“Vdekja është e çuditshme, dhe duke qenë e tillë, është gjithnjë një nga lojrat më të preferuara nga njerëzit, si kalamaj të përjetshëm që jemi. Njeriu ka qenë gjithnjë qënie kurioze, dhe kurioziteti ka qëndruar gjithnjë mbi gjithçka. Jemi qënie kurioze para se të jemi altruistë, egoistë, socialë, simpatikë apo antipatikë. Dhe vdekja si mister i përhershëm ka qenë e do të jetë një tërheqje e pafund për njerëzit. Asnjëherë njeriu nuk diti ta njohë vdekjen. Edhe pse dikush është munduar ta përshkruajë, bilez bilez i kanë dhënë edhe formë në piktura e legjenda, prapëseprapë vdekja mbetet një mister i pazgjidhshëm. Asnjëherë nuk do ta dimë si është vdekja. Do të mundohemi ta përfytyrojmë, por s’do ta dimë kurrë si është në të vërtetë. As Llazari nuk mundi të prshkruajë vdekjen, pjesërisht ndoshta edhe për shkak të natyrës së brishtë njerëzore, pasigurisë që na karakterizon. As Llazari nuk ka mundësi të ketë qenë i sigurtë nëse vdiq, apo nëse e takoi vdekjen të personalisht. Edhe në rastet kur na vdes dikush që e duam shumë, gjithnjë mbetet një mundësi që të duam të besojmë se ai dikush nuk ka vdekur. Gjithnjë, edhe pse në përditshmëri e pranojmë, në vetvete nuk do ta pranojmë kurrë se me të vërtetë ai dikush që duam ka vdekur. Mund të ketë ikur diku larg, mund të mos ketë egzistuar kurrë, mund të vijë nga çasti në çast dhe të trokasë në shpatullën tonë e me një buzëqeshje prej fëmije trozovaç të na kujtojë se jemi qënie krejtësisht të pasigurta e të pafuqishme”.

Dhe ngadalë ndjeu një peshë të butë që rëndoi mbi supin e tij. Në pasigurinë e tij nuk diti çfarë të mendojë. Ngurroi të kthehej. Shpresonte me të vërtetë që vëllai i tij, Korabi, ai i madhi, të ishte kthyer, qoftë edhe si hije, qoftë edhe për pak, sa ta përqafonte, sa ta shihte njëherë, ashtu siç kishte shpresuar me mijëra e mijëra herë, sa herë në turmat e mëdha të qyteteve të huaja kishte dëgjuar zëra që i dukej sikur e thërrisnin, apo sa herë kur ishte zgjuar nga ëndrrat ku rrinte me vëllanë dhe kishte shpresuar që zgjimi të ishte ëndërr e ëndrra jetë. Nuk diti ç’të bënte. Nuk e diti as se zgjati koha që ai ndjeu dorën në sup, por kur pa se dora po largohej u kthye. Nuk ishte i sigurtë se sa i fortë ishte zhgënjimi në sytë e tij kur para syve të tij nuk ishte Korabi, nuk ishte as një hije, nuk ishte asgjë nga bota e përtejme, por Aurora. Aurora e Hasan Lames, një vajzë e katundit të tij, një vajzë simpatike e katundit të tij, piktorja e tabllos me Lisin Plak, i cili tashmë ishte një hije në kujtesën e banorëve të fshatit të tij. Dhe ashtu mbetën për pak sy më sy, sa për tu çmallur me vendin e vet, secili në sytë e njëri tjetrit, sa për tu mësuar me njëri tjeterin, sa për të fshehur në skutat e errëta të shpirtit kujtimet e vjetra të cilat është turp t’i marri vesh kush. Dhe ndoshta ai moment aq magjik që kishte të bënte më shpirtin e secilit dhe që të dy ia besuan syve të njëri tjetrit ishte shkëndija e parë e një jete të re.  

