Janë të shumtë analistët, gazetarët, politikanët, por edhe diplomatët ndërkombëtarë, që e identifikojnë autoritarizimin si problemin themelor të demokracisë Shqiptare. Të gjitha figurat kryesore politike të tranzicionit tonë janë akuzuar për autoritarizëm gjatë ushtrimit të pushtetit. Edhe sot një nga akuzat më të forta që i bëhet Berishës është se ai i ka vënë përfund institucionet e pavarura të shtetit dhe e gjithë qeverisja është njehsuar me vullnetin e tij, duke  e kthyer Shqipërinë në njëfarë Saligradi, po të përdorim një shprehje të Mjaftit. Sipas këtyre zërave, në analizën e fundit i bie që fati i çdo qytetari shqiptar tashmë është në duart e Saliut.

Po a është sot problemi themelor i shtetit shqiptar, fakti se pushteti është i centralizuar në një palë duar? Që shteti shqiptar nuk funksionon mirë në shumë hallka të tij është një konstatim për të cilin mund të biem dakord mjaft lehtë. Por që shteti shqiptar nuk funksionon mirë sepse e ka shtënë në dorë Saliu është një konkluzion, sa i thjeshtë aq edhe i gabuar.  Është e vërtetë që Berisha dhe pushteti aktual janë përplasur me institucionet e pavarura, si Prokuroria apo Gjyqësori dhe madje kanë dalë të fituar në këtë përplasje. Ama fakti që ekzekutivi ka arritur t’i vendosë kufijtë hapësirës së hetimit dhe gjykimit, përkatësisht të prokurorisë dhe gjykatës, nuk do të thotë se sot prokuroria dhe sistemi gjyqësor janë në dorë të Berishës.

Ndonëse me ndryshimet kushtetuese, e bëra nga çifti Rama-Berisha, një ditë diçka e tillë mund të ndodhë.  Po kështu fakti që Berisha arrin të kufizojë pushtetin e Bashkisë së Tiranës nuk do të thotë se Bashkia kontrollohet nga Berisha. Madje edhe në bashkitë e PD-së, kontrolli i ekzekutivit nuk është total pasi në fund të fundit kryebashkiakët janë të zgjedhur direkt nga elektorati dhe për pasojë gëzojnë një legjitimitet që buron pjesërisht jashtë partisë. Ndaj nëse flasim për pushtetin vendor, kontrolli i ekzekutivit mbi të është ose inekzistent, në rastin e bashkive socialiste, ose jo total në rastin e bashkive demokrate. Pra pushteti vendor, që është një hapësirë e rëndësishme e shtetit shqiptar, nuk mund të thuhet se kontrollohet nga një palë duar të ekzekutivit edhe pse shpesh kufizohet prej tyre.

E njëjta gjë mund të thuhet edhe për pushtete joshtetërore si ai mediatik. Është e vështirë të thuhet sot se pushteti qendror, Berisha apo edhe Rama kontrollojnë ndonjë media. As Tv “Klan”, as “Top Channel”, apo “Vizion Plus” nuk janë nën kontrollin e Berishës apo Ramës, edhe pse u shërbejnë atyre. Kompleksi mediatiko-politiko-biznes është një kompleks me axhendën e tij, shpesh i mbyllur dhe manipulues, por ai nuk ka lidhje me autoritarizmin. Marrëdhënia media-politikë nuk është një marrëdhënie subordinimi, por përdorimi të ndërsjellë. Të shikosh sot Berishën apo Ramën si maskarenjtë autoritarë, që përdorin median, do të thotë të shikosh vetëm njërën anë të ekuacionit dhe të injorosh mënyrën se si mediat private përdorin Berishën dhe Ramën, apo këdo politikan të radhës në pushtet. 

