Si pasoje e krizes financiare qe filloi ne ShBA dhe BE ne fund te 2007 dhe qe coi ne paralizimin tregjeve bankare dhe falimentimin e disa bankave te rendesishme ne 2008, ekonomia reale e perendimit ra ne nje recesion te thelle, dmth ne nje periudhe rritje ekonomike negative, shtimi te papunesise dhe renie drastike te te ardhurave shteterore. Kjo ishte e pritshme pasi kriza financiare bllokoi teresisht kreditimin e sferes private te ekonomise dhe frenoi fort, per shkak te pasigurise se krijuar, konsumin privat. Kriza vazhdoi me tej, duke u perhapur ne evropen lindore e me tutje ne azi e gjetke, per tu kthyer ne recesionin me te thelle qe kishte njohur bota qe prej depresionit te viteve 30. Masat e fuqishme monetare dhe fiskale qe u ndermorren ne ShBA, Europe dhe Azi mundesuan evitimin e nje depresioni te mirefillte dhe ate qe tashme te pakten ne dukje duket si nje rikthim i avashte ne normalitet. Megjithate, recesionin duket sikur e ka zevendesuar nje krize fiskale e borxhit shteteror, e cila qartesisht ka perfshire Greqine, Spanjen, Portugaline, Japonine, por qe spekullohet se ndoshta do te preke dikur ne nje forme te ngjashme edhe vete ShBA-te. Per me teper, te dhenat e fundit mbi ekonomine amerikane e bejne nje rikthim te diteve te veshtira te 2009 shume te mundshem. Me nje pamje te tille te ekonomise ne perendim, dhe duke patur parasysh rolin ne rritje te superfuqive te reja ekonomike, Kines, Indise dhe Brazilit, lind natyrshem pyetja se kur do te jete fundi i ketij kalvari te gjate problemesh ekonomike ne perendim dhe se sa do te kete ndryshuar shperndarja e fuqise ekonomike ne bote, ne momentin qe rete e zeza te ekonomise boterore do te shperndahen perfundimisht.


 
Se pari le te flasim per BE. Ka nje trileme te arte pamundesie politike kur flitet per ekonomine e nje vendi : demokracia e brendshme, nderkombetarizimi i ekonomise dhe sovraniteti i nje kombshteti jane te paarritshme njekohesisht, dmth qe maksimalisht mund te arrish njekohesisht dy prej tyre dhe jo te treja. Ne baze te krijimit te BE-se u vu europianizimi i pjesshem i ekonomive te vendeve anetare nderkohe qe kriteri politik mbeti ai i demokracise se konsoliduar kombetare. Si pasoje e kesaj, te gjitha vendeve ju desh te leshonin ca ne sovranitet. Praktikisht, vendet e BE-se kane krijuar nje treg te perbashket komunitar, pervec disa fushave, ku ja vlen te theksohet tregu i punes, kane nje politike te perbashket monetare (me ane te BQE-se), euron si monedhe te perbashket, por akoma nuk kane te koordinuara politikat fiskale. Ne gjuhen e trilemes kjo do te thote qe BE-ja akoma nuk e ka cuar deri ne fund zgjedhjen e saj, akoma nuk ka sakrifikuar sovranitetin kombetar ne te mire te nje strukture te perbashket ekonomie dhe qeverisese. Si pasoje e kesaj, ne rast recesioni ose problemesh fiskale ne nje nga vendet e BE-se, mungesa e nje politike te njehsuar fiskale veshtireson perballimin e krizes, sepse vendi me problemin ne fjale duhet te perdore vetem mjetet e veta fiskale per zgjidhjen e krizes, pa ndihme nga nje autoritet me i larte “federal”. Per me teper, mekanizma te tjera baze te perballimit si nje monedhe e pavarur e cila do te zhvleresohej automatikisht ose levizja e lire e krahut te punes drejt vendeve te tjera te BE-se jane jashte funksionit, e para si pasoje e euros dhe e dyta si pasoje e integrimit gjysmak te tregut te punes ne BE. Pervec kesaj, mungesa e nje politike te perbashket fiskale dhe nje tregu te njehsuar pune, i veshtireson punen stabilizuese BQE-se.
Ka dhe nje zhvillim tjeter qe behet problem ne rast se integrimi ekonomik lihet gjysmak. Ne dhjetevjecarin e fundit Gjermania ka qene shume me e afte sesa vendet e tjera te BE-se ne rritjen e aftesise konkurruese te ekonomise. Suksesi i perpjekjeve gjermane qendron te mirekuptimi i punemarresve gjermane ndaj masave racionalizuese te koncerneve dhe refomave ne legjislacionin e shtetit social. Rrjedhimisht hendeku i konkurueshmerise midis Gjermanise dhe vendeve te tjera te BE-se eshte thelluar mjaft ne dhjetevjecarin e fundit. Nqs vendet e BE-se do te kishin secila monedhen e tyre, ky zhvillim do te conte doemos ne zhvleresimin relativ te vendeve te tjera. Ne mungese te kesaj, zhvleresimi duhet te ndodhe ne nje forme tjeter, ne formen e uljes reale te pagave dhe shpenzimeve ne vendet inferiore ekonomikisht. Dhe kur kjo gje behet imperative ne mes te nje krize borxhesh dhe recesionit me te madh te 50 viteve te fundit, atehere gjendja ne keto vende behet shume serioze, sic edhe eshte pare ne rastin e Greqise, Spanjes dhe Portugalise apo Irlandes. Ne kulmin e krizes se borxheve perpara vendeve kryesore te BE-se u vu kjo dileme : ose projekti ekonomik i BE-se duhej terhequr perkohesisht, psh duke lejuar kthimin e monedhes sovrane ne vendet e krizes ose vendet e tjera, kryesisht Gjermania, do t’i duhej te paguanin ne nje menyre ose tjeter direkt nga xhepi i vet per vendet problematike. Ne prill te ketij viti u aplikua rruga e dyte, dmth per vendet ne krize, vecanerisht per Greqine, u imponuan masa te forta konsolidimi fiskal te mbeshtetura me garancine e vendeve me te pasura si Gjermania per problemet e borxhit. Rruga e pare do te kishte qene nje humbje shume e madhe politike per elitat europiane. Megjithate, sic po e tregojne edhe zhvillimet e deritanishme, suksesi eventual i masave te ndermarra do kushtoje shume, pasi ne vendet komunitare ne krize gjendja e renduar ekonomike si pasoje e recesionit boteror, e theksuar akoma me shume nga masat e forta te konsolidimit fiskal, con ne renie te te ardhurave nga taksat duke demtuar keshtu vete procesin e konsolidimit fiskal. Por fakti me i rendesishem mbetet: euroja eshte nje konstrukt jorezistent ndaj recesioneve te forta dhe ndaj disbalancave natyrale qe krijohen midis rajoneve te BE-se. Cimentimi i plote ndaj rreziqeve do te arrihej vetem nqs BE-ja do te kalonte ne nje politike te njehsuar fiskale dhe ne nje treg me te perbashket pune. Lidershipi per te cuar perpara projektin ekonomik europian i takon natyrisht Gjermanise dhe Frances, jo vetem per faktin se jane kontribuesit me te medhenj ekonomike, por edhe sepse jane perfituesit me te medhenj nga hapja e tregjeve te reja gjate zgjerimit te BE-se. Fatkeqesisht, aktualisht nuk ka shenja te qarta kompetence ne drejtim dhe vizion rreth kesaj ceshtje nga ana e ketyre vendeve, prandaj dhe rreziku mbetet qe kriza e tanishme dhe cdo krize e ardhshme do te vene ne pikepyetje vete ekzistencen e projektit ekonomik te BE-se. Megjithate, cdo krize eshte edhe shans ndryshimi, pasi elita europiane e ka kuptuar se demtimi i rende i asaj qe eshte arritur deri tashti eshte politikisht i papranueshem.</p>

