Cilitdo populli që t’i ketë ndodhur fenomeni i konvertimit fetar, shënon një nga ngjarjet më destabilizuese dhe me pasoja të qenësishme për të ardhmen e tij; dimensioni fetar i një popull njëkohësisht është edhe një prej elementëve formëzues të identitetit të tij, ndaj të debatosh shkencërisht këtë problem, kërkon kompetencë të lartë...

Problemi i konvertimit fetar paraprakisht kërkon një qasje metodologjike të plotë, e cila duhet t’i japë përgjigje shumë aspekteve dhe jo vetëm atij historik.  Qasja metodologjike që studiuesi përzgjedh për hulumtimin e një problemi madhor, së pari, veçon një studiues amator nga një profesionist, por, në masë dërrmuese, paragjykon edhe kualitetin e punës së një studiuesi profesionist. Kurse një punim serioz shkencor mbi konvertimin fetar të shqiptarëve, duhet së pari, t’i përgjigjet të gjitha pyetjeve që një lexues i kualifikuar ka në kokën e tij, pavarësisht bindjeve ideologjike; dhe së dyti, të shërbejë si bazament i fortë për studime më të thelluara që e ardhmja do të kërkojë.

Giuseppe Valentini, në vitet e Luftës II Botërore, trajtimin e historisë fetare të shqiptarëve e gjeti krejt të pamjaftueshëm. Sipas këtij albanologu të njohur, kishte shumë për të bërë në këtë fushë, duke filluar qysh nga grumbullimi i burimeve dokumentare, që i përkasin Mesjetës dhe periudhës osmane, kryesisht në arkivat italiane dhe ato osmane, por edhe dokumentet që gjendeshin në kishat dhe xhamitë e Shqipërisë.

Principet metodologjike në studimin e konvertimit fetar gjatë sundimit osman janë aq të rëndësishme, sa po t’i hedhësh një sy studimeve mbi këtë fenomen, të kryera nga historianë të vendeve të ndryshme të Ballkanit, por që ndanin të njëjtin sistem politik gjatë gjysmës II të shek. XX, do të vërejmë se metodologjia marksiste që sundonte në studimet e tyre, e eleminoi tërësisht problemin e dallimeve nacionale. E thënë më shkoqur, mes Selami Pulahës (Shqipëri), Nedim Filipoviç-it (Bosnjë) dhe Antonina Zhelyazkov-ës (Bullgari) nuk ka dallime thelbësore metodologjike, pasi, ndonëse i përkisnin nacionaliteteve të ndryshme, ata operuan me principet e metodologjisë marksiste.

Ndërsa sot e kemi luksin të flasim për këtë fenomen, që ka të bëjë direkt me çështje të identitetit të shqiptarëve. Duhet kujtuar se para vitit 1990, në Shqipëri feja ishte e ndaluar dhe për rrjedhojë edhe studimi i historisë fetare të shqiptarëve ishte e ndaluar, ndaj sot është e vështirë të flasësh për kontribute gjithëpërfshirëse dhe shteruese në këtë fushë.

Krahasuar me konvertimin nga paganizmi në Krishterim, konvertimi masiv i shqiptarëve në Islam ka një avantazh të madh: ndërsa për konvertimin e shqiptarëve në Krishterim, të dhënat janë shumë sporadike, aq sa mund të thuhet se janë fare të pakta dhe jo sistematike. Konvertimi i tyre në Islam është një proces historik, tërësisht i dokumentuar. Pra, në rastin e islamizimit të shqiptarëve sot, kemi shansin të përdorim gjerësisht burimet osmane, tek të cilat gjejmë të dhëna si statistikore, ashtu edhe të natyrave të tjera. Por për të ndriçuar këtë proces, ne sot kemi në dispozicion edhe raporte të hartuara nga misionarë të krishterë dhe udhëtarë të ndryshëm perëndimorë, të cilat mund të thuhet se së bashku me dokumentacionin osman e plotësojnë mjaft mirë panoramën e këtij procesi.

