Vëllait tim, Maksit



Askush nuk e di se me ç’lëndë i gatuajmë ato gëzime të pakta, që na shndërrohen në helm dhe në maraz. Askush s’mund të thotë përse e kthejmë mbrapsht lëkurën tonë dhe përse gjembat, që i ruanim për botën, ia ngulim vetes gjer në kockë, thellë. Përse e paguajmë aq shtrenjtë, me çdo çmim, dëshirën e papërmbajtshme për t’u hapur, për të qenë bashkë, njëlloj, me të tjerët? Përse broçkullisim? Përse u këndojmë në kor atyre gjërave që s’u kemi besuar kurrë në vetmi? Pse falim? Pse qeshim? Përse i lëshojmë pe balonës sonë në ditë gëzimi dhe përse ndihemi aq të zbrazur më pastaj, kur shohim se shpirti është larguar nga vetja më shumë se anija nga spiranca që e mbante lidhur, për të mos plasur në cektì, në ditët me bunacë apo me erë të fortë dimri?
Këto mendon edhe vëllai i madh, që ka veshur kostumin e zi, është qethur toç, është rruar taze dhe ka pirë nja dy gastar raki: “jo shumë, sa për të erëmisur së brendshmi mushkëritë”, siç thotë dhe siç bëjnë të gjithë burrat e kësaj ane, të cilët mund të kursejnë kolonjë për faqen, por jo alkool për xhanin. Se është dhe i duhet të jetë vërtetë burrë. I duhet të mbajë barra gjithë natën. “Jo kushedi se çfarë”, mendon prapë. Po të paktën të mbajë ca më shumë se babai, që vetëm buzëqesh dhe nge dollì për shëndetin e djemve dhe “tund e shkund atë pikë raki të mbetur në fundin e gotës”, thotë me vete vëllai i madh teksa e vështron; së paku të gufojë më pak se nëna, “që mendon se është fatlumja me ata dy bij”, “që Zoti m’i ka falur dhe m’i mbroftë!”, siç uron; të paktën të përmbahet më shumë se e motra, që bashkë me të shoqin kërcen atë vallen e shpifur dyshe, me të hapura krahësh e me të tundur beli “dhe që me siguri ëndërron një shtatzëni binjakësh”, përsërit vëllai i madh duke shqitur sytë prej asaj pamjeje që nuk e honeps dot; të paktën të durojë më shumë se e shoqja, që vëzhgon buzagaz, por gjithsesi me bisht të syrit, nëse po ia begenisin siç duhet gjininë... Por mbi të gjitha vëllait të madh i duhet të mbajë më shumë barra se krushqia, “këta njerëz çaprazë, çakërrqejf, që kanë ore e orë që duan veç të më dehin dhe të më vënë përfund edhe në këtë natë me fresk shtatori, kur ata duan të harbojnë, ndërsa unë të martoj vëllanë e vogël dhe ta mbyll siç duhet dasmën”, belbëzoi ai.
Në të vërtetë, njeriu që martohej nuk kishte qenë kurrë vetëm vëlla i vogël.
Për shumë vjet, së paku që prej ditës kur ati i tyre u gjymtua në punë dhe s’u bë më siç kishte qenë, vëllai i vogël qe bërë burri i shtëpisë: “krah për nënën, kafaz për motrën dhe at’ për vëllanë”, siç thoshin bota. Ishte po ai vëlla që ka veshur kostum të zi, kollarë të kuqe lidhur për qejf e gjithë merak dhe që i vështron në fytyrë të gjithë ata që duke pikë, duke ngrënë, duke kënduar, duke kërcyer apo thjesht duke bërë muhabet, beson se hedh një shkarpë në zjarrin që duhet të mbajë gjer në mëngjes, kur të përcillet dhe dasmori i fundit.

Atë mëngjes vëllai i madh qe zgjuar herët.
U ngrit me kujdes nga shtrati, “që të mos zgjoj vëllanë e vogël, që fle në dhomën ngjitur”, mendoi, por prapëseprapë susta e shtratit kërcëlliu dhe dërrasat e dyshemesë mbi të cilat shkeli bënë zhurmë. U vesh ngadalë. U kopsit ngeshëm, “sikur po i qep e jo sikur po i mbërthej me gishtërinj këto komça!”, qeshi me veten. Pastaj preku një e nga një: “si të qenkëshin tespi qelibari që kacavaren barkut, nga kërthiza gjer në kombin i burrit”, shtoi dhe sakaq u mbërthye fort, gjer në fyt, “thua se era ka sjellë gjatë natës jo gjethe të thata, por acar”, shtoi pasi e kreu edhe këtë punë të fundit para se të dilte në rrugë.