Dikur i ulën kokat, i shkundën pakëz, si kuajt në bjeshkë jelet e tyre dhe sakaq iu kthyen njëri tjetrit me një buzëqeshje. Sa kohë kishte që nuk shiheshin. E kush mendonte se një ditë do të takoheshin në kryeqytetin e botës, në një ekspozitë të vajzës nga Shkinaku, Aurora Lames. Atëherë kur ishin parë për herë të fundit, Flamuri ishte i kërrusur nga hallet rënë shpejt mbi shpatullat e tij e Aurora e kërrusur nga pamundësia për të jetuar ëndrrat e saj me të cilat e kishte mbushur shpirtin plot e përplot. Nuk është se kishin patur ndonjë muhabet të madh më njëri tjetrin. Nuk mbanin mend as nëse kishin patur simpati apo antipati për njëri tjetrin. Bilez bilez as nuk mbanin mend në të vërtetë nëse e kishin parë ndonjëherë njëri tjetrin.

Flamuri tashmë nuk ishte i sigurtë as nëse e mbante mend me të vërtetë këtë vajzën flokëzezë apo thjeshtë e kishte fiksuar nga televizori. Dhe kur kishte parë në autobuzët e qytetit reklamën e ekspozitës së saj mezi kishte pritur për ta vizituar. Kishte parë disa riprodhime të pikturave të saj, peisazheve plot dritë e lule, plot ngjyra e mrekulli, me shkëmbinj të bardhë si bora e më përrenj ngjyra ngjyra si diamante, dhe e kishte lidhur vendlindjen e tij me këtë piktore të re. Ishte i bindur se kjo i mungonte vendit të tij. Njerëz që të dinë të zbukurojnë vendin, të marrin më të mirën dhe ta përjetësojnë. Ja ashtu si Lisin Plak në këtë tabllon këtu pas shpinës së tij. E të dinë edhe të marrin legjendat ngjyra ngjyra e ti hedhin në telajo a pentagrame që brezat që vijnë të kenë me se të jenë krenarë. Se cuba e hajdutë është kollaj të ketë një komb. Por që kombet të mbahen mend duhet të prodhojnë artistë e art, ndryshe janë të destinuar të kalben në rrjedhën e historisë, duke humbur nga pak nga pak edhe aftësinë për tu ngritur fantazmë.

Edhe Aurora kishte ëndërruar gjithnjë që edhe patriotët e saj të dinë të ngrihen një ditë mbi veten dhe të mund të kenë kohë që ta shijojnë të bukurën. Të marrin prej vetes atë më të bukurën dhe të ngrenë me të shtëpia me qoshe të latuara, me tavane të bukura prej druri të gdhendur me kujdes, të bëjnë çezma me mozaiqe prej jetës së tyre, të kthejnë në simfoni këngët e vajet e tyre, të ngrenë një xhami a kishë me shpirtin e tyre që kujdeset për të, kishte shpresuar pa fund që dikush prej tyre të mund të linte një ditë punën dhe të vinte të shihte ekspozitën e saj. Dhe ja ku ishte Flamuri, i fundit person në të gjithë fshatin e saj që priste të shihte. Por për më tepër, pasi kishte bërë xhiron e sallës, ishte ndalur me rradhë të pikturat e saj, edhe te ato më komplekset edhe te peisazhet e lehta. E kishte parë të buzëqeshte e të trishtohej, të ndalej e të kthehej përsëri, dhe e kishte përjetuar bash si një overture të Bethovenit xhiron e tij nëpër sallë. Dikur ishte shkëputur prej njerëzve që e rrethonin dhe i ishte afruar.

Kur i dha dorën ndihej ashpërsia e dorës së një muratori. Ndihej aroma prej mashkulli e tij, dhe ai e ndjeu në butësinë e dorës së saj, brishtësinë e bukurinë e femrës që ndoshta nuk kishte guxuar as ta ëndërronte. “Nuk është aq e vështirë të jesh i lumtur. Mjafton një buzëqeshje, një përkëdhelje, një fjalë e mirë dhe gjithcka bëhet e bukur” mendoi Flamuri atë çast që ndjeu retë të daraviteshin nga shpirti i tij. E megjithatë një mjegullz rozë ndjeu që po i pushtonte mendimet e po i vinte inat se nuk arrinte të kujtohej se për çfarë po mendohej pak më parë.