Duke qenë proces mirëfilli konvertimi fetar, procesi i islamizimit na jep mundësinë të shohim edhe se cili është qëndrimi që shqiptarët mbajnë ndaj fesë; pra, sa i rëndësishëm është komponenti fetar në jetën dhe aktivitetin e tyre; në çfarë kushtesh shqiptarët e gjykojnë lënien e një feje dhe kalimin në një tjetër si rrugë kompromisi, apo mbijetese; a ishte konvertimi një fenomen, i cili ndodh për arsye doktrinore, apo ishte një rrugë pragmatike për t’i siguruar vetes një jetë më të mirë dhe një shkallë integrimi më të lartë në strukturat e perandorive botërore ku ata kanë bërë pjesë dhe sa ky fenomen ka tentuar të cenojë etnicitetin e tyre. Pra, duke zbuluar arsyet e konvertimit të shqiptarëve në Islam, krahasuar edhe me fqinjët që përjetuan të njëjtat kushte historike, ne mund të heqim paralele edhe për qëndrimin tradicional dhe kushtet historike, në të cilat shqiptarët pranojnë një fe të re. Duke qenë se subjekti i islamizuar janë shqiptarët, po aq sa historia nën shqyrtim, nën analizë duhet vendosur edhe natyra, mënyra e jetesës, zakonet, doket e traditat e tyre, pra ata elementë që shqiptarët i bëjnë të ndryshueshëm në aspektin fetar, por të ndryshëm edhe nga fqinjët e tyre, që i rezistuan presionit të islamizimit.

Fenomeni i konvertimit fetar, cilido qoftë ai, dashur pa dashur, duhet të analizojë edhe vendin që besimi zë në sistemin mendor shqiptar, e cila nga praktika e përditshme vërehet se konservon mbetje të dukshme pagane. Pra, krejt natyrshëm lind pyetja: a kanë pasur si Krishterimi, ashtu edhe Islami ndikim krejt sipërfaqësor, pa influencuar dukshëm mbi format pagane të besimit të shqiptarëve? Studimi i historisë fetare të shqiptarëve, si ajo e krishterë ashtu dhe ajo islame, patjetër që duhet t’i japë përgjigje edhe një pyetjeje të tillë.

Një qasje e tillë kërkon një njohje shumë të mirë, si të historisë islame, ashtu edhe të asaj të krishterë, pasi islamizimi i shqiptarëve duhet perceptuar jo vetëm si proces konvertimi masiv në Islam, por edhe si një proces erozioni i feve dhe besimeve paraislame në Shqipëri. Në këtë kuadër, historia e Krishterimit në përgjithësi dhe ajo në viset shqiptare në veçanti, gjatë shek. XV-XX, është e një rëndësie të dorës së parë, edhe për studimin e islamizimit. Studimet për Krishterimin, në mënyrë të pashmangshme janë edhe arena vlerësimesh për natyrën e fesë islame, por edhe për karakterin e shtetit osman dhe rolin e peshën që Islami ka pasur në politikat e kësaj perandorie. Duhet theksuar, se metodologjikisht Krishterimi përbën anën tjetër të medaljes, kur bëjmë fjalë për konvertimin e shqiptarëve në Islam.

Por njohja e historisë së Krishterimit katolik dhe ortodoks në viset shqiptare, është e domosdoshme edhe për një arsye tjetër: kur Islami erdhi në viset shqiptare, ai nuk e gjeti terrenin bosh, aty kishte një situatë fetare me veçoritë e veta. Pa asnjë mëdyshje mund të thuhet, se Islami me osmanët për herë të parë erdhi në viset shqiptare në mënyrë të organizuar, çka do të thoshte se ndryshe nga kontaktet e mëparshme, ai tashmë erdhi me synimin për t’u vendosur gjatë në këtë pjesë të Ballkanit, ashtu si edhe sundimi politik i shtetit osman. Fenomeni i përhapjes së Islamit mes shqiptarëve duhet patjetër të analizohet si një problem me dy dimensione kohore: së pari, periudha paraislamike, çka shpjegon terrenin e favorshëm ku Islami u përhap dhe së dyti, periudha osmane me faktorët e ndryshueshëm nga shekulli në shekull.

Në rastet e konvertimeve fetare dhe për më tepër kur bëhet fjalë për atë të popujve që janë nën juridiksionin e formacioneve politike perandorake, duhet marrë në konsideratë edhe dimensioni fetar i politikave afatgjata perandorake, por edhe roli i perandorëve apo sulltanëve. Një vëmendje e veçantë u duhet kushtuar edhe përplasjeve të fuqive europiane në Ballkan, të cilat edhe ndryshonin konjukturën ekzistuese ndërkombëtare. Këto përplasje, jo rrallë edhe nga palët motivoheshin si përplasje qytetërimesh me bosht fetar.

