve per historianet dashakeq ose impotente i drejtohen pikerisht gjepurave te tilla, si keto qe ti p.sh. thua se keta dy jugosllavet nuk eshte se perfaqsonin vullnetin e Jugosllavise ne dirigjimin e partise dhe levizjes komuniste shqiptare (dhe me pas nepermjet saj te luftes) po ishin thjesht dy jugosllave kshu te pavarur, freelance.

No wonder qe s'ju vjen mire juve nga kritika te tilla.

Nje pjese e madhe e historianeve tane, te lindur, rritur, brymosur dhe formuar ne shkollat dhe me gjuhen ne prapanicen e partise komuniste, te vetmen gje qe kane mesuar te bejne mire eshte revizionimi i ngjarjeve dhe historise sipas direktivave dhe orekseve ideologjike, te jetuarit ne nje univers paralel ku historia ndryshohej dhe revizionohej sa dhe si ti tekej dikujt, ose disave.

 

S'po zgjatem me, po e kuptoj shume mire frustrimin e shprehur ketu dhe gjetke per renien nga karigja e eksluzivitetit te histori-berjes, dhe meqe jetojme ne kohera kur liria e shprehjes, qofte dhe permjerjes ne forme germash alfabeti, jane te garantuara, vazhdoni avazin. smiley

Por nuk duhet të dëshpërohemi, pasi vetë Zoti na ka dhënë Oliver Jens Schmitt-in për të na vënë në udhë të mbarë dhe për të na kujtuar tê vërtetë të tilla biblike se « Shqiperia eshte ne fakt Tirana dhe elita ne Tirane takohet ne te njejtat kafe dhe ne te njejtat sheshe» Sikur kjo jallane Shqipëri te kishte disa qytete te medha, mundesite per te krijuar kendveshtrime te ndryshme… - sikur edhe ajo halla austriake të kishte nje palë koqe… sikur edhe Peshqit të mos mbeteshin guakë gojë hapur, në pritje të ushqimit nga qielli schmittian…

xixe, e shtrive hapin, e? smiley

Xixe,

kjo interviste eshte provokimi me i mire qe mund te behet per gjithe ata qe e quajne veten qe marrin vesh nga historia. Idrisi e quan bllof e bllofist kete robin por ama pavaresisht se nuk na fyn ne pune shume emertimi ideja eshte tek ballafaqimi.

Une jo pa qellim permenda nje gjys fjalie se vendimet e vendeve gjermanofolese per Shqiperine e shqiptaret ( e nuk me rezultojne si vende armike ) bazohen mbi konkluzionet e profesoreve te universiteteve te tyre , ndaj le te jemi mendje ftohte kur etiketojme.

Nga sa jepet ne faqen e UV intervistuesi eshte ekspert i ceshtjeve te shqiptareve ne Kosove dhe Maqedoni dhe kane perfunduar nje studim ( bashke autor me nje tjeter profesoreshe&nbspsmiley  per periudhen nga fillimet e  1880 e deri me 1913. Keto i dashur jane gjera qe ai do kishte deshire t`i debatonte shkencerisht. Mendja ma do qe kur ka punuar me to besoj se ka shfrytezuar me shume arkivat e shtetit ne Austri dhe po edhe te Kremlinit e Vatikanit nese i jane dashur e ka pas mundesine.

Mirepo historia eshte nje dhe interpretimet mund te jene aq sa jane dhe ata qe thone qe merren me histori. Duke mos qene shkence egzakte diapazoni i interpretimit mund te rritet shume dhe ajo qe po them une e qe ma do mendja qe edhe ti bie dakort eshte qe ky debat duhet te jete mes historianeve.

Natyrisht qe une nuk e fus veten tek ata qe lexoj nje libet dhe meqe me pelqen shume ai e marr per te vertete dhe i gric fytyren cdo robi te gjalle qe mundohet te shkruaje dicka kunder apo te ndryshme.

Ajo qe nuk kuptoj une nga disa komentues ketu ne peshk eshte ideja e mospranimit te argumetit per debat.  Sinqerisht bej habi, po shume fare.

Une futem tek ai grup personash qe dua te lexoj historine e vendit tim dhe jo te shkruaj histori. Kete kam kaq kohe qe pres dhe prania e ketij emrit ketu me ben te besoj se do i vere ne seder edhe historianet e vjeter edhe te rinjte. Po nese historia me vjen si fiction alla Kadare, apo me arkiva Beogradi si Uran Butka i kam dhjere mu ne te.

Zakonisht njerezit i dashur Xixe flasim me pathos per gjene qe njohin me mire ( dashuruar mbas saj ) por meqe historia eshte shkence ketu pasioni duhet te jete por patetizmi jo. Nuk lejohet bile.

Së treti, është naivitet ulëritës – do të kish thënë Kadare - të vazhdosh të mendosh sot se teza e prishjes me Rusinë Sovjetike lidhej me refuzimin e Hoxhës ndaj integrimit në sistemin socialist si vend agrar, apo ajo tjetra : dëshira e Hoxhës për të patur më liri në politikën e jashtme…. (dhe po e le me kaq pasi nuk ja vlen të shtyhesh më thell&eumlsmiley
 

 

Xixe kjo do ishte teze me vete per nje teme shkencore. Ndonje historian i ri mudn te fitonte ndonje titull per kete. Natyrisht qe nuk eshte vetem kjo arsyeja . Ne paragrafin tend dhe ne komentin tim mungon fjala vetem, por kjo ama eshte nje e vertete ne kufijte e absolutes. smiley

Une nuk di ku e kam lexuar, tek EH apo te Kedare, qe Nikita i tha Vekes mbillni agrume dhe miser neper kodrina ( deri atehere misri mbillej ne fusha ). Bile e cuan kur erdh per vizite ne Shqiperi andej nga Shkodra qe porosine e kishin bere realitet.  Pastaj na tregun si EH e beri qepaze Nikiten per pune te grurit , pastaj na tregun se si Shqiperia bleu grure me flori ne France. Pasatj na tregun se si Konti Ferra kishte ma dash ndihmu qeverine komuniste me ble grure me te lire etj etj. smiley

Tani qe te mos e banalizoj dmth. Situata ishte shume komplekse e secili faktor, ai ekonomik dhe gjeopolitik mund te trajtohen se bashku a vecmas, por ama duhen trajtuar. Ky robi po thote tezen e vet ( nese do e pranojme qe eshte teze se ne fund te fundit nje interviste eshte dhe jo sesion shkencor ku robi kerkon te jete dhe em i sakte ). Nje interviste radio eshte dhe ma do mendja qe pergjigjedhenesi e merr ne konsiderate edhe cilesine e audiences dhe flet : thjeshte per te qene nga masa me e madhe i kuptueshem.

