A mundet të shpjegoje shkenca artet dhe preferencat njerëzore për to, apo për të bukurën në përgjithësi, ndjenjat (feelings), besimin, etj?

A mund të shpjegojë gjithçka shkenca?

 

Denis Dutton thote ne artikullin e titulluar Beauty is Our Inheritance se preferenca per te bukuren eshte nje 'truk' evolucionar qe na orienton dhe inkurajon per te marre vendimet e duhura ne dobi te mbijeteses dhe riprodhimit.

The other great principle of evolution is sexual selection, and it operates very differently. The peacock’s magnificent tail is the most famous example. It did not evolve for natural survival. No, the peacock’s tail results from mating choices made by peahens. A familiar story — it’s the women who push evolutionary history forward. (Darwin himself, by the way, had no doubts that the peacock’s tail was beautiful in the mind of the peahen.)

With these ideas firmly in mind, we can state the following: the experience of beauty is one of the ways evolution has of arousing and sustaining interest (fascination, even obsession) in order to encourage us toward making the most adaptive decisions for survival and reproduction.

[...]

Beauty is in the eye of the beholder? No! Beauty is a feeling deep in the evolved mind of the beholder. It is a gift handed down from the intelligent skills and rich emotional lives of our most ancient ancestors.

 

 

Brian Boyd thote ne Why We Love Fiction se letersia dhe artet e tjera jane nje fare loje mendore. Ashtu si lojrat fizike i sterviten njerzit (dhe kafshet) per te reaguar me mire ne situata reale ne jete, edhe artet jane nje fare loje mendore qe i ndihmojne njerzit per te reaguar me mire ne situata sociale dhe aspekte te tjera (njerezore) te jetes.

For good evolutionary reasons, animals normally try to exert the least effort to accomplish their goals. Animals conserve resources—except in play, where they, and we, happily expend energy. Why?

[...]

All animals have preferences for particular kinds of patterns that can yield rapid rich inferences for their species. But because we particularly crave information, because we have a much more open-ended curiosity than other animals, we have a wide and intense appetite for pattern, for clear information, crisp outlines, bold colors, pure sounds: we therefore find beauty in flowers or butterflies, paintings or photographs, birdsong or music. We find pattern beautiful even in things we don’t recognize, like images of electron flow or light diffraction at minute scales, or nebulae at vast ones.

Unlike other animals, therefore, we not only chase and tussle, we not only play physically, but we also play cognitively. Art, I suggest, is open-ended cognitive play with pattern, with patterns of intersecting patterns, in the information modes that matter most to us: sight, in the visual arts; sound, especially in music; and social information, in fiction.

[...]

Play can reshape minds to become more efficient and flexible in particular kinds of response because it is compulsively self-rewarding.

[...]

The compulsiveness of story helps us improve our skills of social cognition, of switching perspectives, of seeing from other points of view, of imagining alternative or counterfactual scenarios.

 

54 Komente

 Nqs logjika njerezore do te ishte thjesht, nje sofistikim i instikteve, ashtu si na thote darvinizmi, atehere nuk do te kishim aspak humbje kohe, paresh dhe energjie, ne gjera te kota ne aspektin material, si eshte psh arti. Krahasimi me lojerat e kafsheve eshte i gabuar. Lojerat e kafsheve jane mesimore dhe stervitore. 

Nevoja per te bukuren, nuk eshte nevoje e natyres materiale, por nevoje e natyres shpirterore.

Fal Zotit qe shkenca nuk arrin te shpjegoje gjithcka sepse jeta do te ishte shume e merzitshme dhe e pakuptimte. Shkenca dhe besimi, racionalja dhe joracionalja, objektivja dhe subjektivja, materialia dhe shpirterorja, jane dy ane te te njejtes medalje qe quhet jete. Problemi qendron tek dozat apo tek perdorimi i tyre. Pozicionet ekstreme jane te demshme dhe kufizuese.