Në rastin e fenomenit të islamizimit, në trajtimet e deritanishme, shqiptarët, më së shumti janë parë vetëm si viktima, ndërkohë që duket logjikisht e vështirë, se ndryshimi i strukturës fetare të shoqërisë shqiptare gjatë periudhës osmane të shpjegohet vetëm me protagonizmin e palës sunduese. Siç edhe vetëkuptohet, fenomeni i konvertimit në Islam duhet konsideruar si një proces i shtrirë në kohë dhe me shumë faktorë, komponentë e protagonistë.

Në studimet e derisotme mbi Islamin jo vetëm në viset shqiptare, por edhe në përgjithësi për fenomenin e përhapjes së Islamit në botë, i është dhënë shumë pak vend asaj se çfarë thotë doktrina islame mbi konvertimin dhe cili është qëndrimi që teoria islame ofron për komunitetet jomyslimane, qofshin këto monoteiste apo politeiste. Këtu duhet të vëmë në dukje se Islami ka pjesë të teorisë së vet të përpunuar në shekuj “Doktrinën islame mbi luftën dhe paqen”, e cila i jep shpjegim shumë veprimeve të kryera nga osmanët. Nuk duhet anashkaluar fakti që Islami është feja e vetme monoteiste, e cila pranon ekzistencën e komuniteteve jomyslimane brenda territoreve ku shteti islamik ka vendosur sundimin e vet. Me këtë fakt shpjegohet edhe realiteti i sotëm, pse ne kemi jo pak komunitete ortodokse dhe katolike në Ballkan, megjithëse ato jetuan për 500 vjet me radhë nën sundimin e një shteti islam.

Mosnjohja e doktrinës islame i lë shteg keqinterpretimeve, të cilat shtrihen në shumë fusha dhe kanë efekt domino edhe në shpjegimin e Islamit në viset shqiptare. Së pari, ajo do t’i ofronte një përgjigje formulimit të ndryshueshëm, sipas të cilit shqiptarët u konvertuan ose me dhunë ose vullnetarisht, formulime që nga qarqe me bindje të ndryshme fetare dhe ideologjike fatkeqësisht nuk kanë çuar në sqarimin shkencor dhe përfundimtar të problemit, por edhe në sqarimin e opinionit të gjerë publik, sesi ndodhi me të vërtetë procesi i islamizimit të shqiptarëve. Të dyja formulimet e mësipërme janë gjykime ekstreme dhe shkencërisht naive, ndaj ato veçse e paragjykojnë atë se çfarë ndodhi realisht.

Pavarësisht se bëhet fjalë për konvertimin në Islam, një njohje shumë të mirë kërkon edhe Doktrina e Krishterë për të njëjtin problem, ashtu edhe institucioni i kryqëzatës. Vetëm kështu mund të përcaktohen qartë dimensionet e rezistencës dhe të konvertimit fetar të shqiptarëve gjatë periudhës osmane.

Kalimi masiv i shqiptarëve në Islam ndodhi gjatë shekujve të sundimit osman, pra vetëm pasi osmanët kaluan Dardanelet. Në këtë kontekst duhet analizuar se cili është vendi i kësaj perandorie të fundit islame, në kurbën e zhvillimit të fesë dhe qytetërimit islam. Është e vërtetë që Islami nuk është fe turke, por një fe universale, por këtu duhet të kemi parasysh një fakt të pamohueshëm, që feja islame në viset shqiptare mbërriti me të gjitha karakteristikat dhe veçoritë që mbartte Islami turk. Ky Islam, i cili erdhi nga Anadolli, më pas ngjizi në vetvete edhe shumë nga traditat dhe trajtat zakonore lokale të shqiptarëve, duke formëzuar atë që sot mund ta quajmë modeli shqiptar i Islamit, i cili nuk është gjë tjetër veçse një variacion lokal i një feje universale.

Qasja e këtij problemi me standardet metodologjike bashkëkohore është edhe rruga e vetme që do të çojë realisht drejt zbulimit të shkaqeve të konvertimit shqiptarëve, ku thelbësore qëndron përgjigjja që do t’i jepet pyetjes: a janë shqiptarët fanatikë të një doktrine fetare, apo përdorues të faktorit fetar si një instrument për të garantuar ekzistencën e tyre?

19 Komente

Po ,me keqardhje shoh se ka shume persona qe jane konvertuar.Jo se kam gje kunder.Por konvertimi sipas meje eshte proçes i gjate,i reflektuar,madje edhe i dhimbshem.Lind normalisht nga deluzione te medha,nga zhgenjime....Lind nga pamjftushmeria e pergjigjeve qe te jep njera mynre te besuari kundrejt nje tjere.