Për më tepër, është vështirë të imagjinosh një sistem politik autoritar si ky i yni, ku media, analistët dhe gazetarët gjithë ditën kritikojnë dhe denoncojnë ekzekutivin dhe kreun e tij. Ku televizionet dhe mediat kryesore janë në një pjesë të mirë kundër pushtetit ekzekutiv. Natyrisht, kjo nuk do të thotë se media shqiptare nuk ka probleme me pushtetin, apo se ky i fundit nuk ushtron presion. Ama të thuash që media është viktimë e autoritarizmit do të thotë të injorosh pavarësinë, autonominë dhe pushtetin e mediave sot në Shqipëri. Do të thotë të injorosh edhe mënyrën se si shpesh me këtë pushtet abuzohet. Por nëse autoritarizmi nuk përbën problemin themelor të shtetit apo politikës sonë, aq më pak mund të themi se ai përbën problemin themelor për shoqërinë. Kjo nuk do të thotë se mes pushtetit nga njëra anë dhe qytetarit shqiptar nga ana tjetër, nuk ka probleme. Ky i fundit vuan dhe sorollatet jo pak në zyrat e pushtetit, ku po nuk pate lidhjet e duhura, nuk mbaron punë kollaj. Por ideja se fati i qytetarëve shqiptarë është në duart e Saliut apo të ekzekutivit, është një hiperbolizim i pasaktë, për faktin e thjeshtë se fati i shumicës së qytetarëve shqiptarë ka pak ose aspak lidhje me shtetin shqiptar në përgjithësi. Shumica e qytetarëve shqiptarë punësimin, lekët dhe mbijetesën e sigurojnë me forcat e veta, në një sistem ku shteti nuk u jep ndonjë dorë. Në këtë aspekt, shumicës së qytetarëve shqiptarë nuk ua ndjen shumë as për shtetin as për Saliun, edhe pse këtë të fundit mediat ia përplasin përditë në surrat. 

* * *

Në këtë pikë, dikush me të drejtë mund të shtrojë argumentin se autoritarizmi në Shqipëri është problem që ka të bëjë me mënyrën se si ushtrohet pushteti. Problemi është me ‘stilin e lidershipit’. Me autoritarizëm nënkuptohet pushteti që ushtrohet në mënyrë të personalizuar, duke shpërfillur institucionet, ligjin dhe normat demokratike. Problemi është me personalizimin e pushtetit. Dhe shembulli më i mirë i këtij fenomeni janë partitë politike, që janë njehsuar me liderin dhe ku mungojnë forumet, institucionet, hapësirat për diskutim, debat, për pjesëmarrje dhe kontroll demokratik. Kështu, nëse PD-ja prej kohësh është njehsuar me Berishën, PS-ja gjithnjë e më tepër po njehsohet me Ramën. Ndërkohë, i ashtëquajturi “mendimi ndryshe” ka pak ose aspak hapësirë, ndërsa për kontroll ligjor, statutor apo demokratik të lidershipit nga baza, as që nuk bëhet fjalë.

Problemi është se njehsimi i partisë me liderin buron nga fakti që shoqëria shqiptare është tejet e fragmentarizuar si pasojë e një modeli zhvillimi, që nuk stimulon krijimin e grupeve të gjera të interesit apo shtresave të gjera sociale. Hapja totale e ekonomisë sonë, tërheqja e thellë e shtetit nga ekonomia, mungesa e politikave sociale dhe zhvillimore dhe de-ideologjizimi i politikës, kanë prodhuar një strukturë sociale tejet të fragmentarizuar, ku mungojnë grupime apo shtresime të gjera shoqërore dhe ku secili përqendrohet tek përfitimi i ngushtë vetjak (këtë aspekt e kemi trajtuar më gjerë tek dy artikuj të mëparshëm, me titullin “Kriza Jonë”). Në këto kushte, partitë politike shqiptare nga struktura ideologjike, apo përfaqësuese të shtresave të caktuara sociale, janë kthyer në struktura klienteliste, që në vend të nevojave sektoriale, kënaqin nevoja individuale apo klanore. Diku premtohet një urë, diku një rrugë, diku ca vende pune e diku një tender, sipas interesave të zonës, fshatit, apo biznesit ku kërkohet vota apo leku për fushatë.

Për pasojë, ajo që e mban bashkë partinë nuk është ideologjia, programi, apo interesi i përgjithshëm i ndonjë grupi apo shtrese sociale që ajo përfaqëson. Është dëshira për pushtet, që materializohet te vetë lideri. Ky i fundit bëhet pika ku takohen, përplasen, balancohen dhe ngjizen multipliciteti i interesave brenda dhe rreth partisë, të cilat janë të lidhura direkt me të dhe jo të ndërmjetësuara nëpërmjet forumeve apo grupeve të interesit brenda partisë (lideri nuk takon përfaqësues gazetarësh, biznesesh apo punëtorësh, por gazetarë, biznesmenë dhe punëtorë të veçantë, secili me hallet dhe interesat e veta). Për klientelën brenda dhe rreth partisë, legjitimiteti i liderit nuk buron nga ideologjia apo programi që ai përfaqëson, por nga vetë pushteti që ai zotëron si pasojë e të qenurit lider i partisë. Në momentin që pushteti dhe legjitimiteti njehsohen te lideri si individ, ushtrimi i pushtetit nuk mund të jetë veçse i personalizuar, ose i quajtur ndryshe, autoritarist. Ama ky është shkaku fundor i një sërë pasojash më themelore. Ndaj të thuash që problemi me partitë shqiptare është autoritarizmi i liderëve, do të thotë t’i mëshosh pasojës, duke injoruar shkakun. Demokracia në Shqipëri çalon jo sepse pushteti ushtrohet në mënyrë autoritariste, por pushteti ushtrohet në mënyrë autoritare, sepse demokracia jonë çalon.