 
Problemet e ShBA-se megjithese me nje manifestim pak ndryshe, kane ne thelb te njejten dukuri. Kur nje vend ndodhet ne recesion, ka disa politika reagimi qe mund te ndermerren, teoria per te cilat eshte tashme standart. Se pari, banka qendrore e vendit ne fjale ul interesat per te stimuluar investimet, se dyti rriten automatikisht shpenzimet e shtetit per programe sociale meqe papunesia rritet dhe bien te ardhurat fiskale ngaqe aktiviteti ekonomik ngadalesohet, se treti vete ekzekutivi mund te shtoje shpenzimet qeveritare dhe programet fiskale per t’i ridhene vendit impulse ekonomike. Kur recesioni shkaktohet nga nje krize e thelle financiare dhe plasja e nje flluske te stermadhe ne tregun imobiliar si ne ShBA ne 2007-2009 atehere vatrat e zjarrit jane me te shumta pasi shpenzimeve direkte per te luftuar recesionin i shtohen shpenzimet per shpetimin e sistemit financiar dhe te industrive e tregjeve te tjera me rendesi si ai imobiliar dhe ai i industrise se makinave. Per me teper, banka qendrore mund te ndihmoje me politike monetare tradicionale deri ne momentin qe arrihet niveli zero i interesit, pasi norme interesi negativ nuk mund te kete. Nqs pas kesaj ekonomia nuk eshte rifutur ne rrugen e ringritjes, i vetmi mjet efikas qe mbetet kunder recesionit eshte stimuli direkt fiskal nga ana e ekzekutivit. Por ky eshte nje mjet i kufizuar, sidomos nga aftesia e qeverise per te marre borxh. Faktikisht ajo qe ka ndodhur ne ShBA nga fundi i 2008 deri tani eshte transferimi i borxhit te madh qe ishte akumuluar per rreth nje dhjetevjecar nga konsumatori amerikan dhe sektori financiar drejt qeverise federale dhe bankes qendrore. Sinjalizimet e muajve te fundit nga tregu amerikan i punes tregojne se masat fiskale dhe monetare te ndermarra deri tashti nuk jane te mjaftueshme per te rikthyer rritjen e qendrueshme ekonomike. Nje pakete e dyte e madhe ndihme fiskale do te ishte masa e duhur ne kete moment per te rigjalleruar ekonomine. Por nivelet e larta te borxhit, historikisht te krahasueshme vetem me periudhen e pas Luftes se 2 Boterore, kane krijuar probleme politike. Ato i kane dhene hov grupit konservator politik ne ShBA. Ajo qe po propozohet nga keto rrethe aktualisht eshte fillimi i konsolidimit fiskal dhe ulja drastike e shpenzimeve sa me shpejt (pervec taksave per te pasurit, ngritja e te cilave eshte tabu per republikanet), per te shmangur nje katastrofe fiskale ne te ardhmen e afert, ne te cilen kreditoret e ShBA-se do te humbisnin besimin se ShBA-te mund te ripaguajne malin me borxhe dhe do te kerkonin interesa shume te larta ashtu sic bene me Greqine se fundmi. Ky argument calon ne dy pika. Se pari, nje konsolidim fiskal pa dale mire nga Recesioni i Madh do te lere ekonomine ne nje gjendje te depresuar me te ardhura te uleta nga taksat duke dobesuar keshtu vete perpjekjen per ulje te borxhit fiskal. Se dyti, borxhi i ShBA-ve eshte nje borxh strukturor qe ka tendence te rritet me kohen, psh. si pasoje e plakjes se popullsise. Dhe e vetmja menyre e sigurt per te dale nga nje borxh strukturor eshte me rritje ekonomike te qendrueshme ne vitet ne vijim. Kjo gje nuk mund te arrihet pa luftuar nje recesion si ky i dy viteve te fundit qe ka cuar miliona amerikane ne papunesi per nje kohe te gjate, duke e bere gjithmone e me te veshtire kthimin e tyre ne tregun e punes. Megjithese i pasakte, argumenti politik qe ka bllokuar aktualisht luften aktive ndaj recesionit ne ShBA ka qene deri tani i suksesshem per ata qe e propagandojne dhe me zgjedhjet e nentorit ku republikanet pritet te forcohen, do te coje ndoshta per ca kohe ne bllokim te perpjekjeve racionale per daljen e plote nga recesioni. Ne rastin me te keq, ShBA-te do te perjetojne nje dekade te humbur si ajo e Japonise ne 1991-2000 ku ekonomise se dobet pa rritje dhe papunesi te larte i shtohet pamundesia e luftimit te situates problematike per shkak te borxheve te larta. Nje dekade e tille do te ishte shkaterruese jo vetem per amerikanet e thjeshte por edhe per pozicionin gjeostrategjik te ShBA-ve ne bote. Ne rastin me te mire, shume shpejt do te gjenden fuqite per kompromis midis dy kampeve te medha politike, dhe do te kuptohet qe pa dale mire nga Recesioni i Madh nuk ka sesi te zgjidhen ne menyre te kenaqshme problemet strukturore te borxhit, per faktin e thjeshte se vetem nje ekonomi e shendoshe me rritje te qendrueshme ka shprese te paguaje borxhet e marra nga brezat e kaluar. Per te perfunduar, pyetjes se a eshte duke perenduar ekonomikisht perendimi nuk mund t’i pergjigjesh me siguri. Kjo edhe per faktin se nuk eshte e thene qe vendet ne zhvillim qe jane bere konkurrence e hapur per perendimin, vecanerisht Kina, te kene nje te ardhme te kendshme pa probleme. Resurset monetare te medha ne Kine qe jane mbledhur ne dhjetevjecarin e fundit si pasoje e e eksportit ose i jane dhene borxh ShBA-ve ose jane kthyer ne investime kapitale qe ne nje pjese jo me te paperfillshme jane te pajustifikuara, duke krijuar keshtu nje flluske investimesh. Nje rritje me e balancuar ekonomike do te kerkonte qe ne Kine konsumi i brendshem te rritej disa here ne krahasim me ate qe eshte sot. Akoma nuk ka shenja qe kjo gje eshte kuptuar nga vendimmarresit politike kineze. Per me teper, cdo vend jo demokratik ku shtresa e mesme rritet me shpejtesi, duhet medoemos ne nje moment te lejoje liberalizimin politik, ne menyre qe “lokomotives shoqerore” te mos i mbaroje qymyri. Sesi kjo do te ndodhe ne Kine eshte akoma e paqarte. Ndersa sesi perendimi do te dale nga situata e tanishme dhe se sa komod do te jete ne boten e ardhshme shumepolare do te varet me se shumti nga aftesia e klasave politike ne ShBA dhe BE. Historia ka treguar se vende, rajone, popuj e perandori bien pikesepari sepse nuk arrijne t’iu pergjigjen sakte sfidave te kohes. Dhjetevjecari ku jemi do jete percaktues ne kete drejtim.
 
