Një rrëfim interesant i albanologut të njohur për vështirësitë e punës së tij në funksion të gjuhës shqipe. Elsie, që i njeh shqiptarët prej vitesh, arrin në një konkluzion trishtues. Ai thotë se nuk do jetonte kurrë në Shqipëri, pasi aty do çmendej. “Unë nuk mund të jetoj këtu. Është një vend pak i egër për mua, marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egër. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por kanë një egërsi në marrëdhëniet njerëzore. Ju dini të mbroheni këtu, ndërsa unë këtu jam si lepur, nuk di të mbrohem. Unë vij këtu me shumë kënaqësi, por nuk besoj se mund ta përballoj të vij të jetoj përgjithmonë këtu. Ka shumë frustracion të jetës së përditshme. Jeta është shumë e shkurtër e unë nuk kam kohë te përplasem në pengesa, vetëm për të arritur diçka, kur në një vend tjetër e arrij menjëherë dhe pastaj jetoj jetën time,” tha Elsie për Shqip. E ndërsa duke krahasuar Shqipërinë e Enver Hoxhës me atë të Sali Berishës, shton: “Nuk është diçka që varet vetëm nga partia, është më tepër qëndrimi i popullit. Pra, që të marrësh diçka që do, duhet të njohësh dikë në Ministri, të pish kafe me të, pastaj të pish prapë kafe javën tjetër me të, edhe një herë të tretë, e më pas ai të lidh më personin që ty të intereson. D.m.th është njësoj si në kohën osmane, nuk është si një shtet normal.”

Në “Shqip” nga Rudina Xhunga, Robert Elsie, në intervistën e tij të parë televizive. Albanologu me i njohur ne boten akademike bashkëkohore në një rrëfim për shqipen dhe Shqipërinë në 100 vite shtet.

Kjo është intervista juaj e parë televizive, për shqiptarët. Pse i ndruheni prozhektorëve? 

Nuk kam shumë dëshirë të dal në dritë, përpiqem t’i shmangem kamerave dhe të bëj punën time, të jetoj jetën time. Është më mirë kështu.

Ndërkohë, unë duke njohur punën tuaj, ndërsa po përgatitesha për këtë intervistë, ndjeva gjithmonë e më shumë kënaqësi që do t’ju takoja. Së pari flasim për albanologjinë. Çfarë do të thotë të jesh albanolog?

Çdo njeri ka interpretimin e vetë për albanologjinë por për mua, thelbi i punës sime është të prezantoj shqiptarët, t’i prezantoj Shqipërinë, botën shqiptare, gjithë botës. Unë përpiqem t’i transmetoj botës së jashtme njohuritë që kam për këtë vend, që kjo botë të kuptojë se ç’është Shqipëria, kush janë shqiptarët, historia e tyre, kultura e tyre, pra fazat e ndryshme të jetës këtu. Dhe këtë e bëj që të bëhet e njohur pasi në fund Shqipëria mbetet një vend shumë i panjohur.

Po të jesh përkthyes, çfarë do të thotë?

Të jesh përkthyes do të thotë punë, punë, punë. Është punë shumë e vështirë.

Dhe anonime?

Pjesërisht po, pasi është autori ai që bëhet i njohur kurse përkthyesi jo. Thonë që është një punë kot sepse mundohesh për diçka dhe nuk fiton asgjë por unë them që është edhe kënaqësi. Për mua është kënaqësi.

Ku është kënaqësia, për shembull?

Ndjej kënaqësi kur arrij ta përkthej në mënyrë të duhur. Është si një llogaritje matematikore. Kur del shuma përfundimtare dhe nuk ke bërë asnjë gabim gjatë rrugës, kënaqesh. Kështu është edhe përkthimi. E shikon një faqe, dhe fillon bën vlerësimin, kjo frazë shkon mirë, kjo duhet ndryshuar etj. e vazhdoj dhe e ripërpunoj derisa në fund të del diçka e përkryer dhe vetë ndjehesh i kënaqur.

Si fillim dua të ndaj me shikuesin arsyen pse ju jeni në Shqipëri këtë herë. Librat që ju do të promovoni kanë fjalorin historik të Shqipërisë dhe Kosovës në shqip dhe anglisht. A mund t’i shpjegojmë shikuesit se çfarë janë këto libra?

Këto libra dolën në anglisht kohët e fundit, është një kolane librash që përfshin çdo vend të botës dhe mua më ngarkuan me hartimin e një botimi për Shqipërinë. Quhet fjalori historik i Shqipërisë dhe Kosovës por në fund janë më shumë si leksikë, enciklopedi të përgjithshme me të dhëna jo vetëm historike por edhe të kulturës, ekonomisë, gjeografisë etj. Unë fillova me vëllimin e Shqipërisë. Më vunë një kufi që duhej ta bëja këtë vëllim jo më shumë se 250 faqe dhe kur mbarova kisha 500 faqe. Botuesi ishte pak i pakënaqur. Më tha “Nëse ecim kështu, vëllimi i Shqipërisë do të dalë më i madh se vëllimi i Rusisë” megjithatë e pranoi dhe në fakt doli më i madh se ai i Rusisë, kjo enciklopedia e Shqipërisë së vogël.

Por që në fakt në këtë enciklopedi Shqipëria eshte e madhe. Çfarë përfshin enciklopedia, përfshin data, ngjarje, personazhe?

Po, i përfshin të gjithë. Persona historikë, persona publikë, politikanë por kryesisht janë figura historike të historisë shqiptare, ngjarje etj.

Çesk Zadenë po shoh në këtë libër, Injac Zamputin. Deri ku keni shkuar me ngjarje e përmendje historike?

Kam mbërritur deri në vitin 2010. Në fillim të librit kam bërë një kronologji të historisë shqiptare që shkon deri në vitin 2010. Ёshtë  njësoj si historia e Shqiptarisë, me data kështu që kush interesohet për historinë e Shqipërisë mund ta gjejë tek ky libër në shqip dhe anglisht.

E njëjta gjë vlen edhe për Kosovën, pra përmenden ngjarje, vend. Deri në cilin vit?

Prapë deri në vitin 2010. Në fakt ky është botimi i dytë për Fjalorin Historik të Kosovës. Unë isha shumë i gëzuar që botuesi pranoi që të bëhej një libër për Kosovën pasi Kosova, në atë kohë kur bëra vëllimin e parë, nuk ishte shtet, rrjedhimisht nuk kishte flamur dhe problemi ishte se çfarë do përdorej për kopertinën e librit. Tani në vëllimin e dytë, kemi kopertinën me flamurin e ri të Kosovës.

Të gjitha figurat që mendoni se do t’i interesonin një personi që do të informohet për Shqipërinë dhe Kosovën, ju i keni përfshirë në këto libra. Si e ndërmorët ju këtë vepër? Është një vepër e madhe që zakonisht e bëjnë Institute të tëra ose që do duhej ta bënte shteti shqiptar.