Per Idrisin ,

thanks i dashur . Patjeter qe do kemi rast . Globi eshte i vogel .

EH beri histori te tjeret duhet ta interpretojne. Baza e gjithepranuar e interpetimit i afrohet me shume asaj qe une dua te lexoj. Jam i prirur ta lexoj me shume vemendje kete profesorin por jo domosdoshmerisht ta pranoj , megjithese as qe nuk mund te krahasohen dijet e mija me ato te tij.

Ndihma « e jugosllavëve » - më mirë të themi e dy jugosllavëve shërbeu thjesht që Hoxha të qëndrojë në krye të PKSH por edhe me vullnetin më të mirë të mundur, këta jugosllavë nuk ishin në gjendje që të që vendosnin për rrjedhën e luftës në Shqipëri.

 

Ne fakt andej nga fundi i luftes ne Shqiperi kishte aty afro 2000 jugosllave qe kishin ardhur per te ndihmuar ne vendosjen e sukseshme te pushtetit pushtetit "popullor" ne Shqiperi e per te eliminuar armiqte "reaksionare" e "nacional-shovinist" Shqiptare.  Keta te dy Jugosllavet qe thua ti, te cilet ishin ne krye te PKSH pothuajse gjate gjithe kohezgjatjes se luftes, nuk ishin te vetmit "vellezer" jugosllave madhore qe zbriten poshte gerxheve te vilajetit te Shkodres per te ndihmuar bracet e tyre albanac.  Emrat te tjere te medhenj te nomeklatures komuniste jugosllave, gjeten kohen per te "ndihmuar" ne vendosjen e diktatures se proletariatit...edhe luftuar nazi-fashizmin.   Ca nga keta ishi: Svetozar Vukmanovic-Tempo, Bllazho Jovanovic, Velimir Stojinic, Savo Zllatic etj.

Tani t'iu kthehemi prap, ketyre dy jugosllave (Popovic e Mugosha), qe ti thua nuk ishin ne gjendje te vendosnin rrjedhen e luftes ne Shqiperi.  Para se keta bracet te vinin ne ndihme te vellezerve proletare te Shqiperise, komunistet shqiptare ishin te percare jo vetem ne grupet e Korces, Tiranes e Shkodres por dhe te percare ideologjikisht ne dy grupe:  grupi i komunisteve qe komunizmin e kishte thithur si ideologji kryesisht ne perendim e qe ne komunizmin e tyre pasqyronte intelektualizem, humanizem dhe majtizem perendimor (Llazar Fundo, Theodhor Maliqi, Dhimiter Fallo, Esat Dishnica, Profiro Gjeni, Vasil Balli, Sejfulla Maleshova, Vasil Mani, Naum Stralla, Selim Shpuza, Dhori Xibinaku, Sotir Gura, Niko Xoxe, Koco Tashko, Kristaq Mico, Gjergj Canco, Azem Daci, Tajar Zavalani, Andrea Zisi, Teli Samsuri, Sotir Vullkani etj.) e grupi tjeter qe komunizmin e kishte thithur nga i derguari i Kominternit dhe antari i komitetit qendror te SKJ-se , Ali Kelmendi e qe pasqyronte ne komunizmin e tyre, injorance, totalitarizem e stalinizem (Miha Lako, Pilo Peristeri, Koci Xoxe, Petro Papi, Koci Bako, Raqi Qirinxhi, Nesti Kerenxhi etj.)  Veroja, edhe pse kishte kaluar aventura ne perendim (Montpelier, Paris, Bruksel) i perkiste ketij grupit te dyte.

Tani sic dime, Kelmendi ne 1936-ten arrestohet dhe debohet nga Shqiperia.  Ne te njejten kohe, Veroja kthehet ne atdhe.  Nje vit me vone kthehet edhe Koco Tashko ne atdhe.  Veroja ze miqesi me Kocon, qe fillon ta afroj tek grupi komunist i Korces si simpatizant Veron, por gjithesesi jo antar sepse shihej si njeri me moral te dyshimte nga antaret e tjere.  Perpjekjet e ketyre grupeve te ndryshme Shqiptare per te krijuar nje parti komuniste Shqiptare, falimentojne goxha rende gjate periudhes 1937-1939, kryesisht per shkak te atyre ndryshimeve qe permenda me larte.  Vjen pushtimi, e pak me vone vine dhe Miladini me Dushanin, qe arrestohen e burgosen ne burgun e Peqinit.  Me nje aksion te drejtuar nga Mustafa Gjinishi, te dy miqte Jugosllave lirohen nga burgu (me vone keta do jepnin urdherin me asgjesimin e Gjinishit).  Mysafiret Jugosllave zene miqesi me Veron, e me vone organizojne mbledhjen e themelimit te PKSH-se.  Te tjerat i dime...

Tjeter gje...A s'na thua pak ti xixa, se si reaguan Miladini e Dushani kur morren vesh se ata 12 antaret te FNC-se te derguar ne Mukje, nenshkruar marrveshjen e Mukjes me Ballin?  Cfare i thane Enverit keta per kete gje?