Ideja se shkenca shpjegon gjithcka eshte e manget. Sipas Badiou-se filozofia e terheq te verteten prej kater "procedurash te se vertetes" qe jane shkenca, dashuria, arti dhe politika. Pra keto te verteta nuk jane aspak te stisura, dhe nuk jane relative. E verteta krijohet si nje carje, ajo ndan me dysh Njeshin (dmth krijon situaten dikotomike). E keshtu me radhe krijohet nje rizome, nje infinitet aktual qe nuk ka te beje as me kohen as me hapesiren, por vetem e vetem me pafundesine e qenies qe eshte e paperkufizueshme vecse ne terma matematike (apo filozofike). Mirepo ky infinetet aktual jo gjithnje eshte konsistent, madje ne shumicen e rasteve eshte nje inkonsistence inkonsistencash. Momenti me i papritshem dhe i paparashikueshem eshte ai i "ngjarjes", momenti kur procedura thyhet dhe lind e reja. Ne sens hegelian, ngjarja eshte sintetike, dmth eshte pernaltesuese dhe ngushtuese ne te njejten kohe. Ajo cka ngjarja le pas eshte "mbetja". Universi mund te pershkruhet shume mire ne terma matematike te teorise se numrave dhe teorise se bashkesive, ose ne terma filozofike permes infinitetit aktual, eventit dhe mbetjes. Por ky pershkrim nuk mundet absolutisht te vije vetem prej shkences, ashtu sic nuk mundet Badiou te vije pa Cantorin, pa Beckettin apo pa Maon.

Shkenca nuk mundet te operoje pervecse me mjete te logjikes (arithmetikes) dhe pervecse me koncepte matematikore (filozofike), ama ajo flet per konkreten, dhe ekzistenca e saj nuk mund vecse te pershkruhet...

A mund të shpjegojë gjithçka shkenca?

Sigurisht. Shkenca mund të shpjegojë për universin dhe për gjithçka, çdo gjë.

Përgjigjia është 42.

 

...and thank you for all the fish.

Atehere, si shpjegohet qe shume njerez qe s'marrin ere nga shkenca, ju pelqejne artet e bukura dhe marrin vesh goxha prej tyre, pa qene nevoja te hyjne ne analiza te thella shkencore? Une ne fakt, nuk do te merrja mundimin t'i pergjigjesha kesaj pyetje... nganjehere keto "filozofite" me duken aq te kota, llafe pa buke qe s'te cojne asgjekundi.

lol smiley ene smiley

A thua se që të jetë i mundur shpjegimi frojdian për disa sjellje, duhet që subjekti i studimit, të ketë lexuar Frojdin?

shife si eshte puna: se po ta jap kamen nga ana e dorezes, por tregohu i meshirshem smiley

une per vete nga maths & co jam pyke, as i marr vesh, as me terheqin, (pervecse po qe ndonje shkencetar i fandaksur simpatik smiley por ama artet, letersine, muziken i pelqej dhe i shijoj pergjithesisht ne cdo lloj forme. Nuk mendoj se ato jane te ndara me thike, ne natyren e tyre arti ne vetvete eshte nje lloj shkence qe me ve ne levizje trurin dhe shpirtin, dmth me percjell emocione, gje qe shkenca me le ose krejt indiferente, ose krejt te mahnitur, pikerisht sepse mbetet e padepertueshme dhe e pakuptueshme per mua. (Emigranti ne kete rast do te thoshte: nuk nok hic)  dmth. une  nuk shkoj tek arti nepermjet shkences, as arti nuk me ndihmon dot te gjej ndonje fije lidhjeje me shkencen. Por kjo eshte nje cen imi, ose prirjet e mia shkojne drejt vetem nje kahu, qe me kete mund te merret shkenca gjeresisht, pastaj. smiley

I'll be a gentleman, dont worry. smileysmiley.