Duart i ndjente aq të plogëta, saqë i dikej jo sikur po vishej, po sikur po bashkonte edhe një herë mishin me kockat, që i qenë ndarë e hallakatur, “me siguri, teksa flija gjumë”, hamendësoi. Pastaj ai shtroi flokët me duar, shtrëngoi rripin pas mesit dhe u nis duke thënë se “duhet të rruhem taze, aty ku jam rruar gjithmonë, tek berberi në fundin e kthesës së lagjes”.
Ishte gjithë po ajo e diel, veçse sabaherë, kur doli nga shtëpia dhe nuk dinte as se si do të shkonin punët as se çfarë barrash mendonte të mbante po atë mbrëmje, si vëlla i madh që ishte.
Kur u kthye nga berberi ai kutërbonte erë të mirë, por të rëndë kërcejsh dhe gjethesh veshtullore. “Sikur je larë me farë demi, jo me parfum”, i tha buzagaz, pa i ngritur kryet nga jastëku vëllai i vogël, kur tjetri u shfaq në derë. Qe zgjuar tanimë edhe ai. Ndonëse me sy ende të lëbyrë, vëllai i vogël arriti ta shquante blanën e vogël të gjakut që kishte kërcyer mbi gazetën me të cilën berberi qe munduar ta fshihte therën në fytin e vëllait të madh. Pasi tha ashtu: “sikur je larë me farë demi, jo me parfum”, vëllai i vogël qe rrotulluar në krahun tjetër, duke thënë: “po rri edhe pak, sa për një sy gjumë.” Vëllai i madh mbeti në këmbë, po aty, “si hu”, tha me vete. E kishte mëdyshjen. Dhe kjo e yshti të lëvizte dhe ta shkundte për supesh vëllanë e vogël, duke u përpjekur ta zgjonte fare. Tjetri ndërkohë iu gërmuq duke u mbledhur kruspull mes çarçafëve të bardhë.
- Unë kreva punë, - i tha vëllai i madh duke e shkundur edhe fort. - Është koha të rruhesh ti.
Vëllai i vogël mbuloi kryet me çarçaf: - Nuk e kam marrë ende veten nga ajo darkë e marrë tek krushqit, i tha. – E shtunë është akoma?
- Do shkojmë tek berberi apo t’i themi të marrë briskun, furçën dhe kokmen të të rruajë këtu, në shtëpi?, ia ktheu vëllai i madh.
E tha dhe u pendua në çast. Vëllait të madh i feksi në kokë dyshimi dhe u step menjëherë, aty për aty: “Përse të vijë berberi?”, pyeti veten. “Ai kaqol ishte aq përgjumësh dhe mahmur, sa desh ma preu fytin dhe as që iu bë vonë fare kur ma mbylli therën me atë palo gazetë. Shpëtova paq, por pse t’i trokas të keqes dy herë në portë? Pse? Që ora e ligë t’ia lërë në dorë briskut të këtij berberi zdrëngal, këtij gjatovinos zgjedhjen e ushqimit të rrallë?, mendoi ai u rrëqeth nga zërat që dëgjoi t’i gumëzhinin brenda kafkës.
Vëllai i madh doli jashtë nga dhoma, por pamjet me berberin që tendoste tehun e briskut në fyt të të vëllait e ndoqën pas edhe kur u ndal për t’u ulur mbi gurin nën dritaren ku ai bënte gjumë të bardhë mëngjesi. E kishte ndjerë këtë frikë ndaj nuk u kthye sërish brenda, ta shkundte sërish për supesh, por trokiti në xham.
Mos vallë deka, siç e quanin, ajo vdekje që na përgjon me një sy, ia kishte taksur briskut të atij berberi gjakmarrjen për breza të tërë mëkatarësh që na bien për pjesë në farë e në fis? Mos ia kishte lënë atij ndëshkimin? Të gjithë? Në një ditë të vetme? Tek një njeri i vetëm? Në më të zgjedhurën ditë? Tek më i zgjedhuri bir? Në ditën e dhëndërisë? Vetëm pak orë para se të merrnin nusen e të fillonte dasma?, mendoi i trembur.
- Ej, ngrihu, - i thirri që përtej xhamit. - Duhet të bëhesh gati... Për të dhëndëruar, pra..., - shtoi ai pastaj, pa mundur ta largonte prej syve atë ndriçim të ftohtë tehu që i fekste para syve. – Në drekë do të jemi sërish tek krushqit.
Më në fund, pas shumë trokitjeve në xham, vëllai i vogël u ngrit. Përmblodhi kockat me të shtriqura në shtrat dhe pa ditur fare për makthet me berber e me teh brisku të vëllait të madh i tha:
- Seç po më vjen për mbarë të rri tamam si dhëndër sot. Dhëndër, me të gjitha.
Me të gjitha?, përsëriti me vete vëllai i madh.