Dhe këtu nuk kemi të bëjmë me lojë fjalësh, por me një marrëdhënie thelbësore shkak– pasojë. Dështimi i demokracisë sonë buron nga vetë mënyra se si është strukturuar dhe funksionon shoqëria shqiptare sot. Një strukturim, që e bën e bën të pakuptimtë organizmin demokratik të procesit politik.  Në kushtet kur partitë janë kthyer në struktura klienteliste, demokracia e brendshme ka humbur kuptimin. Demokraci e brendshme do të thotë një hapësirë për shprehjen e “mendimit ndryshe”. Po çfarë mendimi ndryshe ka sot brenda partive shqiptare? Në cilën nga partitë tona sot ka përplasje mes rrymave me ide të ndryshme për qeverisjen apo orientimin e partisë (siç ndodhte para vitit 1997 si brenda PD-së, edhe brenda PS-së)?

Përplasja madhore që ndodh sot brenda partive është mes interesave dhe jo mes mendimeve të ndryshme.

Është një përplasje që ka në qendër luftën për pushtet dhe jo debatin se çfarë duhet bërë me pushtetin. Kur përplasja politike reduktohet thjesht te lufta për pushtet, rotacioni prodhon një klasë të re politike, që shpesh është më e keqe se e vjetra (mjafton të krahasosh Ramën me Nanon për t’u bindur në lidhje më këtë, apo të rinjtë që kanë hyrë në politikë me të vjetërit që kanë dalë prej saj). Prandaj, theksi që i vihet autoritarizmit si problem madhor i skenës sonë politike injoron faktorët e thellë strukturorë (të jashtëm dhe të brendshëm), që kanë deformuar demokracinë shqiptare, duke u marrë me persona të veçantë. Injoron diversitetin e interesave të shumta mediatike, politike dhe ekonomike, që përplasen sot mes njëri-tjetrit dhe mënyrën se si këto interesa i shërbejnë njëri-tjetrit. Në këtë sistem askush nuk ka në dorë pultin e kontrollit. Natyrisht, dikush si Berisha, në cilësinë e kryeministrit, ka më shumë pushtet dhe kontroll, por edhe ky është një pushtet që ka limitet e veta. Sado e cuditëshme që mund t’i duket ndokujt, edhe pushteti i Berishës është i kufizuar nga një mijë fije balancash, interesash dhe klientelash që ai duhet të kënaqë për të ndenjur në pushtet. Pa përmendur këtu faktorin e jashtëm.

Denoncimi i autoritarizmit si alfa dhe omega e problemeve të demokracisë shqiptare do të thotë ta reduktosh këtë realitet kompleks tek sjellja e një apo dy politikanëve, duke injoruar faktorët që e prodhojnë atë. Arsyet se përse ndodh dicka e tillë do t’i shtjellojmë në vijim në artikullin e rradhës me titull: “Po pse flitet kaq shumë për autoritarizmin shqiptar?

26 Komente

Nuk e kam pare ndonjehere penen Kajsiu te manipuloje kaq shume me gjysem te verteta.

 

Natyrisht, dikush si Berisha, në cilësinë e kryeministrit, ka më shumë pushtet dhe kontroll, por edhe ky është një pushtet që ka limitet e veta. Sado e cuditëshme që mund t’i duket ndokujt, edhe pushteti i Berishës është i kufizuar nga një mijë fije balancash, interesash dhe klientelash* që ai duhet të kënaqë për të ndenjur në pushtet. Pa përmendur këtu faktorin e jashtëm.

*Ky fakt nuk perjashton autoritarizmin (si mundesi apo realitet) sepse ne te kunderten do te flitej per totalitarizem.

 

Por ideja se fati i qytetarëve shqiptarë është në duart e Saliut apo të ekzekutivit, është një hiperbolizim i pasaktë, për faktin e thjeshtë se fati i shumicës së qytetarëve shqiptarë ka pak ose aspak lidhje me shtetin shqiptar në përgjithësi. Shumica e qytetarëve shqiptarë punësimin, lekët dhe mbijetesën e sigurojnë me forcat e veta, në një sistem ku shteti nuk u jep ndonjë dorë. Në këtë aspekt, shumicës së qytetarëve shqiptarë nuk ua ndjen shumë as për shtetin as për Saliun, edhe pse këtë të fundit mediat ia përplasin përditë në surrat. 

. . .

