Fatos Lubonja komenton mungesën e brezit të ri në diskutimin për të kaluarën. "Ata janë vazhduesit e kësaj kulture: të ambiguitetit, të heshtjes, të gjuhës së dyfishtë."

Dënimi i krimeve të komunizmit dhe rehabilitimi i viktimave, ka dështuar, thotë Adrian Kati një drejtues shoqate që "hulumton të kaluarën". Të majtët thonë edhe po s'patët vdekur, për të vdekur keni, kurse të djathtët na kanë vjedhur persekutimin.

Sot në Shqipëri, kjo është forma më e njohur e interpretimit të të drejtave të një ish të dënuari politik, por edhe të ish të dënuarve që rrinë akoma nën hijen e të burgosurit politik.S'kemi bërë vlerësimin e disidentëve të vërtetë, hidhini një sy teksteve të shkollave. Aty kundërshtarët e regjimit duken si një grup njerëzish që papritur hynë në telashe.
Po si dhe nga mendoni duhet nisur dënimi i krimeve të komunizmit? "Nga dënimi i Enver Hoxhës dhe heqja e dekoratave që i janë dhënë."

Ai që po flet s'po bën humor dhe ai që po dëgjon s'po vë buzën në gaz. Në këtë situatë nuk ka humor. Dyshja që bën këtë dialog i ngjan një dysheje njerëzish të ngeshëm të provincës që flasin duke ecur, e ndalen për pak, ec e ndal, ec e ndal deri sa hijet e tyre dalin nga horizonti. Ka ndonjë takim kohë pas kohe në nivel universitarësh dhe të shoqërisë civile që kujton diskutimi i së shkuarës komuniste vuan shpesh nga folklorizmi i ngjarjeve dhe personazheve të saj.

Seminari "Pasojat e diktaturës - Trajtimi i shtypjes dhe mësimet që nxjerrim prej saj", organizuar nga Fondacioni Konrad Adenauer" në bashkëpunim me Universitetin e Jenës në Gjermani dhe Universiteti i Tiranës, u bë me këtë qëllim: përballja me të kaluarën nëpërmjet hulumtimit shkencor të fakteve krimeve dhe pasojave të diktaturës komuniste. Në seancën "Kundërshtia politike, kultura dhe letërsia e nëndheshme" foli Fatos Lubonja si përfaqësues i shoqërisë civile dhe si ish i dënuar politik.

Fjala e tij "Asfiksim në embrion - ata që mendonin ndryshe në Shqipërinë komuniste", është vazhdim i një diskutimi të gjatë që Lubonja ka ndjekur me publikun dhe lexuesin përgjatë gjithë njëzetvjeçarit pas rënies së diktaturës. Autori i "Në vitin e shtatëmbëdhjetë", "Ridënimi" dhe drejtuesi revistës "Përpjekja" vazhdon dialogun për disa pyetje që marrin shkas nga diskutimi i djeshëm.


Çfarë i zhvlerësojnë apo sa i ndihmojnë takime si këto reflektimit për diktaturën?


Në rastin konkret ajo që më mua më shqetëson është që iniciativat për këto lloj takimesh merren nga të huajt, vjen një input nga jashtë. Shoqëria shqiptare ka pak shqetësim të brendshëm për t'i organizuar vetë këto.

Por nga ana tjetër pozitive është që gjithsesi mbahet gjallë një diskutim, konfrontohen përvojat midis Shqipërisë dhe vendeve të tjera. Gjithsesi unë bëj pjesë ndër ata që mendojnë se shoqëria shqiptare merret shumë cekët, me shumë indiferentizëm herë pas here, ose me një lloj instrumentalizimi politik me këto tema.

Ai që mund të quhet katarsis i vërtetë për të cilin kemi nevojë, dhe këto do të ishin instrumente që do të ndihmonin për katarsis, ende nuk është plazmuar siç duhet. Elita në pushtet mbrohet nga e kaluara më shumë se sa tenton të merret me të me sinqeritet, pa manipulime pushteti, për t'u bërë të rinjve më të kuptueshme gjithë atë që ka ndodhur ato 45 vjet. Për të kuptuar se nga vijmë edhe pse jemi kështu.

Sot është rast i veçantë, marrin pjesë të rinj që zakonisht mungojnë në këto takime. Si e shikoni fatin e historisë të kësaj periudhe të projektohet tek brezi i ri?