- Po. Me të gjitha., - ia ktheu sërish tjetri, sikur ta paskësh dëgjuar.
- Po berberi...?!, pyeti vëllai i madh.
Gjithë sa ndodhi tregoi se ashtu u bë. Madje gjer tek kafeja shqeto, e trashë si katran i djegur, që ia kërkoi me të thirrura së ëmës, gjer tek petullat me djathë të njomë e pa kripë, që ia kërkoi të nxehta së motrës, gjer tek cigarja e thurur hollë, por ngjeshur, që kërkoi t’ia mplekste i ati, gjer tek uji në gastar të hollë, që “e dua nga ty, kunatollë”, siç tha, dhe gjer tek gaditja dhëndër, një herë të vetme në jetë, për atë ditë.
- Pse berberi...? Ç’ne berberi...? ç’hyn berberi këtu?
Vëllai i madh u kapërdi.
- Te berberi rruhu vetë. Sot që martohem dua që mjekrrën, cullufet e mustaqet, të m’i ujdisësh ti, - foli ai duke iu drejtuar vëllait të madh dhe shfryu një shtëllungë tymi duhan.
Babai nuk foli, por duke bërë shenjë me dorë kërkoi t’i nxirrnin një kupë raki në verandë. E vendosi mbi parmakun e sapolyer me shërbet gëlqereje dhe hapi vend për të tjerët.
- çfarë keni? Ç’ju zuri kështu? Ç’dreq dhëndri qenkam atëherë unë kur dhe mjekrën më duhet ta pres vetë edhe në ditën e dasmës? – tha vëllai i vogël kur pa se si të gjithë heshtën dhe ashtu të heshtur u mblodhën ne verandë.
Vëllai i madh u kollit fort pas xhumbës që i qe mblodhur në fyt. Ndonëse vetë ai i qe lutur, por pa alarm, që i vëllai të mos rruhej atë ditë tek berberi i mëhallës, përsëri u drodh nën tesha dhe mezi mundi të belbëzojë:
- Unë…?! Të të rruaj unë?!
- Po. Ti!
Vëllait të madh filluan t’i dridhen duart. Ai vërtet i kishte thënë se nuk duhej të vinte brisk tek berberi i mëhallës, por nuk kishte dashur ta kryente kurrsesi vetë atë punë. Ndjeu një shtjellë përreth vetes. Pastaj dalloi edhe ca feksje të bardha drite, që lëpinin ngadalë gjithçka. Iu duk se dikush tjetër ishte futur mes tyre, kishte futur duart dhe e kishte prishur atë thurimë të brishtë mbrojtjeje që ai kishte dashur të krijonte për vëllanë në ditën tij e dasmës. Dikush kishte ndërhyrë dhe ajo së cilës i trembej, ajo që vetë e kishte ndjellë, në vend që të shmangej dhe të zhbëhej, tani po i kthehej kundër. “Si një thikë që pak më parë më mbronte, ndërsa tani e shoh me tehun kthyer nga vetja, mendoi dhe u zbraps.
- Unë? - përsëriti. Unë?!
- Po, po, ti! - përsëriti i vëllai. - Ç’ka këtu për t’u menduar? Më hiq një brisk dhe aq.
Ai thjesht nuk po kuptonte më asgjë. I dukej sikur nuk po e zotëronte dot veten. “Desha ta ruaj nga berberi. Vetëm kaq. Nga ai berber që për pak sa nuk më theri dhe mua që pa gdhirë”, tha me vete vëllai i madh. “Desha ta mbroj tim vëlla, që të ruhej, desha të mos bëhej kurban ditën e dasmës, tamam në kohën kur nusja, aty në shtëpi të vet, shikon me mall e për të fundit herë qoshet e mureve të shtëpisë duke kënduar ndër dhëmbë fjalët pa muzikë të këngës kur të vish tek shtëpia jote do vish si mikeshë dhe kur rri e rri e shikon orën e re të dorës që e vjehrra ia ka sjellë peshqesh.
- Mendova se...