Perseri nje manipulim i paster me gjysem te verteten. Po perjashtoj qytetaret dhe sektoret qe jane te varur direkt nga shteti. Po ata qe jetojne teresisht me forcat e tyre, nuk paskan asnje lidhje me shtetin? Taksat, tatimet, arsimi, shendetsia, infrastruktura, drejtesia, siguria etj. nuk influencojne ne jetet e tyre ?? Sigurisht jo ne kuptimin e lidhjes se shkurter autoritarizem-interesa por ne kuptimin e voluntarizmit qe prek institucionet dhe politikat.

Nje nr deduksionesh te Kajsiut qe hane diskutim.

Nuk ka rendesi per mendimin tim kush eshte pikenisja shkakesore. Fillimi dihet qe ka qene majmuni apo algat blu te gjelbra. Rendesi ka prerja e kesaj marrdhenie patologjike Autoritarizem- demokraci. Kjo behet nepermjet prerjeve te fijes se njeres qe e lidhin me te paren. parja e autoritarizmit si nje tumor qe rritet dhe duhet kapur ne kohe, perndryshe..

Mua eshte duke me mbajtur pezull fuqishem fare. Nuk gjej manipulim me gjysem te vertetash per faktin se trajtohet nje krize autoriteti si pasoje e nje krize shoqerore. Menyra se si taksat, tatimet, arsimi, shendetesia, infrastuktura, drejtesia, siguria, etj, influencojne jetet e qytetareve shqiptare, nuk ndermjetesohet nga autoritarizmi, por nga kriza e autoritetit. Argumenti me duket shume i sakte (me argument te sakte kam parasysh nje te vertete te plote) qe ndryshe do shprehej edhe keshtu, perderisa qytetari shqiptar nuk ia atribuon gjithe te mirat qe gezon nje autori jashte personit te vete, nuk ka pse ia atribuoje gjithe te keqijat qe vuan nje autori te tille.

Lulian ,  luajtjen me gjysem te vertetat e shikoj ne menyren e argumentimit qe ben Kajsiu. Per te provuar se autoritarizmi nuk eshte problemi themelor (dhe mund te mos jete praktikisht ) i demokracise shqiptare , Kajsiu ben lidhjen e shkurter autoritarizem/Berisha-qytetari (bukepjekesi, pasticieri, muratori, berberi, taksixhiu, dokeri, druvari ) Pra kerkon dhe heton pasojat e autoritarizmit ne nje raport ku nuk mund te kerkohet.

Eshte njelloj si te provosh karakterin autoritar te menaxherit te nje kompanie me numurin elindjeve/aborteve te femrave te punesuara ne kete firme.

2. Argumenti se qyteari nuk ja atribuon gjithe te mirat/te keqiat nje autori/autoriteti/agjenti jashte personit te tij eshte po ne linjen e argumentit te Kajsiut.Lidhja eshte spekulative. Nese ka autoritarizem ne ushtrimin e pushtetit nga Berisha (apo kushdo qofte ne parim) pasojat para se te reflektohen tek qytetari kalojne se pari permes deformimeve te sistemit, te institucioneve dhe nuk eshte e thene te kene rrezatim ne te gjithe individet e shoqerise dhe per te gjitha aspektet e jetes se tyre brenda sistemit.

Autoritarizmi nese cfaqet prek se pari pavaresine e institucioneve, cfaqet si kontroll i institucioneve kyce, materializohet ne personalizimin e pushtetit, ushqen klientelizmin , dobeson shoqerine civile, mbyt mendimin ndryshe dhe paralizon demokracine e brendshme ne parti, shprehet permes voluntarizmit ne politike etj.

Autoritarizmi cfaqet ne relacionet e pushtetit me autoritetin e personit qe e ushtron ate. Weber dallonte tre forma te autoritetit: tradicional, karizmatik dhe ate racional/legal. Ketu s po futem ne teorite e personalitetit autoritarist por sipas meje, personaliteti Berishes eshte nje miksim i liderit tradicional dhe  karizmatik .

I gjithe diskutimi duket sikur vertitet ne rrethin "veza pulem apo pula vezen" dmth demokracia e brishte/institucionet e dobeta krijojne terren per cfaqjen e autoritarizmit apo autoritarizmi percakton/ruan/influencon brishtesine e institucioneve si mundesi per mbajtjen nen kontroll te tyre.