-Hë “malok”, të zura? – tha ajo.

-Po, patjetër, të gjithin!- ia ktheu Flamuri ndërsa mezi duronte shikimin e një palë syve larushë që po e pushtonin pak e nga pak. Ndoshta ngaqë ende shijonte peizashet e asaj ekspozite dhe malli i vendlindjes i shtohej edhe më shumë kur shihte ato sy.  – ma ngrite kurthin me artin tënd. Arti nuk njihka prejardhje. … Ai qenka thjesht art.

-Po, por nuk e di pse kam ëndërruar që një ditë një “malok” prej atdheut tim ti shohë kuadrot e mi. Dhe të shoh nëse kam arritur të shpreh atë që dua me to.

-Eh, këto duhet t’i shohin profesorët e medhënj e gazetarët e kritikave. Unë nuk marr shumë vesh. Thjeshtë një malok, bilez edhe i paatdhe, jam.

-Ashtu jemi të gjithë, se ato malet tona mjaft të rëndë e kanë hijen, po shumë të padurueshëm janë. Si shumë të lodhur ishin nga ndrydhja se kur u shkundën na hodhën të gjithëvë në katër anët e botës. Eh! – psherëtiu vajza syshkruar,– e bukura e jetës është se çdo ditë mundet të jetë pikënisja e një jete të re. Ajo s’ka cak. Meqë ra fjala, unë jam Aurora Lame. Ti je Flamuri?!

-Ah, unë jam Flamur Boka. Dhe duhet të them që jam krenar që po flas me ty, Aurora Lame!  – Ndjeu se po skuqej ngadalë, ndërsa Aurorës i bëri shumë përshtypje fakti që ishte e mundur të takonte ende një djalë në një nga kryeqytetet e botës që do të skuqej para nëj vajze.

Dolën bashkë prej ekspozitës dhe u endën rrugëve të qytetit të huaj, nën pushtetin e magjishëm të së bukurës, të arkitekturës mijëravjeçare që endej mbi kujtimet e tyre të përzira keqas me ëndrrat…

Edhe pse e famshme tani, Aurora kishte patur mjaft kohë të mësonte se jeta të hedh atje ku ndoshta se ke vendin, ose se ndoshta vendet ku gjenden njerëzit nuk duhen përçmuar asnjëri. Dhe arrinte të ndjente që ky djalë nga fshati i saj ishte i pjekur. Kushedi se nga e ka përplasur jeta. Por asaj i pëlqen sinqeriteti i Flamurit, heshtja e tij, naiviteti I tij, i pëlqen edhe që ai beson në disa parime, dhe që ka mësuar të besojë në to pasi ka kaluar jetën në liri, dhe ka ndjerë nevojën, pa ka besuar. Ashtu siç ka nevojë ajo të besojë në diçka, tash pas sa kohëve në liri. Dhe kjo i afroi me njëri tjetrin edhe më shumë. Nevoja për të patur dikë shok, nevoja për të folur me dikë si të barabartë. Për të qenë dy të panjohur me shumë të përbashkëta. Njëri murator i rëndomtë në tregun e madh të krahut të punës, puna e të cilit matet me metra katrorë, e ajo një piktore e njohur, puna e së cilës nuk matet dot nga askush...