Kur gjykojmë të rinjtë e para e punës duhet të shikojmë vetveten, sepse të rinjtë janë produkti ynë. Flas për një brez që s'është më i ri tani. Nëse shohim një indiferentizëm të të rinjve, kjo vjen për shkak se ne nuk e kemi bërë si duhet punën tonë.

Pse nuk e kemi bërë, është njëra gjë që tentova ta them një çikë më lart. Mosinteresimi i të rinjve për të kaluarën në tërësi, është pikërisht produkti i heshtjes së të rriturve për të kaluarën.

Mënyra se si i jemi qasur ne si të rritur asaj të kaluare, me ambiguitetin, me gjuhën e dyfishtë, me heshtjen ndaj shumë gjërave, me heshtjen ndaj përgjegjësive tona, u është transmetuar të rinjve dhe në njëfarë mënyre ata janë vazhduesit e kësaj kulture: të ambiguitetit, të heshtjes, të gjuhës së dyfishtë.

Më ka bërë përshtypje një moment para disa vitesh. Anri Sala realizoi një film, "Intervista" quhej. Ishte një përpjekje që bënte një i ri për t'i pyetur prindërit: çfarë ishit, çfarë keni bërë, për të ngritur një pikëpyetje mbi të kaluarën. Ajo që më ka bërë përshtypje ishte që e ëma donte që ky film të bëhej, sepse i biri me këtë mund të kishte sukses në Perëndim. Por nuk donte që filmi të shfaqej këtu, sepse dëmtonte figurën e vet. Dhe ky film nuk u shfaq në salla, nuk u bë objekt debati, ndërkohë që vazhdoi një rrugë të suksesshme jashtë.

Fakti që i njëjti artist vjen dhe bën reklamë për pushtetin (e kam fjalën për filmin mbi lyerjen e fasadave) nuk kërkoi të shikojë se ç'bëhet mbrapa fasadave në këtë shoqëri, është një vazhdimësi e asaj kulture, e fasadës që duhet të ruajmë. Për fat të keq.

Çfarë trajton diskutimi juaj i sotëm, "Asfiksim në embrion..."?


Asfiksia që në embrion tenton të shpjegojë radikalizmin e regjimit shqiptar, pse mbeti stalinist deri në fund regjimi shqiptar.

Sepse një nga karakteristikat e stalinizmit është terrori shumë i fortë që do të thotë, edhe eliminimi që në rrënjë e çdo përpjekje për disidencë, nëse mund ta quajmë kështu, që lidhet me dy gjëra: me lavazhin e trurit më të madh se sa në çdo vend tjetër, që i takon ideologjisë si instrument pushteti dhe me represionin me të fortë se sa në çdo vend tjetër, pra me goditjet, nëpërmjet terrorit që sintetizohej në një thënie të famshme të Enver Hoxhës: Kush ngre gishtin do i presim dorën, kush ngre dorën do i presim kokën.

2009-2011 përvjetori njëzetë i rënies së Murit të Berlinit dhe fundi i diktaturës në Shqipëri. Dhe prapë duken propagandë sloganet e sotme për dënimin e krimeve të komunizmit.

Kjo ka të bëjë me instrumentalizimin politik që nuk i shërben asaj që është esenciale për mua: katarsisi i vërtetë. Ka një thënie të vjetër latine sipas së cilës e mira përcaktohet nga qëllimi pse t'i e bën, nëse ti ke një qëllim të mirë ajo është e mirë. Kurse kur një akt në dukje i mirë instrumentalizohet për qëllime pushteti, politike, për qëllime dhe korrupsioni, nuk është i mirë e komprometon atë.

Për fat të keq në Shqipëri kjo ndodh. Kur qëllimi pse, supozojmë, flitet për një prokuror që paskej qenë prokuror i komunizmit, nuk është për të dënuar krimet e komunizmit, por se ky prokurori sot mund të ishte edhe prokuror i gjyqit të Gërdecit, fjala vjen. Në këtë moment qëllimi i mirë kompromentohet.

Këtu nga njëri prej studiuesve gjermanë u fol për historinë e asimilimit gjatë komunizmit të minoriteteve. A keni histori të ngjashme me ato që dëgjuat për arumunët sot?