I Pakapshëm,

Përpara se të fillosh te më bësh historikun e lëvizjes komuniste dhe të luftës Na-Cl, si edhe të gjetur një përgjigje ketyre pyetjeve të tua inteligente - dhe përpara se të na rreshtosh listën e emrave të Grupeve komuniste të Shqipërisë në prag të pushtimit italjan, ndoshta më mirë ktheju arkivit të Peshkut me fjalën çelës Xixa. Në se nuk të dalin shkrimet e atyshme lidhur me Luftën e Dytë dhe fitoren e saj nga PKSH - 10 të tilla me titullin: "Shqipëria përballë luftës", ktheju po kërkimit të antarit Xixa - për të dalë tek faqja ime. www.albanie-albanais.com

Sa për ata 2000 jugosllavët e tu të kohës së luftës, po t'i pjestosh me 850, na dalin plot dy brigada e gjysëm partizane në territorin e Shqipërisë të mbushura me druzhe. Po të le rradhën të na tregosh numrat e tyre, meqënë se ke listën në xhep.

Besoj se do të kesh kohë per t'u rregjur me këto tema.

Hajt Shnet..

 

Me shendet qofsh xixa, por ky drejtimi tek shkrimet e tua ketu a tek faqja jote eshte si pune larje hesapesh me te ikur nga fusha e betejes.  Une s'te kerkova shkrime gjithepermbledhese mbi luften e dyte botrore, por te bera ca pyetje specifike.

Jugosllavet s'jane te mite, por jane te raporteve te nje Kolonel Hysen Selmani qe i raportonte situaten ne Shqiperi Zogut deri ne fund te luftes.

Nejse, po pata kohe do hedh ca citime te reagimeve te Miladinit dhe Dushanit por edhe Veros mbasi u morr vesh nenshkrimi i marreveshjes te Mukjes...

ku e bazon at numrin 2000?

Sic thashe, raportet e kolonel Hysen Selmanit per Zogun.

Koth !

Shume faleminderit dhe respekte. Qendrova pak kohe dhe ashtu s'pata mundesi te orientohesha . Per here tjeter . Koha punon per ne smiley

Ja tani tek tema .

More mire a keq te LUMTE o XIXa. Te pakten lexojme nje qe di shqip pa pordhe me se pari e se dyti me 1 dhe 2 e me pas me integritete e diferenciale , te njohjes e te mosnjohjes.

I lumte dhe Emigrantit qe te pakten e kujton ate shm...tin e emrave te banoreve te Durresit apo Vienes , te mendoje se fundi para se te flase . Pavaresisht metodologjise se ndjekur per ballafaqe mendimi .

Absolutisht Koth nuk gjej ne kete interviste ndonje problem me peshe te sakte . Te pakten ne keto referime qe ai mundohet te justifikoje perfundimin se

Intelektualet shqiptare pk jane marre me historine e TYRE . Nje bllofist i vertete por pa ja henger hakun luan mire ne turma.

Vetem nje fakt ti thuash ate te Shkodres para 100 vjeteve ....Ndoshta nuk e di daten e formimit te Shqiperise smiley , se Lire te Pavarur dhe me Vete.

Koth i nerum  ai (shm) nuk ka guxuar , ai ka bllofuar me te verteta qe jane te shkruara dhe te argumentuara nga vete Enver Hoxha sic eshte problemi i shndrimit te vendit ne nje vend bujqsor totalish sipas "kukuruzes" . E ku eshte ketu zbulimi i tij ?

Do them vetem nje gje per te me kuptuar se me kete lloj "intelektuali" dhe me thesin e intelektualeve qe gelojne ketu ne menyre xhibliste Shm...ti mund te behet pa frike REKTOR i UT dhe te nderohet me Pishtar Vucidoli .

Sot per Sot askush nuk merr kurajon shkencore per te bere analize te vertete , qofte edhe alternative , sepse e theksoj fort kete SEPSE do te thyenin hundet para fakteve dhe sidomos QARTESISE e Objektivave te atij grupimi INTELEKTUALESH qe i dhane shembull BOTES se si nje vend me morra i panjohur , nje jete te tere ne erresire e i perdorur per mercenare , i pa gjendur ne asnje harte etj etj

Misionin e tij te pare e filloi me parrullen ( jo te Vebiut alias Alimuces ne peisazhe)......Me shume Buke , me shume Kulture !

Vete fakti qe nje nga injorantet me te medhej ne punet e shtetit eshte sot K/Minister , te jep te drejte te konkludosh se me cfare intensiteti e cfare idealizmi punuan ata , per te arsimuar e kulturuar shpellaret qe jo me pare se 1939 bota i vleresonte si njerez me bisht qe rronin ne kasolle baritore?! 

Dhe ketu mund ta filloje analizen edhe Shm...ti me gjithe pasonjesit e tij.

Dembelhane Stambolli qe dhe arren e duan te qeruar jane kurora intelektuale e Shm...tit qe e rrethojne ne Shqipri ku mender jep dhe intervista pa pike turpi sikur te mos jete ai qe i beri Shqiptaret me origjine serbe apo bullgare . Dhe tani pa ju thare boja mire te shkruarave te para paska zbuluar se ekzistoka Shqiperia ??????

Koth! Me shume respekt!

Me fal njeqind here me fal qe tu drejtova sepse duket sikur te bera shembull. Po ti me kupton mua qe diku duhet nje qe te perplasesh briret apo nuk eshte dhe prill tani dhe na hane krimbat ne brije smiley

 

Ky Schmitt-i mund te jete njeriu me imperfekt i botes, apo nje medioker i rendomte ne morine e panumurt te studiuesve te te gjitha llojeve .Simas tana gjasave ky hyn te ky grupi i fundit.

Por ama se ka ba nje konstatim te vertete te realitetit akademik shqiptar sot ky eshte fakt.

Fakt qe fatkeqesisht nuk don shum mund per tu konstatu .