Është i madh, kërkon një farë përgatitje pastaj, pjesa tjetër është një punë e rëndomtë, është mbledhja e të dhënave, informim, kujdes nga keqinformimi. Është diçka që arrihet ngadalë- ngadalë. Unë në fakt habitem sa i trashë ka dalë por duket që ka shumë gjëra brenda.

Cila është marrëdhënia juaj me shqipen, ditët e para, takimi juaj i parë me gjuhën tonë. Çfarë ndodhi? Si e njohët këtë gjuhë që sot ju bën të bëni libra kaq të mëdhenj?

Mbase është histori e gjatë, por e rastësishme. Mbarova studimet në Gjermani, në Universitetin e Bonit. S’kisha lidhje me gjuhën shqipe pasi atje studiova gjuhësinë krahasuese dhe gjuhën kelte, pra gjuhën e Irlandës, Uellsit, Skocisë dhe kur mbarova studimet profesori im, gjuhëtar, mori një ftesë nga Akademia e Shkencave për të vizituar Shqipërinë pasi ai vetë kishte studiuar në Vjenë me një shqiptar, konkretisht me Aleks Budën. Aleks Buda e ftoi profesorin tim në Shqipëri. Në atë kohë Shqipëria ishte një vend i mbyllur, i panjohur dhe ftesa nuk ishte vetëm për të, por edhe për studentët e tij. Dhe kështu, jemi nisur për në Shqipëri një grup prej 20 studentësh në vitin 1978. Ishte një gjë e rrallë për ne të hynim në Shqipëri pasi Shqipëria në atë kohë ishte si Koreja e Veriut sot, d.m.th zor të depërtoje.

Si që të hyje në këtë vend në ’78?

Për mua ishte shumë interesante. Madje kam qeshur me vete se më dukej vetja sikur isha në një film Hollivudian dhe nuk e mora shumë seriozisht anën politike, as tabelat, propagandat.

Ju mendonit se po bëhej shaka, nuk ju dukej e vërtetë?

Jo por thjesht nuk e mora seriozisht, më tepër me ngjante si film. Por ishte shume interesante.

Ju kujtohet diçka që ju ngacmoi atëherë apo diçka që ju çuditi?

Kishte shumë gjëra, ishte një vend absurd, gjithë vendi ishte absurd por njerëzit e merrnin seriozisht. Nuk e di se deri në çfarë mase i merrnin seriozisht vetë njerëzit por gjithsesi e kuptonin që jetonin në një realitet tjetër.

Ju qëllonte që të takonit shqiptarë që midis tyre flisnin për këtë gjë?

Jo haptazi, jo. Më vonë ky takim që nisi në 1978 u bë takim i përvitshëm midis Universitetit të Bonit dhe Akademisë së Shkencave dhe vinim çdo vit në Shqipëri për 2 javë. Gjatë takimeve dhe udhëtimeve, fillova të interesohesha për shqipen. Nuk e dija fare gjuhën vec fillova, në atë kohë, madje edhe në Gjermani, fillova të mësoja gjuhën më seriozisht.

Ku e mësonit shqipen në Gjermani?

Ishte e vështirë pasi nuk kishte fjalor, kishte doracakë, libra mësimorë. Mbaj mend që gjeta një fjalor frëngjisht-shqip dhe nga ana tjetër shqip-gjermanisht, ndërsa në anglisht nuk kishte fare. E vështirë ishte.

Kur thatë me vete që tani e di shumë mirë shqipen?

Pas shumë viteve. Ndërkohë shkoja çdo vit në Prishtinë në Seminarin Ndërkombëtar për Gjuhën Shqipe për të mësuar gjuhën. Aty ishte, nga njëra anë më kollaj sepse mund të bisedoja lirisht me njerëzit pasi kosovarët flisnin më lirisht.

Sa e ndryshme ishte Kosova e atyre viteve me Shqipërinë?

Shumë, shumë.

Ju ku ndiheshit më mirë?

Në Kosovë, pasi ishte më perëndimore, më normale. Në Shqipëri nuk kisha mundësi të flisja lirisht me njerëzit. Unë flisja me zyrtarët, të cilët ishin shumë të dashur, mikpritës por prapë ishte një farë frike, që të pengonte të flisje lirisht.

Po tani flitet lirisht në Shqipëri?

Po, qartë. Tani nuk ka problem, njerëzit flasin, madje nuk pushojnë së foluri fare. I thonë të gjitha, nuk mbajnë sekrete.

Shqipëria e Hoxhës krahasuar me Shqipërinë e Berishës që takoni tani, çfarë kanë të ngjashme dhe çfarë kanë të ndryshme?

Unë mendoj se ka disa gjëra të kontinuitetit që nuk kanë ndryshuar, që janë të çuditshme jo vetëm nga koha e Hoxhës, por edhe nga koha e Zogut, gjëra që vijnë nga koha Osmane, ajo e Zogut, e Hoxhës e deri te e sotshmja. Një nga këto gjëra është korrupsioni burokratik. Kjo është një nga gjërat që gjithmonë ka qenë kështu. Tjetra është paaftësia e administrative, e vendit. Nuk është diçka që varet vetëm nga partia, është më tepër qëndrimi i popullit. Pra, që të marrësh diçka që do, duhet të njohësh dikë në Ministri, të pish kafe me të, pastaj të pish prapë kafe javën tjetër me të, edhe një herë të tretë, e më pas ai të lidh më personin që ty të intereson. D.m.th është njësoj si në kohën osmane, nuk është si një shtet normal.

Edhe tani që flasim kështu është si në kohën osmane?

Po, po.

Po në Kosovë, është e ngjashme kjo gjë?

Nuk di, nuk kam patur këto probleme në Kosovë. Natyrisht që Kosova e para 20 viteve është e ndryshme nga Kosova sot por mua më duket se njerëzit janë njësoj, shqiptarët aty apo këtu, me pak ndryshime, në thelb njësoj janë.

Po për të kuptuar gjuhën që flitet në Tiranë dhe gjuhën që flitet në Prishtinë, keni probleme apo është njësoj?

Po, këtë doja të thoja. Unë shkoja në atë seminar të gjuhës shqipe në Prishtinë për të mësuar, pasi aty flisja lirisht, por ata flisnin diçka që për mua nuk ishte shqip. Për një student që mëson gjuhën letrare, që përpiqet të zbulojë të gjithë lakimet e gjuhës, dhe del në rrugë e ballafaqohet me një gjuhë tjetër, është shumë e vështirë dhe unë nuk kuptoja asgjë. Ky ishte një problem shumë i madh dhe më pengonte shumë të mësoja gjuhën sepse nuk i kuptoja njerëzit fare. Kjo ishte në fillim sepse tani i kuptoj madje i kuptoj edhe arbëreshët tani.

Edhe arbëreshët i kuptoni?

