- Artisti kosovar hap ekspozitën e 50 në radhë në muzeun e artit bashkëkohor “Madre”. Janë 30 vepra, një pjesë e tyre retrospektive, por edhe të reja, që do t’i prezantohen publikut. Xhafa është i njohur për provokimet artistike me veprat e tij.

 

Silvio by sislej xhafaI njohur për veprat e tij provokuese, Sislej Xhafa prezantohet për publikun italian me një ekspozitë personale në muzeun e artit bashkëkohor “Madre” në Napoli. Ekspozita që do të çelet më 21 prill, do të qëndrojë për muaj të tërë e hapur deri më 12 shtator të këtij viti. Faqja zyrtare e muzeut ka lajmëruar tashmë aktivitetin, ku fotografive prezantuese të disa veprave të tij, i bashkëngjitet edhe një informacion mbi veprimtarinë krijuese. Ekspozita personale e artistit kosovar, e kuruar nga Mario Codognato, do të përfshijë rreth tridhjetë vepra të krijuara ndër vite, por edhe realizime të reja të artistit. “Again and Again” e realizuar në vitin 2000, “Future of old” e vitit 2001, “Clandestine Albanian Pavilion” performancë e vitit 1997, “Still Untitled” e vitit 2003, “Romeo e Zhuljeta” (2006), “Still untitled” (2003) etj. Vetëm një vit më parë, Xhafa u përfol në një pjesë të madhe të medias botërore, përfshirë edhe ato italiane, për krijimin e bustit gjigant të Berluskonit në rërë, një vepër e ekspozuar në galerinë “Roda Sten” në Goteborg të Suedisë. Duke e sjellë Berluskonin në pamjen e një bude në përmasa të mëdha, Xhafa tentonte të ironizonte figurën e Kryeministrit italian.

“Kërkimi artistik i Sislej Xhafës është një hetim mbi realitetet ekonomike, politike e sociale duke u bashkangjitur atyre edhe kompleksitetin e shoqërisë moderne. Në kërkimet e tij, për shembull në fenomenet e turizmit, klandestinitetit, ilegalitetit, Xhafa përdor një gjuhë minimale, në të njëjtën kohë ironike dhe kundërshtuese, duke u përballur me një gamë të gjerë mediumesh, nga vizatimi te skulptura, nga performanca te fotografia”, shkruhet që në nisje të artikullit prezantues të galerisë “Madre”. Vetë Xhafa e quan një ekspozitë shumë të rëndësishme për të, duke shpjeguar se “është retrospektivë me vepra të vjetra, por edhe punime të reja. Meqenëse unë nuk besoj në retrospektivë, do të prezantoj 50 për qind vepra të reja”. Ai ka shtuar se ekspozita e tij e pesëdhjetë me radhë nuk do të kufizohet vetëm brenda Italisë. “Ekspozita pas Napolit do të lëvizë nëpër muze të vendeve të ndryshme europiane”, ka thënë ai. Sislej Xhafa ka ekspozuar në shumë vende të botës, ndërsa është një nga artistët shqiptarë më të njohur në arenën ndërkombëtare të artit bashkëkohor. “Është një ekspozitë shumë e rëndësishme për mua, sidomos nëse merret parasysh pesha e këtij muzeu. Në këtë muze ekspozita personale para meje kanë pasur artistët si: Robert Ranschenberg, Piero Manzoni, Bruce Nauman, Jannis Kounellis, George Baselitz, Alighiero Boetti…”, ka thënë ai.

Sislej Xhafa lindi në Pejë në vitin 1970. Aktualisht jeton dhe punon në Nju Jork. Ai ka prezantuar punimet e tij në ekspozita të shumta në vende të ndryshme të botës si Kaliforni, Itali, Turqi… Për punën e tij artistike ai është shpërblyer me çmime të shumta.