Babai vuri në buzë një pikë raki, e ktheu pak gotën dhe e vendosi sërish në parvaz pa thënë asnjë fjalë. Vështroi djemtë e tij me sy të picërruar, si të qenkësh larg dhe përsëri nuk foli. Nuk mundi të kuptonte asgjë nga ajo që ndodhte para syve të tij. Nuk mundi ta dallonte atë çka shihte atë çast i biri, djali i tij i madh: atë, farfuritën e asaj drite të bardhë që fekste si tehu në erë. E besoii sakaq. Djali i madh kishte dashur të ndizte veç një fije shkrepëse për të hedhur pak dritë mbi udhën e fatit të verbër. Kishte dashur të bënte feks, po i kishte harruar të tjerët që prisnin me bulçitë gati, fryrë si kacek, për t’i shfryrë, për ta sajuar edhe kur s’ka, erën që të shuan e të zhbin për fare, me soj e me sorollop, pa pyetur nëse është e shtunë apo e dielë, pa dashur të dijnë nëse atë çast martohesh apo futesh shtatë pashë nën dhe. E kuptonte fare mirë djalin e tij, vëllanë e madh të dhëndrit. Dhe ishte në një mendje me të. Ai kishte dashur t’ia kthente vëllait të vogël në një ditë të vetme gjithçka që ai kishte bërë gjatë gjithë jetës për ta duke u shndërruar në: “krah për nënën, kafaz për motrën dhe at për vëlla”, përsëriti me vete vëllai i madh njëlloj, siç e thoshin të gjithë, pa harruar asgjë. Fare. Kaq kishte kërkuar. Ta ruante, të krijonte një zonë të mbrojtur, ta fshihte për pak orë të vëllanë e vogël nga bota.
Por siç dukej nuk kishte qenë e thënë.
Kishte ndodhur e kundërta. “Ose pikërisht ajo që në mënyrë të pashmangshme duhet të ndodhë,” tha ai me vete. Dhe teksa qe përpjekur ta ruante, ta shmangte nga brisku i berberit me atë berberhanën e vogël sa një vezë pate, aty në fundin e kthesës së lagjes, ai s’kishte bërë tjetër veçse po zgjonte zemërimin e orës së ligë, që kishte fjetur me të vëllanë nën të njëjtin çarçaf të bardhë gjithë natën e natës. Dhe e kishte dëgjuar të fliste açik e shkoqur, madje me zërin e të vëllait që aq befasisht i kërkoi ta rruante dhe ta ujdiste si për dhëndër.
- Nuk më takon të më shërbeni as edhe një ditë të vetme...?! Për gjithë jetën...?!
Vëllai i madh, i cili gjer atëherë kish mbledhur buzët, shtrëngoi dhëmbët. Fort.
“Më mirë të mos i kishe thënë këto fjalë. Dhe akoma më mirë do të kishte qenë sikur të mos i kisha dëgjuar”, tha vetmevete vëllai i madh duke menduar se, megjithëse të rënda, si kurrë ndonjëherë, fjalët e vëllait të vogël ishin të vërteta. Të vërteta fare. Vëllai i vogël rrotulloi sytë tek të gjithë dhe i mbajti tek i vëllai.
- Ta thërrasim berberin? – e pyeti duke e vështruar në sy.
Tjetri tundi kryet, por me sy përdhe.
- Çojini fjalë berberit të mos vijë, - tha.
Pastaj u nis drejt të atit që ndiqte gjithçka nga veranda e mbuluar nga mëllaga të kuqe, zbrazi mes pëllëmbëve pak raki nga kupa që i ati kishte lënë mbi parvazin e lyer me shërbet gëlqereje dhe u kthye nga të tjerët buzëqeshur.
- Fillojmë atëherë, - tha me zë të fortë. “Si të jetë fati,” shtoi duke u përpjekur të mos e çonte as nëpër mend vazhdimin e fjalisë që e dëgjoi vetëm ai: “nëse ky mund të quhet fat.”
Vëllai i madh hoqi kaishin e meshinit nga brezi, mori në dorë briskun, e provoi paksa me gisht duke përshkuar tehun që vetëtinte nga fundi në krye dhe, duke vështruan nga i ati, ia mori shtruar këngës: ç’qe ky shend i babës s’vet, o shyqyr / po marton çunin e vet, o shyqyr / t’i vij ndim’ t’i boj hyzmet, o shyqyr / t’i çoj kafen mjes për mjes, o shyqyr... Pastaj ai e la regjijen e briskut, mori aletet e rrojës dhe ndryshoi avaz: baba vet e bon gati / me dyshek jorgon të ri, tufa-fufa zerdeli /... Teksa vendoste mbi pus pasqyrën rrethake, tasin me ujë të nxehtë, sapunin shkumues dhe furçën, vëllai i madh ngriti sytë nga qielli, si ta kërkonte aty shpjegimin mbi atë diçkanë e mistershme që i fshihej, por dhe që e mbante brenda fshehur, pa ia ditur njeri. Qielli ishte i pastër, akull, pa një re, “i zgjedhur si në katalogë, si për dasma”, i tha ai vëllait të vogël nën buzë, duke i treguar hapërisën me sy. Qielli ishte bosh, pa një re, pa një zog dhe në atë zbrazti nuk kishe kujt t’i drejtoheshe. U shkund, mblodhi veten dhe filloi të ndërtonte shkumën. Përse më bëhet sikur dikush do të më lëvizë dorën dhe... Përse duhet të na godasë ky fat? Ç’paskemi bërë që nuk më shqitet kjo mendje? E thonë të gjithë. Nuk i kemi bërë keq kujt. Dhe si vëllezër, shkojmë mirë. Atëherë përse? Përse më mblidhet zemra grusht në fund të barkut? Pse? Çfarë parandjen zemra? Zemra është miu i galerisë. Ajo e ndjen e para, zemra parandien, ndaj rreh, merr vrapin, dridhet, turret, mblidhet shuk, se e ndjen. Po çfarë ndjen? Ndoshta jo unë, por ne...? Ndoshta fisi ynë...?