Po, tani po, por mbaj mend në Prishtinë, kur isha student, kisha dhomë studenti të cilën e ndaja me një arbëresh nga Kalabria. Nuk e kuptoja fare- fare se çfarë thonte. Ai ishte me mendimin që fliste shqip dhe unë e dëgjoja me vëmendje por nuk e di nëse fliste italisht apo shqip.

Besoj, ju i keni takuar tani arbëreshët, arvanitasit, shqiptarët e Ukrainës, shqiptarët e Bullgarisë, shqiptarët kudo janë. Pra, keni takuar shqipen kudo është. Ka akoma të përbashkëta apo secili flet shqipen e vet?

Është një gjuhë e përbashkët që kuptohet por ka elemente vendore që ndryshojnë dhe shyqyr që janë sepse kjo është pasuria e gjuhës, janë ndryshime. Unë gëzohem shumë për dialektet e shqipes. Kam një projekt në internet me incizime të shqipes dhe çdo herë që udhëtoj, që shkoj nëpër fshatra të ndryshme, marr një mikrofon me vete, si gazetar siç jeni ju, dhe incizoj, kryesisht çobenjtë sepse ato flasin një gjuhë të pastër kudo që janë. Më interesojnë shumë ndryshimet gjuhësore midis vendeve dhe për mua kjo është pasuria më e madhe e gjuhës.

Ndërsa tani flitet për rishikimin e Kongresit Drejtshkrimor të 1972-shit, ju çfarë mendimi keni në këtë përplasje mendimesh?

Mendimi im është që nuk kam një mendim për këtë. Kjo është punë e shqiptarëve që të vendosin për gjuhën e tyre. Kuptoj që zhvillimi historik ka çuar që toskërishtja të sundonte pak më shumë në një kohë kur shumica ishin gegë dhe kjo krijon sot një problem por gjithsesi gjuha standarde ekziston dhe duhet për një komunikim të përbashkët por në fund është puna e shqiptarëve që të vendosin se si ta konkretizojnë këtë gjuhë.

Ama kur kërkuat një fjalor gegnisht-anglisht, i zemëruat shqiptarët!

Po, po. U habita shumë nga kjo gjë sepse e mendoja si diçka normale që të kishte një fjalor dhe nuk kishte. Kjo ndodhi në Kosovë që është më keq se ato janë shumë fanatikë për gjuhën letrare standarde në qarqet intelektuale. U thashë “po pse nuk ka një fjalor të gjuhës që flisni përditë?” dhe ata më thonin “jo, nuk ka, se ne flasim shqip”. Kështu, unë bëra një kërkesë publike pak a shumë dhe kishte reagime interesante për mua.

Nga vendet e ndryshme ku keni incizuar gjuhën shqipe, ku mendoni se është ruajtur më mirë gjuha shqipe, ku flitet më pastër? Personalisht më kanë bërë përshtypje shqiptarët e Ukrainës të cilët flisnin një shqipe të përkryer.

Po, e kam dëgjuar intervistën tuaj që keni bërë në Karakurt të Odesës në Ukrainë. E kam dëgjuar me shumë vëmendje dhe ishte shumë e bukur. Më pëlqeu shumë kur njëri tha “Cari i Rusisë na dha baltë” pra tokë. Përsa i përket pyetjes suaj, mua më intereson shqipja kudo është. Në veri habitem për pasurinë e gjuhës, për dialektet e ndryshme, forma që dallohen shumë nga standardja. Edhe Greqia është shumë interesante, arvanitasit e Shqipërisë së mesme flasin atje një gjuhë shumë të bukur e të vjetër, më duket se dialekti më i vjetër i shqipes është në jug fare, atje nga Peloponezi, Evia, Andros por është një gjuhë që po vdes. Shumica e folësve më të mirë janë mbi moshën 80 vjeçare dhe ata flasin por nuk kanë me kë të flasin. Zbulova një grua në ishullin Andros, një plakë që fliste shqip. Në fillim ngecte sepse nuk kishte me kë të fliste por kur filloi të fliste, e fliste shumë mirë e bukur shqipen. Por ishte e vetmuar sepse nuk kishte me kë të fliste shqip.

Ç’lloj emocioni keni kur takoni njerëz të tillë që janë diku dhe flasin një shqipe që po shuhet?

Bukur është por më trishton që kjo gjuhë po zhduket aty dhe nuk bëhet asgjë për ta ruajtur. Dhe jo vetëm aty, ka edhe zona të tjera ku shqipja dhe dialektet po zhduken.

Çfarë gjuhe është kjo shqipja jonë profesor?

Një gjuhë shumë e përzier. Ka elemente shumë të vjetra por ka shumë ndikim nga gjuhët e tjera. Ka shumë ndikim nga latinishtja, sllavishtja, turqishtja, pak nga greqishtja, pak nga italishtja. Pra, është një lëmsh. Për të punuar në fushën e gjuhësisë historike krahasimtare, shqipja është një tmerr sepse nuk zbulohen dot shtresat e ndryshme të shqipes pasi janë si një lëmsh. Shumë interesante.

Por kur fillon lëmshi dhe ti e kap fillin, është mirë besoj.

Nëse kapet.

Ju e keni kapur fillin e këtij lëmshit tonë?

Jo, fare. As në fushën e gjuhës e as në fushën e kulturës në përgjithësi. Prapë një lëmsh.

Si ishte të takoje Fishtën, profesor?

T’ju them të drejtën ishte një punë shumë e vështirë. Gjuha e tij është e vështirë pasi unë nuk isha mësuar me dialektin e tij dhe kur fillova gjeta shumë vështirësi pasi çdo fjalë më është dashur ta kërkoj në fjalor por në fund, u habita, pasi doli një punë shumë e mirë. Tani u bënë 4-5 vjet që e kam përkthyer dhe kur e lexoj edhe sot Lahutën e Malcisë në anglisht më pëlqen shumë. e di që është një përkthim me cilësi të lartë.

Ju ndodh ndonjëherë të dëgjoni një njeri që reciton Fishtën dhe ndiheni mirë për punën e madhe që keni bërë për një vepër të madhe?

Po, po, dhe jam shumë krenar për përkthimin që kam bërë me Fishtën. Më duket se nga të gjithë librat është një nga librat më themelor të të gjitha botimeve të mia. Ishte një mundim, t’ju them të drejtën, pasi më është dashur një vit e gjysëm për të përkthyer 17 mijë vargje dhe kam luftuar me çdo varg.

Do t’i rekomandonit shqiptarëve që ende nuk e kanë lexuar pse duhet ta lexojnë Fishtën?