Cfare sjell ky shkrim? Thjesht ide se cfare duhet te bejne studiuesit, dmth si ato direktivat qe jepte KQPPSh?

Ky me duket eshte paguar te shtyp sa me shume fjalen Islam ne shkrimin e tij se asgje tjeter nuk na solli ne drite..

Dritan Egro eshte anetar i Institutit te Historise.  Pervec nja dy artikujve se si duhet te shkruhet, studiohet historia e x apo y, une nuk i kam lexuar ndonje gje me specifike.  Keshtu qe paraprakisht ndjese autorit. 

Por duke u nisur nga ata pak artikuj, ky artikull eshte (duke pasur parasysh dhe profesionin e autorit) si te flasesh me ze te larte per detyrat e shtepise. E nqs s'i ke bere, i shton dhe nje pasthirrme ne fund. 

Mire qe metodologjia markiste/diktatoriale ishte e shkruar ne gur e pranga, por keto 20 vjet kush ua ka ndaluar percaktimin dhe pershtatjen me nje metodologji te re?

Sa per artikullin vete, e vetmja gje qe do shtoja per metodologjine eshte paralelisht studime krahasuese me konvertimet protestante ne Europe.  Per te pasur edhe nje peshore tjeter per konvertimet per se.

PS: I kthej te gjitha mbrapsht nqs Egro ka botuar libra, a artikuj ne "peer review" publikime te Institutit te Historise nqs keto te fundit ekzistojne.

 Monda, ke nje 10-te, .. me  disa yje, nga une.

Autori, mesa kuptova une , thote qe ne kete problem te mos nxitohemi por te shqyrtojme shum faktore te pa marre parasysh gjer me sot. Autori nuk e ka keq, veç me duket se pergjigjja per kete ndryshim te fese se shqiptarve nga te krishtere ne myslimane, ndodhet tek vete pyetja qe autori shtron ne fund;

".... ku thelbësore qëndron përgjigjja që do t’i jepet pyetjes: a janë shqiptarët fanatikë të një doktrine fetare, apo përdorues të faktorit fetar si një instrument për të garantuar ekzistencën e tyre? ..."

  Pergjigjja me duket se ndodhet ne pjesen e dyte te pyetjes.  

Pyetja per cdo shqiptar te islamizuar eshte shume e thjeshte ... Cfare mbiemri ( trungu familjar ) ka pasur per 16-17  shekuj para se te islamizohej sepse pjesa me e madhe e mbiemrave muslimane sot jane emra turq te cilat shqiptaret i bene mbiemra ....dhe meqenese te dhenat statistikore ne Stamoboll jane shume te sakte ... mos na shurdhoje shume me llafe ,por te na sjelli dokumente dhe lista konkrete ... Dritan Egro... e sqarojme me mbrapa  islamizimin si koncept fetar....

ps. Si i behet qe te merret WIKILEAKS... pak me kete pune ....

 Une them qe kjo puna e konvertimit duhet sqaru shume mire se mund te nxjerrim ndonje gje te hajrit. Vetem se nuk duhet te kapemi thjesht tek konvertimi ne mysliman, te analizojme edhe konvertimin nga paganizmi ne kristianizem, pse jo edhe nga majmun ne njeri (nese). Mbase ai majmuni nga kane dale te paret tane, nese arrihet te studiohet, ka te gjitha pergjigjet e pyetjeve te studiuesve. Cfare feje te kete pas ai, duhet ta ndjekim. Nese gjendet ndonje fosil majmuni (shqipo) feja e te cilit identifikohet, une jam gati te konvertohem direkt ne ate fe e kete duhet te beje edhe cdo shqiptar qe e ndjen veten sadopak shqiptar.

 Cfare zhgenjimi ky Egro, me mire ta titullonte 'Mbi qasjen metodologjike te konvertimit fetare.

Ore po si ta shpegosh konvertimin ne Greqi?

Muslimanet kthehen ne ortodokse deri ketu e kuptoj,por kur kthehen dhe ortodokset ajo me cudit.

Kam ca te njohur ortodokse, por kishin emra jo tipike ordokse por emra moderne.Tani ne Greqi dhe ata jane Jorgo apo Niko.

Hajde c'vete!Jemi i vetmi popull qe nderrojme emrat dhe fete sikur jane karamele dhe me e forta kete e quajme pozitive.Per mua kjo eshte gjeja me padinjitet.