 

63 Komente

A Po Lind Lindja?

BE Ka nje trileme te arte

edhe ti trop nuk e beson qe mua me kopjojne.

por qe ta perdorte barcaleten time me trilemen ne kete kontekst europian sma kish  marre menja smiley

Trilema nuk eshte kopjuar asgjekundi, eshte nje gje qe e kam lexuar te punimet e Dani Rodrik, nje prof. sh i mire per ekonomi politike dhe e kam degjuar te permendur ne disa referate rreth ekonomise politike nderkombetare...

ok kerkoj fajle.

por po beja shaka gjithesesi me ca peshq te vjeter smiley

gjithe te mirat dhe suksese !

R.

 

 Dmth shkrimi eshte perkthim? Apo me copeza?

Ceshtja e klisheve ne te shprehur perben per ne shqiptaret nje sfide me te madhe se ajo e perendimit te perendimit,

sado qe, po perendoi perendimi, mund te gezohemi qe perendimi nuk na begenisi.

 Eh, ne te shkreteve Perendimi nuk na begenisi, Lindja desh na kullufisi, Jugu na hedh molotova neper autobuza, Veriu po dihet me, armiku legjendar.

Te shofim ket Perandorine e Qendres tani...Heren e pare qe u takum nuk ia hudhshim qyrret, po tani?

P.S. Dhe sa largpames paskesh qene ai kadosh Enveri qe e kuptoi qe atehere qe keto kopilat e vegjel e verdhacuke, do u bojshin nje dite te medhenj.

po pra, prandaj tentoi tu kolonizonte mendjen nepermjet gjuhes shqipe smiley

ps: dmth ti sugjeron modelin hungarez smiley si solnokturni?

Dy luane kishte bota

nje Azia nje Evropa,

por tash' asht vec nje gjigand

Sal Berisha elefant.

 

P.S. Une nuk sugjeroj asgje. Mua me pelqen te ulem ne nje stol buze ujit qe rrjedh, e te shoh se si bota rrotullohet prej mijera vjetesh ne te veten, duke marre me vete edhe sugjerimet e pafundme per rrotullime alternative.

Kur e ftuan Nixon ne Kine, kinezet, ky kadoshi yne u dergoj nje "leter te hapur" partise komuniste kineze ku u thoshte...

"Po si e bete kete pune, pa u "konsultuar" nje here me neve. Ju te na kishit thene te pakten...."

E kupto ti largpamesin e tjetrit apo jo...?

smiley

eee, ishte mesu me ato varjantet ai: po foli mo partise, kshu hapur... si tha dhe shoku shevqet pechi... smiley

 Kjo tema e Perendimit qe po perendon eshte bere si kulla e Pizes. Ka 400 vjet qe presin te bjere, por ajo nuk bie dhe rri po atje ku eshte, ndersa njerezit harxhojne leke e shkojne nga ana e anes per ta pare. 

Per mendimin tim nuk eshte Perendimi qe po perendon, por te udhehequr nga politikat ekonomike perendimore nje sere vendesh te tjera po zhvillohen me shpejtesi, dhe ne disa dekada Perendimi nuk do jete pema e vetme e larte qe bie ne sy qe tutje ne kete dyrnja.

the answer is "China" qe ja hongsha zemren smiley

Ajo Ch-ja shkruhet me "Q" po u bo ky muhabet. mgjs ne shqipot e kena pas thone qy "kina, nonen"smiley

Jetlir, a eshte shkrim origjinal ky apo i perkthyer? (Ne te dyja rastet, me duket mire, seriozisht). Mund te debatohet gjithsesi padyshim mbyllja dhe qasja bamiste ndaj rrefimit. Veç kesaj, mire.

ps. Kto shakate poshte e lart jane prove tolerance ktu ke peshku smiley

ose thjesht gjuhe pa lidhje

 

Tamam e tha PF!

Perendimi nuk po perendon,ai ka pasu gjithmone kriza dhe kete te fundit do ta kaloje.

Vetem se shoh nje ngazellim te te majteve sa here perendimi eshte ne krize.Nje ngazellim qe e kane per krenari qe Kina po ecen perpara,por harrojne te thone qe GDP e Kines 2 miliardeshe eshte e barabarte me GDP e Japonise 120 milioneshe apo pak me te mire se Gjermania 80 milioneshe dhe 14 here me pak se SHBA 300 milioneshe.Harrojne te thone qe te ardhurat per fryme ne Kine jane me poshte se ato te Shqiperise,pale te krahasohen me perendimin.

Keta qe jane ne ekstaze qe vendet e BRIC po ecin "harrojne" te permendin qe India ka 500 milione analfabete apo se Brazili paguan njerezit me 5$ ne dite dhe se Rusia me nje ulje te cmimit te naftes desh u fundos.

Eshte e vertete qe Kina po ecen perpara por harrohet te thuhet se kinezet paguhen me 2$ ne dite dhe bjte e tyre qe punojne sot,do te kerkojne me shume.""Harrohet" te thuhet qe Kina ka mijera konflikte te ngrira qe mund ti shperthejne dita -dites.Harrohet" te thuhet se Kina e mban monedhen e vet te zhvleftesuar."Harrohet" te thuhet se Kina nuk ka shpikur asgje,vetem ka imituar shpikjet e SHBA.

Per mua vendet e BRIC jane thjesht nje fllucke sapuni.Dy recall ju bene Kines para 3 vjetesh dhe desh ju fundos ekonomia.

Eshte njesoj sikur te krahasosh Kroacine me Italine.Nese Kroacia e ecur para ,kjo nuk do te thote qe Italia te jete fundosur.