Që të ta them ndryshe, sipas kësaj theorisë më lart, se di sa mund të vërtetohet, thuhet se ka një shtysë evolucioniste në mënyrën sesi dikush i përqaset artit, apo "të bukurës". Në këtë rastin tënd tani, duket se nuk je e ndërgjegjshme për një mënyrë të caktuar sesi avitesh.

Mirëpo le ta shohim pak më gjerë... Besoj se bie dakort se me kalimin e kohës shijet artistike "evolojnë". Disa gjëra që na pëlqenin kur ishim adoleshentë, tani nuk na duken gjë. Ja unë mund të sjell shembull veten, psh filmat me karate lol... Eminemi... gomarlliqe adoleshentësh. Tani nuk bëjnë më përshtypje sepse nuk kanë "cilësi" të caktuar.

Të qënit i ndërgjegjshëm për diçka, nuk duhet ngatërruar me vërtetësinë e ligjshmërisë. Një fëmijë i vogël psh, nuk e di ligjin e rëndesës, po ai di se po të hidhet nga tarraca e një pallati, do të thyejë kokën. Tani, hedhja, vërteton ligjin e rëndesës. Po ai fëmija nuk hidhet sepse di ligjin, po sepse e di se do thyjë kokën. smiley

Sokrati ka disa dialogë interesantë për këtë punë. Mund të bënte një skllav të paditur (injorant), të fliste për shkencat ekzakte, duke i bërë pyetjet e duhura. Shkencat për mua, An, nuk janë gjë tjetër veç vërtetim i ligjshmërisë së realitetit. Çka ndodh rreth e përqark, çdo gjë, mund të përshkruhet me mjetet e shkencës me anë formulash, numrash etj. Për disa "formula" jemi të ndërgjegjshëm, për shumicën prej tyre akoma jo.

 

Ndoshta gabohem, por ai thote qe ajo cka na shtyn drejt nje gruaje (ose burri) qe ne e quajme te bukur, eshte thjesht siguria jone instiktive qe duke u ciftosur me te pasardhesit do te jene gjenetikisht te forte (rezistente, te bukur, pa semundje, jetegjate etj.).

Muhabeti i artit duhet pare me vete pastaj.

E di, po është e njëjta shtysë çka na drejton tek shijet, edhe arti përfshirë. Te cili film shqiptar është ajo thënia: U ndamë për arsye parimore, tha. Nuk njihte Shekspirin. lol.

 

Bukur, po aq sa nje qe njeh dhe vlereson shkencat do te terhiqej prej dikujt me te njejtat interesa.

Hmmm... të njëjta fare?

Po perpiqesha te te vertetoja qe "shtysa evolucioniste" nuk qendron ne baze te cdo gjeje. Qe njeriu pra ka evoluar dhe tek evolucioni bejne pjese edhe nje seri aktivitetesh qe s'lidhen thjesht me "trashegimin" e kodit gjenetik. Njeriu kryen gjate jetes se vet nje seri aktivitetesh "veresie". Ketu pastaj do te hapej nje kapitull pa fund persjatjesh.

E para një herë, besoj se më ke keqkuptuar. Se natyra evolucioniste e njeriut nuk përmblidhet vetëm në trashëgiminë. Evolucion përveç trashëgimisë është edhe shtytja e përjetshme për "përmirësim", upgrade.

Shife artin si "të dashur" smiley do dalësh në të njëjtin përfundim. Për mua është i njëjti mekanizëm. Shife edhe vetë jetën psh si "të dashur". Gjithnjë bëjmë përpjekje, që jeta të sillet mirë me ne. smiley

Megjithëse sipas këtij tipit... death makes us do things.

Hmm, kujdes me fjalen "permiresim" sepse permban nje "paragjykim moral".

Arti eshte mjet per njohjen e botes po aq sac eshte shkenca. Jane rruge kerkimi me nje fjale.