Ka gjeorgjane,pakistaneze,filipinas,indiane,serbe,ruse,boshnjake etj.Asnje nga kete nuk ka nderruar as emrin as fene ne Greqi.Shqiptar tane te paret dhe me deshire.Prandaj jemi katandisur ne nje qoshte te Ballkanit,kur me pare e zoteronim te teren.Ndersa fqinjet tane jane 3 fishuar ne siperfaqe dhe popullsi.

Bravo!Vazhdoni furnizoni me gjak fqinjet!

 

 e bejne ata njerez qe 5 leke me shume shesin edhe shpirtin jo me emrin.kam patur nje komshie qe e nderroi emrin e beri maria per nje vize greke dhe pastaj shante greken nga mengjesi ne darke.greket mbase kane fajtet e tyre po shqiptaret nuk jane me te lare.

Habitem me cektesine ne lexim te disa prej jush ketu. Thuhet kaq shume ne kete artikull, sa qe nuk mund ta permbledhesh vetem me "He mo, i dha direktivat qy?" Mua personalisht me duket freski ne media zeri i Profesor Egros. Nuk para kemi rastin te lexojme deklarata kaq te kujdesshme historike, perkundrazi, bejme c'bejme e na i plasin surratit llogorizimin e pozicioneve.

Monda, sa per krahasimin me protestanizmin ne Europe, nuk me duket se ka shume vend. Kontrast mbase, por nuk besoj ngre shume peshe. Qe te besh kete krahasim duhet t'i pergjigjesh pyetjes se kunder kujt, apo kunder cfare protestuan shqiptaret duke perqafuar Islamin. Nderkohe qe protestanizmi ishte nje proteste e brendshme kunder kontrollit te jashtem papal, proteste qe theksonte shijet e ngjyrat lokale, gjuhen e vecante perballe gjuhes universale latine, konvertim ne bindje por jo detyrimisht ne rrobe, dhe fundja, konvertim kombformues, Islamizimi i shqiptareve nuk ishte konvertim me shkaqe te brendshme, por imponimi i nje rrobe nga jashte. Krahasimi behet i pamundur po te kesh parasysh qe konvertimi ne protestanizem ishte konvertim nga krishterimi ne krishterim, cka dhe ve ne dukje natyren e theksuar konservtive te konvertimit ne protestanizem, nderkohe qe konvertimi ne islamizem shtrihet nga nje fe tek tjetra, eshte nje konvertim ne nje fare menyre krejt radikal. Perndryshe, kjo eshte ceshtje qe zgjidhet fare lehte me dokumentacion, bie llafi, leterkembimi i Sulltanit me Martin Luther, ku i pari perpiqet te rekrutoje Lutherin duke sugjeruar se ka vend jo vetem per krahasim por edhe per bashkim forcash, nderkohe i dyti qe pergjigjet se protesta ndaj Papes nuk eshte detyrimisht proteste ndaj Krishtit. Nje paralel ndoshta mund te hiqet mes kushteve qe sollen protestanizmin ne Evropen qendrore, nga nje krah, dhe konvertimin e shqiptareve ne Islam nga krahu tjeter, por ky paralel kam pershtypjen do ishte i fokusuar vetem mbi katolicizmin, e nuk do qe ne gjendje t'i pergjigjej mases ortodokse te krishterimit shqiptar. Plus qe ki parasysh se Egro i qaset edhe kesaj kur thote: 

"Një qasje e tillë kërkon një njohje shumë të mirë, si të historisë islame, ashtu edhe të asaj të krishterë, pasi islamizimi i shqiptarëve duhet perceptuar jo vetëm si proces konvertimi masiv në Islam, por edhe si një proces erozioni i feve dhe besimeve paraislame në Shqipëri. Në këtë kuadër, historia e Krishterimit në përgjithësi dhe ajo në viset shqiptare në veçanti, gjatë shek. XV-XX, është e një rëndësie të dorës së parë, edhe për studimin e islamizimit. Studimet për Krishterimin, në mënyrë të pashmangshme janë edhe arena vlerësimesh për natyrën e fesë islame, por edhe për karakterin e shtetit osman dhe rolin e peshën që Islami ka pasur në politikat e kësaj perandorie. Duhet theksuar, se metodologjikisht Krishterimi përbën anën tjetër të medaljes, kur bëjmë fjalë për konvertimin e shqiptarëve në Islam."

Lulian, e ke marre cik si ndryshe propozimin tim.  Theksova shkurt mundesine e krahasimit te konvertimit si akt per se. Per ta lidhur edhe me pyetjen qe shton autori ne fund.