***

Ndoshta do ishin bërë shumë shokë dhe nuk do të mund kishin nisur kurrë një marrëdhënie dashurie sikur të kishin patur tjetër moshë. Por ishin në një kohë kur kishin nevojë të dy për të patur dikë shok dhe dikë të dashur. Se vjen një ditë e lodhesh duke fjetur vetem, duke kërkuar dhe jetuar aventura me të cilat gënjen veten se po jeton. Vjen një çast dhe e kupton se edhe dashuriçkat rastësore janë bërë si bisedat e zakonshme të njerëzve, të njejtat fjalë të thëna nga të gjithë, me të njëjtin ton e me të njëjtat gabime që i bëjnë shprehjet më interesante. Dhe ke nevojë për dikë, për dike me të cilin te jesh i barabartë, të mos e “gjuash” e të mos të “gjuajë”, të mos kesh nevojë ti hiqesh se di më shumë e së bashku të nisesh të kërkosh të gjesh kufinjtë. Sidomos pasi që i ke kaluar të gjitha kufinjtë që turma i kanë vënë vetes. Dhe kush më mirë se ata të dy ia kuptonin këtë nevojë njëri tjetrit. Ndaj nuk e kuptuan kurrë se cili puthi i pari. Vetëm se një ditë, pas një shëtitje bregut të Tiburit, ata u kthyen në shtëpinë e saj, dhe e gjetën veten duke u puthur e duke u zhveshur. Flamuri i lumtur qeshi. Qeshi edhe Aurora. Qeshën të dy. Qeshën me nevojën që kishin për njëri tjetrin.

-Ishe ti që ia nise- tha Aurora ndërkohë që vazhdonte të zhvishej.

-Jo ishe ti. Unë thjeshtë iu përgjigja puthjes tënde.- tha Flamuri ndërsa e pushtonte.

Ndjenë se nuk do të mund të jetonin më pa njëri tjetrin.

***

“Nuk ka si shtëpia jote. Shtëpia ku të mund të kthehesh çdo ditë pas pune e ku mund të mos zgjohesh në mëngjes para se të dalë gjumi, e ku të mundesh të sillesh rreth e rrotull pa e venë re se si je veshur apo nëse je veshur fare, ku rrobat të vijnë më të ngrohta, ku aromat të janë më të këndshme, ku je ti e mundesh të jesh ti. S’ka si shtëpia. Ndoshta prandaj i kemi harxhuar gjithë ato para ne shqiptarët duke bërë shtëpi mbi shtëpi e ku asnjëherë nuk ndihemi si në shtëpi ndaj të nervozuar ngremë edhe një kat tjetër. Por besoj se shtëpia është diçka tjetër, diçka që nuk ka të bëjë me sasinë e tullave e betonit të derdhur, por me sasinë e dashurisë e të ngrohtësisë që të fal. Por nëse unë kam ndenjur gjithnjë rrugëve, a ka një vend të cilin të mund ta quaj shtëpi? Çfarë duhet të bëj që të ngre një shtëpi?”

Këto mendonte Flamuri  ato ditë që ishte i sëmurë, rrinte brenda dhe ndiente se diçka i mungonte. E kishte ndjerë gjithnjë. Ndoshta ngaqë kishte vuajtur shumë e kishte frikë të ishte i lumtur, prandaj mjaftonte pak arsye që të ndihej shumë keq. Ndoshta ngaqë kishte humbur shumë, donte shumë, ... e ajo çka donte më shumë ishte dashuria. Kishte shumë nevojë për dashuri. Dhe sado e mirë dhe e dhënë të ishte Aurora, Flamuri prapë do kishte nevojë për njerëzit e tjerë. Do kishte nevojë për nënën, për vëllanë për motrën, ashtu të gjithë bashkë, jo perfektë në marrdhëniën e tyre, por që prapë kishin nevojë për njëri tjetrin. Ashtu i mbyllur në vetvetë siç ishte, ai kishte nevojë për njerëzit. Dukej i fortë, por ishte aq i brishtë sa kishte rrezik të thyhej.  