Këtu u harrua të thuhet një gjë e rëndësishme. Ideologjia e pushtetit të Enver Hoxhës nuk ka qenë thjesht komunizmi, por nacional-komunizmi. Shteti shqiptar në periudhën e Hoxhës ka njohur edhe periudhën e formimit të miteve të nacionalizmit shqiptar, të identifikimit të shqiptarëve dhe të ndërtimit të asaj që quhet shqiptaria si identitet shqiptar. Dhe ky proces ka qenë tejet homogjenizues. "Feja e shqiptarit është shqiptaria", si thuhej me fjalët e Vaso Pashës, eliminoi fetë në emër të shqiptarisë.

Në këtë kuptim identifikimi i të gjithëve me këtë shqiptari, nënkuptonte edhe eliminimin e identiteteve të tjera. Ka rezistuar më shumë minoriteti grek për arsye se ishte shteti grek që bënte presion. Politikat homogjenizuese kanë qenë shumë të forta edhe ndaj vllehëve e sllavëve.

Presioni, atmosfera, mungesa e shkollës, bënte që një pjesë e tyre të ndiheshin më mirë duke "harruar" identitetin e mëparshëm.
Por ky është një fenomen që ka ndodhur në jo pak vende, e kanë bërë shtetet kombe në formimin e tyre "Kanibalizëm kulturor" e quan Levi Strauss.

25 Komente

Më ka bërë përshtypje një moment para disa vitesh. Anri Sala realizoi një film, "Intervista" quhej. Ishte një përpjekje që bënte një i ri për t'i pyetur prindërit: çfarë ishit, çfarë keni bërë, për të ngritur një pikëpyetje mbi të kaluarën. Ajo që më ka bërë përshtypje ishte që e ëma donte që ky film të bëhej, sepse i biri me këtë mund të kishte sukses në Perëndim. Por nuk donte që filmi të shfaqej këtu, sepse dëmtonte figurën e vet. Dhe ky film nuk u shfaq në salla, nuk u bë objekt debati, ndërkohë që vazhdoi një rrugë të suksesshme jashtë.

Po po, rendesi ka te kemi sukses jashte, pune e madhe per ata brenda. 

Për mua është e kundërta: mua s'me jepet të flas për periudhën komuniste jo sepse brezat më të mëdhenj se unë kanë heshtur, por sepse nuk reshtin së folur për të.

Lubonja është një nga ata që mëngjes, drekë e darkë flasin vetëm për komunizmin. Deri në një farë mase, kjo është normale dhe duhet dëgjuar. Ama deri në njëfarë mase. 

  Shume e sakte.

Po kjo eshte ceshtje manjakesh politik qe nuk rrojne dot pa perseritur te njetat gjera.Madje, madje, ata edhe ushqehen me kete lloj "profesioni". 

Per mua edhe po te mundohesh shume, eshte tmerrsisht e veshtire te injorosh cfare ka ndodhur. Perkujtimet jane shperndare kudo dhe njetrajtesisht ne Shqipni.

Ne fillim te javes erdha per nja dy dite ne Tirane per kryshnoshe.

Sa zbret ne Rinas te kujtohet pista e aeroportit e shtruar me pune te detyruar. Ne burg provizor u ndertua apostafat per kete pune. Kushedi sa te tjere vdiqen po aty.

http://www.peshkupauje.com/2010/07/te-gjalle-apo-te-vdekur-arratisje-nga-fe

Do hysh pastaj ne rrugen e Durrsit. Dy anet e rruges jane pallatet e oficereve te ndertuar po nga te burgosurit me pune te detyruar.

Ne dreken e xhenazes ishte nje tavoline me perafersisht 12 veta. Po mundohesha te llogarisja sa burg kishte bere ajo tavoline. 

Ne baze te llogaritjeve te mia rreth 240 vjet burg.

Me1fjale perkujtimet jane kudo, mjafton te dish te shikosh. Dhe kjo eshte vetem rruga per ke shpia ime.

Nuk ka pse te  merzitemi me Lubonjen se na permend te verteteta te hidhura.

Ne fakt kjo ishte nje iniciative gjermane qe Lubonja vetem po komentonte mbi te.

 

 

Më ka bërë përshtypje një moment para disa vitesh. Anri Sala realizoi një film, "Intervista" quhej. Ishte një përpjekje që bënte një i ri për t'i pyetur prindërit: çfarë ishit, çfarë keni bërë, për të ngritur një pikëpyetje mbi të kaluarën. Ajo që më ka bërë përshtypje ishte që e ëma donte që ky film të bëhej, sepse i biri me këtë mund të kishte sukses në Perëndim. Por nuk donte që filmi të shfaqej këtu, sepse dëmtonte figurën e vet. Dhe ky film nuk u shfaq në salla, nuk u bë objekt debati, ndërkohë që vazhdoi një rrugë të suksesshme jashtë.
 

