Publicisti kosovar Veton Surroi thotë se bisedimet mes Prishtinës e Beogradit janë të pashmanshme dhe ato, sipas tij, nuk do të jenë teknike por politike.
 

 

Në një intervistë për BBC-në, zoti Surroi tha se përgatitjet për bisedime po bëhen në kohën kur pritet të merret vendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë. Ai tha se pala serbe ka një platformë të veprimit politik me qëllim të, siç tha, ndërkombëtarizimit të çështjes së Kosovës. Sipas tij institucionet e Kosovës do të duhej të definonin platformën e tyre dhe jo të presin që platforma serbe të behet pjesë e bisedimeve të ardhshme. Ai e cilësoi shtetin e Kosovës si jofunksional, të ndarë dhe pa sovranitet të plotë.

Me zotin Surroi bisedoi Arbër Vllahiu dhe fillimisht i kërkoi sqarimin se pse ka deklaruar se do të ketë bisedime të fshehta dhe pse do të duhej të kishte bisedime?

 

Surroi: Fillimisht duhet ndarë. Bisedime do të ketë doemos. Ekziston një nevojë e Serbisë për të normalizuar, apo për ta paraqitur gjendjen si të normalizuar për Kosovën, në mënyrë që të ecë përpara drejt integrimit evropian. Ekziston një nevojë e Kosovës për normalizimin e situatës me Serbinë, në mënyrë që të integrojë veriun, kjo është parakusht. Dhe ekziston një nevojë e bashkësisë ndërkombëtare që të fillojë një proces afrimi mes Kosovës dhe Serbisë në mënyrë që të tejkalohen divergjencat që ekzistojnë edhe brenda bashkësisë ndërkombëtare. Do të thotë bisedime do të ketë sepse të gjitha palët kanë një interes për këto bisedime dhe ekziston një insistim, tashmë edhe i BE-së dhe i SHBA-së, që nëpërmjet diplomacisë së vet kanë testuar, në këto muajt e fundit, gatishmërinë e të dyja palëve. Sa i përket anës së fshehtë të bisedimeve, ka pasur në të kaluarën kontakte të fshehta, që kanë prekur pulsin e njëra tjetrës rreth ndarjes së Kosovës. Unë mund të paragjykojë se nëse ka patur në të kaluarën, do të ketë përpjekje edhe në të ardhmen, por edhe në të tashmen, që nëpërmjet kontakteve të fshehta të hulumtohet sërish opsioni i ndarjes së Kosovës.

BBC: Opsioni i ndarjes së Kosovës, në pjesën veriore të saj po flasim apo jo?

Surroi: Është gjithnjë veriu i Kosovës i cili nxirret në tavolinë si opsion i ndarjes, jo tani por nga viti 2000 e tutje.

BBC: Pra thjeshtë bisedimet nuk do të jenë teknike, por më shumë statusore. Në kuptimin e veriut të Kosovës.

Surroi: Statusore jo në kuptimin e pavarësisë apo jo të Kosovës. Kjo është çështje e mbyllur. Por sa i përket funksionalitetit dhe në këtë drejtim të statusit po. Është e qartë se bisedime teknike nuk ka, të gjitha bisedimet janë politike dhe të gjitha zgjidhjet janë politike. Nuk ezkiston diçka që ndërkohë i vihet emri teknike, por në fakt nuk ka teknikalitet aty.

 

BBC: Zoti Surroi ka deklarime nga zyrtarët e institucioneve të Kosovës se janë të gatshëm për bisedime por në nivel të barabartë. Por a mos është zbutur pak a shumë qëndrimi kosovar karshi shtytjeve ndërkombëtare?

Surroi: Unë nuk mendoj se ka zbutje as forcim sepse realisht pala kosovare nuk ka qëndrim rreth bisedimeve. E vetmja gjë që e intereson palën kosovare janë format e jashtme, manifestimet e jashtme, çka do të shkruaj në emrin e tyre kur të ulen në tavolinë. Këto janë të rëndësishme, kanë një rëndësi simbolike, por nuk prekin në thelbin e bisedimeve. Pala kosovare, realisht, nuk ka as platformë e as ide se si do të zhvillohen këto bisedime. Kjo nuk është hera e parë dhe do të përballen me fakte të kryera. Bisedimet nuk zhvillohen vetëm në fazën kur fillojnë por bisedimet realisht zhvillohen në fazën e tyre përgatitore. Platforma, përmbajtja e bisedimeve përcaktohet në këtë fazë përgatitore dhe në këtë fazë pala kosovare nuk ka demonstruar asnjë iniciativë, asnjë ide të veten se çka realisht do. Nëse i shihni temat që përmenden, prej kësaj e deri tek ajo temë, por nuk ka ndonjë bosht kurrizor i cili do të identifikonte këto.

BBC: Në bazë të temave për të cilat thuhet se do të diskutohen, duket sikur edhe paketa Ahtisaari, që ka përcaktuar pavarësinë e mbikëqyrur për Kosovën do të hapet?

Surroi: Ekzitson rreziku real që të rihapet. Kjo është çështje e negociatorëve që të pengojnë apo pranojnë rihapjen. Mendoj se nuk është në interes të Kosovës që të rihapen çështjet e negociuara por, kjo tash varet nga konuktura në pushtet.