Me qe e solle Weberin dhe qe metoden e punes se Berishes e percaktove si autoritarizem tradicional dhe karizmatik, e verteta e Kajsiut mbetet e vertete e plote, nuk eshte problemi tek autoritarizmi, pasi ky mund te jete edhe racional, gje qe mungon. Autoritarizmi nese shfaqet ne kete forme, nuk prek pavaresine e institucioneve, nuk shfaqet si kontroll i padeshirueshem i institucioneve kyce, nuk materializohet ne personalizimin e pushtetit, nuk ushqen klientelizem, nuk e dobeson shoqerine civile, nuk e mbyt mendimin ndryshe dhe nuk e paralizon demokracine e brendshme ne parti, nuk shprehtet permes voluntarizmit militar. Kajsiu e ka bere te qarte kete duke dalluar mes autoritarizmit dhe personalizimit te politikes dhe duke vene ne dukje nje qark te shkurter (pajtim kontradiktash te papajtueshme) jo mes autoritarizmit dhe qytetarit, por mes personalizimit te pushtetit dhe qytetarit pa pushtet. Ketu kerkon dhe gjen nje autoritarizem irracional si pasoje e institucioneve te brishta, por qe nuk do te thote se problemi eshte tek autoritarizmi. Autoritarizmi, i te gjitha formave, vertete mund te jete shkak per deformimet e sistemit, por qe te prishet qarku i shkurter i nje sistemi te deformuar gjithsesi, duhet qe autoritarizmi te dallohet dhe ndahet nga personalizimi i pushtetit qe eshte shkaktar i deformimeve. Ketu per mua Kajsiu jo vetem qe nuk manipulon gjysem te verteta, por eshte shume strikt ndaj kushteve Weberiane mbi te verteten. Apo te pakten, keshtu me duket mua.

Ndonëse me ndryshimet kushtetuese, e bëra nga çifti Rama-Berisha, një ditë diçka e tillë mund të ndodhë. 

 

Mund te ndodhe? Pse ndryshimet kushtetuese nuk kane hyre ne fuqi direkt?

 

 Po kështu fakti që Berisha arrin të kufizojë pushtetin e Bashkisë së Tiranës nuk do të thotë se Bashkia kontrollohet nga Berisha. Madje edhe në bashkitë e PD-së, kontrolli i ekzekutivit nuk është total pasi në fund të fundit kryebashkiakët janë të zgjedhur direkt nga elektorati dhe për pasojë gëzojnë një legjitimitet që buron pjesërisht jashtë partisë. Ndaj nëse flasim për pushtetin vendor, kontrolli i ekzekutivit mbi të është ose inekzistent, në rastin e bashkive socialiste, ose jo total në rastin e bashkive demokrate. Pra pushteti vendor, që është një hapësirë e rëndësishme e shtetit shqiptar, nuk mund të thuhet se kontrollohet nga një palë duar të ekzekutivit edhe pse shpesh kufizohet prej tyre.

Duke anashkaluar faktin qe sigurisht qe Berisha merr vendimin per ata qe garojne si kandidate te PD-se ne zgjedhjet lokale, ne nje republike unitare si Shqiperia pushteti lokal i merr kompetencat direkt nga pushteti vendor dhe nuk i ka te caktuara keto nga kushtetuta.  Pastaj po te shtosh se si pushteti politik eshte i lidhur me ate ekonomik ne Shqiperi, kontrolli i ekzekutivit behet dhe me i qarte.

 

E njëjta gjë mund të thuhet edhe për pushtete joshtetërore si ai mediatik. Është e vështirë të thuhet sot se pushteti qendror, Berisha apo edhe Rama kontrollojnë ndonjë media. As Tv “Klan”, as “Top Channel”, apo “Vizion Plus” nuk janë nën kontrollin e Berishës apo Ramës, edhe pse u shërbejnë atyre. Kompleksi mediatiko-politiko-biznes është një kompleks me axhendën e tij, shpesh i mbyllur dhe manipulues, por ai nuk ka lidhje me autoritarizmin. Marrëdhënia media-politikë nuk është një marrëdhënie subordinimi, por përdorimi të ndërsjellë. Të shikosh sot Berishën apo Ramën si maskarenjtë autoritarë, që përdorin median, do të thotë të shikosh vetëm njërën anë të ekuacionit dhe të injorosh mënyrën se si mediat private përdorin Berishën dhe Ramën, apo këdo politikan të radhës në pushtet. 
 

Mediat e permendura financohen kryesisht nga prokurimet qe fitojne nepermjet firmave ndertuese te tyre, nga pushteti vendor apo lokal.  Pra marredhenia eshte ne fakt nje marredhenie subordinimi.

 

Për më tepër, është vështirë të imagjinosh një sistem politik autoritar si ky i yni, ku media, analistët dhe gazetarët gjithë ditën kritikojnë dhe denoncojnë ekzekutivin dhe kreun e tij. Ku televizionet dhe mediat kryesore janë në një pjesë të mirë kundër pushtetit ekzekutiv.