Fakti që i njëjti artist vjen dhe bën reklamë për pushtetin (e kam fjalën për filmin mbi lyerjen e fasadave) nuk kërkoi të shikojë se ç'bëhet mbrapa fasadave në këtë shoqëri, është një vazhdimësi e asaj kulture, e fasadës që duhet të ruajmë. Për fat të keq.
 

Kjo eshte mese normale.  Nena e Anrit njehere e ne nje kohe ka qene nje komuniste e flakte, drejtoreshe e Bibliotekes Kombetare, e martuar me nje diplomat ne ate kohe, nga nje familje komuniste e flakte qe ishte goxha e privilegjuar ne ate sistem.  Ironikisht e ema e Sales, me pas u be drejtoreshe e Fondacionit Shoqeria e Hapur te Sorosit per Shqiperine, fondacion qe thuhet se ka nje buxhet prej 7 milion eurosh.  Ky fondacion zotohet te promovoje hapjen e shoqerise Shqiptare, qeverisjen e mire, mbeshtetjen e lirise se fjales, forcimin e pushtetit te drejtesise, mbrotjen e shtresave te rrezikuara etj  gjera qe te tilla qe promovojne keto OJQ liberale.  Pra dikush si ema e tij qe njehere e nje kohe mbeshteste nje pushtet qe shkon kunder cdo parimi qe zotohet te mbroj ky fondacioni ku ajo eshte (ishte? s'e di nqftse eshte akoma) drejtoreshe, nuk ka integritetin moral te jete ne keto pozicion dhe kete e kupton dhe vete duke mos e lejuar djalin e saj ta shfaqi filmin ne Shqiperi.  Pra ka turp per te kaluaren e saj, por gjithesesi per hir te interesave personale refuzon ta ballafaqoje kete te kaluar publikisht.  Normalisht, qe i biri i saj pavarsisht nga dilema morale qe paraqitet ketu, do mbroje te jemen e tij.  Ky eshte rasti per nje pjese te madhe te shoqerise Shqiptare, qe kane qene vegla te atij rregjimi te erret e te cilet vazhdojne edhe sot te mbajne poshte te renedesishme ne politike, ekonomie, media, administrate shtetrore etj.

 

Sepse një nga karakteristikat e stalinizmit është terrori shumë i fortë që do të thotë, edhe eliminimi që në rrënjë e çdo përpjekje për disidencë, nëse mund ta quajmë kështu, që lidhet me dy gjëra: me lavazhin e trurit më të madh se sa në çdo vend tjetër, që i takon ideologjisë si instrument pushteti dhe me represionin me të fortë se sa në çdo vend tjetër, pra me goditjet, nëpërmjet terrorit që sintetizohej në një thënie të famshme të Enver Hoxhës: Kush ngre gishtin do i presim dorën, kush ngre dorën do i presim kokën.
 

Kisha deshire te digjoje ata skeptiket e se si duhet analizuar e kaluara jone komuniste, qe thone se jetohej gjithesesi ne ato kohe (sikur te ishte te jetuar normal), se cfare kane per te thene per keto konstatimet qe ben Lubonja ketu...

Ja dhe artikulli i gjermonit sot

 

 

 Revista FatosiRevista Fatosi

Qendra për Kulturë dhe Kontakte në Evropën Lindore dhe Jug- Lindore, ZEKUK po zhvillon në Tiranë një projekt me të rinj nga Gjermania dhe Shqipëria, që lindën pas shembjes së Murit të Berlinit. 

 

Njohuritë për botën ku jeton rinia e sotme do të ishin të mangëta pa njohur historinë e vetëm 20 viteve më parë. Nga ana tjetër, rinia e sotme, që jeton në liri dhe demokraci duke njohur këtë të shkuar do të kuptojë që asgjë nuk erdhi si dhuratë por falë prindërve të tyre, burrave dhe grave të tjerë,  që patën kurajon të shembin regjimet komuniste. 