Me ndje se s'kam kohe tani, por do shkruaj me vone me gjate se ku specifikisht e kisha fjalen.

PS: Gjithesesi, nuk ndryshoj mendim per ndjesine qe me la artikulli.  Ti mund ta quash cektesi, por s'perben problem smiley.

Lulian, meqe te thashe qe do i rikthehem. 

Per saktesim, shkruajta ne post scriptum qe i terheq te gjitha nese Egro ka bere publikime profesionale mbi keto ceshtje.  Dhe artikujt neper gazeta te perditshme i ka perdorur vetem si "sound-bites" per konsum te pergjithshem.  Nqs ke ti ndonje artikull me te thelluar te tij, te lutem me jep linkun dhe e mbyllim kete muhabet.  Ndryshe, mua ky artikull nga nje "osmanolog" nuk me mjafton.  Kaq per kete.

Qasja e këtij problemi me standardet metodologjike bashkëkohore është edhe rruga e vetme që do të çojë realisht drejt zbulimit të shkaqeve të konvertimit shqiptarëve, ku thelbësore qëndron përgjigjja që do t’i jepet pyetjes: a janë shqiptarët fanatikë të një doktrine fetare, apo përdorues të faktorit fetar si një instrument për të garantuar ekzistencën e tyre?

Incidentalisht dje po flisja me nje shokun tim nga Bosnia.  Per zhvillimet e fundit atje, dimensionimet dhe ridimensionimet e pakicave etnike e fetare ne Bosnie.  Pas shume cytjeve, ngacmimeve etj e mbylli biseden me "e keni ne rregull ju shqiptaret, jeni te vetmit ne Ballkan qe beni be vetem per kombin tuaj e jo per fe."  Tani, keto jane anekdota e s'mund te perfshihen ne metodologji.  Megjithate me thote dicka te pakten per perceptime. 

Nga studime te ndryshme historianesh, sociologesh e antropologesh a-fetarizmi i shqiptareve eshte theksuar e dokumentuar shpesh.  Egro ne fakt duhet ta niste artikullin nga paragrafi i fundit qe citova, dhe ta shtjellonte me metodologjine e tij (ndac te cilesuar bashkekohore, ndac studimore etj) duke iu referuar x, y, z referencash, se jo per gje por ka botime sa te duash.  Dhe mos ta quaj "zbulim" se nuk do shpikte/zbulonte ndonje sekret te madh.

Personalisht persa i perket konvertimin te shqiptareve mendoj qe ka nje gershetim faktoresh por do vecoja si me kryesoret pragmatizmin afetar te shqiptareve, bektashizmin, te qenit ne udhekryq besimesh/perandorish skizmatike, mbizoterimi i marredhenieve fisnore e zakonore etj.  Cdo metodologji qe kapet vetem me nje aspekt ne kurrize apo e mungese te te tjereve do ishte e paplote.  Kuptohet qe edhe njohurite mbi osmanologjine duhen perfshire. 

Persa i perket konvertimeve te protestanizmit arsyeja qe e permenda eshte per kontrast, per krahasim.  Duke pasur parasysh luftrat fetare ne Europe, luftrat civile midis dy paleve, heretizmin dhe martirizimin e njerit apo tjetrit, traktatet teologjike kunder e pro te asaj periudhe, ridimensionimet filozofike etj dhe duke i krahasuar me konvertimet shqiptare ku qendron dallimi?  Kjo e gjitha per te vene ne pah qe mundesia qe shqiptaret peshuan me shume islamin nga pikepamja teologjike mua me duket minimale per te mos thene inekzistente. 

Paganizmi nuk ka konvertim te mirefillte ne kristianizem , mbasi paganizmi  nuk eshte FE por BESTYTNI (gjarpri , shkurrja etj)...cililizimi u konsolidua me ardhjen e feve monoteiste ... termi konvertim nga paganizmi ne krishterim nuk ka perkufizim nga ana shkencore ... Dritan Ergo paska bere shpikjen e shekullit   se europianet kristiane nuk nderuan mbiemra per tu konvertuar ne krishtertim e perfutan ate natyrshem ose i pasuruan ...

Problemi i shqiptareve musliman te konvertuan nuk eshte islami si koncept filozofik dhe teologji ,por ""MBIEMRI"""qe ja ka zene ne """"FYT TURKU"""" shqiptareve ....(( se ka dhe turq , sirian e arab qe mesuan shqipen e qe ngelen e Shqiperi nga administrata e perandorise osmane ) ... ca e kuptojne ca nuk e kuptojne nga injoranca....