Tani, ne thelb, shpjegimi i mbare botes prej shkencave te natyres s'do te shpinte askund, do te ishte nje gjest absolut, i paperfytyrueshem, steril. S'do dilte asgje prej kesaj. Duam apo s'duam ne jetojme permes shqisave, dhe shqisat jane rrenacake per nga vete natyra e tyre. Dhe kjo qe sapo thashe eshte vetem nje nga kokat e panumerta te ketij muhabeti. 

p.s. E teprova per sot. Neser prape. smiley

Po prandaj e kam mbrojt me thonjëza unë. lol. Se sulmon dot figurën e "përmirësimit"(ahahaha). Ajo që të kërkohet të bësh është ta vësh në pyetje. Normal që nxitja për "përmirësim" është subjektive, po a mund të mohohet që ekziston një nxitje? Unë them se nuk mohohet. Ti të paktën nuk e ke bërë.

Dawkins që është evolutionary biologist, mbron idenë se edhe gjenet tona janë egoiste, pra që nxitin evolucionin. Ka bërë libër për këtë madje - Selfish genes.

Pyetja se a mund të shpjegojë shkenca botën mbarë, është në thelb një pyetje naive. Unë prandaj e ironizova duke u nisur nga libri (edhe filmi) The Hitchhikers guide to the Galaxy. PF e kapi referencën. Brenda ironisë tani qëndron prespektiva, se kjo pyetje nuk është e drejtë. Shkenca mund të analizojë dhe shpjegojë hipoteza shkencore. Dhe të kërkosh një shpjegim për "everything", nuk është hipotezë shkencore. Si mundet shkenca të shpjegojë diçka e cila nuk bazohet në domainin e vet? Si mundet madje të shpjegojë një pyetje të papërcaktuar qartë? Çdo të thotë "gjithë bota mbarë"?

Ka mundësi që në të ardhmen shkenca tu japë përgjigje shumë dilemave, dhe gjithnjë do japë një shpjegim "alternativ" ndaj përqasjes rreth artit.  

Mos shtjer nga shume dritare. smiley

 Per te njejten aresye njerezit terhiqen prej partnereve te pasur. 

Interesi personal duhet pare me vehte pastaj. smiley

Çka ndodh rreth e përqark, çdo gjë, mund të përshkruhet me mjetet e shkencës me anë formulash, numrash etj.

Shume bukur, mund te pershkruhet me formula thua ti, edhe muzika mund te pershkruhet me formula ( kohet 3:4 2:1 etj.) por ate nuk mund ta kuptoje kushdo. e kupton muzikanti qe luan nje vegel te caktuar, por une e ti shijojme vetem muziken qe lind nga ajo "formule", pra shijojme thjesht artin.

Ika tani, naten, xhej!

Vërtet, po që të bëjë dikush muzikë, duhet të dijë të lexojë notat. Anë, shkurt artikulli flet se sipas tij ka një ligjësi sipas të cilës ne shijojmë artin. Shkoje nëpër mendje këtë, sa të të zërë gjumi. smiley Natën.

Vërtet, po që të bëjë dikush muzikë, duhet të dijë të lexojë notat

Kjo eshte hipoteze a ligj ckensor?  Se po te jete ligj ckensor ka nje dynja me perjashtime qe e bejne te pavlefshem.  I pari individ qe me vjen ndermend e qe e adhuroj eshte Paco de Lucas; nuk dinte as t'i lexonte notat, pa le me t'i shkruante.  Dhe gjithesesi eshte gjeni ne llojin e tij.

Kshu kshu smiley.

Per temen:

A mund të shpjegojë gjithçka shkenca?

Absolutisht jo.  Dhe nqs larg qofte vjen ajo dite, qe fatmiresisht s'do jem gjalle ta shoh, po shpreh paraprakisht keqardhjen time te thelle per ato entitete (se s'mund t'i quash me qenie njerezore) sa per adet. 

Si adhuruese, besoj se e meritonte tia shkruaje emrin më drejt. smiley. Nuk është ligj, dhe ska sesi. Është pak a shumë "normë". Edhe ky rasti i këtij vërtetohet në mënyrë evolucioniste. Duke qënë i rritur në një familje muzikantësh, ai luan me "intuitë" të përftuar në vite nga tradita familjare.