“Po ne a s’ia kemi aspak borxh vendit tonë që ta ndihmojmë të ngrihet?! Ia kemi borxh ta ndihmojmë të krijojë artine  vet, të ngrejë ndërtesat e veta, ia kemi borxh të shohim filmat në kinema, të mbushim rrugët mbrëmjeve e të diskutojmë me shokë si e si ta ngremë vendin tonë më lart. Të ikësh është e lehtë. Të ikësh e të fshihesh në mes qyteteve të mëdha. Të jetosh, të ngresh vendin tënd nga e para është e vështirë. Dhe as unë, as ti nuk kemi kërkuar ndonjëherë rrugën e lehtë në jetë.” - i tha një ditë Aurora. Dhe vendosën të kthehen. Dhe vendosën që të bëjnë dasëm sipas zakonit, se besonin se kjo ishte nisje me këmbë të mbarë e jetës në atdheun e tyre. Dasëm të madhe ku i ftuan të gjithë, ku i ftuan të dy fiset e ku përzien valsin me vallet e vendit të tyre, të cilat presin që vajzat e djemtë e këtij vendi të marrin prej tyre e të krijojnë vepra të mëdha.

Unë isha nga ata familje që patën ikur herët nga fshati dhe Aurorën nuk e njihja në Shkinak, por Flamurin e kisha si kushëri dhe e njihja. I pata takuar shpesh Flamurin dhe Aurorën në Romë, kur punoja bashkë me Flamurin në një firmë restaurimi të ndërtesave të vjetra. Flamuri më kishte marrë në punë dhe kemi ndenjur bashkë rreth 3 vjet. Kur mbetëm pa punë, unë ika për në Genova ndërsa Flamuri më mori në telefon për të më treguar se do ktheheshin. Isha në dasmën e tyre, dhe më pas ika përsëri. Nuk më mbushej mendja. Kur vendosa të kthehesha ata jetonin në Tiranë, kishin një vajzë të vogël të cilës kishin vendosur ti mësonin pianon dhe e cila kishte qejf të lozte me makina si cunat, dhe ishin nga ata intelektualë që nuk bien shumë në sy. Jetonin jetën e tyre, ai me firmën e tij të ndërtimit, ajo që punonte diku në shtet dhe që vazhdonte të pikturonte pikturat e saj me ngjyra të bukura e me copëza të errëta, komplekse deri në habi, siç kishte qenë gjithnjë. Dhe, ndoshta për ti mbushur mendjen vetes, ndoshta për të më mbushur mendjen mua, vazhdonin të besonin se vetëm shqiptarët mund ta bëjnë Shqipërinë. Të bukur dhe krenare. ­’???

14 Komente

Bukur Shkinaks! Ke patur dikur nje tregim tjeter me nje pikture, por s'po e kujtoj, ndoshta jam gabim! Ne proze shkelqen me shume se ne poezi! smiley

Kush na i sjell

ngadalë këto peshë të buta që rëndojnë?

Dasëm, puthje, vuajtje narcisoide... 

 

Rezultati:

 

Kur vendosa të kthehesha ata jetonin në Tiranë, kishin një vajzë të vogël të cilës kishin vendosur ti mësonin pianon dhe e cila kishte qejf të lozte me makina si cunat, dhe ishin nga ata intelektualë që nuk bien shumë në sy.Jetonin jetën e tyre, ai me firmën e tij të ndërtimit, ajo që punonte diku në shtet dhe që vazhdonte të pikturonte pikturat e saj me ngjyra të bukura e me copëza të errëta, komplekse deri në habi, siç kishte qenë gjithnjë.

Analfabet !

Ku na duket balta, me e embel se mjalta..

Atje ku mund te ndertosh nje jete me te mire..mund te pergjigjet shumekush. Dakort ,thirrja e vendlindjes mbetet si nje brenge dhe mall brenda secilit qe eshte larguar. Atdhedashuria  eshte nje parim i larte moral  por, me ndje shkinaks, nje moral i mire do shume pune per tu kthyer ne nje letersi te mire. Motivi i kthimit ne atdhe, atdhedashuria, guri i rende ne vend te vet etj. etj me sa kam pare , eshte nje nga shqetsimet e tua si krijues.Dhe kjo eshte gje shume e mire.Mendoj se ka shume patetizem ne kete tregim, ka moralizim.Nje shkrimtar nuk moralizon, ai tregon, nderton nje fabul te besueshme dhe e tregon me gjuhen e artit.Kjo e dallon shkrimtarin nga zjusha e merzitshme e edukates morale.