Shume here eshte thene qe Japonia apo Gjermania do ta kalonte SHBA,por ja qe nuk ndodhi dhe nuk do te ndodhe as me Kinen.Thjesht se SHBA akoma ka sektorin e shpikjeve te reja shume here me lart se Kina,qe deri tani vetem ka imituar.

Shkrime te tilla gjen rendom ne shtypin e perendimit dhe jane te shkruara nga po ata njerez qe admirojne Kuben apo Rusine.Flijeni mendjen,se edhe 100 vjet perendimi do te jete motorri i botes.Pas 100 vjeteve te shohim dhe te bejme.

 

jetlir, rendesi ka qe ti e ke shpenzu kohen duke shkrujt, dhe eventualisht duke lexu para se te shkrush. s'ke faj ti qe e postove shkrimin ne nje post-blog, ku ka post-komentues, te shqetesuar per post-hallet e tyre per te cilat nuk besojne se ka ndonje zgjidhje, po vetem post-zgjidhje. duket sikur bejne post-gallate vetem ketu, po ne fakt s'besoj se jane ndryshe neper post-jetet e tyre.

Jam i nje mendimi me fh-ne, shkrim jo i keq.

Ke te drejte Ana H .. Ja nje nga bombat e medha plasi .Bomba Solidarnosce . rrote me rrote me sh Mao Tze Tung qe thoshte se "Imperializmi amerikan eshte nje tiger prej Letre " por ama fliste per IMPERIALIZMIN , ashtu dhe pena e madhe e FelLtE solidare e kooperativave , platforma ideo-politike e Mullaheve bujqesore te shkolles ciu -ciu , paska dalluar

Dy recall ju bene Kines para 3 vjetesh dhe desh ju fundos ekonomia....

Se c'jane ca palo ekonomiste ketej nga Bota qe nuk lene vend pa artikuj e pa grafike , pa studime e pa analiza per te thene se ne 2011 Kina behet Lidership Boteror . Aa nuk njohin as sukseset e Mullaheve ne Shqiperi as shkencetaret dragoj  te shtetit Solidarnosc .

Po zotnije ata nuk e njohin "ma ka thane bab mue  , se Kina eshte vend Kamunist "

O jetlir i nderuar me kete lloj "te medhejsh " ti  mos e co ne pulle se keta shkollen e kane bere ne portin e Durresit me hamejt e Gdanskut smiley

Rrnofte Solidarnosci ! smiley

Flm per komentet, nuk i marr seriozisht shakate, thjesht sqarova ate te kopjimit meqe kushton ca ore te shkruash nje artikull si ky.....plus qe e kam per here te pare te Peshku. Nuk eshte i kopjuar artikulli, eshte thjesht nje permbledhje i mendimeve qe kane ekspertet e mire akademike te ekonomise neper bote per ato qe po ndodhin tashti, pjesen derrmuese te tools qe perdoren per analizen e kam bere ne universitet...Titullin e vura kastile ashtu se e dija qe do terhiqte njerez smiley

jetlir po pse nuk ke permendur asnje emer?

Emra te njerezve ne kete bote qe marrin vesh nga ekonomia ? ...Dmth qe marrin vesh seriozisht e kam fjalen, qe kane gjithe jeten qe me ate pune merren, shkence hesapi...plot ka : ja te them disa nga burimet qe kane sherbyer per te formuar mendimet e aty lart :

http://topics.nytimes.com/top/opinion/editorialsandoped/oped/columnists/paulkrugman/index.html

pastaj ke http://www.project-syndicate.org/ ketu ke plot, eshte Joseph Stiglitz, Dani Rodrik, Kenneth Rogoff, Michael Spence, Nouriel Roubini, Simon Johnson, etj etj etj, faqe vertet per tu lavderuar...nqs doni mendimin e atyre qe bejne teorine e ekonomiksit, te shprehur ne menyre sa me te kuptueshme per ceshtje aktuale, kjo eshte faqja e duhur.

pastaj kam perdorur informacione nga disa skripte te universitetit te Mynihut  ku kam mbaruar shkollen dhe nga http://www.cesifo-group.de/portal/page/portal/ifoHome , sidomos ne lendet e makroekonomise dhe nje cike ne finance nderkombetare.....dmth nje mish mash idesh, qe kuptohen lehte, nqs ke mbaruar ekonomiksin dhe pastaj duhet vetem te kesh durimin ti organizosh dhe ti shkruash...

S'besoj se mund te bej me shume transparence se kaq per shkrimin smiley

Po sidomos kete http://www.project-syndicate.org/  ia keshilloj kujtdo qe do te lexoje mendime rreth ekonomise dhe politikes, por mendime tamam, jo mendime kafenesh smiley

jetlir me fal po nuk besoj se ne univ. mynihut i dorzoje profit nje detyre pa refereca, dhe pastaj kur te therriste bordi etik apo ca keni pasur ju, ju jepje linkun per tek project syndicate.

e kuptoj qe shkrimi eshte per 'publikun e gjere' por edhe ne kete rast besoj se ben gabim qe nuk jep asnje reference.

sa per info, besoj se nja cereku i peshkut e lexon nytimesin dhe nga keta gjysma e lexojne krugmanin, nje pjese tjeter lexon mankiw, pjesa tjeter merret me poezi.

dhe me vjen shume keq qe po te kthej pergjigje me kete ton sepse ti me ke shkruar me qetesi dhe dashamiresi, dhe te falenderoj per kete, por eshte situata konkrete, ne tekstin tend dhe rrotull tij, qe e ben me te ashper komunikimin.

me fal, dhe njehere, dhe pune te mbare.

hahahha

 besoj se nja cereku i peshkut e lexon nytimesin dhe nga keta gjysma e lexojne krugmanin, nje pjese tjeter lexon mankiw, pjesa tjeter merret me poezi.

hahaha, ske pse kerkon te falur per asgje, ne ketu jemi per qejf.

natyrisht qe nuk kam derguar detyre pa referenca ne universitet, por duhet te kesh parasysh, se kjo eshte shume shume shume me pak se nje detyre universiteti, kjo s'eshte asgje ne fakt, eshte thjesht nje permbledhje mendimesh...ne fakt ne fakt disa jane edhe ekskluzivisht te miat, te shprehura, me aq sa mundet intelekti im, ne nje forme sa me te kuptueshme. sa per ekonomiksin e vertete...ate qe mesohet ne universitete ne perendim, ti ndoshta duhet ta dish qe aty perdoret shume me shume matematike sesa ne nje artikull te project syndicate...apo te Peshkut pa uje...prandaj ky artikull eshte vite drite larg ndonje detyre kursi ku me duhej te lexoja artikuj shkencore taze fare...