 

Me norme ndoshta, dmth adhuruese = emrin drejt.  Po me perjashtime njerezore pamundesisht te perllogaritura tip pa gjume nen motor kafeine "ashtu" happens smiley.

Sa per te dyten, mjafton qe s'ka ligj, ose te pakten jo ne ate forme qe e vulose ti.  Intuita apo variabile (se s'po me shkon ne mend fjala ne shqip) te tjera qe shtohen e hiqen ne historite njerezore, eshte e pamundur te perllogariten dhe te formulizohen.  

shiko, vetë fakti që ekziston një kod i shkruar për të transkriptuar muzikën, apo edhe gjuhën e folur, flet për nevojën e ekzistencës së këtij kodi. Përndryshe u kemi thënë ik pirdhu shkollave dhe konservatorëve të muzikës. Pa këtë kod të unifikuar nuk do shkruanim dot. Dmth në fund të fundit, është normë që dikë që nuk di të shkruajë, ta quash analfabet. Po kështu e njëjta gjë vlen për muzikën.

Rasti në fjalë, i marrë si "përjashtim nga rregulli", nuk është ndonjë gjë e madhe. Sazexhinjtë e dasmave apo rapsodët s'e besoj se e kishin idenë e notave që luanin. Mirëpo çështja qëndron këtu: Nëse ti i thua dikujt (sipas të gjitha gjasave normal) - më luaj një këngë nga Paco de Lucia. Një njeri normal do të përgjigjej: më jep notat, partiturat e melodive. Dikush tjetër (përjashtues si vetë Paco-ja), mund të ketë dëgjuar për 10 vjet e zëmë të njëjtat melodi dhe do mund t'i riprodhonte me intuitën e fituar nga kjo gjë.

Çfarë thamë pra? hiç gjë.

Të përqëndrohem te çka doja të thosha, që është kjo: Është tjetër gjë veprimi - shijimi i muzikës sipas Anës, dhe tjetër gjë ndërgjegjia, apo ligjësia se pse dhe si ndodh veprimi i caktuar. Se kuptoj pse është e vështirë të merret vesh kaq paco gjë...

 

Jam dakort per mendimin se Artet jane nje fare loje mendore per njerzimin..nje fare loje midis reales tek vete iluzioni dhe realitetit, racionales dhe irracionales dhe nje fare truku evolucinist gjithashtu..

Fillimisht njerzit nisen te benin art ne ato muret e shpellave, ku paraqiteshin kafshe te ndryshme, pamje te jetes primitive, ku fare thjesht eksteriorizoheshin dhe riprodhoheshin emocionet e lidhura me instikte te mbijeteses (gjuetise)

Eshte treguar gjithashtu qe e bukura dhe arti ndihmojne ne procesin e te mesuarit..

Nje gje eshte e sigurt, qe sistemi limbik ne trurin tone, qenia jone primitive luan nje rol te madh ne menyren se si e shohim boten, si e perceptojme ate..

Pyetja eshte pak si lemsh ne fakt se "e bukura" dhe "arti" jane dy sfera te ndryshme per shembull.

Pyetja nuk eshte lemsh, eshte kuptimi qe ne japim fjales "shkenc", shume mire mund te formohet "  njohuria e bukuris se artit".

Ky thote se evolohet njerzimi. Bah.

Nuk shoh ndonje evolim, ne kohen kur " eja ne shpellen time te tregoj thiken e gurit" me  " eja ne vilen time te tregoj librat e Maos" eshte e njejte, pavarsisht se ka mjera vite ne mes.

ehhhh!

.

Shkurt, qarte, bukur dhe e ndjere smiley.

i gjithe faji eshte i evolucionit smiley

Flm per pyetjen xhibi.