Ideja e vyer është realizuar në një mënyrë origjinale: grupi i të rinjve nga Gjermania dhe ai nga Shqipëria - këta të fundit ndjekin kurse të gjermanishtes në Institutin Göte në Tiranë - shfletuan revistat për fëmijë ”Pionieri dhe” Fatosi” dhe Ätze & Bumi të ish Gjermanisë Lindore për të parë sesi materializohej propaganda e diktaturës komuniste dhe sesi shfaqeshin përmes saj aspektet e jetës në regjimin e kaluar.

Sara Schurmann Sara Schurmann

 

Si përceptohet regjimi komunist nga të rinjtë gjermanë dhe shqiptarë?

 

Kur të rinjtë që po marrin pjesë në këtë projekt lindën, regjimi komunist sapo ishte përmbysur. Sara Schurmann, vjen në Tiranë nga Berlini, ku studion për Sociologji dhe Psikologji. Prindërit e saj jetuan në Berlinin Lindor para rënies së Perdes së Hekurt dhe ribashkimit të Gjermanisë. “Kam lindur në 1988 në Gjermaninë Lindore, në prag të Rënies së Murit të  Murit të Berlinit.. Të them të drejtën, nuk kam qënë shumë e interesuar për atë periudhë të jetës së prindërve të mi. Por ky projekt më ndryshoi. Ai më bëri të kuptoj sa e vështirë ka qënë rinia e tyre. Nga gjithë disktumet në grupin tonë mix, gjermano - shqiptar kuptoj tani se sesi përpiqej propaganda të helmonte jetën e fëmijëve dhe të të rinjve  me gënjeshtra. Mendoj se prindërit e mi duhet ta kishin kuptuar se kishin të afërm që jetonin në Gjermaninë Perëndimore, shikon kanalet televizive të Gjerrmanisë Perëndimore. Ata nuk ishin anëtarë të Shoqatës Rinore Socialioste por edhe ata njëlloj si rinia në Shqipëri në kohën e regjimit komunistbënin punë vullnetare, mbillnin pemë, pastronin për të ndërtuar atë që propaganda në të dyja vendet e quante “ndërtim i socializmit”. Edhe më parë e kam ditur që nënën time e ndaluan të vazhdonte studimet e larta sepse ishte anëtare e një kishe dhe familja e saj u persekutua. Tani nga projekti mësoj që gratë dhe vajzat në Shqipëri gjatë regjimit komunist bënin edhe stërvitje ushtarake gjë që nuk ka ndodhur në ish Gjermaninë  Lindore. Gjithsesi, jam shumë e gëzuar që pata fatin të mos e jetoj atë regjim . Nuk nuk do të mund të udhëtoja dhe të mësoja kaq shumë gjëra, që nëna ime nuk mundi. Sa herë kthehem nga udhëtimet i tregoj asaj gjithshka. Banoj në Berlinin Perëndimor dhe për gjyshen dhe gjyshen time, kjo është diçka e pabesueshme ende, që një nip apo mbesë e tyre do të mundte të jetonte ndonjëherë në Berlinin Perëndimor.” thotë Sara Schurmann.

 

Borin Tufa Borin Tufa

Borin Tufa studion për informatikë dhe vazhdion kurset e gjermanishtes në Institutin Göte. Ai bën pjesë ndër ata që ka qënë përherë i interesuar të dijë sesi  jetuan prindërit në kohën e regjimit komunist. Pjesëmarrja në këtë projekt të përbashkët i jep njohurive të tij dimensione përtej Shqipërisë për të parë më thellë në  ideologjinë ku u  mbështet ai regjim. “Ideologjia në ish Gjermaninë Lindore ishte shume e ngjashme me atë të ish Shqipërisë Komuniste, pavarësisht se dy vendet nuk kishin ndonjë lidhje shume të fortë mes tyre. Në të dyja vendet vumë re kultin e mbrojtjes së atdheut socialist, edukimin e fëmijëve me idenë se do të luftonin për të mbrojtur atdheun nga armiqtë kapitalistë, kultin e dashurisë për udhëheqësin, atdheun dhe idealet socialiste. Ndryshimi i vetëm, mendoj është cilësia dhe jo brendia. Botimet në ish Gjermaninë Lindore janë më cilësore, madje edhe shakatë kanë më shumë humor” thotë Borini.

Histori  e të kaluarës që nuk duhet harruar

 

Njohja e të kaluarës  komuniste nga brezi i ri duket se është në vëmendjen e shoqërisë civile në Gjermnai dhe në Shqipëri. Henri Bistrosch, nga shoqata jo fitimprurëse ZEKUK vlerëson njohjen e historisë së dy dekadave më parë. “Ky është projekti i dytë i organizuar nga Qendra për Kulturë dhe Kontakte në Europën Lindor edhe Jug- Lindore, (ZEKUK)  së bashku me partnerë nga Shqipëria.