Sa per referenca me te detajuara, une personalisht lexoj cdo dite blogun e Paul Krugmanit, dhe te Bradford deLong, rralle here te Greg Mankiw, pasi ky nuk aktivizohet shume dhe eshte i kursyer ne analiza, me shume te linkon te ndonje tjeter.... Kurse nga Project Syndicate, sa here qe del nje artikull i ri, sidomos nga ata emra qe permenda, e lexoj, prandaj reference e sakte fare do ishin te gjithe artikujt e atyre qe permenda qe nga fillimi i 2010, plus psh analizen e advisory board te CESIFO per europen. kete e bej me shume qe te mos harroj ate qe kam mesuar deri para nje viti, meqe tashme po studioj tjeter lende ne nje fakultet te dyte...dmth eshte thjesht me shume qejf.

nejse, faleminderit per kritiken, here tjeter do mundohem, sipas kohes qe do kem, te jap liste teper te detajuar te cdo artikulli qe kam lexuar nga mund te kene buruar te gjitha mendimet...edhe sikur te jene nja tre a kater ne dite...smiley

 

 5*

punet e perbotshme jane besoj nje codon i stampum ne adn-ne e shqiptarit. jo se ka gje te keqe, e? thjesht konstatim; dmth na perndez te diskutuarit e puneve te planetit, ndersa gjeopolitika merr nuanca pothuaj erotike nder ne (psh, amerikoni "ia futi" rusit, etj).

nejse, ja nje shkrim i knejshem qe thote psh qe usa qenkerkesh me keq se gerqia:

http://www.bloomberg.com/news/2010-08-11...

ps. ca gjona duhen marre "me nje kokerr kripe", sidoqofte. smiley

 

"Shefi Ekonomist" is superfondit pensionar ku punoj une mbrom na mblodhi e na tha "ShaBes i duhet i stimul i dyte". E pveta "po fitoi Koktapodhi si i bohet hallit?" Qeni s'mu pergjigj

Cimo,

Ky artikulli, deri diku eshte tmerresisht i vertete..... si thone keta ketu..  "over now, but it was nice while it lasted" (koha qe hante qeni petulla)  smiley

 

 

e mire e ke ti, po mos harro edhe ate tjetern, qe kur nuk rrjedh, pikon, o Boss. smiley

 

pastaj leter dhe boje jeshile, vardha... smiley

si tha mehmet sheu: brek dhe fishek, kemi plot... (gjym! me "y" te zgjatur)  smiley

Me qarte deri sa te vazhdoj te vleresohet me dollare malli me i tregtuar ne bote (nafta), te gjitheve do ju duhen dollare e s'ka per te luajtur Amerika nga istikami...

Emo,

Kjo puna e borxhit te Amerikes, me duket sikur ti kesh dhene leke borxh (po shume ama) nje gangsteri te forte qe loz bixhoz, qe me force nuk ja mer dot se te "fshin". Dhe ky gangsteri, te kerkon leke borxh prape e prape, dhe ti ja jep borxh, me mendimin, do zoti ti fitoj ne bixhoz kesaj rradhe,  te marre leket e mija edhe perqindjen kuptohet. Ti qe i jep borxh, do ta rruash, bixhozxhiun se mos e vrasin ose ja hedhin, shqetesohesh per shendetin e tij etj etj,  se ke hall te marresh leket e tua mbrapsht.  smiley

Me duket se Amerika, i ka fut ne kete lloj valle, Kinen, Arabine Saudite dhe shtetet qe sponsorizojne borxhin Amerikan.

smiley

Pikerisht!

interesant. shume biased (une jetoj ketu, atmosfera nuk eshte ashtu sic pershkruhet). Opinioni im shume i perunjur lidhur me ceshtjen: po i kerkove USA te nderroje rruge, do te thote sikur t'i kerkosh te mos quhet me USA. Europianizimi i USA-se si cdo gje e panatyrshme mund te prodhoje lehtesisht deshtim dhe monster.

Perkundrazi artikulli kerkon qe te mos europianizohet US. 

Por me disa konstatime te artikullit s'bie dakort se s'kam pare gjakundi ndonje tendence te tille.

Nga e lexoni ne anglisht kete artikullin?

 mendimi im - gjithashtu tepër i përunjur, pasi nuk jam ekspert ekonomie- është që kriza vetëm sa është shtyrë artificialisht me investimet qeveritare, që nga ana e tyre i rëndojnë edhe më shumë borxhet e shteteve. Me sa duket edhe zhvillimi u nënshtrohet të njëjtat ligjeve si dhe rendet shoqërore. Unë do të thoja, pa u pozicionuar ideoligjikisht, që kapitalizmi gjendet tani në fazën e tij të barokut, dmth në tatëpjetën e sinosoidës. Nëse lindja e rendit të ri pas tij do ndodhë përgjakshëm apo foshnja do të jetë e vdekur, kjo nga një anë më shtie frikën e nga ana tjetër më bën kureshtar. Por brezi ynë ndoshta nuk do e jetojë atë kohësmiley 

ja nje perspektive zvicerane. Edhe pse ka Zvicren ne qender, problematikat jane universale.

Ps: Monda, sorry ... por nuk e kam harruar premtimin.

besoj se nuk ka rend te ri, besoj, per shume e shume dekada, qe te mos them shekuj, nuk ka per te patur. po ashtu besoj qe temperatura e globit do ftohet prape. dmth besoj qe te gjitha c'shohim jane lekundje te vogla rreth nje boshti ("shift"-i) dhe eshte prirja njerezore qe luhatjet rastesore t'i marre per vete boshtin. Kjo eshte e vjeter sa bota.

Disclaimer: te gjitha besimet e mesiperme jane shume subjektive, dhe si te tilla aspak te mbeshtetura nga teori apo te dhena empirike. Ata fqinjerojne me ndjenjen.

smiley

 

interesant. shume biased (une jetoj ketu, atmosfera nuk eshte ashtu sic pershkruhet).

New York City..ndryshe nga Kansas Citysmiley

I know both. smiley

been there, done that.

 Bostonian, Kina ja jep leket borxh Amerikes per riciklim, me shpresen se do marri "interes" dyfish: njehere nga interesi i borxhit, dhe njehere ngaqe shumica e ketij borxhit do perdoret per te blere mallra Kineze.

 ka nja nje shekull qe flitet per renien e perendimit. kjo eshte teme e mire vetem per ata qe e kane detyre shtepie

Pa i hyre ne hak z.jetlir si specialist ku kundertite apo miratimet jane te te njetit cilesi.

Por ama duhet me cdo menyre e me cdo kusht te mendohet si jetmirei , jo thjesht nga titulli , por nga nje e Teze  e madhe e pakundershtueshme praktikisht ne Historine e Njerzimit ne kete Planet .

cdo gje leviz e trnsformohet .... pra jo thjesht nga simbolika e titullit me pernedim - perendimi , por nga brendesia e saj .. jetmiri ka te drejte .