Mendoj se shkenca duhet te perpiqet te shpjegoje gjithcka. Intersant eshte studimi i dy shkencetarve, Hanna dhe Antonio Damasio-s, mbi kafken e Phineas Gage-it ( nje punetor i demtuar per vdekje gjate ndertimit te nje hekurudhe, me sa mbaj mend).

Phineas mbijetoi pas aksidentit te rende, por "humbi moralin".  Kafka e tij gjendet ende sot ne museun e Uni. te Harvard-it dhe vazhdon t'i shkaktoje dhimbje koke shkencetarve. Perfundimi eshte se, mendohet qe pjese te caktuara ne trurin tone jane pergjegjese per moralin, ndjenjat, aftesine tone per te shijuar dhe kuptuar artin etj. Mirepo, te kuptohemi qe behet fjale per nje rrjet tejet te komplikuar neuronesh. Ekziston nje hapesire ne tru, qe eshte pergjegjese per ato c'ka shkrova me siper, por ende nuk mund te themi se sjelljet dhe vendimet tona rrjedhin si pasoje e hapesires pergjegjese per to.

Persa i perket shkenave ekzakte, eshte problematike situata kur ato marrin persiper, te vetme, te shpjegojne gjithcka. Me kujtohet ketu nje karikature e dy fizikaneve, te cilet,nga catia e nje ndertese, po eksperimetonin me nje mace dhe nje fete buke me recel.

1. e dime qe macet bien gjithnje ne kembe nga lartesi jo shume te medha smiley

2. dime gjithashtu se buka me recel bie gjithnje nga ana e recelit (forca e rendeses)

c'ndodh nese leshojme nje mace, mbi kurrizin e se ciles kemi lidhur nje fete buke me recel (receli "sheh" nga siper smiley ) ? Token do e prekin kembet e maces apo receli?? smiley

Karl Popper ka nje liber interesant mbi teknokratine dhe problemet qe sjell perpjekja per te sqaruar gjithcka me ane te shkencave ekzakte : "Shoqeria e hapur dhe armiqte e saj"

Ndoshta duhet te silleshin me te ndara artet dhe e bukura si koncepte te ndryshme.. pare nga kendveshtrimi shkencor..Edhe pse kane pika takime dhe sjellin ndikime te ngjashme..

sa qenki thelluar

 

 

po tamam

osht bo peshku si stol buze ndonje panteoni filozofesh ku vijne njerzit edhe fellohen smiley

 fell' e ma fellë, ishallah Tongue

fell fell

po ne fellsia me kararr se na bo dom

smiley

why are we here...

http://www.soulcare.org/images/thinker_man_statue.jpg

Po Bukurien e keni pyetur? smiley

Po ku do venim pa te? Tha:

Ç’t'u rritën gërshetat, sa s’ti nxë shamia
Rritu, moj bajame, se ta shkoi selvia.

smiley

 

me e thone me fjalet e beckett-it "te pakten nuk mungon hici".

parardhesi yne me i lashte.. nuk dinte te shkruante, nuk dinte te lexonte, nuk dinte te numeronte, nuk dinte as te fliste.. nuk dinte te ndertonte shpi.. nuk dinte te bente as zjarr.

dinte vetem te bente hungerima edhe te vraponte edhe te gjuante me gure.. edhe te zihej qe te merte femren po te fitonte..

e kam fjalen.. ca mund te na thot ky para-ardhes i lashte neve SOT.. per te bukuren?

e kam fjalen, se nqs e bukura eshte sic thot ky ktu..

It is a gift handed down from the intelligent skills and rich emotional lives of our most ancient ancestors.

atehere njeriu sot e koncepton te bukuren nga pikepamja e nje orangutangu.. tani qe e mendoj, une perhere i kam gjetur te bukura kokuqet.

kjo fare psikologjia evolucioniste eshte futja kot plako. Tenton te shpjegoje cdo gje me synimin e njerezve per mbijetese dhe riprodhim. Keshtu qe cdo gje e kemi te trasheguar gjenetikisht dhe si kur lexojme perralla te mocme shqiptare apo sodisim nje pikture te Pikasos e bejme vetem se na con kah synimi jone apo na meson per mbijetese dhe riprodhim. Dmth. futja kot se nganjehere edhe del plot.