 

Pse nuk merren me studime me praktike per realitetin si psh: Permbytja e Shkodres, pergjegjesia dhe detyra; ose, Varferia ne Shqiperi, reformat dhe aktualiteti.

  Rrine e meren me probleme katragjyshore!!!!

Qasja e këtij problemi me standardet metodologjike bashkëkohore është edhe rruga e vetme që do të çojë realisht drejt zbulimit të shkaqeve të konvertimit shqiptarëve,

Uh c'na the, standarde bashkekohore. Po cilat jane keto standarde bashkekohore?

Mbi c'baze do ngrihet kjo methodologji bashkekohore kur nuk ka rekorde te shkruara as ne form hieroglifesh neper shpella, le pastaj neper letra?

 

ku thelbësore qëndron përgjigjja që do t’i jepet pyetjes: a janë shqiptarët fanatikë të një doktrine fetare, apo përdorues të faktorit fetar si një instrument për të garantuar ekzistencën e tyre

Pergjigja dihet, nuk ka nevoje per metodologji bashkekohore: ajo e dyta, per te garantuar ekzistencen e tyre, shiko shqiptaret ne Greqi.

Kur shtrohen pyetjet e sakta, pergjigjet e sakta nuk vonojne te vijne. Dhe Egro disa pyetje te sakta i shtron.

Nuk pretendoj ti kem shterur burimet historike por ajo qe kuptoj eshte qe islamizimi masiv tek ne ka ndodhur ne shekujt XVII-XVIII. Biles sipas Nathalie Clayer konvertime sporadike ne islam jane bere edhe ne fund te shekullit te XIX. Nuk e perjashtoj qe mund te kete pasur konvertime te dhunshme ose te detyruara nga rrethana te ndryshme por mendoj se shumica e konvertimeve eshte bere per efekt mode (shikoni evoluimin e emrave ne Shqiperi psh Hasan-Ilir-Diego) dhe per qellim perfitimi (mjafton te kemi ne mendje taksen qe paguanin jo-myslimanet). S'po i futem tani qellimeve te tjera si psh jo myslimanet mund te mbanin arme, kostume te zbukuruar me ngjyra etj ne ndryshim me jo-myslimanet).

Imagjinoni sikur ta lexonim historine me syzet e parimeve kushtetuese te sotme si e drejta per te besuar ose jo (qe nenkupton te drejten e konvertimit) etj. Ne kete rast do ta shikonim si proces historik neutral qofte islamizimin e shqiptareve dje qofte mungesen e praktikes fetare ne Shqiperi sot.

Por jetojme ne kohera perplasjesh midis qyteterimeve ose sic thone kinezet ne kohera interesante.

grumbullimi i burimeve dokumentare, që i përkasin Mesjetës dhe periudhës osmane, kryesisht në arkivat italiane dhe ato osmane, por edhe dokumentet që gjendeshin në kishat dhe xhamitë e Shqipërisë.
Konvertimi i tyre në Islam është një proces historik, tërësisht i dokumentuar. Pra, në rastin e islamizimit të shqiptarëve sot, kemi shansin të përdorim gjerësisht burimet osmane, tek të cilat gjejmë të dhëna si statistikore, ashtu edhe të natyrave të tjera. Por për të ndriçuar këtë proces, ne sot kemi në dispozicion edhe raporte të hartuara nga misionarë të krishterë dhe udhëtarë të ndryshëm perëndimorë, të cilat mund të thuhet se së bashku me dokumentacionin osman e plotësojnë mjaft mirë panoramën e këtij procesi.

Nqs eshte kaq i dokumentuar dhe i qarte ky proces historik si ka mundesi qe edhe nje studiues osmanolog si autori nuk i lejoka vetes lluksin e nje opinioni sepaku siperfaqsor? Nuk ka kuptim fare qe te dal nje osmanolog me nje shkrim te tille ku e vetmja gje qe thote eshte qe nuk thote asgje.