Jane prishur ekuilibrat e nje SISTEMI dy kembesh Boteror ..Lindje - Perendim..dhe elementet rrethrrotullues si bot e trete  etj e vendeve ne zhvillim qe nuk shprehin asgje pervec nje nr popullsie e siperfaqe teritoriale qe shfrytezohet politikisht si sfere influence dhe ne keto kohe si placdarm tregu . Jane zevendesuar Lidershipet dhe struktura te reja po shfaqen . jane shkatruar e mbetur pa kuptim strukturat e "bllokimeve " dhe po rendet drejt tregjve te Lira e te Hapura ku pjesmarrja e kulturave eshte e pa cak.. Dhe keto nuk mbane ere asPerendim dhe as Lindje .

Por meqe vuvuzelet me temedhej e me te perzishem sot ne bote jane urra -perendimoret ana tjeter e medaljes po avncon jo vetem ne teori .

Jane prishur keto ekuilibra dhe vetevetiu edhe kemba Perendimore ka perenduar me perendimin e kembes Lindore .Bota nuk mund te eci me me mentalitete Solidarnostish ..rrnofte ky apo poshte ai .. Kjo eshte Bote nokturne smiley

Duhen mendimtare per te pare e thene se ku vemi .Dhe ne se te tille ka edhe behen perpjekje te jene edhe ne Shqiperi , pershendetje kur ato nuk jane te rastit "jam qe jam pse te mos bej dhe une nje Deklarate ne forme Klubesh "

Shkrimi me duket i mire. Sa per pyetjen e pare, jo nuk mendoj se Perendimi po perendon. Por Perendimi nuk eshte nje entitet monolit, brenda tij ka pjese qe po shkojne me mire, si dhe pjese qe po shkojne me keq. Po ashtu, brend polit 'Perendim' ka mini grupime dhe aleanca qe jo gjithmone jane ne harmoni me njera-tjeteren (EU dhe NATO notwithstanding).  Ne kundershtim me plot analiste, nuk mendoj per shembull se USA eshte ne renie, perkundrazi, me duket se nuk ka arritur akoma ne pjekuri, nga te gjithe parametrat ka akoma shume potencial. Po ashtu, nuk jam dhe shume optimiste per Kinen ne afat te gjate, megjithese ne te shkurter dhe te mesem do vazhdoje t'i beje analistet me dhimbje koke. Nuk eshte hera e pare qe Kina merr hov dhe hapet drejt Perendimit, kjo ka ndodhur me pare dhe pasohet gjithmone nga nje periudhe rimbyllje per arsye se perndryshe rrezikohet dizintegrim.

Kujdes nga Rusia, periudha post-lufte e ftohte e 'vllazerimit' me Perendimin ka mbaruar u bene disa vjet, te pakten qe me Revolucionin Portokalli ne Ukraine, dhe influenca e Rusise po rritet gradualisht ne gjithe sferen e saj te meparshme te influences. Nuk po permend Turqine qe mendoj se edhe ajo ka potencial te madh ne rajon, se e pashe se c'behet neper tema me Turqi  smiley

Jetlir, nje blog tjeter qe do rekomandoja eshte www.nakedcapitalism.com

Artikulli me duket perpjekje e mire.  Por ne mungese te referencave ka disa paqartesi, si psh perfundimi se politika kineze nuk e ka kuptuar qe duhet rritur konsumi i brendshem disa here. 

Duke lexuar artikullin, po mendoja se autori mund te ishte ndikuar nga autor angleze, qe ngelen çdo jave duke shkruajtur per EU/BE, si ekonomi ne renie, ne shkaterim, ne shperberje, me euro ne zhdukje etj. Mirpo duke vazhduar me poshte pashe disa mendime te miat te shprehura ne librin " Vizione te Qarta ", dhe mendova se mund te kete ndikim ndoshta dhe nga libri im, mirpo me poshte tek komentet, autori e sqaron dhe ndikimin nga sajtet qe permend.

Sa per mungesen e njehesimit te politikave fiskale te EU, ketu autori -fatkeqesisht- ka munges te dhenash, per te mos thene njohurie, sepse te tera produktet ne EU te prodhuara nga EU, levizin pa taksa, perveç alkolrave, cigareve, karburanteve qe kane akcize. Ndersa rroga broto e neto, po ka diferenca ndermjet shteteve por me % . Sikunder dhe pagesa per sigurimet shoqerore etj, pra pjesa bruto qe mbahet dhe per arsye te tjera, nganjehere ndryshon me % jo vetem ndermjet shteteve, por dhe mbrenda nje shteti, ndermjet firmave.

Une do ti thoja autorit te lexoje "Vizione te qarta" per te kuptuar diçka me shume mbi ekonomine. Megjithese ne te ardhmen kam ndermend, nese dhe koha ma lejon, te bej nje liber vetem per ekonomine boterore.

...

"Ndersa sesi perendimi do te dale nga situata e tanishme dhe se sa komod do te jete ne boten e ardhshme shumepolare do te varet me se shumti nga aftesia e klasave politike ne ShBA dhe BE. Historia ka treguar se vende, rajone, popuj e perandori bien pikesepari sepse nuk arrijne t’iu pergjigjen sakte sfidave te kohes"

Nje recete ilacesh qe me pelqeu goxhà na e jep xhaxhi Taleb

 

Ndersa per borxhin, ca te thush ... kur lexon edhe Morgan Stanley 

Jo ne çdo artikull te thuhet fare shkoqur se ne raste krizash ulen interesat dhe rriten shpenzimet, pra mos t'ju shkoj ne mendje se ky eshte nje artikull banal. Dhe pikerisht se jam i bindur per kete i kerkoj shkrimtarit (gazetarit, autorit se s'di si ta quaj) te me sqaroje rreth nje gjeje, (po deshi e mundi natyrisht) doja te dija çfare impakti financiar do kene reformat strukturale qe ndermoren greket gjate ksaj kohe ne sistemin e pensioneve dhe te tregut te punes (pa permend ato mini reformat qe i benin nga 3 a kater ne dite apo edhe privatizimet e ndryshme qe si krize qe ishte kalonin pa u ndjere si ne vaj) Se kshu me hamendje duket se i tejkalojne ato 300 miliard borxh. Madje duket sikur u fry gjithe ai muhabet i krizes vetem qe tull-tull t'ua zhysnin t'gjitha me i dore. Nejse, kjo eshte pyetja profane. Mjeshtri ti je. Dihet ai muhabet. respekte bosi.