“Realiteti është më i fortë se sa arti. Si artist unë nuk dua të reflektoj realitetin, por dua ta marr në pyetje”, kishte thënë Xhafa në një intervistë për “Gilane Taëadros”, të botuar në katalogun e ekspozitës “Transmission Interrrupted” në “Modern Art Oxford” në vitin 2009. “Ai është një artist i cili vepron plotësisht dhe në mënyrë paradoksale, pa bërë ndarje”, është vlerësimi që i ka dhënë Achile Bonito Oliva për të. “Duke u marrë me tema universale si të drejtat njerëzore, emigrimi, udhëtimi, puna artistike e artistit është sa politike, aq edhe e lehtë dhe e drejtpërdrejtë. Nga tematika personale (identiteti i tij ballkanik është gjithnjë prezent), marrin fill tema universale përmes performancave ironike, cinike ashtu siç ishte performanca e vitit 1997 ku ai mori pjesë në Bienalen e Venecias si përfaqësues i “Pavijonit Klandestin”. Artisti heton realitetin ekonomik dhe shoqëror me mjete të paparashikueshme, në një gjuhë artistike që orientohet drejt skandalit për të stimuluar reflektimin mbi plagët e shoqërisë moderne globale. “Më shërben kreativiteti për t’i bërë radiografinë e për të nxitur debat mbi institucionet, ekonominë, turizmin, ilegalitetin e detyruar dhe marrëdhëniet gjeografike”, ka thënë Xhafa duke përshkruar veprën e tij.

Në foto: Silvio, S. Xhafa

14 Komente

najs, veri najs. smiley komplimente dhe urime.

PS: Sislej? Kush e shan evlatin kaq keq bre? smiley

ca emri eshte ky pash nerin... di ndonjeri te ma heqe injorancen? smiley

hallall. anglisht e ke emrin, hot -

 Në foto: Silvio, S. Xhafa

Fantastike!! WOW!

 Bravo !!!

 Kërkimi artistik i Sislej Xhafës është një hetim mbi realitetet ekonomike, politike e sociale duke u bashkangjitur atyre edhe kompleksitetin e shoqërisë moderne. Në kërkimet e tij, për shembull në fenomenet e turizmit, klandestinitetit, ilegalitetit, Xhafa përdor një gjuhë minimale, në të njëjtën kohë ironike dhe kundërshtuese... 

Kam nevoje per ndihme, se jane disa gjana qe s'po i kuptoj.

Sisley Xhafa, nqs i ban t'gjitha ato qe kam "nxi" dhe "perkule" ma siper, dmth se asht nji artist bashkohor, fleksibel dhe i shkollum... qi don me thane; me nji bagazh dijesh, filozofi jetet, qi e lejon dhe ban me e mendu artin, jo vetem thjesht si nji pikture apo skulpture por shum pertej... si dicka shume me gjere/madhe se sa aq.

 Per kte e pergzoj dhe e vlersoj. Duke kene se un s'kam pase mundsine qi me ndjeke dhe shiku punet e tij t'deri tanishme(pervec ksaj fotoje qi keni vu ktu), s'mundem me pase nji opinjon per te si artist.

 

 Sidokjofte, do kisha dasht qi dikush qe ka lexu dhe ka informacion per Silvio Berlusconi-n (dhe jo nga dikush qi asht thjesh tifoz i 'taljonve qi kane fitu kupen n'lojen e topit), me kene aq i sjellshem dhe me m'tregu se ku qendron provokimi apo ironizimi qe autori/artisti ban me kte veper (e paraqitur ne Fig. 1)? Kuptohet, du me m'fole dikush qe mendon se ka po aq dijeni/informacion (apo bot'kuptim me t'gjere) sa kam une, per filozofine (e artit) dhe mnyren se si ndikon nji veper arti, si ngacmues i sistemit (tuaj) psiko-emotiv... 

Sepse, nder t'tjera, un mendoj se nji statuje gjigante prej ranet e berluskonit, asht VETEM nji hap i mendum mire per publicitet t'garantum n'itali dhe n'BE (si foto e perdorun n'broshure).