 Ja, qe s'ja fut kot gjithmone ky Bulevardi. Me duhet te them qe edhe une bashkohem me komentin e tij. Xhibi, me duket s'e do qe te na ngaterroje kot, me ca gjera qe dikush do qe ti c'ngaterroj. Po ku mund te c'ngaterrosh te ngatarrueshmen?  

Pyetja eshte pak si lemsh ne fakt se "e bukura" dhe "arti" jane dy sfera te ndryshme per shembull.

Po s'eshte hic lemsh o Fini ... pjetja eshte trociste: A mundet a jo shkenca te zhbiriloje gjera te tilla si (1) e bukura - vijon nje artikell per kete, (2) artet - vijon nje artikell tjeter per kete, 3, 4, 5 - artikllat shkruajini vete me diskutime.

Pjetja qeter vijerake eshte: A do na pelqente nese shkenca do mundej te zhbirilonte keto gjerat 'njerezore', ose speciale, ose shpirterore, ose ca qeter i quajme, si dashuria, besimi, altruizmi, tava e dheut, etj.

P.sh. a i bie vlera dashurise nese eshte thjesht nje truk evolucionar per te bere kalamoqer?

Apo kemi frike se mos valle del ndonje ckencetar qeter alla-Hawking dhe thote qe dashuria s'egistokerka dhe pastaj na fut ne mejtime se si e pse e qysh i kemi thene njeres apo tjatrit 'te dua aq shume sa per ty do pija vere dite e nate'?

 

Nuk shoh ndonje evolim, ne kohen kur " eja ne shpellen time te tregoj thiken e gurit" me  " eja ne vilen time te tregoj librat e Maos" eshte e njejte, pavarsisht se ka mjera vite ne mes.

Mire ne meshkujt me thika, po femrat valle ne kohen e shpellave si ishin? Meqenese s'kishte lindur as gjuha, si i benin gjithe intrigat dhe thashethemet, apo gdhendnin sms me shenja ne gure dhe ja hidhnin njera-qatres?

Ketu duhet fh-ja per te elaboruar per dashurite dhe intrigat ne kohen e shpellave. smiley

Ketu duhet fh-ja per te elaboruar per dashurite dhe intrigat ne kohen e shpellave.

Xhibi, ahera njeriu ka pas te xhvilluar disa sensëra të tjera, sot të tjera. Psh, ahera qe m'e zhilluar nuhatja kupton ti... Nuk kish Hugo Boss të të gënjente e të të vinte në udhë të gabuar smiley

 Shkenca shpjegon gjithcka te ciles i eshte zbuluar shpjegimi.

Me te tjerat fantazon mendja e njeriut, ne menyre terheqese.

Keto fantazi e nxisin shkencen te kerkoje shpjegime e te vazhdoje te gjeje e te mos gjeje.

'''E verteta krijohet si nje carje, ajo ndan me dysh Njeshin (dmth krijon situaten dikotomike). E keshtu me radhe krijohet nje rizome, nje infinitet aktual qe nuk ka te beje as me kohen as me hapesiren, por vetem e vetem me pafundesine e qenies qe eshte e paperkufizueshme vecse ne terma matematike (apo filozofike).'''

Ketu kam nje problem.

Si mund te ndaje e verteta Njeshin kur Qenia eshte e pandashme ?

Njeshi ketu nenkupton patjeter te qenit, por ne kete rast e verteta mund te konceptohet vetem si e verteta e te qenit dhe jo e Qenies.