Ai shkundi kokën.
- Çfarë ke? - pyeti vëllai i vogël.
- Asgjë. Pak turbullirë nga pagjumësia, - ia ktheu tjetri dhe vazhdoi me shkumën që shtohej e mpiksej në tas.
Nuk kishte pasur kurrë rast të tillë, ndaj dhe e uli edhe më shumë kokën, shtrëngoi dhëmbët dhe preku me gishtërinj blanën tashmë të tharë që berberi ia kishte fshehur nën gazetë.
Ndërkohë, vëllai i vogël kishte dalë në mes të oborrit dhe kishte zënë vend në karrige, përballë njerëzve që rrinin heshtur në verandë. Ai surbi kafe nga filxhani që kishte lënë mbi rrethakun e grykës së pusit, zuri vend më mirë mbi karrige dhe ashtu, i veshur me këmishë puplini, borë të bardhë, përshëndeti ata të verandës me dorë dhe zgjati qafën, “mu si një manar”, i shkoi nëpërmend vëllait të madh, duke e dëgjuar se si tjetri filloi t’u hidhte thumba e shpoti të gjithëve: në fillim të atit dhe pastaj me radhë, së ëmës, së motrës dhe kunatës.
Vëllai i madh buzëqeshi me çipin e buzës. “E ka edhe ky, si unë, nga frika. Trash zërin që të mos i ndalë zemra”, pëshpëriti vetmevete, “si unë, njëlloj si unë kur fillova të mpreh briskun që të mos m’i shihte kush duart që kishin filluar të më dridheshin”, tha ai. Ishte hera e parë që e shihte kështu vëllanë e vogël. Ishte e para herë që mbi kryet e tij, në supet e tij, në ecjen dhe në fjalët e tij nuk dallonte më që prej së largu babanë, njeriun kokulur, shtyllën e shtëpisë, engjëllin mbrojtës, por një njeri të thjeshtë, të pambrojtur, me kokën paksa mënjanë dhe të cënueshëm, lehtësisht të cenueshëm edhe nga një teh i hollë brisku, njëlloj si ai që kishye në duar vëllai i madh. Atë çast, me të vërtetë apo me fani, vëllait të madh iu duk sikur dëgjoi rrahje flatrash. Ngriti sytë nga qielli. Ishte bosh. Atë grimherë besoi se gjyshstërgjyshët, pleqtë dhe burrat e fisit që flinin, dremisnin dhe gurgullonin edhe në gjakun e tij, atë çast po dilnin rrembat e të vëllait dhe po e linin vetëm, të lirë, po iknin, po merrnin arratinë për ta lënë të qetë më në fund.
Ashtu, i tendosur dhe me sytë mbyllur, “si të mbrohet nga dielli”, siç mendoi vëllai i madh, teksa vështroi vëllanë e vogël të lëshohej mbi karrige. Thua po çlirohej prej gjithë atyre hijeve të rënda që, më shumë e kishin tërhequr zvarrë sesa i kishte mbajtur hopa. Dukej sikur edhe ai po shpëtonte më në fund prej atyre mugujve që e kishin shtrënguar gjithë jetën të mos i shihte pemët me syrin e fëmijës që lakmon t’i vjedhë, por me syrin e burrit që kërkon t’i shesë, vetëm e vetëm që babai të kishte duhan në kuti, që nëna ta kishte sharpën e kokës, që motra ta sajonte një pajë për të qenë dhe që vëllai i madh, ky vëlla që tani duhet ta rruante e që s’i bënin duart, ta bitiste shkollën që e kishte nisur. Vëllai i vogël po çlirohej prej atyre hijeve që e kishin bërë më shpejt burrë, për t’ia zhburrëruar para syve të atin dhe vëllanë e madh, këtë që priste me tehun ndehur. Vëllai i madh buzëqeshi sërish dhe preku shkumën me gishtërinj. Kishte ardhur. Edhe vëllai i vogël hapi sytë e buzëqeshi. Duke e parë të qeshur e të ngazëllyer, vëllai i madh shtrëngoi kyçin e dorës, mbërtheu fort briskun dhe deshi të besojë se mbi vëllanë e vogël po rrinte ulur një fargjëje që ia davariste me dorë rrjedhën e vjetër të fatit dhe po i hapte një rrugë të re, për ta bërë sërish djalë edhe vëlla. Vëllai i madh mori ca shkumë, e vendosi në furçë, pastaj ngriti me kujdes briskun dhe u bë gati të hiqte fashën e parë nga fytyra e të vëllait.