 

Grazie, in anticipo!

"Sidokjofte, do kisha dasht qi dikush qe ka lexu dhe ka informacion per Silvio Berlusconi-n (dhe jo nga dikush qi asht thjesh tifoz i 'taljonve qi kane fitu kupen n'lojen e topit), me kene aq i sjellshem dhe me m'tregu se ku qendron provokimi apo ironizimi qe autori/artisti ban me kte veper (e paraqitur ne Fig. 1)? Kuptohet, du me m'fole dikush qe mendon se ka po aq dijeni/informacion (apo bot'kuptim me t'gjere) sa kam une, per filozofine (e artit) dhe mnyren se si ndikon nji veper arti, si ngacmues i sistemit (tuaj) psiko-emotiv... 

Sepse, nder t'tjera, un mendoj se nji statuje gjigante prej ranet e berluskonit, asht VETEM nji hap i mendum mire per publicitet t'garantum n'itali dhe n'BE (si foto e perdorun n'broshure)."

 

smiley Kjo me kujton keshillen qe zakonisht jepet neper kurse gazetarie: perpiquni te shmangni ironine, ne rastin me te mire nuk jua kuptojne, ne rastin me te keq jua marrin fjale-per-fjale*.

Them qe per te kuptuar provokimin e Xhafes, s'duhet thjesht te njohesh Berlusconin. Duhet te njohesh Xhafen, meqe Berlusconi eshte subjekti i vepres (s'eshte as "porositesi" i saj jo). 

Ne kuader te pervojes personale te Sislejt ne Itali dhe sidomos brenda kerkimit te tij artistik e ideologjik (veprat i quan "aksione" dhe intervistat i ka "te angazhuara&quotsmiley, shprehur nepermjet mesazhesh te qarta (Komisariate policie pajisur me mobilje "te epokes" ku serviren pije te shtrenjta; "nxenes te keqinj" ne tabela nderi; Garibaldi pa kale...), por edhe duke e vezhguar Silvion (permasa 5 metra me 8, ne mos gaboj; nentitulli "thinking Buda"; buzeqeshja e perçudshme e zmadhuar), pra duke llogaritur te gjitha keto provokimi eshte i qarte.

 

*Prove eshte titulli i nje artikulli publikuar nga agjencia Noa (shqiptaret duhet te kene qene te vetmit qe e hengren sapunin e Berlusconit per djathe): http://lajme.shqiperia.com/lajme/artikull/iden/416490/titulli/Sislej-Xhafa-glorifikon-Berluskonin

 Faleminderit Finisterre, por pervec kshillave se si t'i ngjasosh msusit gjuhes-leximit, pjesa tjeter sikur... s'nuk... se di, nejse.

Them qe per te kuptuar provokimin e Xhafes, s'duhet thjesht te njohesh Berlusconin. Duhet te njohesh Xhafen, meqe Berlusconi eshte subjekti i vepres (s'eshte as "porositesi" i saj jo).

Ok, ti je tuj m'thane qi spektatori art'dashes asht i detyrum me njoft e me lexu per Sislej Xhafen per me kuptu vepren e tij? Kur gjendesh para nji imazhi te "La Gioconda" a.k.a "Mona Lisa"(shembull banal), s'asht fare e nevojshme qi me marre dhe me lexu per daVincin per me mendu t'pakten cerekun e gjanave qe thone e shkruajne kritiket e artit (t'specializume n'vepra t'tilla), asht dicka instiktive. 