 

Duke qenë proces mirëfilli konvertimi fetar, procesi i islamizimit na jep mundësinë të shohim edhe se cili është qëndrimi që shqiptarët mbajnë ndaj fesë; pra, sa i rëndësishëm është komponenti fetar në jetën dhe aktivitetin e tyre;

Shqiptaret nuk jane objekt studimi nga e kaluara e harruar, jane nje popull qe gjalleron sot e kesaj dite, dhe me mbi te gjitha jemi ne vete shqiptare dhe nuk nevoje ketu per studime, nuk do dal nje studiues te me thote mua se sa e rendesishme eshte feja per mua, ate e di une dhe ja them studiuesit, dhe ai nqs vertet i interesone  verteta le ta mesoje mire. Jemi te gjith shqiptare dhe e dime qe ne masen e gjere feja ka pak ose shume pak rendesi ne jeten tone te perditshme, dhe ky eshte nje fenomen i trasheguar, pra jo i komunizmit apo i 20 viteve te fundit, por i trasheguar brez pas brezi, pasi feja nuk mund te depertonte ne zakonet e dasmes, zize, gezimeve, gjaqeve, beses etj, ose mund te shfaqej tek tuk ne menyre siperfaqesore.

 

Duke qenë se subjekti i islamizuar janë shqiptarët, po aq sa historia nën shqyrtim, nën analizë duhet vendosur edhe natyra, mënyra e jetesës, zakonet, doket e traditat e tyre, pra ata elementë që shqiptarët i bëjnë të ndryshueshëm në aspektin fetar, por të ndryshëm edhe nga fqinjët e tyre, që i rezistuan presionit të islamizimit.

Si ka mundesi qe sa me shume eksperte hiqen disa ne nje fushe aq me shume ja fusin me top? Si keshtu paska pasur nje presion islamik te barabarte mbi popujt e ballkanit por fqinjet tane i rezistuan kurse shqiptaret u thyen para ketij presioni? (ose ata qe u islamizuan?)
Perseri gabim osmanologu, shqiptaret jo vetem i rezistuan me shume se te gjith popujt e tjere pushtimit osman, por edhe gjate pushtimit osman kane qene populli me kryengrites dhe me i pavarur brenda gjithe hapesires te perandorise osmane. Keto jane fakte qe te pakten osmanologu duhet ti dije.

Sa per rezistencen ndaj islamizmit eksperti bie brenda me vete kembet e tij se ne njeren ane na flet per tolerancen qe deshmoi P.O ndaj popujve jo-musliman ne anen tjeter flet per rezistencen ndaj islamizmit te popujve te tjere ballkanik kisha e te cileve lulezonte dhe thurrte intrigat se bashku me sulltanet bash ne zemer te stambollit, dhe ishin pikerisht keto kisha kunder kryengritjeve anti-osmane ne ballkan (fillimisht) pasi kishin privilegje nen divanin e sulltanit, ja ashtu, dhe ky eksperti keto gjera elemetare te pakten ti ket parasysh kur flet. Tjeter pune me shqiptaret qe vertete kane qene nen presion islamizmi dhe asimilimi.

Gjithkush ne kete teme ti bej pyetjen vetes perse shqiptaret qe u kovertuan e bene kete gje vetem mbasi fuqia e perandorise kishte rene, dhe kur dukej hapur qe perandoria po merrte fund? Pra ne shekullin e 18-19-te? Si ka mundesi qe te njejtet njerez i rezistuan me shekuj te tere osmanizmit kur ishte fuqia me e madhe boterore, por U DOREZUAN KUR PO MERRTE FUND DHE KUR POPUJT E TJERE BALLKANIK ISHIN NGRITUR NE KRYENGRITJE?

   Kalimi masiv i shqiptarëve në Islam

 

Perseri gabim eksperti, dhe nuk i falet qe te quaje veten ekspert dhe te shprehet me te tilla klishe komplet te pabazuara.

 

  që feja islame në viset shqiptare mbërriti me të gjitha karakteristikat dhe veçoritë që mbartte Islami turk.

 

Mberriti se andej erdhi nga turqia s'erdhi nga hena, por pyetja eshte a u aplikua me karakteristikat dhe vecorite qe aplikohje ne turqi? Kurrsesi. Bektashinjte qe ishin gati gjysma e te konvertuarve shqiptare ne islam konsideroheshin jo-islame ne turqine sunite, per te mos folur per kulturen krejt te ndryshme fetare. I habitshem eshte fakti qe konvertuesit me te vone u bene edhe me te zellshmit ne karakteristikat dhe vecorite qe mbarrte islami turk, dhe ky eshte nje fenomen qe veshtire ti jepet dum, ndoshta kur pane mizorite qe kryen kunder popullsive shqiptare ortodokset ruso-serbo-malazezo-grek kunder popullsive shqiptare ju duk islami qe e kishin perqeshur nder shekuj i perparuar?

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).