“Po pas kësaj dite, kur vëllai i vogël të mos jetë më baba i fshehur dhe engjëlli pa fat i shtëpisë, çdo të jetë babai? Po kur të mos i përkasë më askujt veç vetes, gruas dhe fëmijëve që i flenë në brinjë, ç’do të ndodhë? Si do të ndihemi ne pa të, kaq vjet pasi ai na ka mësuar ta shohim dhe të gjejmë tek ai gjithçka, kur ai na ka shërbyer, na ka ndihmuar dhe na ka zëvendësuar edhe kur nuk kemi qenë? Po unë vetë çdo të jem pastaj, pasi ta rruaj e ta nis me duart, si të thuash, të dhëndërojë?, mendoi në heshtje, veç një grimëherë vëllai i madh dhe, me briskun fringo të ri në dorë ktheu kokën nga e shoqja dhe ndjeu frikën t’i qarkullonte ndër deje, nga venat dhe arteret drejt kapilarëve e sërish drejt zemrës, ngase mendoi pikërisht kështu. “Po unë vetë, çdo të jem pastaj? Kur im vëlla të mos jetë...?”
Sakaq ai mbylli sytë dhe ia afroi tehun drejt qafës së vëllait të vogël, pikërisht mbi damarin e buallit. Kapërdiu një xhumbë të madhe pështyme. Preku me gishtërinj lëkurën e ashpër dhe, para se tehu të ecte me të ngjethura mbi qime, ai dëgjoi trokthin e shqetësuar të pulsit. Dhe befas hapi sytë. Atëherë u kullua se gjithçka, edhe briskun në qafë, ai e paskësh bërë me sytë mbyllur, krejtësisht në terr. Vështroi fytyrën e vëllait të vogël. Asgjë nuk ishte më e qetë se ajo fytyrë që e vështronte buzëqeshur ndër sy.
- Ndoshta, do ishte më mirë ta linim me një krehje dhe kaq, vëlla, - iu kthye ai me një qesëndi prej bandilli. - Do të ishte më lehtë për të dy. Ka burra që s’e mbajnë dot briskun, - i tha.
Vetëm atëherë vëllai i madh u kujtua se duhet t’ia kishte zbutur që më parë të vëllait mjekrën me ujë të valë dhe me shkumë sapuni.
Ai zuri të shkumonte si i ndërkryer, si të donte ta mbushte e ta mbulonte sa më shpejt me të bardhë atë ngjyrë të thekur dielli, që i qe ulur mbi fytyrë vëllait të vogël, sikur donte të mbërrinte sa më parë tek ai takim i tehut me mishin, tek ajo prekje rrëqethëse ku metali i njeh dhe i shmang thellukat dhe vrajat në fytyrë, drejt asaj rrëshqitje që, duke ecur mbi mjekër, lëkurë e damarë, nxjerr faqe botës një çehre tjetër, një fytyrë të re burri.
Ai shkumoi, shkumoi e shkumoi gjersa nuk mbeti gjë pa u bërë e bardhë. Dritë. Vëllai i madh filloi ta ndjejë kapitje nga kjo duhi. Kishte punuar si i ndërkryer. Sytë po i fikeshin, në cepat e buzëve erdh’ e iu mblodh një pikël pështyme e mpiksur dhe nga qafa iu var drejt gjoksit një vilar i shndritshëm djerse. Qe stërpikur, qe lyer e llangosur i tëri me shkumë të trashë rroje. Përmes dihatjes ai mendoi se kishte ardhur çasti, se cilido qoftë fundi, do i duhej ta çonte gjer në fund punën e nisur. Ai ngriti sërish dorën, por kur pa fytyrën e vëllait të vogël, kredhur ëndshëm e symbyllur në kushedi se në cilën nga botën që i avitet njeriut teksa mbyll sytë dhe s’i takon asnjërës botë, por është diku, mbase në ato vise që i quajmë ëndërrim, ai u lëkund dhe aty për aty mendoi se ajo punë rojeje ende e pa nisur priste, mund të shtyhej ca dhe mbase edhe mund të lihej për fare.
Vëllai i madh hungëroi dhe shfryu nga goja e nga hundët të keqen e frymës së mbledhur në mushkri. Vëllai i vogël hapi sytë, i mbajti dorën që thuajse kishte mbështetur tehun mbi lëkurë dhe i tha:
- Desha të të kujtoj se e kam një lyth të vogël në qafë. Të kujtohet? Kujdes kur t’i vish anës, pra.