Arti, shikohet/degjohet/preket... ndjehet. Ti je duke ndryshu rendin e gjanave me kto qe thu. Ti kur gjendesh n'Pinakoteken e Breras n'Milano apo n'Louvre n'Paris apo Museo del Prado n'Madrid apo n'Museun Metropolitan n'New York, ndodhesh para vepres. Je vetem ti dhe vepra (kuptohet qe artisti asht gjithmone i pranishem, asht n'veper!), por nuk asht e domosdoshme me njoft Rembrandtin apo Van Gogun apo Dalin apo Giacomettin per me degju/ preke dhe ndi nji veper. Ndoshta nuk je n'gjendje me shkru essena apo me ba nji komment/kritike t'mirfillte t'vepres por me kuptu se kur autori provokon dhe ironizon, nuk asht aq e vshtire.

Ne kuader te pervojes personale te Sislejt ne Itali...

A je tuj u mundu me thane se Sislej pse ka studju n'Firenze, ka kene ma afer jetes politiko-ideologjike t'italianeve se sa t'pakten 1million shqiptare qi ndoshta punojne n'ndertim apo shofera kamionesh apo neper fabrika por qi jetojne apo kane jetu per nji periudhe ne Itali? 

Dmth une qi kam jetu n'Itali, kam punu n'restorante, kam shku n'shkolle(nder t'tjera, shum, histori arti), kam lexu, jam mundu me dokumentu jeten politiko-shoqnore t'italianve, jam mundu me kene pjese aktive e jetes letrare-filozofike-artistike t'italianeve, duhet t'jem n'gjendje ta kuptoj kte veper 5 me 8 meter, apo jo? Ja pra, se kuptoj kte provokimin dhe ironine n'bustin e Silvios.

Edhe nji here, Sislej Xhafa mundet me kene shum i ngritun dhe i ndritun si artist dhe ideolog, dhe mundet me pase nji karriere t'pasun artistike pas kraheve, por kte ironine dhe provokimin n'vepren n'fjale, se kuptoj. 

Ti mund t'thushe se fakti qe vepra asht e bame rane, pershkruan vete vepren, apo politiken dhe jeten e Silvios. Por un s'mendoj ashu, lexo per Sivion dhe ke me kuptu qe perandoria dhe kulti i Berluskonit asht i ngritun mbi baza e themele solide. Berluskoni asht monopol! Berluskoni asht nji xhentellmen qi ja ka nise prej hicit dhe asht rrit duke u transformu n'berluskonin kurvar te tangave dhe sytjenave, berluskoni karizmatik qi i prek b-then deputeteve femna n'camera dei deputati, por qe ka n'dore Italine ama!

Meqe ra fjala, ndoshta nji Berluskon(statuje) qe vesh nji xhakete t'bame nga rrexhipetta e perixoma do kish qene me banal, por me siguri me provokus dhe ironizus.

...buzeqeshja e perçudshme e zmadhuar...

?!

 

 "Ok, ti je tuj m'thane qi spektatori art'dashes asht i detyrum me njoft e me lexu per Sislej Xhafen per me kuptu vepren e tij? Kur gjendesh para nji imazhi te "La Gioconda" a.k.a "Mona Lisa"(shembull banal), s'asht fare e nevojshme qi me marre dhe me lexu per daVincin per me mendu t'pakten cerekun e gjanave qe thone e shkruajne kritiket e artit (t'specializume n'vepra t'tilla), asht dicka instiktive." 

Seriozisht e ke? Deri tek komenti i pare po flisje per nje njohje te filozofise te artit, ndersa ne kete koment ve ne te njejtin kriter vleresimi artin e shekullit 16 me artin e shekullit 21? Ne cfare filozofie arti u lejoka kjo? Patjeter qe spektatori art dashes eshte i detyruar sot te njohe autorin per te kuptuar vepren. Ne mos autorin, te pakten nje element diskursiv te mjaftueshem rreth punes. Me qe je edhe i fushes se filozofise dhe historise se artit, me thuaj, me te njejtin kriter qe mat Mona Lizen mat edhe Shatervanin e Duchamp? 

"Arti, shikohet/degjohet/preket... ndjehet. Ti je duke ndryshu rendin e gjanave me kto qe thu." 