Për mua është një vepër shumë interesante, nëse e kuptojnë gjuhën. Tani nuk e di, ndoshta të rinjtë që nuk e dinë gegnishten do e kenë të vështirë për ta kuptuar, është njësoj si tek ne kur lexojnë Shekspirin dhe nxënësit e kanë të vështirë pasi nuk e kuptojnë gjuhën, por prapë them se duhet ta lexojnë. Ndoshta mund të lexojnë edhe përkthimin tim në anglisht. (qesh)

Megjithatë Lahuta e Fishtes erdhi vonë në letërsinë tonë…

T’ju tregoj diçka. Kur udhëtoja me avion, në fillim të viteve ’90, në atë kohë, normalisht nuk kishte shumë udhëtarë që lëviznin drejt Shqipërisë dhe dikush prapa meje tha “A ka ndonjë ndryshim orari?” dhe një person tjetër prapa tij tha “Po, po, 150 vjet prapa”.

Ky është ndryshimi i orarit të këtij vendi i cili gjërat i ka bërë me vonesë përfshirë edhe Lahutën e Malcisë, përfshirë edhe Pavarësimin, përfshirë edhe komunizmin, përfshirë edhe rrëzimin e tij, edhe tranzicionin.

Dhe hyrjen e Evropë.

Po vonon ende apo jo?

Po, po, por është diçka që bëhet. Unë kam përshtypje se shqiptarët janë të ngadalshëm nga njëra anë, por janë shumë të shpejtë në anën tjetër. Kam qeshur një herë kur dikush më tha “Ne jemi më të shpejtë se bullgarët. Bullgarët janë të ngadalshëm ndërsa ne Shqipërinë e ndërtojmë 5 herë në një kohë që bullgarët e ndërtojnë një herë Bullgarinë, por është e vërtetë edhe që e rrëzojmë 5 herë më shpejtë”.

Po shqipja e Migjenit, si ishte profesor?

Gjuhë e bukur dhe nuk ishte kaq e vështirë sa Fishta për t’u përkthyer. Kisha fat që ekzistonin edhe përkthime të tjera me të cilat mund të bëja krahasime. Migjeni është një poet që më ka tronditur. Kur kemi parasysh traditat e letërsisë së rilindjes me një frymëzim kombëtar, atdhetar, fjalë herë bajate të lavdërimeve kombëtare, Migjeni vjen dhe tregon realitetin e vendit. Ai tregon vuajtjen, varfërinë, urinë, keqtrajtimin e njerëzve, pra realitetin e këtij vendi dhe ky vend është një vend me vuajtje.

E keni vënë re që është jo aq i lexuar Migjeni në Shqipëri?

Po, ka mundësi. Unë nuk e di me siguri por kam përshtypjen që Migjeni ka qenë lavdëruar në kohën e diktaturës komuniste si poet qe kritikonte kohen para çlirimit të Shqipërisë. Ndërsa tani, pas rënies së komunizmit, mbase njerëzit e identifikojnë Migjenin me atë periudhë që është gabim sepse kritika e Migjenit ishte po kaq i vlefshëm për periudhën komuniste.

Po shqipja e Ismail Kadaresë si është profesor?

Kjo për mua është shqipja më e bukur. Unë kënaqem kur lexoj Kadarenë thjesht nga pikëpamja e gjuhës, të lexoj se si i ndërton fjalitë, fjalët që përdor. Është i veçantë dhe që ka ndikuar shumë në ecurinë e gjuhës së shkruar.

Ju ka ndodhur më pas të ndeshni një shqipe dhe të thoni është kaq e bukur sa shqipja e Kadaresë?

Po kam dëgjuar, por besoj se ai është kryesor në çuarjen e shqipes përpara.

Do duhet të kënaqemi, pra, të krenohemi, të gëzohemi në këto 100 vjet komb që kemi Kadarenë. Sepse kjo bëhet herë pas here, kur bëhesh 100 vjeç shikohesh në pasqyrë dhe shikon çfarë ke prodhuar gjatë këtyre viteve.

Atëherë po ju pyes unë juve si shqiptare, çfarë shikoni pas 100 viteve?

Shumë lavdi, shumë marrëzi, pak nga të gjitha por e mira është që ndonjëherë të shohësh edhe gjërat e mira dhe Kadareja, Migjeni, Fishta hyjnë tek ata. Prandaj edhe është fantastike puna juaj profesor sepse i keni bërë që t’ia tregojmë botës, të ndajmë me të tjerët më të mirën që kemi.

Po, ashtu siç thashë në fillim, puna ime nuk është për të bërë diçka të mirëfilltë, puna ime është për të transmetuar gjërat që ekzistojnë këtu në Shqipëri, botës.

Doja t’ju pyesja diçka, si e bëni përzgjedhjen e librave, merrni autorë që pëlqeni apo autorë që jeni të detyruar?

Jo, jo, nuk kam asnjë detyrim dhe as interes financiar. Unë në fakt, nuk përkthej shumë letërsi, kohët e fundit jam marrë më shumë me historinë shqiptare por kam rreth 10 vjet që nuk përkthej më. Përpara kam përkthyer poezi, pak prozë por jo tani.

I përmendim pak autorët që keni përkthyer? Shoh që keni përkthyer realisht poetët më të mirë shqiptarë. Ndërsa përgatitesha për intervistën lexova që kishit përkthyer disa vargje të Eqerem Bashës që thonin “shqiptar jam, vij nga vendi i urrejtjes, të kuptohem, nuk insistoj në dashuri” dhe këto vargje shoqëronin pyetjen a duhet përkthyer letërsia shqipe? 

Jo në fakt, nuk është pyetje që duhet bërë pasi letërsia shqipe ekziston, duhet të njihet, jo tërësisht pasi është mirë të mos dihen të gjitha por ka libra me vlerë që janë si prezantues të këtij vendi, pra vepra me të cilat ky vend mund të krenohet, kuptohet nëse dalin me sukses.

Ju ndërpreva ndërsa po tregonit për poetët që keni sjellë në anglisht, mund t’i tregojmë për publikun?

Kam përkthyer shumë poetë, mbase 50 apo 80, vepra që i kam bashkuar në një antologji të poezisë shqiptare që doli në anglisht para 2-3 viteve në Amerikë. Besoj që antologjia doli shumë mirë, kur i rilexoj, më pëlqejnë poezitë. Nuk mund të them që çdo poet është i madh, por çdo poet kam 1 ose 2 poezi të mira. Në letërsi ka poetë që mund të përkthehen dhe poetë që nuk mund të përkthehen.

Kush është një poet që përkthehet?

Një poet që përkthehet është një poet tregimtar, që tregon, pra narrativ. Ndërsa një poet që varet vetëm nga gjuha, nga bukuria e gjuhës, nga tingëllimi i gjuhës, kuptohet që nuk mund të përkthehet.

Ju do veçonit një poet shqiptar që ju vetë e lexoni jo vetëm për ta përkthyer por edhe për kënaqësi, që ju kënaq, që ju pëlqen?

Ka shumë, por jo një poet i caktuar. Për shembull më pëlqen Lasgush Poradeci.

Lasgushi na pëlqen të gjithëve. Ju besoj e keni përkthyer atë apo jo?