Vëllai i madh e lëshoi furçën në tas. Futi sërish briskun në ujin e përvëluar, e kaloi dy herë mbi pëllëmbë dhe ia tërhoqi basetat për ta tendosur rrudhat aty ku lëkura bën pala nën qafë.
- Lëre paksa të ashpër, mos e bëj zero, - i tha ai përhumbshëm vëllait të madh, - nuk dua të dukem çunak, sidomos sonte që martohem.
Vëllai i madh edhe të fundmen frymë të mbledhur.
“Po pas këtij çasti, kur vëllai i vogël të mos ishte më baba dhe engjëlli pa fat i shtëpisë, çdo të jetë babai? Po unë vetë, çdo të jem pastaj?, iu bë se dëgjoi sërish si kambanë në vesh, teksa mbështeti gishtërinjtë mbi faqe dhe u bë gati ta rrëshqiste teposhtë briskun e parë në faqen e të vëllait. Përpara se brisku të mbërrinte e të merrte qimet e qafës, aty tek damari i buallit, mollëzat e gishtërinjve prekën, ndjenë dhe njohën një vrajë të thellë, aty, mu dy gisht nën mjekër. Vëllai i madh mbajti dorën dhe u kujtua. “E njoh”, tha. “E ka që kur u rrah për të motrën. Dhe s’ishte as gjashtëmbëdhjetë vjeç djalë, kujtoi ai dhe e ngriti gishtin pak më lart, për të gjetur një vend të ri prej nga duhet të fillonte pastrimin e faqes. “Duhet ta filloj nga qafa duke e mbajtur briskun në të kundërt, tha vetmevete. Por, kur gishtërinjtë i gjetën dhe aty një tjetër vrajë, vëllai i madh tërhoqi dorën si ta kishte pickuar gjarpri dhe u kujtua se ajo e çarë qe mbyllur me gjashtë kapëse dhe me siklet, pasi teneqeja, përveçse e madhe, kishte qenë edhe e ndryshkur. Krejt. “Iu bë në fyt kur një vocërrak nga gjitonia ra në gropën që shuante gëlqere për pallatin me punë vullnetare”, kujtoi ai. “U hodh që ta nxirrte dhe u dreqos e u bë copash në teneqe të mallkuar.”
Vëllai i madh uli sërish për një hop briskun që vetëtinte në diellin e mëngjesit dhe filloi ta këqyrte vëllanë e vogël nëpër fytyrë. Kishte kudo plagë, vraja, blana, lytha të vegjël, gropëza, të çara e vijëzime sa do të mjaftonte vetëm një kalim i pakujdesshëm brisku, që fytyra e tij të lahej në gjak. Dhe sakaq e gjithë fëmijëria, koha e pakthyeshme kur ishin të pandarë, i kaloi brenda një çasti mes gishtërinjve dhe në hapësirën mes dy plagëve iu faneps një tjetër kohë: koha kur ata llangosnin njëri-tjetrin me bojë këpucësh e me kolinoz në gushë, nën hundë e në faqe për t’u bërë sa më shpejt burra me mustaqe të sajuara. Vëllai i madh u përqendrua nën vetull dhe e gjeti të paprekur atë shenjë. Kishte qenë një e çarë e thellë që mezi ishte mbyllur e shëruar. “Kjo është e imja”, tha vëllai i madh. “Iu bë kur...”
Vëllai i vogël ngriti dorën përsëri.
- Do të fillojmë, ajo jo? – e nguti ai.
Atëherë vëllai i madh mblodhi gjith’ ç’i kishte ende mbetur brenda duarve, kokës, rrembave dhe shpirtit, nxorri frymën, mbështeti briskun mbi faqe dhe, teksa rrinte tendosur, gati për ta rrëshqitur dorën teposhtë e për të lënë një rrugë, si ajo që skiatorët hapin duke prishur dëborën para se të bien në humnerë, befas foli:
- Nga t’ia fillojmë...? Vëllaçko?
Priti shumë gjatë për të marrë një përgjigje. Hamendi për një çast se mos të vëllait i kishte ndodhur tashmë ajo diçkaja e ligë që ky e kishte pritur t’i ndodhte dhe së cilës i qe druajtur që në sabaherë, kur dyshoi se degët e fatit kishin ngecur nëpër vrimat e barakës së berberit zdërngal dhe kishin mbërritur të kokolepsura gjer tek duart e tij. Vështroi qiellin pa asnjë gjurmë jete, por sërish, mendimi se i vëllai po flinte, se kishte marrë një sy gjumë aty nën rrezë, pak orë para se të shndërrohej përfundimisht në tjetër njeri, ishte më i fortë dhe e bëri të besonte prapë se lënda me të cilën i gatuajmë ato gëzime të pakta ishte tejet e rrallë dhe e mistershme.
“Madje dhe po firon”, guxoi të thoshte vëllai i madh.