Shqiperia nje vend ku mijera njerez mbajne grada shkencore si profesor, doktorr, doc etj..etj.

D.m.th njerez qe zhvilluen shkencen me studimet e tyne , dhe nje vend qe shpenzoi me miliarda dollare ne fonde per te  pergadit kta shkenctar , "se gjaja e mir nuk vjen lire "!!!

Gje qe te gjithe e dime se asnjena nuk ndodhi .

Per menimin tem Shchmitt ka deshtu qe te thote se ne Shqiperi nuk ka pas kurre komunista por turma naive qe dinjitetin  e fituen ne ate sistem. Vite te lumtura vitet e koleres !

Ore Xhib,

Gjithmonë kam kqyrur nga larg përçartjet e tua që herë-here zenë faqe të tëra dhe shumë-shumë kam menduar: "Ô Zot ruaja mendjen këtij robi egzotik dhe jepi edhe një herë dorën!". Por kësaj rradhe, po të kthehem një herë e mirë.
Dikur student gjatë një zbori, më kujtohet një pedagog i Inxhinierisë (ndoshta edhe Koth e mban mend) - Fatmir Luga i thoshin që, i dëshpëruar nga një Xhib me rroba ushtarake, ju shpraz: "Ô njeri, edhe sikur të mundesha, nuk kam ndêr mend të të rregulloj për fare". Por kush e di ? Gjithçka bën vaki në këtë dynja dhe siç thonë francezët « seul les imbeciles ne changent pas d’avis ».
Po i kthehem edhe një herë asaj frazës schmittiane : « Hoxha po ashtu si edhe Zogu erdhi ne pushtet me ndihmen e jugosllaveve ». Në se i zbresim krahasimin shkencor « po ashtu si edhe Zogu » na mbetet : « Hoxha … erdhi ne pushtet me ndihmen e jugosllaveve ».
E pra Hoxha erdhi në pushtet në fund të vitit 1944, me përfundimin e luftës. Thjesht pas largimit të ushtrisë së Wehrmachtianit Hito. Pas shpartallimit politik dhe ushtarak të BK, të Legalitetit dhe të një morie bajraktarësh « të pavarur ». Le të rikujtojmë se PKSH e Hoxhës u krijua në nëntor 1941 – vetëm tre vjet përpara. Forca e saj fillestare ishte 200 vetë + 2 jugosllavë, të dërguar nga Tito që në vitin 1940, dhe në fund të luftës ajo përbëhej nga disa mijra partizanë të armatosur (4200 na thotë Dashamir Shehu), disa qindra komunistë dhe një dhjetëshe jugosllavësh, gjithmonë nga të Titos.

Tani Xhib po të bëj pyetjen : si mundën këta 4.200 bile edhe më pak partizanë të bëjnë Luftën dhe të marrin pushtetin në fund të saj ? cili ishte ai numër minimum partizanësh, mjaftueshmërisht i nevojshëm për të nëpërkëmbur një klasë të tërë politike me në krye Baballarët e Kombit ?

Në se fati i kësaj Lufte – çlirimtare apo civile qoftë, që solli në fuqi Hoxhën dhe komunizmin përgjatë gjysëm shekulli, për të keqen e time dhe tënden, që e izoloi Shqipërinë nga bota mbarë, që e shëndrroi një një kamp përqëndrimi në qiell të hapur, që foshnjëroi dhe budallallepsi një popull të tërë dikur heroik dhe që i jep mundësi këtij Schmitti të ngrehet si gjel mbi togun e plehut të elitës, të intelektualëve dhe të historianëve shqiptarë – pa harruar edhe Peshqit jargamanë, varej pra nga një grusht jugosllavësh rreckamanë – po përdor një shprehje të Koth - i kam dhjere mu ne të asaj Historie që na vjen nga malet austriake !
 

E pra Hoxha erdhi në pushtet në fund të vitit 1944, me përfundimin e luftës. Thjesht pas largimit të ushtrisë së Wehrmachtianit Hito. Pas shpartallimit politik dhe ushtarak të BK, të Legalitetit dhe të një morie bajraktarësh « të pavarur ». Le të rikujtojmë se PKSH e Hoxhës u krijua në nëntor 1941 – vetëm tre vjet përpara. Forca e saj fillestare ishte 200 vetë + 2 jugosllavë, të dërguar nga Tito që në vitin 1940, dhe në fund të luftës ajo përbëhej nga disa mijra partizanë të armatosur (4200 na thotë Dashamir Shehu), disa qindra komunistë dhe një dhjetëshe jugosllavësh, gjithmonë nga të Titos.

Tani Xhib po të bëj pyetjen : si mundën këta 4.200 bile edhe më pak partizanë të bëjnë Luftën dhe të marrin pushtetin në fund të saj ? cili ishte ai numër minimum partizanësh, mjaftueshmërisht i nevojshëm për të nëpërkëmbur një klasë të tërë politike me në krye Baballarët e Kombit ?

 

Dale pak tani, 4200? Historigrafia komuniste na ka bombarduar qe ne fund te luftes kishte 70,000 partizane e trupa jo te rregullta.  Me cfare dime nga arkivat, ka pasur 28 brigada me nje numer mesatar prej 850 partizanesh, qe numrin e nxjerr aty tek 24,000.  Sa ka qene numri real? S'mund te themi me saktesi po ama 4200 sigurisht nuk do ishin te mjaftueshem per te fituar luften civile ndaj BK, legalitet e bajraktareve te veriut.

Sa per rreckamanet Jugosllave, mos ja u ul vlerat ne ate menyre naive, se sic thashe me siper jo vetem qe gjithesej ishin nja 2000 ne fund te luftes, jo vetem shume kokat kryesore te SKJ-se qe erdhen ne Shqiperi per te dhene "ndihmen" e tyre (pervec Popovicit dhe Mugoshes), por duhet konsideruar pushteti i pakufijshem qe kishin keta "rreckamanet" Jugosllave dhe kjo gje ndikoi goxha ne fatin e kesaj lufte.