Henry LudwigHenry Ludwig

Në projektin e parë morëm njohuri për shndrrimin e medias nga ajo e diktaturës komuniste në median e demokracisë. Projekti i tanishëm është në një farë mënyre i lidhur me të parin pasi po diskutojmë duke u mbështetur në revista të kohës së regjimit komunist në ish Gjermaninë Lindore dhe në ish Shqipërinë Komuniste për propagandën, ngjashmërite dhe ndryshimet. Nga diskutimet dhe shkëmbimi i mendimeve kuptojme se e përbashkëta e propagandës në të dyja vendet ishte  edukimi me urrejtjen ndaj  të ashtuquajturve armiq të klasës, dashuria për atdheun socialist, por në Shqipëri del se ka qënë më e theksuar se në Gjermani, kulti për udhëheqësin por glorifikimi i një regjimi që mohoi të drejtën e fjalës dhe të lëvizjes, në të dyja vendet është njëlloj. Ndryshimi është që në Shqipëri regjimi ka qënë shumë më i egër. Mendoj se historia nuk duhet lënë mënjanë dhe injoruar pasdi ajo i vlen për të vlerësuar jetën që kemi sot dhe mbrojtur vlerat e demokracisë,pse jo edhe  zhvilluar ato më tej. Këto mendime kemi ndarë këto ditë në Tiranë. Dhe ka qënë më e lehtë për ata anëtarë të grupit tonë që studiojnë shqip në Univesitetin e  Jenës, që janë shumë të interesuar.”  thotë Henri Ludvig.

 

Me synimin e njohjessë historisë dhe formimit të rinisë me ndërgjegjen qytetare të pjesëmarrjes në ndryshimet progresive, ky projekt fitoi mbështeëtjen financiare të programit “ Europeans for Peace”  dhe u mbështet nga Fondacioni gjerman “Erinnerung Verantwortung Zukunft”, i njohur me inicialet EVZ.

Autor: Ani Ruci

Redaktoi: Aida Cama

shume te verteta pikat e F.Lubonjes. Duhet te flitet, te diskutohet por duhet bere ne forma profesionale shkencore sociale apo mjekesore (psikologjie). Duhet te kuptojme prinderit tane, pastaj te kuptojme veten. E verteta duhet kerkuar, dokumentuar dhe kaluar brezave te tjere ashtu sic duhet dhe jo me artikuj copa copa ne gazeta.

 

Gjithe ajo ushtri pedagogesh dhe universitetesh private pse nuk e tregojne qe nuk e hajne buken kot? Njerezve si Lubonja i duhet marre ADN dhe klonuar. Eshte pak e frikshme qe si Lubonja ka vetem 1, vet Lubonja.

 Lubonja ka te drejte. Shoqeria jone vazhdon te kete frike nga perballja me te verteten. Kjo mefshtesi ju trashegohet dhe te rinjve. Ndaj edhe cdo gje ne shqiperi sot eshte relative, subjektive. Ndaj edhe cdo njeri sot brenda ketij ambiguiteti vlerash gjen te drejten per tu afirmuar terthorazi, ne menyre te dyshimte, per tu bere bisnezmen, politikan apo ku di une cfare, kur shoqeria jone e pavendosur ndermjet te mires e te keqes vazhdon te jete nje mocal vlerash e mbajtur me zor nga gozhdat e ndryshkura te 'te gjithe bashkefajtore, te gjithe bashkevuajtes'.

 Qe t'rinjte e sotchem nuk e rrujne per t'kalumen me komunizem, me grupe armiqsore, me baseta (ose pa baseta, as the case may be) per mu, eshte nje nga frutat mo t'omla te LIRISE qe gzon sot Shqipnia!

Edhe i' here,m'bohet qejfi me e thone, e gjej veten me mendje diametralisht te kundert me Fatos Lubonjen. 

E lexove artikullin apo ja fute kot per kete punen e basetave dhe grupeve armiqsore?

Ka qe nga koha e latineve qe qellimet e mira s'mjaftojne, e po ashtu me duhet te pranoj me keqardhje qe Lubonjen s'e lexoj dot me. Njeriu duhet te heshte hera-heres, perndryshe s'ka se kur mendohet.