Vëllai i madh guxoi të mendonte se i vëllai po shihte një ëndërr. Madje dikujt i buzëqeshi në gjumë. Mbase nuses, tha me vete. Por pas pak ndryshoi mendim, se dhe ai, si vetë ne, dinte fare pak për ata me të cilët ndajmë lodrat në fushë dhe ëndrrat mbi jastëk, dhe kjo, sidomos pasi dëgjoi që nga veranda zërin e trashë të të atit që e nxiste t’i luante duart:
- Se unë, në vërsën tënde, për kaq kohë kam rrjepur me gastar një berr të tërë e jo të mos rruaj fët e fët vëllanë, po hë, jepi!
Po. Pikërisht këtë vëlla, që në perëndim të diellit do të këpusë zinxhirët, për t’u mbyllur me kohë të mirë në liman të qetë, mes ujërash të patrazuar, “që ngjajnë me një fytyrë të pavrarë kurrë”, mendoi vëllai i madh për tjetrin. Atë vëlla, që gjithë jetën kishte qenë, siç thoshin të gjithë, “krah për nënën, kafaz për motrën dhe at’”. Atë vëlla që e priste pa u trazuar, me qafën ndehur, si manar. Dhe veten, që nuk dinte se çdo i ndodhte kur vëllai i vogël të mos ishte më baba, kafaz, krah dhe engjëlli pa fat i shtëpisë. “Çdo të jemi ne të gjithë, babai, motra, nëna dhe unë vetë, kur ai të mos jetë më ky që është? Kur të mos na përkasë më ne, por njerëzve të tjerë, atyre që sot po bëhen gati të mësyjnë në jetën e tij, duke na flakur jashtë nga parajsa jonë?
Vëllai i madh mëdyshej ende. Nuk e dinte dhe aq mirë, ndaj dhe luhatej: tani e donte apo e urrente më shumë se sa e donte të vëllanë, teksa ai qëndronte dhe priste ashtu, me qafën shtrirë, ndërsa tjetri priste gjithashtu me briskun gati. Ngrehur.

 

Tregimi i Arian Lekës në antologjinë  “Best Europian Fiction 2011”
Tregimi i Arian Lekës “Vëllezër në brisk” bëhet pjesë e antologjisë Best Europian Fiction 2011 e cila sapo është hedhur në qarkullim në tregun botëror të librit. Kjo antologji është pjesa e dytë të një projekti të përvitshëm kushtuar tregimit evropian, i cili i ka fillesat në vitin 2010. Seria drejtohet dhe përgatitet nga Aleksandar Hemon, shkrimtar i  njohur me origjinë boshnjako-amerikane, fitues i Çmimit MacArthur Foundation - të cili lexuesi shqiptar e njeh edhe përmes botimit të esesë së tij në antologjinë e shkrimtarëve më të mirë të Evropes Juglindore “Ata që jane ndryshe dhe qe i kemi pranë”, .... përgatitur nga Richard Swartz. Lajmi për këtë ngjarje letrare u botua para pak ditësh në faqet e Gazetës Shqiptare, ndërsa sot në Milosao po botojmë për lexuesin shqiptar, këtë tregim i cili renditet në antologjinë Best Europian Fiction 2011 krahas më të mirëve të tregimit europian.

3 Komente

S'kisha lexuar me pare asnje gje nga A. Leka. Ky tregimi me le me pershtypje te mire. Urime per pjesemarrjen ne antologji!

T'kenaqesh qe ne mengjes me nje tregim te tille,fantastik,do te thote qe dimri eshte ne grahmat e fundit,dhe pranvera,me sytha te shndritshem ja beh ne shpirt....Urme Arian Lekes.!!!!!!

Askush nuk e di se me ç’lëndë i gatuajmë ato gëzime të pakta, që na shndërrohen në helm dhe në maraz. Askush s’mund të thotë përse e kthejmë mbrapsht lëkurën tonë dhe përse gjembat, që i ruanim për botën, ia ngulim vetes gjer në kockë, thellë. Përse e paguajmë aq shtrenjtë, me çdo çmim, dëshirën e papërmbajtshme për t’u hapur, për të qenë bashkë, njëlloj, me të tjerët? Përse broçkullisim? Përse u këndojmë në kor atyre gjërave që s’u kemi besuar kurrë në vetmi? Pse falim? Pse qeshim? Përse i lëshojmë pe balonës sonë në ditë gëzimi dhe përse ndihemi aq të zbrazur më pastaj, kur shohim se shpirti është larguar nga vetja më shumë se anija nga spiranca që e mbante lidhur, për të mos plasur në cektì, në ditët me bunacë apo me erë të fortë dimri?

Une nuk e vazhdoj me nje tregim qe fillon kesisoji.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).