Po, por është shumë i vështirë për t’u përkthyer, nuk është kollaj. Kam përkthyer pak nga veprat e tij. Jam përpjekur të përkthej disa por nuk më dolën mirë dhe kështu i lashë.

Cilat poezi i keni përkthyer Lasgushit?

Dimri, Mëngjesi është një poezi tjetër, një poezi për Shën Naumin. Kam përkthyes disa që më kanë prekur por përkthimi varet shumë nga gjuha dhe Lasgushi është i lidhur shumë me gjuhën dhe për këtë nuk përkthehet kollaj. Kurse Migjeni është krejt tjetër, ai është narrativ, ai të tregon diçka, ai ka një histori, çdo poezi e tij është një tregim.

Po prozën shqiptare, e keni përkthyer? Keni marrë tregime të shkurtra apo pjesë të mira të autorëve? Si e keni sjellë prozën shqiptare në anglisht?

Është diçka e rastësishme, unë kam bërë më pak prozë shqiptare, nuk kam përkthyer shumë, ndoshta kam përkthyer dy romane por jo shumë pasi është një mundim. Nëse një autor ka nevojë për një vit për të shkruar një libër, përkthyesi ka nevojë për një vit për ta përkthyer dhe unë nuk kam një vit për të përkthyer një vepër që mbase as nuk shitet jashtë. Tregu anglisht-folës nuk është shumë i interesuar për letërsitë e vendeve të vogla apo letërsinë në përkthim, nuk ka shumë treg për këtë për fat të keq.

Çështja e tregut është në fakt një pyetje që do doja të bëja. Kadareja për shembull e ka carë tregun. Çfarë ndodh me të tjerët, pse nuk munden, pse nuk ia dalin, kush e ka fajin gjuha, vendi i vogël apo mungesa e interesit?

Së pari është mungesë përkthyesish, nuk ka shumë përkthyes të letërsisë shqipe ose ka shumë pak. Kjo është pengesa e parë. Pengesa e dytë, unë e di për tregun anglisht-folës, nuk ka shumë interes. Anglishtja është kaq e madhe dhe ka shkrimtarë nga e gjithë bota, nga Anglia, Australia.

Por ka vende të tjera të vogla që ia kanë dalë, janë future në tregun e huaj, janë bërë bestseller-a papritur. Çfarë i mungon Shqipërisë që nuk po çan?

Përkthyes letrarë pasi nuk ka.

Pra nëse do kishim përkthyes letrarë ato do gjenin botues?

Besoj se po, nëse libri është i mirë, nëse është interesant, nëse përkthimi është i mirë, nuk ka arsye pse të mos ketë sukses. Por këtu nuk ka pasur kurrë një traditë për përkthim të letërsisë shqiptare. Për shembull, vendet e tjera të lindjes që ishin në bllokun komunist, gjithmonë kishin institucionet e tyre, thërrisnin përkthyesit jashtë nga Amerika, Franca, Çekia apo Polonia, i shkollonin në gjuhën e tyre, i ndihmonin, i inkurajonin që të përkthenin veprat e tyre por këtu nuk është bërë me shqipen. Shqipëria nuk ka thirrur kurrë përkthyes të mundshëm të huaj që të vinin ë Shqipëri e të mësonin të përkthenin gjuhën. Dhe kjo ka patur pasojë që sot nuk ka përkthyes.

Pra nëse kemi ndër mend të na hapet një derë do të na duhet një urë, por nuk e ngritëm do mbetemi këtu.

Po, por duhet shumë kohë për të shkolluar një brez përkthyesish që mund të bëjnë këtë punë.

Ndërkohë, ju mbani marrëdhënie me shtetin shqiptar apo gjithçka e bëni në mënyrë personale, individuale dhe prej pasionit?

Punoj në mënyrë individuale.

Pra nuk ndihmoheni nga institucionet tona, nga Akademia jonë, nuk keni financime? Nuk keni medalje, mirënjohje.

Jo, asnjëra prej këtyre. Jam krejtësisht i pavarur.

E keni pyetur ndonjëherë veten pse e bëni?

Unë e bëj për qejfin tim, për interesin tim.

Ç’qejf të madh ju jep kjo shqipja jonë e përbashkët?

Cxdo njeri ka interesa të vecantë, njëri luan golf, tjetri mbledh pulla postare, një tjetër është sportist, njëri merret me letërsi kineze. Ndërsa unë përfundova këtu me shqiptarët.

Mua më pëlqeu shumë një shprehje e juaja që do doja ta ndaja, kur dikush ju pyeti “a mund të ishit ju një shqiptar dhe nëse po, çfarë lloj shqiptari do ishit”. Dhe ju u përgjigjët “unë do të jetoja me shumë frustracion po të isha shqiptar, unë ndoshta do të çmendesha. Nuk kam përshtypjen se do të mund të jetoja në botën shqiptare, jam një njeri pakëz i brishtë dhe duhet të kesh shumë forcë për të jetuar si shqiptar me shqiptarët”.

Po, kjo është e vërtetë. Unë nuk mund të jetoj këtu. Është një vend pak i egër për mua, marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egër. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por kanë një egërsi në marrëdhëniet njerëzore. Ju dini të mbroheni këtu, ndërsa unë këtu jam si lepur, nuk di të mbrohem. Unë vij këtu me shumë kënaqësi, por nuk besoj se mund ta përballoj të vij të jetoj përgjithmonë këtu. Ka shumë frustracion të jetës së përditshme. Jeta është shumë e shkurtër e unë nuk kam kohë te përplasem në pengesa, vetëm për të arritur diçka, kur në një vend tjetër e arrij menjëherë dhe pastaj jetoj jetën time. E di që ju kaloni shumë kohë në ditën tuaj me pengesat që ju dalin përpara dhe kjo ha shumë kohë. Për shembull, po të jetoja këtu do të kaloja sigurisht gjithë ditën duke pirë kafe sepse do të më lajmëronin njerëzit hajde të pimë kafe dhe nga një kafe gjysëm ore, ajo do të shkonte një orë, dy orë, tre orë, katër orë dhe gjithë dita do të shkonte në kafe. Kurse unë jetoj një jetë pak të veçuar dhe nuk kam shumë shoqëri. Kjo është preference ime, unë jetoj me librat e mi, me idetë, projektet e mia dhe kënaqem me to.

Pastaj po të jetonit këtu do të merreshit shumë me politikë. Do duhej patjetër të ishit me njërën palë ose tjetrën përndryshe do të ishte shumë e vështirë të jetonit si asnjanës apo i paanshëm.

Dhe jeta politike është diçka që ndryshon shumë, duhet shumë kujdes me konjukturat. Kështu që unë nuk merrem fare me politikë.

Po letërsia i ka këto problemet e përditshme? Për shembull, letërsia e pas ’90-ës, a është një letërsi që nuk e ka forcën e dramacitetit të jetës së përditshme? Është një art nën nivelin e jetës, një art që nuk e tregon dot jetën.