Pershendetje, une po te them mendimin tim personal me aq sa kam bere ne shkolle dhe aq sa di per ceshtjen e greqise, nje qe e ka ne pune te merret drejtperdrejt me greqine deri ne detaje, di me shume me siguri

pra :

ne nje vend "normal" ne rast recesioni ndodhin ato qe ke permendur edhe ti ne fillim te komentit tend. Kriza ne Greqi qe doli ne pah kete vit eshte tjeter, krize borxhesh, dmth greket kane jetuar per nje kohe te gjate mbi mundesite e tyre duke marre borxh. Ne momentin qe kreditoret e kuptuan qe kjo situate nuk shtyhej me filluan presionin dhe linden problemet qe dihen...Per te dale nga problemi dhe per te kthyer borxhin, duhet te fillosh te gjesh menyra te brendshme per te kursyer leke ne fillim dhe pastaj te fillosh te besh leke, pra e para e punes duhet te marre fund totalisht ajo menyre jetese qe ka qene deri tashti, pra duhet te fillojne te punojne mileti per me pak leke dhe per me pak pension, dhe ndoshta edhe sistemin shendetesor qe ka greqia duhet ta riorganizoje kryekeput, plus qe duhet te ule shpenzimet ushtarake e gjera si keto, pra kjo dhimbja qe ka nisur tashti eshte e pashmangshme dhe madje do vazhdoje ndoshta ndoshta edhe per nje dhjetevjecar, dhe e dyta, duhet te gjejne menyra per ta rikthyer ekonomine ne eficience, dmth te behen me te zote...ska me ashtu neper kafenera gjithe diten, problemi kur vihesh ne nje situate te tille eshte qe ne fillim te besh leke si shtet nga taksat nderkohe qe ul shpenzimet drastikisht si shtet behet me e veshtire, se njerezit do fillojne te konsumojne me pak dhe prandaj edhe te ardhurat nga taksat do bien. Prandaj, ato masat mund te duket sikur i kane qetesuar kreditoret tashi per tashi, por qetesia mund te dale e rreme ne nje moment te dyte, prandaj basti eshte ky : a do durojne dot greket...te behen spartane si ata te lashtesise per nja dhjete a 15 vjet, apo ne nje moment do thone boll me, nuk durohet kshu, nuk e kthejm borxhin fare...Kete te fundit nuk e do Gjermania apo Franca se do u takoje atyre te "mbulojne" renegatin, prandaj dhe e ndihmuan andej nga prilli...e keqja e dorezimit dhe falimentit eshte qe pastaj vendet e tjera do kerkojne leshim sovraniteti...prandaj edhe vete Greqise nuk i intereson te beje renegatin, por maksimalisht te sillet si cun i mire, te thote qe "ja ate qe po na thoni ju te BE-se ne po e bejme pike per pike, me shume skemi c'bejme" Dmth ne rastin me te mire, greket do vuajne nje gjendje si e tanishmja per vitet qe vijne, te pakten deri nga 2017 (keshtu jane projektimet mesa di une) dhe me ca leshime te tjera dhe te "shtyra" nga BE-ja do kthehen ne nje gjendje me normale qe prape do jete e pakendshme, as qe behet me fjale per Greqine e viteve 90. Ne rastin me te keq por me pak te mundshem, do thote Greqia ne ndonje moment, qe sdua me te shtrengohem kaq shume, dhe pastaj do jete ne dore te kreditoreve dhe ne meshiren e BE-se, me sakte te Gjermanise dhe Frances... Sido qe te jete, Grekeve u ka ardhur rradha te shtrengojne b... per shume e shume vjet qe vijne dhe te ndryshojne totalisht menyren e jeteses qe benin sidomos nga 2000 e ketej.

Shpresoj te jem pergjigjur sado pak.

Amerika do te jete superfuqia e fundit e BOTES! Nuk do te kete ne te arrdhmen nje shtet i vetem me nje fuqi ushtarake dhe ekonomike si Amerika sot apo Bashkimi Sovjetij dje .. Por, e kane gabim ata qe mendojne se rritja ekonomike e Kines,Rusise, Indise apo Brazilit do te jete fundi i perendimit. Ne jetojme ne nje bote globale, me nje ekonomi globale dhe informacion global.

Lidhjet ekonomike dhe tregtare do te jene aq te ngushta ne te arrdhmen saqe  ideja apo mendimi se "une jam me i forte se ty" apo te mendosh te perdoresh forcen per zgjidhjen e mosmarreveshjve do te jete qesharake dhe praktikisht e paralizueshme.

Do te jete nje bote me disa superfuqi, te cilat do te vendosin nje ekuliber te ri ne rendin botrore por kurrsesi te kundravihen njera-tjetres. Kohet e luftes se ftohte dhe luftrave botrore kane vdekur!

 E paske tha Fukuyama-n. smiley

Mua me duket se te ardhurat per fryme ne perendim jane akoma disa fish here me te larta apo jo?

Plus, i gjithe ky zhvillim i Lindjes po behet duke kopjuar/adoptuar teknologji te perendimit, here ne menyre legale here jo, ne vende ku perfitimi marxhinal nga investimet kapitale jane akoma shume te larta pikerisht per shkak te nivelit te tyre te ulet te mireqenies. Nuk ka asnje garanci qe ato do mbajne keto ritme kur te afrohen akoma me shume nivelit te mireqenies ne perendim, apo akoma me shume qe sistemet e tyre shkollore te predikuara jo mbi krijmtarine po mesimin permendesh do jene ne gjendje te konkurrojne me perendimin.

Problemi tjeter eshte ndryshimet sociale dhe politike qe ky pasurim do sjelle, dhe sa do jene ne gjendje te kthehen nga shoqeri diktatoriale ose me demokraci hibride, ne demokraci te mirfillta. Nuk eshte aq e lehte, shifni Greqine e Turqine qe jane ku e ku perpara ne te ardhura per fryme e akoma nuk kane sisteme demokratike te ngjashme me ato me avancuarat ne bote.

I gjithe ky debat me duket shume, po shume, i parakohshem.

Perendimi eshte ne lufte qe ne 2001-n, dhe sic ka thene Bushi atehere, qe- kjo eshte nje lufte spiunazhi, dhe ne nuk do jua tregojme juve (popullit) spiunlleqet.

Keto muhabetet e krizave ekonomike jan per te nxjerre ca ligje te reja e per te forcuar shtetin dhe dobesuar individin. Per te qene superfuqi duhet me pare te kesh siguri te brendshme, dhe perendimi eshte shume afer sigurise totale te brendeshme, kurse lindja eshte me vite drite larg.

Vini re! Kercenimi me i madh i sigurise kombetare te c'do shteti sot nuk vjen nga ushtrite e ndonje shteti fqinj, por nga grupe ushtarake terroriste te brendshme. Perendimi eshte me i pergatitur nga te gjith, biles gati me nje siguri te brendshme totale. Per mendimin tim ne te ardhmen siguria qe ofron perendimi do te terheqe pasaniket e lindjes me gjith kapitalin e tyre drejt vetes. Pjesa me e madhe e botes do te jetoje ne pasiguri konstante nga problemet e brendshme, terrorizmi, revoltat popullore, konfliktet etnike te cilat nuk eshte veshtire te krijohen perbrenda nga forca te jashtme.