@mrroklla, grupin armiqesor -tch- e vleresuam pa mase.  

 No kopredo (jam i cike me rrufe, s'm'dalin llafet tamom) ques que cest fjalia jote e fundit? 

c'a ky grup i ri armichsuer me kyt aemen t'shurdht? Pa zanore? smiley

 

Ky grupi:  e sotchem smiley

Te shkuara!

 Aah, si urno! smiley

 Inkonsistenca 'trashegume nga Kongresi i Manastirit qe e nxjerrin koken n'logje (dhe lugje) t'papritme si Peshki! smiley

Kemi Xh,  si  moterz te X-se por C-se i dhane si moter ate senin me bisht!

As i' here nuk e kam kuptu pse nuk iu kthyne punes mrapsht Baballaret (qe i du fort) , mbasi e kuptune ke germa Xh shtegun e drejte, qe "h-ja" mund t'i hynte n'pune edhe C-se sic i hyni X-se dhe ma poshte Z-se! smiley

 

 

 

Prej dashurise per visigodet me siguri smiley . Une i kam qejf germat me "cedilla" per vete.

Periudha historike e komunizmit shqiptar duhet gjykuar me asnjanesi dhe gjakftohtesi, mundesisht nga historiane/analiste te paanshem (mundesisht te huaj fare).

Gjithashtu ajo nuk duhet perdorur per kapital politik.

Po te bihej dakord me keto dy pika mendoj se reflektimi i gjithesecilit mbi kete periudhe do te fillonte te ishte i mundur.

Sot nuk eshte.

Interpretimi i epokes behet nga aktoret e saj ne te dy kampet dhe vazhdon te jete edhe sot, 20 vjet pas renies se sistemit, teme dite e politikes sone.

Per te mos folur per "interpretimin ne terren" te popullit tone "historian" e te gjitheditur!

Ke te besoje i riu, gjysherit e tij, qe mes varferise se athershme dhe asaj te sotme, preferojne te paren, ku te pakten (mendonin se) kishin nje pike dinjiteti me shume; apo "antikomunistet" e dites, qe sipas te gjitha gjasave rane te flinin komunisto-oportuniste te flakte ne ndonje skute para renies se regjimit dhe u zgjuan demokrato-oportuniste te flakte ne agimin e epokes se re (duke e shnderruar kredon e re ne topuz abuzimi e nenshtrimi!) !?

 

  

 

 

 

 

 

I riu ta nisi punen nga ata qe kane vuajtur me shume nga ai regjim: Nga te burgosurit politike, te internuarit e persekutuarit e familjet e tyre...

Lubonjen eshte kenaqesi ta lexosh gjithmone por kesaj rradhe ka thene nje te vertete te madhe qe eshte turperuese. Vjen ne Shqiperi nje Anri Sala dhe ben propagande per fasada pallatesh te lyera keq dhe kjo gje reklamohet e transmetohet, ndersa fsheh ate qe i duhet shoqerise shqiptare, si kujtese per te, filmin per te kaluaren komuniste. Sa bukur lidhen gjerat. Nena e ketij njeriu, kameraman jo-zyrtar i Edi Rames ka qene zyrtare e larte ne kohen e komunizmit, bile sipas atyre qe jane thene, edhe ne vitet e fundit te komunizmit kjo ka qene nga me ekstremistet ne mbrojtjen e tij, qe pengon edhe sot nje reflektim permes njohjes per periudhen komuniste. Kjo ka qene edhe drejtuese e Fondacionit Soros dhe tani merreni me mend se pse ka qene kaq jo produktiv dhe i demshem madje per Shqiperine ky fondacion.

o bulevardi, po pse jeni kaq ziliqar mor zotni?

Po pse jemi kaq njerez te vegjel si popull ne xhanem?

Kushdo qe ben sukses, meriton te kryqezohet sipas nesh.

Popull i lig!

 

jo more zoteri a zonje nuk kam kurrfare zilie une por te zezes s'mund t'i them e bardhe pse ky ka transmetuar nja dy dokumentare ne perendim. Nese Anri Sala ben pune si kameraman i Edi Rames, megjithese se pelqej e respektoj si zgjedhjen e tij por te sillesh ne ate menyre me te kaluaren komuniste, eshte teper e rende dhe tregon hipokrizine e ketyre njerezve.