Edhe nje here. Rendi i gjerave eshte ndryshuar (anipse jo permbysur) nje here e pergjithmone gjate shekullit te 20, deri aty sa pati edhe art te ashtuquajtur konceptual, i cili nuk shikohet/degjohet/preket, por konceptohet, thene ndryshe, art jo shqisor por cerebral. Por si dashamir i historise se artit, besoj se duhet ta dish e ta respektosh kete fakt, nderkohe qe si kritik besoj se duhet te jesh i hapur ndaj rendeve te ndryshme te gjerave e te mos perdoresh kritere kaq strikte, aq me teper qe jane kritere krejt anakronike.

 Un ve ne te njejtin kriter impaktin viziv qe ka nji veper arti pak randsi ka se a asht pikture apo skulpture (apo found art ?), fundja si ne cdo epoke tjeter, edhe n'kte tonen ka rryma filozofike qe i interpretojne gjanat ne mnyra t'ndryshme nga rrymat tjera. 

Meqe ty t'dukem se jam i fushes se filozofise dhe historise artit, po t'vej dica n'dukje; heren e fundit qe e kam kontrollu Luvrin, gjendej vetem nji Mona Lisa, kurse "Shatervane" kishte plot. Ca, ato me modernet, sherbeshin dhe u perdorshin si vend ku hidhet sh-rra e ca tjere (t'epokave dhe ngjyrave t'ndryshme) ishin per display.

Vepra n'fjale e Sislejt asht Bust, dallohet fare lehte nga t'gjithe qe nji artist ka punu per me e ba, pak randsi ka a t'ka kap sh-rra apo jo, dmth nuk ka njeri qi mundet me i psh-rr siper sepse se din se ca asht, pa dasht me fy apo nenvletsu punen e Duchamp. 

Busti i Sislejt, nga ana teknike asht i punum mire. Por prape... provokim dhe ironizim!?

 "Un ve ne te njejtin kriter impaktin viziv qe ka nji veper arti pak randsi ka se a asht pikture apo skulpture (apo found art ?), fundja si ne cdo epoke tjeter, edhe n'kte tonen ka rryma filozofike qe i interpretojne gjanat ne mnyra t'ndryshme nga rrymat tjera." 

Po kjo nuk ka pike kuptimi. Si mund te vesh ne te njejtin kriter impakti viziv nje pikture me nje found object, Mona Lizen me nje oturak. Piktura mund te kete per qellim impaktin viziv, nderkohe qe found object ka per qellim procesin, momentin dhe impaktin e gjetjes. Qe ketu bie kriteri i njejte, pasi qellimet ndryshojne. Nje pune arti mund te kete per qellim te jete e bukur, nderkohe qe nje tjeter mund te kete per qellim te ta shpifi, si psh punet e Paul McCarthy. Eshte krejt normale. Ama, bukuria nuk eshte kriter, e nese eshte, nuk eshte as i vetmi, e as me i larti prej kritereve. Nje pune mund te kete per qellim impaktin viziv, nje tjeter mund te kete qellim impaktin konceptual. Por kjo nuk ben njeren me mire se tjetra. Nuk ka rendesi fare mediumi. Eshte jashte loje ne kete muhabet.

Une e kuptoj qe ti kerkon te gjesh se ku qendron provokimi. Madje veshtire ta gjesh duke u nisur thjesht nga fizikaliteti i punes, nga materiali, mediumi, etj. Do ishte provokim thjesht ne nivelin e shqisave po qe se do e kerkoje kete provokim vetem aty. Por kjo eshte pak e gabuar. Arti nuk eshte thjesht ajo qe eshte, "mere physicality." Eshte me shume, prandaj dhe eshte art.

Nese vertete kerkon te kuptosh se ku qendron provokimi, lexo fjalet e vete Xhafes. E nese prape nuk bindesh, so what. Pjesa me interesante eshte qe nuk ke pse bindesh. As une nuk jam i bindur qe ky eshte provokim. Perkundrazi, me duket thjesht nje portret tipik, duke filluar qe nga madhesia, e deri tek materiali i perdorur, flet gjithcka jo per nje provokim, por thjesht per nje portret te zakonshem.