 

Po, e keto media qe jane kunder pushtetit ekzekutiv (kunder Saliut) jane pro pushtetit lokal me te madh te vendit (Rames).  Pra kemi nje polarizim politiko-ekonomiko-mediatik mes dy bandash, ku sigurisht vuajne interesat e atij qytetarit te thjeshte qe ti permende.

 

Demokracia në Shqipëri çalon jo sepse pushteti ushtrohet në mënyrë autoritariste, por pushteti ushtrohet në mënyrë autoritare, sepse demokracia jonë çalon.

Dhe këtu nuk kemi të bëjmë me lojë fjalësh, por me një marrëdhënie thelbësore shkak– pasojë. Dështimi i demokracisë sonë buron nga vetë mënyra se si është strukturuar dhe funksionon shoqëria shqiptare sot. Një strukturim, që e bën e bën të pakuptimtë organizmin demokratik të procesit politik.  Në kushtet kur partitë janë kthyer në struktura klienteliste, demokracia e brendshme ka humbur kuptimin. Demokraci e brendshme do të thotë një hapësirë për shprehjen e “mendimit ndryshe”. Po çfarë mendimi ndryshe ka sot brenda partive shqiptare? Në cilën nga partitë tona sot ka përplasje mes rrymave me ide të ndryshme për qeverisjen apo orientimin e partisë (siç ndodhte para vitit 1997 si brenda PD-së, edhe brenda PS-së)?

Përplasja madhore që ndodh sot brenda partive është mes interesave dhe jo mes mendimeve të ndryshme.

Është një përplasje që ka në qendër luftën për pushtet dhe jo debatin se çfarë duhet bërë me pushtetin. Kur përplasja politike reduktohet thjesht te lufta për pushtet, rotacioni prodhon një klasë të re politike, që shpesh është më e keqe se e vjetra (mjafton të krahasosh Ramën me Nanon për t’u bindur në lidhje më këtë, apo të rinjtë që kanë hyrë në politikë me të vjetërit që kanë dalë prej saj). Prandaj, theksi që i vihet autoritarizmit si problem madhor i skenës sonë politike injoron faktorët e thellë strukturorë (të jashtëm dhe të brendshëm), që kanë deformuar demokracinë shqiptare, duke u marrë me persona të veçantë

Kajsiu, edhe para 97-tes partite kane qene struktura klienteliste.  Ti na thua qe i meshohet shume pasojave, por nuk i vihet re shkaqeve.  Po te vesh re se cfare ke shkruar per te deshmuar si shkaqet e autoritarizmit, do shohesh qe keto shkaqe ne thelbin e tyre kane autoritarizmin.

"Mediat e permendura financohen kryesisht nga prokurimet qe fitojne nepermjet firmave ndertuese te tyre, nga pushteti vendor apo lokal.  Pra marredhenia eshte ne fakt nje marredhenie subordinimi."

Jo, sepse njekohesisht mediat e permendura jane edhe faktore te pasubordinueshem qe mund te luajne rol madhor ne nenshtrimin e pushteteve vendore apo lokale nepermjet opinionit publik. Ndryshimi i opinioneve te TCH, psh, gjate fushates ne favor te PDse, nuk mund te konsiderohet si pasoje e fuqise nenshtruese te kesaj partie ne pushtet, me shume se sa si faktor ne fitoren e PDse. Media ne pergjithesi ka nje potencial te jashtezakonshem per te qene e pavarur, dhe realisht, eshte pikerisht ky potencial qe media e shfrytezon per interesat e veta. Me nje logjike te thjeshte, perderisa ky potencial eshte i dhene, dhe perderisa ky potencial shfrytezohet realisht, marredhenia nuk eshte marredhenie subordinimi e medias ndaj pushtetit, por marredhenie reciprociteti mes medias dhe pushtetit.

'pasubordinueshem'..pabindur?

I pasubordinueshem, i panenshtrueshem, i mosnenshtrueshem, se mund te jesh i pabindur dhe i nenshtrueshem, po aq sa mund te jesh i bindur dhe i panenshtrueshem.

i panigjushem smiley

i pashqiperueshem smiley

Lulian, medon se mediat ne Shqiperi financohen nga buxhetet e reklamimit te Vodafone e AMC, e ndonje EHW-je e firme te vogel tek tuk?  Si mbahen gjalle gjigande si Topi, duke paguar rroga stratosferike (per Shqiperine) Adi Krastrave, Saimir Kodrave, me nje mori programesh, aparturat te teknologjise se fundit, staff te konsiderueshem?

p.s. Une s'vura re ndonje ndryshim te qendrimit te Topit ndaj PD-se gjate fushates.  Mjafton te shikoje komentimet maratone te Muc Nanos qe te kuptoje qendrimin e tyre.