Prindrit e asaj Shurmanes i kam njohur ne se jane po ata . Vinin ne ate kohe ne Shqipri dhe jepnin intervista per jetesen e lumtur ne kete vend . Biles i ati ka qene antar i grupit te famshem te rrokut "Enver Hoxha" Paska vazhduar e bija e Shurmaneve kete sot me nje pjese jete te popullit shqipetar . Ja kjo eshte vazhdimesi familjare , ku me te drejte e bija nuk i mohon preinderit . Jo si Anri ! 

 Lubonja nuk do te bente keq te lexonte librin "Vizione te qarta", per te mesuar diçka mbi disidencen, liber qe mund ta bleje tek Shtepia e Librit. 

Te riturit kane folur e po flasin aq shume per te kaluaren sa e kaluara ka humbur rendesine saj. Aq shume eshte folur per te kaluar sa na ka shurdhuar dhe tani vec po te pushojne se foluri per te kaluaren do te  kujtohemi se kemi pasur nje te kaluar.

Te rinjte nuk flasin sepse se pari te moshuarit nuk u lene rradhe dhe fale perendise nuk kane asnje interes per te kaluaren.

Nuk  mund te ecesh perpara po mbajte koken mbrapa

Nuk mund te ecesh perpara, pa ditur se kush je dhe ku ke qene...

 Duhet te kemi parasysh se rinia e sotme eshte problematike(jo shume per mangesi te saj)sepse eshte pa identitetin qe i nevoitet.Ne vitin 1990 pati plot te rinj qe  dolen rrugeve dhe shesheve.Nje pjese e tyre  jo e vogel,sot jane tridhjet vjeçare, 35 vjeçare. Shumiica iken dhe ndoshta vetem na shkruajne, flasin e japin mend qe andej, ku jane integruar.Ne fakt atyre u flet brenga dhe dertet e ushqyera qe femije, te cilat i moren me vehte.Pra flasin per ato realitetet me te cilat jane ushqyer.Fjalet e tyre jane nje shfrim, nje lloj lehtesimi i dhimbejeve te vjetra.Dhe kjo eshte e natyrshme, por nuk i shpie asgjekundi.Sepse femijet e tyre  me siguri  nuk do te dine as shqipen e shkruar, pa le me plaget e kaluara te etreve te tyre. Po ka dhe  20 vjeçare, ose qe linden ne vitin e ktheses, te cilet njohin kete realitet, i cili nuk i kenaqsepse  sot jane hapur shume dritare, nga te cilat ata shofin e bejne krahesimet.Jo me te kaluaren por me te sotmen e te ngjashmeve si ata ne vende tetjera.Kur i degjoj qe flasin para kameres, nuk krahesohen as me femijet italiane para kamerave.Pse ? Se  po mbeten xhorre.Kur eshte çliruar Shqiperia?- pyet gazetari te riun e nje gjimnazi te Tiranes  dhe ai i pergjigjet .."nevitin 1967...." 

 Tani te vime tek shqetesimi.Duhet njohur e shkuara e dhimshme.Nje  pyetje qe ben budalla ciliondo qe e shtron.Si ore nuk duhet njohur.Por problemi shtrohet keq, kur vjen puna se cilet po e bejne apo do ta bejne  ate prezente. Shume thone te persekutuarit.Mundet xhanem por do flitet per nje shtrese, dhe kjomenyre shpie ne  njeanshmeri.Dhe tek e fundit sa eshte realisht  kjo shtrese.Historine e kesaj shtrese  do te bejme?Flitet per nje menyre administrimi shume te rende  te shoqerise, gje qe duhet vene me shpatulla pas murit te historise me fakte dhe jo per padrejtesi te individeve.Po shtruam drejt te paren aty do tikemi te gjithe edhe te vuajtur sepse shembellat jane ato qe do te argumentojne arritjen e konkluzioneve.Dhe qellimi eshte te denojme sistemin e administrimit keq te shoqerise dhe jo vetem nje individ .Qofte ai edhe Enver Hoxha.Se ai nuk veproi i vetem.  Lexoni  ju lutem tekstin e  Historise te Beqir Metes...!Po te vjen turp ta kendoshe.E ne keto qe them  kam bindjen qe Fatosi vete i shmanget menyres se gjykimit  te  se kaluares, kur e percjell tek te rinjte e papune dhe te gjymtuar shume keq.

  "Atyre qe u ke borxh, mos kerko tu marresh dhe kaun e parmendes..."!- thone

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).