Kete gje na e konfirmon dhe Veroja vete:

"Që të gjithë e dimë se sukseset dhe gabimët e KQ janë të lidhura me të dy shokët jugosllavë, Miladin dhe Dushan. Këta dy shokë kanë ndihmuar shumë për formimin e Partisë sonë dhe për mëkëmbjen e saj… Vetëvetiu, se ne në punën tonë me kaq përgjegjësi që kishim, do të mbështeteshim pa rreshtur tek Miladini dhe Dushani. Puna jonë ishte si puna e atij nxënësit që në çdo rast pyet ose shikon mësuesin nëse ka punuar mirë, ose si duhet të punojë… Për çdo gjë bënim, merrnim aprovimin e Miladinit. Kjo mënyrë pune vazhdoi gati tërë kohën edhe bile deri vonë. Komiteti Qendror ishte i identifikuar me Miladinë dhe praktikisht Komitet Qendror nuk kish… Në kontakt të ngushtë me këta dy shokë, vetëvetiu adoptuam prej tyre jo vetëm mënyrën e punës, por edhe mënyrën e mendimit. Influenca e tij mbi ne ishte shumë e madhe"
 

Ore xixe,

Ndihma « e jugosllavëve » - më mirë të themi e dy jugosllavëve shërbeu thjesht që Hoxha të qëndrojë në krye të PKSH por edhe me vullnetin më të mirë të mundur, këta jugosllavë nuk ishin në gjendje që të që vendosnin për rrjedhën e luftës në Shqipëri.

 

Pse, pak te duket, qe i dhane Hoxhes statusin e te parit? Sigurisht, qe me ndihmen dhe insistimin e tyre rrjedha e luftes nacional -clirimtari ishte ajo qe te gjithe e dime tashme. Qe permban edhe vellavrasjen. Kete plage qe nisi ne ato vite dhe vazhdoi deri ne diten kur  komunizmi mori fund.

Shmid, nuk foli per luften N.C. Ai perseriti dicka te njohur. Qe Hoxha erdhi ne fuqi( si person) me ndihmen e tyre? Kete e dine te tere? S'ka nevoje te ndryshosh mendjen per aksiomat. 

Nuk mendon, se ndoshta fati i shqiperise do te kishin qene ndryshe, nqse dikush tjeter do te ishte ne krye te partise?

Ketu ne kete blog nuk jemi per te pare si ndryshojne mendjet, pasi edhe mendja jote me duket e pandryshuar. Ka dialog, se kemi mendje te ndryshme, eshte normale. Dhe sa per gjatesine e komenteve ndoshta ke te drejte. Se dhe komentet e tua dhe linqet qe na sugjeron jane shume te gjate. Te them te drejten une komentet e gjata, nuk i lexoj. Varet nga tipat. Edhe ne jete, une s'flas shume. Me pelqen te degjoj ata qe flasin ne menyre lakonike. Ceshtje preferencash.

Shmid na ka hedhur nje shashke te tereve. Te gjithe kuptojne, ashtu sic shkruan edhe Idrisi. Bejne sikur s'kuptojne se nuk duan...... Ka shume faktore, nder me kryesoret....paraja.

 Idris dhe Koth!Jam plotesisht i nje mendimi me Ju.Ate qe ka arrit bujqesia shqiptare ne ate sistem, nuk mund te merren me mend nga ata qe dine shume pakenga ajo arritje kolosale.Por mos harroni ku Shchmitt-i profesori "germon"ketej  si Taria  dhe merr rroge.... ne Akademine Serbe te shkencave...Besojeni kete !

 Schmitt mund te jete apo mund ta konsiderojme gjithe diten nje studjues medioker per kapacitetet e tij intelektuale dhe shkallen e njohurive per historine e Shqiperise por duhet te pranojme se ka aftesine te vere ne levizje turbinat e mendimit, ne rrafsh shkencor dhe intelektual.

Ideja mbi tagrin e ketij studjuesi per te parashtruar hipotezat e tij per ceshtje te diskutueshme te historise tone  ka shume gjasa te vihen ne dyshim per shkak te moshes por mosha nuk eshte privilegj gjithmone.

Po kaq i pajustifikuar eshte skepticizmi i perzjere me njelloj sedre nacionale kur te vertetat (edhe kur jane te njohura ) na vijne prej te huajve.Ideja se nje "cunak" i huaj vjen dhe "i tregon arat babait" ne rastin e studimeve mbi historine nuk funksionon. Historia nuk eshte nje "are" ku lerimi i saj eshte ekskluzivitet vetem i te zoterve te vet. Mjafton te kujtojme kontributin e albanologeve te huaj per ndricimin e mjaft ceshtjeve te historise dhe kultures tone. Ne vazhden  e ketyre kontributeve  me te hershme jane dhe prurjet me te reja per aspekte te vecanta te historise tone. Ja disa emra qe nuk mund te mos merren ne konsiderate ne rishkrimin e Historise:

B.J.Fisher :  "Mbreti Zog dhe perpjekjet per stabilitet ne Shqiperi"

                   "Shqiperia gjate Luftes 1939-45"

M.Vickers     "Shqiptaret-nje histori moderne"

N.Smirnova  "Historia e Shqiperise gjate shek. XX"

P.Lukas     " Misioni Amerikan ne Shqiperi"

N.Clayer     "Ne fillimet e nacionalizmit shqiptar"

R.Hilbert     "Fitorja e hidhur"

Nuk ka diskutim qe ne keto studime ka plot te verteta te njohura per historianet shqiptare ashtu sikurse ka kendveshtrime dhe gjetje/teza qe jo gjithmone jane ne te njeten vale me historigrafine shqiptare/zyrtare deri ne 90.