I pakapshem, ta kam llafin qe marredheniet e mediave me pushtetin nuk jane dhe nuk kane pse jene marredhenie subordinimi, pasi pushteti nuk ka se si te mos jete mediatik, nuk ka se si te mos kete nevoje per median, e rrjedhimisht nuk ka se si te mos i nenshtrohet medias po aq sa media i nenshtrohet pushtetit. Eshte e vertete ajo qe thote Kajsiu, se media nuk po ben aq sa duhet dhe aq sa mundet, se po loz lojen e luftes per pushtet duke kritikuar persona dhe jo ideologji apo sisteme, por edhe kjo nuk do te thote se ato jane te nenshtruara ndaj nje pushteti autoritar, pasi gjithmone mund te zgjedhe mes nje personi dhe nje tjetri. Nuk po them qe media nuk furnizohet nga prokurimet prej pushteteve qendrore apo lokale, por se ky furnizim nuk tregon qe media eshte e nenshtruar ndaj ketyre pushteteve, pasi eshte pikerisht fale mosnenshtrimit qe mund t'i siguroje keto prokurime.

Sikur s'shkon hic kjo llogjika jote, po hic fare ama.  Saliu nuk i djeg dot mediat si njehere e nje kohe Koha Jone, ama Temen e mbylli pa problem si dhe gjobat mund ti veje, por deri dhe heqjen e licenses per transmetim nga KKRT-ja.  Natyrisht qe doren nuk mund ta kete te rende me Top e Klan, por me keta te vegjlit s'e ka problem hic.  Per mua ka te bej me shume moria e zgjedhjeve qe kane Bloodsat dhe Cripsat midis televizioneve dhe gazetave te shumta, sesa mosnenshtrimi i mediave.

subordinimi eshte ceshtje perceptimi. eshte nje loje shume e nderlikuar per tu konstatuar, ndaj argumentat e kajsise nuk pine uje. I eshte fut nje shtegu qorr

Deri nga 97 autoritarizmi ne Shqiperi, eshte pare i trashegueshem nga komunizmi. Fuga ka shkruar dhe analizuar autoritarizmin si te trasheguar nga periudha komuniste me strukturat homogjene te te menduarit dhe bardh e zi. Kajsiu nuk e trajton nga ky kendveshtrim, por e shikon si dicka qe e prodhon sistemi dhe qe eshte e kufizuar nga modeli jone i zhvillimit qe sipas Kajsiut ndodhet jashte Shqiperise.

Dy pikat me te kontestuara te shkrimit eshte marredhenia media - politke qe sipas tij eshte e ndersjellte dhe jo e subordinuar, qe lidhet me shume me pikepamjet postmoderniste te pushtetit dhe nuk ka shume lidhje shume me teorite e Weberit. Dhe ketu une bie dakort me te.

Po nqs do ti jepnim te drejte kesaj pikepamjeje, te njejten gje do te mendonim dhe per faktore te tjere te shoqerise shqiptare si psh nepunesit e administrates qe shkojne neper mitingje sepse kane nje marredhenie te ndersjelle me qeverine, megjithese kjo do te ishte marredhenie e subordinuar, sepse individet jane te vetem perballe pushtetit dhe mediat jane ndryshe nga individet.

 

C'ndryshim ka sipas teje,autoritarizmi 92-97 me autoritarizmin e sotshem 2005-2010. Per optiken time ka te njejten karakter te vendosur ne kontekste te ndryshme kohore.

 

Po pse 97-05 s'kishe autoritarizem?

sigurisht qe ka evoluar autoritarizmi gjate kesaj kohe, varet se ne cfare konteksti e sheh, mediat gjate kesaj kohe mund te jene bere me te rendesishme, sot psh kemi media autoritare, dmth qe prodhojne politike, jo vetem e transmetojne ate. Me perpara mediat kane qene me te censuruara nga politika por dhe me te pafuqishme per te prodhuar politike, thjesht transmetonin ate qe jepnin politikanet. 'Koha jone' psh u dogj ne 97 por nuk jepte ndonje informacion jashte asaj qe prodhonin politikanet.

 

Nuk ka evoluar hic, mos te genjeje mendja. Eshte futur faktori media elektronike ne mes, por kjo vec si klienteliste dhe aspak e besueshme. Por duke konsiderruar se atehere konsumohej me shume shtypi i shkruar, kthehemi ne origjine, ose bejme regres. Eshte po e njejta fryme partiake autoritare, kesaj here e perforcuar dhe ne kampin opozitar. Funksionon e njejta forme militantizmi. Kane evoluar forma te marrdhenieve biznes-politike por thelbi mbetet i njejte. Kulti i liderit eshte po njesoj..