Ka meditime te bukura ne shkrim si ai per vdekjen, per shtepine , per dashurine por keto me se shumti mbeten pllakateske. Mbyllja e tipit reportazh le shume per te deshiruar. 

Edhe nga pikpamja konceptuale , qasja per te motivuar kthimin e dy te dashuruarve ne atdhe duket artificiale.Une kam qene jashte ca kohe dhe me merrte malli per femijet, per familjen time, per kengen e gjelave ne mengjes heret dhe aromen e kafes me miqte e mi. Ky ishte "atdheu" per mua.

Ja si  e pershkruan ti:

“Po ne a s’ia kemi aspak borxh vendit tonë që ta ndihmojmë të ngrihet?! Ia kemi borxh ta ndihmojmë të krijojë artine  vet, të ngrejë ndërtesat e veta, ia kemi borxh të shohim filmat në kinema, të mbushim rrugët mbrëmjeve e të diskutojmë me shokë si e si ta ngremë vendin tonë më lart. Të ikësh është e lehtë. Të ikësh e të fshihesh në mes qyteteve të mëdha. Të jetosh, të ngresh vendin tënd nga e para është e vështirë. Dhe as unë, as ti nuk kemi kërkuar ndonjëherë rrugën e lehtë në jetë.” - i tha një ditë Aurora. Dhe vendosën të kthehen. 

Gjithsesi, keto jane vetem pershtypjet e mija, krejt individuale dhe me rezerven emadhe se mund te mos kem te drejte ne cfare kam shkruar.

Te uroj krijimtari te suskseseshme me shqetsimet e tua te bukura dhe njerzore.

...Personalisht mund ta lexoj me endje Keneta, Komisari Memo, Tri ngjyrat e kohes, Shqiponjat fluturojne lart, Dimri i vetmise se madhe, Devoll-Devoll etj. por nuk eshte problemi tek ndjeshmeria ime si lexues. Ketu po debatojme me ata qe pertej klisheve me gjak, diktature, burgje, tela me gjemba dhe bunkere, nuk shikojne asgje. Dhe eshte afermendsh se sapo kane rene diktatura dhe telat me gjemba, kjo kategori lexuesish nuk shikon asgje pervec shkretetires.Ky eshte nje veshtrim ideologjik i artit dhe letersise se nje epoke te ideologjizuar. Problemi ketu eshte me syzet ideologjike dhe jo me personat.Pa delikatese sallonesh por sigurisht me etike. Kush i leshon mendimet qe "tronditin boten" si lopa ate mbi barin e gjelber, duhet te mirepresi dhe debatin e ashper dhe aspak te personalizuar...

 

spiritus http://www.peshkupauje.com/2010/08/shkrimtaret-socrealiste-ose-kompleksi-i

dhe? ku eshte problemi? 

Mua me mallengjeu smiley Me kujtoi kohen kur isha shume i ri,sepse me solli ndermend hartimin e muajit qe rrinte i afishuar ne kendin e emulacionit,perballe salles se mesuesve ne katin e dyte ne gjimnazin tim para shume vjeteve.Pozicioni i kendit te emulacionit ishte strategjik pasi kishim atehere tendencen te ''nderhynim" tek materialet e kendit,ndaj mesuesit e mbanin deren e salles se tyre gjithnje hapur...smiley

 

 

..te zura "o malok" i tha ajo, pataj ai, i tha; Te gjithin! 

Kur i thua tjetrit " te zura" do te thote qe e njeh shume mire. Ecuditshme pastaj kur e pyet "malokun" Ti je Flamuri ? smiley

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).