Nese do perpiqesha te gjeja provokimin thjesht tek fizikaliteti i punes, pa u nisur fare nga c'thote Sislej, do thosha se Sislej ia arriti serish te fuse nje pyke ne kufirin mes artit eksperimental dhe artit shteteror apo institucional. Thjesht duke provokuar kete dallim, per mua provokimi quhet se qendron. Si e ka arritur kete? Nese do hynte ne loje teknika ketu, do hynte ne anen e artit shteteror dhe institucional. Institucioni, teknika, pretendojne nje lloj imortaliteti, ashtu si Mona Liza ne Luver. Por perballe kesaj ke materialin e perdorur, kala rere, nje dallge dhe prishet.

Ndoshta ky eshte edhe mesazhi mbi Berluskonin: Sa do i madh, impozues, veshur me institucionin e shtetit, eshte thjeshte kala rere, do vije nje dallge dhe do e prishi. Me shume mund te thuhet ne lidhje me Berluskonin e Xhafes, por bie shume gjate. Mjafton te shtoj se ne dy fjalite paraardhese mund te zevendesosh atje ku eshte shkruar "Berluskoni" me "art" dhe do qendronte pak a shume njesoj. Mbase Berluskoni dhe arti jane njesoj per Xhafen: pretendojne shume por mjafton nje dallge per t'i rrezuar. Mbase... mbase... mbase... Te pakten kritike kaq te rrepte te ngurte e anakronik mos jemi. If it doesn't provoke, fuck it, don't talk, but if it does, take liberties.

 p.s. Vetem se thote Luvri, pa dhe ka vulen e te qenit art? Luvri, tourist trap, qenka autoritet. Po sikur te kishte dhjetra mona liza dhe vetem nje Shatervan ne Luver? How is that criteria?

Une s'dhashe keshilla. Sidoqofte...

Tani per ato te tjerat, mund te te them qe une s'jam aq e sigurt qe nje pjese e admirimit qe provojme kur shohim Giocondan nuk na vjen nga edukimi. Prova do te duhej bere me ndonje njeri qe s'ka patur asnje kontakt me artin, perndryshe ne i njohim veprat e medha qekur jemi te vegjel, nga burime nga me te ndryshmet. Por kjo çeshtja e universaleve ne art eshte edhe çeshtje artikulimi historik (siç thote Luliani me siper).

Ti po me thua qe ke qene ne Itali. Di ndonje rast kur admirimi per ndonje figure te politikes italiane bashkekohore te jete shprehur duke i ngritur nje bust 5X8? Gjesti quhet provokator kur thyen nje rend te paravendosur gjerash, kur nderfut nje element te ri, e ve ate kokeposhte, e troshit. 

Nese ne Shqiperi dikush do te kishte bere bustin e Berishes, ta zeme, ne ato permasa, me siguri qe provokimi s'do te kuptohej (sic nuk eshte kuptuar ai me Berlusconin), meqenese ne e kemi ende te fresket kujtimin e shtatoreve te Hoxhes. Nese do t'ia benin bustin ne pozen e Leninit, gjerat do te ndryshonin pastaj...

Per figuren etike dhe politike te Berlusconit pastaj s'dua te hyj ne debat dhe fakti qe tangat e tij vazhdojne te sundojne kete vend, nuk flet mire per tangat, thjesht flet keq per kete vend. 

Mona Lisa ishte dicka e momentit, nji shembull banal. S'doja t'krahasoja daVincin me Xhafen, thjesht desha me thane se artisti me nji veper tenton me shpreh dicka... kerkon me na ngacmu duke na vu perpara nji skulpture apo pikture, n'kyt rastin e Silvios artisti mundohet me na provoku me ironi, apo jo? A ja ka arrit qellimit? 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).