Pastaj ku e sheh ti prodhimin e politikes se un nuk e shoh te behet nga politikanet e jo me nga media..

Autoritarizmi shqiptar eshte i nje lloji te tille qe e ka dhjere demokracine shqiptare deri ne kete fare feje ku i gjithe populli nuk ka aq fuqi qe te vendosi dinjitetin e vet te neperkembur nga autokracia dhe autoritarizmi i vecante ne llojin e vet.

Nuk eshte koha per te diskutuar por per te ndryshuar konkretisht nje gjendje qe nuk ndryshon.Shume gjera dihen teorikisht.Por...

Ja cfare te ben autoritarizmi:

Ka ndonje metode se si mund te spastrohet autoritarizmi dhe shume "izma" te tjere? Kasji na thuaj nje metode !!!.

Autoritarizmi, per mendimin tim eshte problem, i kritikueshem dhe nje nga problemet qe duhet te synohen te zgjidhen. Ceshtja eshte se si kritikohet, dhe si do te mund te zgjidhet eventualisht.

Jam dakord me Kajsiun, kur thote se kritikat e analisteve, politikaneve, specialisteve dhe nderkombetareve mbi problemin shqiptar te autoritarizmit berishian jane te pavlera, madje te demshme, sic jane shpeshhere gjysem-te-vertetat. Kritikat e ketyre individeve ushtrohen nga premisa po aq autoritariste, po aq iracionale, dhe shpeshhere ndertohen mbi utopine e demokracise (liberale, vetekuptohet, ne botekuptimin e sotem), nje sistemi imagjinar ku autoritarizmi, pra ushtrimi politik i marredhenieve te dominimit, qenkerka zhdukur...

Autoritarizmi nuk mund te kritikohet nga premisat e atij qe kerkon "laissez faire". Pasi, paradoksalisht, "laissez faire" qendron ne themel te autoritarizmit, si strukture ideologjike e kulturore.

W.E.B. DuBois shkruante se "ideja e popujve qe ngrihen per te rrezuar te keqen e madhe ka nje lloj glamour-i, por une dyshoj ne te, pasi e keqja e madhe nuk do te ish krijuar po te mos qe per keto popuj". Eshte pikerisht laissezfaire-izmi qe lejon te ndodhe autoritarizmi me prapaskene nderkombetare, korporatiste, apo shteterore. E vetmja menyre per te kritikuar autoritarizmin eshte nepermjet ndertimit te strukturave shoqerore solidare, te rregulluara ndermjet njera tjetres sipas parimit te barazise mes te drejtave dhe mundesive te cdo individi. Perndryshe, jane llogje ne ere kritikat ndaj autoritarizmit te Berishes, Berluskonit, Bushit, Blerit apo cdo B**je tjeter.

E vetmja menyre zgjidhje eshte emancipimi, arritja e stadit shoqeror qe nxit kunderpergjigjen ndaj cdo autoritarizmi.

 Eh more Kajsi ! Ku mund ta dije ti se  jo pake por 36 vjet para betejes se Salamines.(450 vjet para se te vinte J.Krishti)"I Zgjuari prej Gjumi", alias Siddharata Gautamas, shpalli "Dhramas"-sin(rregullin e botes psiqike)...Dhe  thoshte"Bota(ne rastin qe flisni  Ju Kajsi, sistemi, eshte e/i paperkryer dhe pa rregulla  fort te qendrushme.Njerezit, per arresye te pasioneve te tyre te çrregullta,ndihmojne  per kete  dhe njekohesisht vuajne  nga kjo..."

  Zgjidhja?..Urtesia.Çlirimi  nga keta bartes teketyre pasioneve, per te shpetuar prej shtrengesave te jetes brenda sistemit....

Dhramas-in? e ke fjalen per Dharma-n. Se na i bone dhe Buddhen pellazgohelen

 sol-nocturnus, po   Dharma-n.Si pjes e pare e saktesimit T`Uaj.per te dyten ndalu pak: Thuhej se "Ai", nuk ka mundesi qe takishte njohur filozofine  "klasike" greke.

Por,  ne se  "Ai" ka jetuar ne shek. V dhe te IV, para J.K, sikurse eshte perfole(nje teorie e mevonshme) Buda mundet te kete qene i njekohshem  me Sokratin dhe  pas tij edhe me  Platonin.E pra nuk eshte ndonje mekat i madh, ne se togfjaleshit T`uaj i heqim ate pjesen e pare,  pellazgo-n

natyrisht, natyrisht, nese "Ai" ka jetuar ne shek V dhe IV, atehere gjithcka behet e qarte

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).