Schmitt edhe sikur t`ja kete futur kot per shume gjera, ka thene nje te vertete: shterpesine, pamundesine apo paaftesine e elites intelektuale/shkencore per te hedhur drite me objektivitet ne ceshtjet e diskutueshme te historise, te pakten per shek.XX qe do te jete edhe per shume kohe nje "patate e nxehte" ne gurmazin e ligjeruesve/studjuesve  te politizuar. Gishti eshte vene mire mbi plagen: lidhjet emocionale me objektin e studimeve, instrumentalizmi studimeve per shkak te kontrasteve te forta politike ne "pro" e "kunder" te historianeve dhe per shkak te veshtiresive te thithjes se prurjeve te reja (konceptuale dhe metodologjike) ne gjirin e elites se vjeter (nga mosha dhe mendesia) te historianeve te prodhuar kryesisht gjate periudhes moniste.

 

 

 Eshte me te vertete e dukshme qe numri i intelektualeve, qe e bejne kete ne menyre kritike eshte shume i vogel dhe keto njerez e kane shume te veshtire, se vazhdojne te luftohen shume. Dhe ne sferat, ku kjo duhej te ndodhte, pikerisht ne fushen shkencore, jane bere vetem perpjekje sporadike per ta analizuar kete periudhe.

E verteta nuk eshte gjithmone e embel por duhet pranuar.

 

 

 

 

 

 

Shume i vertete ky konstatimi yt Spiritus,

Edhe une e pranoj qe e paskam pas gabim per ty.

 

spiritus, te kishe shtuar edhe nje emer: E. Jacques. Te jesh i sigurte qe per nje interviste te Jacques nuk do me ishte ndjere zeri i gojes.

Vertet beson qe atituda ime eshte seder e semure nacionale? Vertet mendon qe qendrimet ketu vijne pa asnje ngarkese te mbartur nga ngjarje te meparshme dhe jane lidhur strikt me nje interview qe mund te jete dhene edhe duke pire nje kafe? Vertet mendon qe une nuk kam ne mushkri me teper ajer kozmopolit dhe multikulturor  se sa nacional sektar edhe pas 15 vjet pune me ekipe ku kam shefa, kolege dhe vartes nga te gjitha kontinentet pa perjashtim?

Nga Schmitt nuk po kerkoja asgje me teper se sa "fairness", ngaqe e njoh mire praktiken dhe mendesine e vendeve nga ai flet. E cila eshte nje praktike e mrekullueshme, me thene te dejten. Une ne heshtje dhe hapur i kam zili realitetet nga flet Schmitti. Ai duhet te jete percues i atyre realiteteve kur jep interviews te ketij lloji si me lart. Dhe ne fakt, hasell hasell, ai nuk ka faj, se ai pyetjeve po iu pergjigjej. Si historian Schmitti me intereson fare fare pak. Si te ish nje detaj letrar.

Spiritus, 20 vjet vetperqeshje jane mjaft, miku im! 20 vjet nencmim i vetes nuk justifikohen nga 45 vjet marrezi. Dhe e di pse? Thjesht se keto 20 vjet jane kufitare, ndersa ato 45 jane prapa bregut tashme.

 

Emigrant, ne perdorim te njejten gjuhe (dhe te njejten qasje ne mjaft sende-konstatoj) por fjaleve u japim nuanca te ndryshme ne disa aspekte.

I jam referuar shprehjes tende (hajde baba  te tregoj arat) e cila edhe ne kuptimin me literal te saj,  ka nje doze perjashtimi.Kurse ne rastin ne fjale-pra studimin/qartesimin e historise-po te aplikohej,  dukshem do te reflektonte nje ekskluzivitet te pajustifikuar, ne rastin me te mire. Ne rastin me te keq, nje seder te semure nacionaliste. Sikurse vihet re, kam perdorur vetem shprehjen seder nacionaliste, qe ka brenda edhe nje ah, nje deshperim,  ne sensin me pozitiv , per perulesine tone proverbiale para nje te huaji, edhe kur vjen me rrobet e nje ambasadori te radhes, edhe kur vjen si specialist i midhjes, edhe kur vjen si nje zyrtar i rangut te ulet te BE, edhe kur vjen si nje akademik me mjeker (mjekra eshte burim sugjestioni ne viset tona )

Pra nuk guxoj te aludoj aspak per mungese "open mind" tek ty dhe shume cka ne komentin tend referencial,  e shikoj si proteste te "sedres nacionale" -pse dreqi ta haje nuk ndertojme dot nje raport partneriteti serioz por vertitemi ne hulline e vartesit te mjere para kapterit epror edhe per gjera qe mund ti dime dhe mund ti bejme vete. Ketu ka zanafillen veteperqeshja jone.

Megjithate vetekritika nuk eshte gjithmone veteperqeshje. I gjithe problemi eshte se pas vetkritikes duhet te vije vetekrijimi, vetezhvillimi, vetevendosja (edhe Kosova ketu ) por jo ne konceptin autarqik, te kuptohemi.

Kjo eshte pika e perbashket kurse nuanca qe doja te jepja ne komentin tim eshte nevoja e domosdoshme per te dale nga "rrethi kujteses" tone per 45 vjecarin dhe per te njohur metodat, konceptet dhe qasjet moderne ndaj te shkuares.

E kuptoj qe nga Scmitt-et  pret/presim te na ofrojne pikerisht keto qasje, praktika dhe metodologji jopartizane por, sikurse e thua dhe vete, nje interviste eshte dhe jo nje platforme didaktike se si duhet studjuar historia. Nganjeher te huajt , pasi na njohin radaken tone, na thone ato qe duan te degjojne veshet tane.

 

E.Jacues, nje reference e mire. Nje miksim i vecante i publicistikes  me faktologjine burimore.

Me mirekuptim , mik.

As mua s'me la shije te mire artikulli i Schmittit, megjithese tema eshte e rendesishme dhe trajtimi ne plot vende i duhur + pikant. Shija e keqe u la nga penelatat te shpejta te perdorura ne arsyetim, te cilat nxjerrin ne pah edhe publikun e imagjinuar nga historiani.