Ka mundësi, nuk e them dot. Është e vështirë ta thuash.

Ose të pyes ndryshe, juve vetë, letërsinë që lexoni pas ’90-ës, ju pëlqen?

Ka shumë gjëra që nuk më pëlqejnë. Herë pas here gjej gjëra interesante, por ka një morí librash, them që tregu është mbushur me libra dhe nuk di kush i lexon gjithë këto libra. Kam përshtypjen që ka më shumë autorë sesa lexues. Ka shumë njerëz që duan të shkruajnë, të shprehen por ka shumë pak që dëgjojnë. Mbase është jeta e sotshme shqiptare ku njerëzit më shumë shprehen dhe askush nuk dëgjon.

Në botën e sotme është problem shurdhëria, ka ikur koha kur vetëm verbëria ishte problem.

Po, kështu është.

Edhe diçka profesor, në Kosovë për shembull, diçka që bën përshtypje. Ju keni përkthyer në Gjyqin e Hagës dhe keni treguar se si stresi i përkthimit ju bëri të kalonit ndjeshmërinë e aq shumë gjaku, vdekjeje, vrasje, përdhunimi për të cilat u fol në atë gjyq. Ku janë këto në letërsinë kosovare, i shikoni ju?

Në fakt jo, nuk besoj se ka dalë një vepër e madhe për dramën që ka kaluar Kosova. Mbase duhet kohë, mbase është ende herët, mbase njerëzit janë ende të traumatizuar. Do të vijë edhe ajo kohë. Për mua ishte sigurisht një traumë kur punoja në Hagë si interpret simultan në gjyqin e Millosheviçit, ishte një punë me shumë stres sepse nuk mund të bënim gabime. Gjuha ime transmetohej dhe normalisht njerëzit bëjnë gabime por aty nuk duhej të bënim gabime. Por edhe përmbajtja ishte me shumë stres, gjithë vuajtjet e tyre dhe unë nuk isha mësuar me këto gjëra.

Mendoni se pas asaj lufte njerëzit e njohin Kosovën më shumë?

Gjatë luftës ka qenë, po ka qenë. Unë hartova një antologji të Kosovës në vitin ’87 apo ’90 por nuk gjeta botues, nuk u interesua asnjë botues për temën e Kosovës pasi ishte krejt e panjohur. Nuk kishte asgjë në treg për Kosovën dhe libri im ishte libri i parë i madh për Kosovën, ishte si një libër leximi të autorëve të ndryshëm. Nuk ishte letërsi, ishte më tepër politike dhe historike. Pastaj në vitet ’90 gjatë luftës u botuan qindra e qindra libra në Kosovë. Tani prapë Kosova është pak e harruar.

Po Shqipëria?

Shqipëria nuk është kaq e harruar sa Kosova, por prapë është vend i vogël, vend i panjohur dhe nuk ka shumë kërkesa nga botuesit.

Ju i kërkoni vetë botuesit?

Po, por është shumë e vështirë.

Sa libra keni që presin botues, libra të përkthyer?

Kam disa libra që janë gati por që nuk ka botues ose fonde për t’i botuar. Kam një libër leksiku të madh që quhet Fjalori Biografik i Historisë Shqiptare që është si një enciklopedi e historisë shqiptare që ka 750 figura historike, një libër i madh ky. Një libër tjetër po bëj për Çamërinë me dokumente historike që do të botohet në Londër. Së shpejti, do të botoj veprat e Edith Durhamit, të gjithë artikujt e saj do t’i mbledh në një libër të veçantë. Kam një libër tjetër për Luftën Ballkanike 1913 në Maqedoni me dokumente historike jo vetëm të shqiptarëve por edhe të sllavëve. Një tjetër vepër e rëndësishme dhe interesante ka qenë Operacioni i Agjencive të Zbulimit Amerikan dhe Anglez në Shqipëri në vitin 1947-1948, në përpjekje për të rrëzuar komunizmin. Agjentët anglezë dhe amerikanë stërvitën një grup shqiptarësh për të hyrë në Shqipëri por të gjitha përpjekjet dështuan për shkak të zbulimit të spiunit anglez Kim Filbi. Unë kam gjetur disa materiale, intervista që janë zhvilluar në atë kohë me njerëzit që kishin lidhje me operacionin. Të gjitha këto do t’i bashkoj në një libër. Por duhen fonde, duhen para.

Duke folur për albanologjinë si një dritare të mbyllur tashmë, pyetjes si i bëhet për ta hapur, me çfarë mund ta hapësh, ju i përgjigjeni me diçka që është ë thjeshtë dhe e lashtë sa vetë bota: “me para”.

Po, e vërtetë, duhet një financim. Vendet e tjera të Evropës bëjnë diçka, japin fonde për të mbështetur kulturën, letërsinë e tyre. Për shembull për përkthimin ka fonde, pothuajse për të gjitha vendet e Evropës përveç Shqipërisë. Të gjitha janë fonde shtetërore që mbështesin promovimin e kulturës së vet. Mbase ka fonde, por unë nuk kam dëgjuar të ketë.

Çfarë ndryshimi ka midis albanologjisë së asaj kohe, instituteve të asaj kohe, me ato të sotshmet? Çfarë ju kujtohet kur hynit në një institut shkencor në kohën e Hoxhës dhe tani në kohën e Berishës?

Në kohën e Hoxhës kishte të paktën një fasadë e një shkence të themeluar të vërtetë. Tani nuk e di a ishte e vërtetë por kishte institucione serioze, kishte njerëz që punonin seriozisht në lëndën e albanologjisë. Çfarë kanë arritur realisht është tjetër gjë por kishte fonde shtetërore sepse sistemi ishte shtetëror. Tani me kapitalizmin e egër që keni nuk ka shumë fonde për të mbështetur kulturën, albanologjinë. Shkencëtarët nuk mbështeten.

Po në Kosovë?

E njëjta gjë pak a shumë. Atje ka Institucion të Albanologjisë, por nuk është në gjendje shumë të mirë. Ka shkencëtarë të mirë që mundohen por prapë më duket se u mungojnë fondet.

Ju e keni përkthyer profesor Qosen?

Po, patjetër. Një pjesë të librit të tij për çështjen shqiptare.

Si është biblioteka juaj profesor?

Shumë e madhe. Kohët e fundit kam ndërruar shtëpi dhe e kisha problem bibliotekën time, kam mbledhur shumë libra në vitet ’80-’90. Çdo herë që vija në Shqipëri merrja me vete një çantë të madhe me vete. Edhe në Kosovë të njëjtën gjë. Kështu që kam një bibliotekë të madhe edhe për letërsinë shqiptare por edhe për albanologjinë në përgjithësi. Unë nuk e di sa libra janë por di, nga transportimi i bibliotekës tek shtëpia e re, që pesha e tyre është 2 ton e gjysmë. Është pesha e në elefanti.