Neqoftese pranojme se e verteta shkakton ndarjen e Qenies(Njeshit) qe zanafillisht nuk mund te mos kete qene edhe esence edhe ekzistence, dhe nga kjo ndarje ose shkeputje me mire e ekzistences nga esenca kemi krijimin  e te qenit, atehere dalim tek perfundimi se e Verteta si shkak zanafillor qe te mos qendroje siper Qenies eshte dukuri e saj,  dhe se ky dualitet ,qenia dhe te qenit, qe te mendohet si dialektik, duhet te shtrohet si qenia universalja e sillogjizmit hegelian(premisa kryesore), te qenit partikularja(premisa mbeshtetese), dhe qenia e kapercyer si universalja (perfundimi).

Por ne kete rast meqe te qenit perfaqeson partikularen(relativen) atehere i bie qe te vertetat shkencore si te vertetat e te qenit te jene relative dhe  Badiou e ka gabim, ndersa te vertetat artistike i bie te jene absolute, meqe universalja(qenia) eshte absolutja e sillogjizmit hegelian dhe arti ashtu si dashuria i bie te jene te vetmet forma nga del e verteta absolute(shkenca dhe politika te vertetat relative), meqe arti dhe dashuria perfaqesojne dy menyrat(nga keto 4 te Badious) me te cilat njeriu i afrohet te vertetes se Qenies.

Si e shpjegon ti ?

 

 

 

 

"Qenia eshte e pandashme ?" Koncept romantik ky. Qenia eshte e pafundme dhe e pakufizuar, pavaresisht kohes apo hapesire.

Qenia nuk perfaqeson partikularen - mund te them se qenia eshte e paparashikueshme, ill-behaved. Ajo eshte e krahasueshme me numrat kardinale transfinite.

Nuk thashe qe Qenia perfaqeson partikularen, por universalen/absoluten e sillogjizmit hegelian. Te qenit perfaqeson partikularen/relativen e sillogjizmit hegelian.

Qenia eshte e pandashme, te qenit eshte i ndashem. Lexoje mire ate qe shkrova dhe me sill nje pergjigje jo nje krekosje.

Lexoje mire ate qe te shkrojta, nuk po te flas per Hegel (prandaj thashe qe e kishe romantike-historiciste idene), po per matematike (teori bashkesish ne dac).

Filozofia nuk eshte diskutim (dhe as krekosje).

Qenia si e pandashme eshte e Parmenidit dhe eshte e pandashme pasi nuk mund te kete 2 Qenie, nese e para eshte Qenia, e dyta nuk mund te jete identike me te, pra qenie dhe rrjedhimisht eshte jo-qenie.

Hegeli eshte ai qe propozon nje zbutje te kesaj logjike te hekurt  me ane te logjikes se esences, keshtu i heq ca veti parmenidase dhe propozon spiralen, keshtu qe realiteti qe Parmenidit i dilte iluzor, Hegelit i dilte racional.

Nuk ka ndonje gje romantike ketu, Parmenidi ka nje logjike te hekurt formale/ klasike. Nuk ka trajtim serioz rreth qenies pa marre ne konsiderate perfundimet e Parmendit.

Qe infinitin e mberthen  matematika nuk e ve ne dyshim, po filozofia ne kuptimin e pergjithshem te saj se mberthen dot, ka vetem dy dege te saj qe e mberthejne,metafizika nepemjet konceptit te Qenies/Frymes dhe teologjia me ane te konceptit te Zotit.

Mirepo infiniti matematikor eshte vetem sasior dhe jo cilesor prandaj mund te kape e perkufizoje vetem te qenit/formen dhe kurrsesi Qenien/esencen.

Kam pershtypjen se ti nuk e pranon dallimin mes Qenies dhe te qenit, per ty jane e njejta gje, perderisa kap qenien me ane te matematikes,  prandaj duhet te sqarojme kete pike, qe te mos i biem njeri gozhdes e tjetrit patkoit.

p.s prandaj ka nje metafizike te artit e te dashurise dhe shkenca nuk arrin dot te kape te vertetat artistike e te dashurise.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).