Se pari, jam me Emigrantin dhe/ose Xixen per problemin e qendrave te tjera ku mund te zhvillohet mendimi alternativ. Per vende te vogla si Shqiperia more shoke hidhen madje sugjerime te tipit 'importoni shumicen e punes kerkimoro-politikeberese' sepse nuk ka eficence te rishpikim rroten, etj. Perqendrimi i madh i elites ne Tirane ka te beje me procesin shtetformues po aq sa me zhvillimin socio-ekonomik (urbanizimin) te Shqiperise. Ndersa historikisht, kur ishte Shkodra djep i kultures shqiptare, e kishte valle nje djep tjeter aq te rendesishem? Brenda kesaj asimetrie, pra nese flasim per zhvillime lokale jo ne te njejtit rang me Tiranen, mendoj se as Korca, as Vlora, madje as Shkodra, nuk jane ne gjume. (penelata 1 - decentralizimi si vlere. penelata 2 - situata historike dhe aktuale ne qytetet shqiptare)

Nda ana tjeter Schmitti ben luften e botes ne token shqiptare. Tendenca perqendruese e globalizimin nuk po le te hedhe nje cerek hapi Bolognen, e jo me Tiranen a Shkodren, sepse ekonomisti italian e ka bere doktoraturen ne Universitetin  i Princetonit dhe ne italisht boton vetem studimet majtiste qe s'do t'ia botonte Quarterly Journal of Economics - nuk e di nese kuptohemi. (penelata 3 - Shqiperia jashte kontekstit bashkekohor boteror)

Dhe lapsusi i radhes: "Por ne Rumani ka pasur institucione dhe tradita para komunizmit. Ne Shqiperi kjo mungonte. Dhe tragjikja ne Shqiperi eshte sigurisht qe edhe shkenca, edhe shume elemente qendrore te identitetit kombetar u ngriten dhe u zgjeruan gjate komunizmit. Pikerisht per kete arsye ato jane ne moment pa alternative, prandaj vazhdon deri sot ky nacionalizem veteizolues. Por regjimi komunist e shkaterroi menjehere ate tradite qe gjeti, nuk deshi te mbeshtetej ne elementet e kultures dhe te identitetit, qe ekzistonte." - A kemi pasur apo s'kemi pasur tradite? Se nese s'kemi pasur, cfare ka shkaterruar regjimi komunist? Sepse une mund te jem e prirur ta kuptoj arsyetimin si 'keni pasur pak dhe ate pak qe kishit e shkaterruat' por dua sinqerisht qe kjo te me argumentohet, si paku, si shkaterrimi. Per kete do te kishte nevoje qe  fjalet 'institucione', 'tradita', 'shkenca', 'identiteti', 'kultura' te mos perzjeheshin kaq mizorisht. (penelata 4 - gjithe historia kulturore dhe institucionale e Shqiperise)

Por me duhet te them qe Schmitti me kete artikull ka shpalosur nje elokuence dhe nje gjeresi horizonti qe do t'ja kishin zili 99% e elitave te Tiranes. Gje qe me con tek publiku imagjinar i autorit: ai qe kenaqet me kaq. Gje qe e shtyn Schmittin larg nga te kerkuarit e te vertetes e drejt pikantllekut.

PS: ndoshta ideja se elita ka vetem ne Tirane ka te beje 1) me dominimin e hapesires televizive nga Tirana, 2) me perqendrimin e pushtetit ne Tirane dhe sigurisht 3) me faktin qe si shumica prej nesh, Schmitti e kalon shumicen derrmuese te kohes se tij ne Shqiperi ne Tirane.

Por ne Rumani ka pasur institucione dhe tradita para komunizmit. Ne Shqiperi kjo mungonte.

 

A kemi pasur apo s'kemi pasur tradite? Se nese s'kemi pasur, cfare ka shkaterruar regjimi komunist? Sepse une mund te jem e prirur ta kuptoj arsyetimin si 'keni pasur pak dhe ate pak qe kishit e shkaterruat' por dua sinqerisht qe kjo te me argumentohet, si paku, si shkaterrimi. Per kete do te kishte nevoje qe  fjalet 'institucione', 'tradita', 'shkenca', 'identiteti', 'kultura' te mos perzjeheshin kaq mizorisht.

Fale lehtesise se Wiki, shikon se Rumania paska nje duzine a me shume universitete qe datojne nga mesi shek XIX.Dhe jemi ne nje mendje besoj qe Universitet/Akademite jane  ajo TRADITE dhe ato INSTITUCIONE ku formohen elitat intelektuale/shkencore dhe kultivohen shkeca, kerkimi, studimi e me radhe.

Cfare eshte "ajo pak tradite qe kemi patur dhe u shkaterrua apo ndalua " ?

Po besoj fjala eshte pikerisht per ate kulture intelektuale qe u kultivua ne trajten e revistave studimore dhe padyshim ketu Shkodra eshte nje vater e kesaj tradite (katoliket franceskane-"Hylli i drites" , letersia-Fishta, Koliqi-Arapi,) neoshqiptarizma etj. Akademi dhe universitete nuk trasheguam dhe keto merita per themelimin e tyre (dhe perdorimin natyrisht) nuk mund ti mohoen regjimit komunist. Pra edhe ajo pak tradite e painstitucionalizuar u nderpre, u censurua dhe shkenca, kerkimi studimor u ngriten mbi nje "tabula rasa" Kete te vertete te njohur thote SCHMITT.