Shqipja jonë peshon sa një elefant në bibliotekën tuaj?

Dhe sinqerisht nuk kam më vend për libra, nuk i flak dot dhe nuk di tani ç’të bëj me këto libra. Më tmerrojnë librat kur futem në bibliotekën time dhe mbase bëra gabim që i mblodha të gjitha këto.

Sa vjen e merrni më pak libra nga Shqipëria tani?

Po, tani jam shumë përzgjedhës, jam shumë i kujdesshëm. Një bibliotekë e madhe është një përgjegjësi e madhe.

Me treguat që librin e Helena Kadarese, e morët. E lexuat në shqip apo frëngjisht?

Kujtimet e saj i kam lexuar në frëngjisht kur doli në Paris, ishte një libër shumë i bukur. Më duket se do ketë shumë sukses në tregun francez. Nuk e di si është pritur në Shqipëri.

Është pritur shumë, shumë mirë.

E meriton, për mua ishte një libër shumë interesant.

A është problem në jetën e këtyre 20 viteve mungesa e të vërtetës, ose fakti i të qenit shumë hipokrit të njerëzve të cilët nuk flasin, nuk e tregojnë atë që duhet të thonë. A është ky problem edhe për letërsinë?

Po, besoj se letërsia është një pasqyrë e realitetit të vendit. Duke qenë se njerëzit kanë pak frikë nga njeri-tjetri, keqpërdoren kollaj nga njeri-tjetri, janë më të rezervuar këtu në Shqipëri se në vendet e tjera. Në vendet e tjera njerëzit janë më të hapur, më direkt, kështu çdo njeri mendohet mirë para se të flasë, duke menduar se çfarë do të bëjë tjetri me këtë informacion, si do ta keqpërdorë, janë të kujdesshëm. Edhe në letërsi mund të jetë e njëjta gjë, njerëzit nuk janë kaq të sinqertë dhe një letërsi e mirë duhet të jetë e sinqertë. Mbase kjo është që e pengon letërsinë dhe marrëdhëniet njerëzore, mungesa e sinqeritetit. Nëse dikush është i sinqertë, shahet nga të gjithë. Nëse dikush arrin diçka të madhe, shahet.

Por këtë vit ne bëhemi 100 vjeç, vitin tjetër hyjmë në 100 vjetorin tjetër. ju na njihni mirë tashmë, flisni shqipen si ne, e doni këtë gjuhë, e studioni, e vëzhgoni. Ka diçka që do donit të ndryshonte kur të hyjmë në 100 vjetorin tjetër, diçka që vjen si urim, si kritikë, si mesazh?

Për të ndryshuar ka mijëra gjëra në këtë vend, pothuajse çdo gjë. Unë them se Shqipëria 100 vjet është një kohë e gjatë dhe me thënë të drejtën habi si ky vend ka mbijetuar si shtet. Ishte një shtet kaq i brishtë  jo vetëm në fillim, në kohën e Ismail Qemalit, erdhi Lufta e parë, u rrëzua shteti, u rikrijua prapë më Kongresin e Lushnjes, erdhi diktatura e Ahmet Zogut. Nuk ishte një shtet normal. U bë ngadalë- ngadalë një shtet në vitet ’30. Pastaj erdhën italianët, u rrëzua. Pastaj erdhën komunistët. Erdhi pastaj demokracia, por me një kaos politik e një egërsi që e pengonte zhvillimin dhe Shqipëria zhvillohet shumë me hap të ngadalshëm por gjithsesi zhvillohet dhe besoj do vazhdojë të zhvillohet. Por gjithsesi habitem si ka mbijetuar si shtet.

Ka gjëra që do na ndihmonin t’ia themi vetes tani që jemi 100 vjeç për t’u bërë më shpejt qytetarë të Evropës.

Do doja të thoja diçka. Përpara se të bëheni qytetarë të Evropës do të doja që shqiptarët të bëhen shqiptarë në kuptimin kulturor, të jenë përfshirës, jo të ndarë. Konkretisht flas për ndarjen midis Shqipërisë dhe Kosovës që shihen si dy popuj, si dy shtete, si dy identitete. Mirë do ishte që njerëzit të komunikonin më shumë me njeri-tjetrin.

Kërkon kohë, për fat të keq, që ky bashkim të bëhet. Mbase nuk ka nevojë për një bashkim politik por sigurisht që ka nevojë për një bashkim kulturor. Dhe me këtë bashkim kulturor me 6 milionë shqiptarë apo më shumë, shqiptarët mund të bëhen qytetarë të Evropës.

Pra vetëm bashkimi kulturor, komunikimi, krijimi i urave me shqiptarët e Preshevës, me shqiptarët e Maqedonisë, me shqiptarët e Greqisë, me arbëreshët do të mund të na bënte qytetarë dhe mund të na jepte ato që na mungojnë.

Një komunitet gjuhësor i madh gjithmonë ka përparësi dhe komuniteti shqiptar gjuhësor nuk është kaq i vogël. Po të shohim Shqipëria është vetëm 3 milionë, Kosova vend i vogël, shqiptarët e Greqisë nuk e di sa janë, mbase gjysmë milioni, por po të bashkohen si komunitet gjuhësor në tërësi është një komunitet i madh.

Ky është një nga urimet më të mira që mund të vij kur bën bilancin e 100 viteve.

Unë shpresoj, unë dua që Shqipëria të bëhet pjesë e Evropës si gjithë shtetet e tjera, jo vetëm të hyjë në BE, kjo është një mundësi, por të marrë pjesë në Evropë si gjithë shtetet e tjera. Dhe Shqipëria është prapa, realisht është prapa në çdo drejtim. Ka shumë për të bërë por besoj që do të bëhet dhe gjatë jetës sonë do të shohim një Shqipëri, them një Shqipëri normale.

E mbyllim këtë bisede me urimin për një Shqipëri normale!

84 Komente

 

Shqipëria e Hoxhës krahasuar me Shqipërinë e Berishës që takoni tani, çfarë kanë të ngjashme dhe çfarë kanë të ndryshme?

Unë mendoj se ka disa gjëra të kontinuitetit që nuk kanë ndryshuar, që janë të çuditshme jo vetëm nga koha e Hoxhës, por edhe nga koha e Zogut, gjëra që vijnë nga koha Osmane, ajo e Zogut, e Hoxhës e deri te e sotshmja. Një nga këto gjëra është korrupsioni burokratik. Kjo është një nga gjërat që gjithmonë ka qenë kështu. Tjetra është paaftësia e administrative, e vendit. Nuk është diçka që varet vetëm nga partia, është më tepër qëndrimi i popullit. Pra, që të marrësh diçka që do, duhet të njohësh dikë në Ministri, të pish kafe me të, pastaj të pish prapë kafe javën tjetër me të, edhe një herë të tretë, e më pas ai të lidh më personin që ty të intereson. D.m.th është njësoj si në kohën osmane, nuk është si një shtet normal.