Kjo pak a shume po ndodh qe tani. Nje pjese e madhe e miliardereve te rinj rus dhe atyre indiane jetojne, ose kane blere prona te medhaja ne Londer dhe jug te Frances. Pak me ndryshe muhabeti me Kinen, se atje kontrollon shteti nje pjese te madhe te kompanive akoma dhe te mbyllin firmen nqs do te levizesh, po nqs do kishin mundesine jo pak do leviznin ne vend tjeter.

 Me keto studimet ekonomike globale te se ardhmes ka nje problem, me duket mua. Qe ketu shperfillen shume faktore te tjere, historike, sociale, kulturore etj.

Kina p.sh ka shume probleme sociale te fshehura qe do te shfaqen edhe me shume kur njerezit per aresye varferia te mos numurohen me tufa. Ne momentin kur te ardhurat personale ne Kine do te arrijne te jene le te themi sa ato te Spanjes, mbase Kina nuk do te jete me gjeografikisht i njejti vend qe eshte. Po ashtu edhe India. 

Keto jane vetem faktoret e parashikueshem. Po te fusim ketu edhe ngjarjet e paparashikueshme, por qe gjithmone ndodhin kohe pas kohe, bazuar ne ligjin e Merfit, pasqyra e se ardhmes behet edhe me e turbullt.

Eshte ajo qe kam thene une me lart, lindja nuk ka per ta arritur dot perendimin per shkak te problemeve te brendshme. Une te ardhmen e lindjes e shoh te zymte, me vende te pasigurta plot me terrorizem, revolta popullore, konflikte etnike etj duke krijuar ambjent te pafavorshem per bisnesin. Nuk mund te rritet ekonomikisht Kina duke pas rritje vetem per hanet por jo per grupe te tjera etnike, si ujguret psh, qe edhe po paten rritje ekonomike perseri do ta shfrytezojne ne favor te tyre. Ky eshte vetem nje rast, te tille ne Kine ka me qindra duke filuar nga problemet etnike deri tek forcat qe kerkojne demokratizim e liberalizim te metejshem etj. Mnjf kyci i te ardhmes eshte siguria e brendshme, dhe kete kriter e permbush vetem perendimi qe e ka kuptuar me kohe kete gje, dhe ka ndermarre hapa gjigand vetem ne disa vite kohe. Vetem dhjete vjet me pare ne Europe paguhej cash in hand, sot nuk gjen dot nje pune te paguaje cash in hand, siguria ne aeroporte eshte bere pothuajse absolute, shteti ka nxjerr ligje qe i japin te drejten te te spiunoje edhe ku je ne banje etj etj.

si ujguret psh,... Ky po qe eshte konkluzion . Biles une do te shtoja edhe pa llogaritur keta te  ... ME DONG qe protestojne ketu ne USA smiley .

Po kush po pyet per ETNI ne kete zhvillim marramendes ku po ndron gjini dhe buri duke u shndruar ne grua , ku po shndrohen ne te Ligjshme martesat midis burrave e me pas ne mes njeriut me mace e qen apo kafsh te te gjitha llojeve . E pse jo edhe me delfine ose specie te tjera ujore sic kemi ndigjuar kohet e fundit per Ujgurine  .... bashkejetesa e grave me  ngjalat .
E ardhmja eshte e Teknologjise dhe atij qe arrin i Pari te zotroje Kozmosin materialisht .Te tjerat jane  "sa bukur i rri bathorja Tiranes , si kurore me lule" smiley

Por sot per sot ai qe zotron Tregun ne teritore e siperfaqe me te medha dhe ai qe eshte ne gjendje te eksportoj sa me shume kapital e teknologji qe PJELL e te varteson per njemije e njearsye , ai eshte edhe epiqendra e zhvillimit .

Dhe per pjesen e perbashket te ketyre boshteve sot per sot vetem dy superfuqi jane cfaqur si lider ..... Kina dhe USA !

Edhe Sala e ka kuptuar kete te vertete te madhe ( teknologjine ) kur tundete plot ngazellim Ipad-in para Bulos me do shoke qe komentonin me mbrapa te ekzaltuar "sa te ditur e kemi udheheqsin tone " smiley

Une fola ate qe mendoj une, kurse ti flet sikur ti dish te gjitha.

Ujguret i mora si shembull i mos sigurise te brendshme te Kines, dhe thash jan nje shembull mes shume qe cenonjne sigurine e brendeshme ne Kine. Gjithashtu nuk eshte e thene qe te jene me te vertete rrezik per Kinen ujguret apo shembujt e tjere, mjafton qe te jene rrezik i mundshem, dhe pastaj nuk eshte veshtire per asnje force te jashtme apo te brendshme ti ktheje ne rrezik real.

Para se gjithash siguria e brendshme eshte primare per rritjen ekonomike. Kina deri tani ka pasur siguri te brendshme si pasoje e sistemit diktatorial njepartiak, por bota po ndryshon, dhe Kina eshte nje vend i madh ku do te lindin probleme te ndryshme, jo vetem etnike. Te vetmet vende qe deri tani ka arritur gati imunitet ndaj problemeve te brendshme duken Amerika dhe deri diku europa perendimore.

Kjo edhe per faktin se nuk eshte e thene qe vendet ne zhvillim qe jane bere konkurrence e hapur per perendimin, vecanerisht Kina, te kene nje te ardhme te kendshme pa probleme.

 

Vendet ne zhvillim e kane ekonomine e tyre te varur rendshem nga vendet e zhvilluara.  Ekonomite e tyre prodhuese e eksportuese jane te sukseshme kur mallrat e tyre blehen nga vendet e zhvilluara kur popullata ka fuqi blerese te forte.

 Per mua, perendimi jo vetem nuk po perendon, por po behet me i sofistikuar dita-dites. Te gjitha te tjerat, jane perralla me Kine, Brazil & Co.

E tha vete ish zv/kryeministri i Hong Kongut, ne nje interviste ketu. ''O, mos u tallni me ne. Kina eshte shume, shume mbrapa jush dhe ashtu do te jete. Por ka vetem nje gje ama. Ne kemi ekzistuar per 5000 vjet. Mos na ngaterroni dhe mos na u impononi, me kulturen tuaj. Na lini ti qete ti bejme gjerat sic dime ne. Ne e dime se do vashdojme te jemi edhe 5000 vjet te tjera. Ju jeni me te zhvilluarit, por nuk jame i sigurte qe do ekzistoni si komb dhe si shtet edhe pas 5000 vjetesh.''

Gazetari mbeti, s'dinte c'te thoshte....

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).