Pervec kontradiktes, Spiritus, ne ate 'ju s'kishit tradite dhe traditen jua shkaterroi Hoxha', u ndala tek ai paragraf i gjate i Schmittit sepse ceshtja ne fjale eshte pikerisht Historia e Shqiperise, e cila per sa i perket nenfushes 'historia e mendimit intelektual shqiptar' qenka edhe hic, edhe kokeprere me nje te rene te lapsit. Jo vetem kaq, por perzjerja e termit 'shkence' (qe na ben te imagjinojme menjehere laboratoret) me termin 'institucion' (qe na ben te mendojme per gjykaten apo kryeministrine apo te ndyeren akademi te shkencave) me termat 'kulture', 'tradite' e me radhe, eshte shume e rrezikshme. Jo rralle behet kalimi: 'ne s'kemi pasur universitete deri ne '50-en, prandaj s'kemi kulture, ne na u vrane prifterinjte jezuite, prandaj s'kemi tradite filozofike'.

Nese duam te jemi te sinqerte mbi levrimin e mendimit ne trevat shqiptare, duhet te kemi kujdes edhe me shperndarjen dhe rolin e shqiptareve brenda perandorive, edhe me menyren e zhvillimit te dijes ne periudhen osmane, edhe me menyren e shperndarjes se dijes ne institucionet fetare, edhe me shekullarizimin e shkollimit ne Evropen perendimore, etj. Fjala 'universitet' ne asnje menyre nuk duhet te ngjyrose krejt perfytyrimin tone per historine e gjate te tradites, kultures, apo mendimit shqiptar (guxoj te them edhe boteror). I kerkoj te falur Ben Blushit qe s'kam permendur deri tani Voskopojen smiley

Schmitt edhe sikur t`ja kete futur kot per shume gjera, ka thene nje te vertete: shterpesine, pamundesine apo paaftesine e elites intelektuale/shkencore per te hedhur drite me objektivitet ne ceshtjet e diskutueshme te historise, te pakten per shek.XX qe do te jete edhe per shume kohe nje "patate e nxehte" ne gurmazin e ligjeruesve/studjuesve  te politizuar

E zgjodha kete pasazh tuajin i neruar Spiritus per te thene qe duhet kuptuar njehere e mire se nuk ka lindur as do linde ndonje njeri qe te na beje Historine e nje periudhe qe shumica e popullsise sotme e ka jetur ne menyre aktive per mire a per keq.

Dhe me kryesorja eshte se keto teza ne se quhen e vleresohen te tilla   (te  Shmid ) , jane sterthene nga pjestaret e PPU qe ne kohe te leshit ne te gjithe format e mundshme te mendimit smiley

Dhe jo pak turbinat e mendimit jane levizur qe kur ne skene dolen Historiane Meta - meta ( ne kuptimin gjysmak ) dhe te tjere smiley

Sot po e perseris nuk guxohet sepse dominon LINCIMI POLITIK dhe jo sepse nuk ka Politikane e Historiane.

Brenda levozhges se tyre duke perfshire edhe Berishen edhe ate shemtiren politike te burresuar alias Topallken e te gjithe te semuret nga Nanoizmi ( xhumaxhuxhlleku ) e dine shume mire se nga vijne dhe cfare perfaqesojne por nje kor i permbytshem parash ka ringjallur kohen e Hasan Zykos

Per para ç'e shet te anë

Ja di kimenë parasë.

Kjo eshte domethenia e vertete e Shmidit dhe koketave qe e pasojne per te cilet me te vertee duhet besuar perfundimi i Graves.

@Idris i nderuar , nuk ka dyshim se Historine tone ne do ta shkruajme (pra do kete si gjithnje nje grup historianesh qe do ulin menderen ne karrike para PC per ta shkruar ) por duke marre ne konsiderate edhe burimet dhe studimet e te huajve. Deri ketu dakort. Ajo qe diskutohet eshte a jane te afte historianet tane aktuale te shkruajne nje histori sa me pak subjektive dhe aspak te diktuar nga KONJUKTURA POLITIKE?

Them se kjo do te ndodhi kur nostalgjine  per komunizmin (se bashku me vleresimin objektiv te asaj periudhe ) dhe zjarrmine politike te metahistorianeve  ti kemi vendosur ne muze.

Schmiti ben edhe pak diversion kur na kujton se ketu ka nje numur intelektualesh  qe jane ne gjendje ta bejne kritiken e se kaluares  por...jane te pakte ne numur dhe luftohen. (nenkupto Lubonja, Klosi, Misha, ..)

E thote dhe kete Schmitt.

Pra, jo vetem historine ne e kemi care me shpate ne dore por edhe shkrimin e saj ne do ta bejme me mouse ne dore. smiley

Edhe kjo qe thote Grave ben vaki se uji fle ,hasmi s`fle dhe paraja e hedh ujin perpjete.Por perseri dobesia jone eshte qe fleme gjume.

@Tropizma, fjalet  "institucion" dhe "tradite" jane vendosur ne raport me nacionalizmin.Sipas Schmitt ne Rumanine parakomuniste keto institucione ekzistonin kurse ne Shqiperi jo. Ndoshta fjala eshte per parti politike te -tradite dhe institucion- dhe keto ne vitet 24-39 mungonin. Dy organizatat BK dhe Legaliteti dihet si u krijuan dhe si u shuan. Opozita e fundit u eleminua ne 46.

Kurse tradita kulturore, intelektuale eshte shume me e gjere(duke perfshire dhe Akademine e Kavaliotit )  eshte e pamohueshme dhe, ekzakt,  nuk reduktohet thjesht me universitetet. Kurse shkenca, studimi , kerkimi jo domosdoshmerisht behen ne laboratore.

Megjithate, te jap te drejte. Intervista dhe menyra si jane thene mjaft gjera le vend per kontestime.

 

 

Schmittiiiiiiiiiiiiiii.

Ja ku e ke zbardhjen, u mblodhen intelektualet dhe fap e fap e kryen kete pune.

Besoj se ke mbetur i kenaqur me punen e palodhshme te intelktualeve tane !

 Pasatj na tregun se si Konti Ferra kishte ma dash ndihmu qeverine komuniste me ble grure me te lire etj etj. Tongue

 

Opa, prape Konti Ferra Emo! smiley

Kush di ndonje gje me shume per kete Kontin, te na ndihe, ju lutem! 

 

 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).