BBC: Po flitet për bisedimet në kohën kur pritet edhe një tjetër ngjarje ajo e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë.

Surroi: Të dyjat janë të lidhura. Përgatitja për bisedime po bëhet tash duke e ditur se do të merret vendimi i Gjykatës dhe se ekziston një iniciatvë, tashmë një platformë e veprimit politik nga ana e Serbisë. Kjo platformë, nënkupton internacionalizimin, ta them ashtu, të çështjes së Kosovës sërish gjegjësisht vënien e Kosovës në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së. Kur para dy vitesh e filluan këtë iniciativë në Serbi, këtu në Kosovë nuk pat ndjeshmëri, nga mosdija apo nga mospërvoja dhe nuk e përfillën rëndësinë e kësaj iniciative. Prapë mund të jemi në një situatë të njejtë ku nuk përfillet një platformë e cila është e menduar mirë e veprimit. Bashkësia ndërkombëtare, BE-ja dhe SHBA-ja po i përcjellin këto veprime të Serbisë dhe e shohin, në këtë situatë, rëndësinë që pas shpalljes së mendimit të fillojnë bisedimet në mënyrë që të tejkalohet bllokimi i cili ka ekzistuar deri më tani me këtë iniciativë të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë.

BBC: Por Serbia ka insisituar që bisedimet të jenë transparente kurse kornizë e tyre të jetë Rezoluta 1244 dhe ato të jenë bisedime politike.

Surroi: Natyrisht se Serbia do të përpiqet që të vazhdojë me platformën e saj dhe ajo platformë është treguar efikase për sa i përket izolimit të Kosovës nga një pjesë e botës së tretë edhe për faj të Kosovës dhe pasivitetit të saj. Por mendoj se në këtë situatë, me rëndësi është, për palën kosovare që ta definojë ajo vetë platformën e saj e jo që të pres që platforma serbe gradualisht të fitojë përmasat e një platforme e cila pastaj hyn si pjesë e negociatave të ardhshme. Nga formulimi i sekretarit të shtetit, Oliver Ivanoviq, del se këto nuk janë bisedime teknike por është një platformë politike në të cilën ekziston një formulë e neutralitetit ndaj statusit. Neutraliteti ndaj statusit është në vete një platformë politike nuk është teknike.

BBC: Thuhet se ka përpjekje të diplomacisë evropiane dhe asj të SHBA-së për zëvendësimin e Rezolutës 1244 me një tjetër. Ka gjasa që kjo të ndodh?

Surroi: Unë nuk kam informata të plota rreth kësaj dhe ato i kemi parë në media. Por tek 1244 është me rëndësi të ceket se Rezoluta nuk përfillet fillimisht nga Serbia. Ajo nuk e ka përfillur faktin se 1244 nuk e lejon ndërhyrjen e Serbisë në territorin e Kosovës. Përgjatë dhjetë viteve të kaluara Serbia ka ndërhyrë në mënyrë të vazhdueshme në territorin e Kosovës dhe e bën tash edhe duke u thirrur prapë në këtë Rezolutë.

BBC: Më lejoni t’ju pyes zoti Surroi si do ta përkufizonit shtetin e Kosovës në dy vjetorin e pavarësimit të tij?

Surroi: Shteti i Kosovës është jofunksional, është i ndarë dhe nuk ka sovranitet të plotë. Shteti i Kosovës i pëson traumat edhe të luftës edhe të pasluftës. Në shtetin e Kosovës tani hetohen fillet e trajtimit të një lëngate që është shumë e rëndë për vendin e kjo është se kemi kriminalizim të politikës. Kemi pasur indikacione të luftës të këtij kriminalizimi nëpërmjet të hapjes së çështjes së vrasjeve politike të shërbimit sekret të PDK-së. Tani kemi indikacione se do të bëhet përpjekja ose mund të bëhet përpjekja për problematizimin e krimit të organizuar ekonomik brenda qeverisë së Kosovës. nëse këto procese zhvillohen dhe krijojnë një bazë të mjaftueshme të dhënash dhe provash atëherë ndoshta kemi të bëjmë me një proecstë dekriminalizimit të jetës politike në Kosovë. Kjo do të ishte edhe një punë madhështore dhe një punë e cila do të kërkojë shumë ngulm, energji, tolerancë dhe përpikëri në mënyrë që Kosova të hyjë në një proces të ndërtimit demokratik pa ndikimin e sferës së kriminalizuar. Nëse jo, nëse tregohet se nuk ka ose forcë, ose mundësi, ose prova atëherë shoqëria do të jetë me një ndikim qoftë të përcepcionit, qoftë real të krimit në jetën e vet.

BBC: A nuk ishte më shumë spektakël ajo që ndodhi në MTPT apo ishte siç tha kryeministri Thaçi përpjekje për linçim?

Surroi: Unë e lexova atë që kishte thënë kryeministri, dhe mendoj se nuk do të më përket as mua e aq më pak kryeministrit që të jap vlerësime për një proces ligjor, i cili tashmë ka filluar. Do të ishte më e mençur edhe nga ana ime edhe nga ana e tij që të presim fundin e këtij procesi.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).