 

Edhe tani që flasim kështu është si në kohën osmane?

Po, po.

Ja dhe ilustrimi me i bukur i asaj qe po i thosha Graves per popullin fajtor.

Unë mendoj se ka disa gjëra të kontinuitetit që nuk kanë ndryshuar, që janë të çuditshme jo vetëm nga koha e Hoxhës, por edhe nga koha e Zogut, gjëra që vijnë nga koha Osmane, ajo e Zogut, e Hoxhës e deri te e sotshmja. Një nga këto gjëra është korrupsioni burokratik. Kjo është një nga gjërat që gjithmonë ka qenë kështu. Tjetra është paaftësia e administrative, e vendit. Nuk është diçka që varet vetëm nga partia, është më tepër qëndrimi i popullit. Pra, që të marrësh diçka që do, duhet të njohësh dikë në Ministri, të pish kafe me të, pastaj të pish prapë kafe javën tjetër me të, edhe një herë të tretë, e më pas ai të lidh më personin që ty të intereson. D.m.th është njësoj si në kohën osmane, nuk është si një shtet normal.

Po mo xhan, shume mire e ke. Kete e kemi kuptu edhe ne, qe normalisht i bie ta kuptojme te fundit.

Me vone do te t'lexoj me nge. Po kete e ke shume mire.

Titullin e redaktova unë. Paragrafi ku Elsie thotë se nuk do të jetojë në Shqipëri është më interesant se intepretimi "Shqipëria është e prapambetur". Ja dhe një herë këtu: 

 

Po, kjo është e vërtetë. Unë nuk mund të jetoj këtu. Është një vend pak i egër për mua, marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egër. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por kanë një egërsi në marrëdhëniet njerëzore. Ju dini të mbroheni këtu, ndërsa unë këtu jam si lepur, nuk di të mbrohem. Unë vij këtu me shumë kënaqësi, por nuk besoj se mund ta përballoj të vij të jetoj përgjithmonë këtu. Ka shumë frustracion të jetës së përditshme. Jeta është shumë e shkurtër e unë nuk kam kohë te përplasem në pengesa, vetëm për të arritur diçka, kur në një vend tjetër e arrij menjëherë dhe pastaj jetoj jetën time. E di që ju kaloni shumë kohë në ditën tuaj me pengesat që ju dalin përpara dhe kjo ha shumë kohë. Për shembull, po të jetoja këtu do të kaloja sigurisht gjithë ditën duke pirë kafe sepse do të më lajmëronin njerëzit hajde të pimë kafe dhe nga një kafe gjysëm ore, ajo do të shkonte një orë, dy orë, tre orë, katër orë dhe gjithë dita do të shkonte në kafe. Kurse unë jetoj një jetë pak të veçuar dhe nuk kam shumë shoqëri. Kjo është preference ime, unë jetoj me librat e mi, me idetë, projektet e mia dhe kënaqem me to.

 

T’ju tregoj diçka. Kur udhëtoja me avion, në fillim të viteve ’90, në atë kohë, normalisht nuk kishte shumë udhëtarë që lëviznin drejt Shqipërisë dhe dikush prapa meje tha “A ka ndonjë ndryshim orari?” dhe një person tjetër prapa tij tha “Po, po, 150 vjet prapa”

smiley Ja pse akoma me terheq ai mut vendi. Megjithese rralle degjon tani gjera te kesaj lartesie. Humor bardh e zi. Tani ka vetem nje humor te zberdhylur ngjyre te portokallinjte.

ky profesori na dha nje leksion moral.

Jini te drejtperdrejte, jini te sinqerte.

Sa i cilter eshte robi dhe i sinqerte po te jetonte ne shqiperi do e shqyenin ciniket dhe smirezinjte para se te cmendej.

 

Po, kjo është e vërtetë. Unë nuk mund të jetoj këtu. Është një vend pak i egër për mua, marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egër. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por kanë një egërsi në marrëdhëniet njerëzore. Ju dini të mbroheni këtu, ndërsa unë këtu jam si lepur, nuk di të mbrohem. Unë vij këtu me shumë kënaqësi, por nuk besoj se mund ta përballoj të vij të jetoj përgjithmonë këtu. Ka shumë frustracion të jetës së përditshme. Jeta është shumë e shkurtër e unë nuk kam kohë te përplasem në pengesa, vetëm për të arritur diçka, kur në një vend tjetër e arrij menjëherë dhe pastaj jetoj jetën time. E di që ju kaloni shumë kohë në ditën tuaj me pengesat që ju dalin përpara dhe kjo ha shumë kohë. Për shembull, po të jetoja këtu do të kaloja sigurisht gjithë ditën duke pirë kafe sepse do të më lajmëronin njerëzit hajde të pimë kafe dhe nga një kafe gjysëm ore, ajo do të shkonte një orë, dy orë, tre orë, katër orë dhe gjithë dita do të shkonte në kafe. Kurse unë jetoj një jetë pak të veçuar dhe nuk kam shumë shoqëri. Kjo është preference ime, unë jetoj me librat e mi, me idetë, projektet e mia dhe kënaqem me to.

Emo, po nuk te doli koha ta lexosh te gjithen, lexo kete. Them se cdo njeri qe ka ikur per me shume se prej 10 vjetesh nga Shqiperia, ka te njejtin mendim.

Respekte Eslie per punen dhe dashurine e tij per Shqiperine.

Opo kur e verteta kapet per briresh, kete e marrin vesh edhe pllakat e trotuarit. Hak fare!

Tani nuk ka problem, njerëzit flasin, madje nuk pushojnë së foluri fare.

smiley

Ndërsa tani flitet për rishikimin e Kongresit Drejtshkrimor të 1972-shit, ju çfarë mendimi keni në këtë përplasje mendimesh?

 

Mendimi im është që nuk kam një mendim për këtë. Kjo është punë e shqiptarëve që të vendosin për gjuhën e tyre.

T'emen, sa po ma shto respektin!!! Krahasoje me at Lankshin...

Boll e lexova per sot, se kshu si e ka nis, rrezik ta perqafoj deri ne fund. Sa mire ka fol mer, b.k.!

Dr.Elsie sapo ka zene nje vend ne historine e kombit shqiptar!

Profesori e paska kuptuar qe shqiptari per shqiptarin eshte ujk ose 'mors tua vita mea' prandaj edhe shprehet me metaforen e lepurit. Ajo qe nuk ka kuptuar mire, prandaj edhe habitet si ka mbijetuar shteti eshte se kur ujqerit vendosin te mos shqyhen mesvedi, nuk jane kafshate qe kaperdihet lehte.

Ca batuta te forta, te 10 se qeshuri.

Me pelqeu ne fund se doli edhe ky akeist, me preku telat :

-Do doja të thoja diçka. Përpara se të bëheni qytetarë të Evropës do të doja që shqiptarët të bëhen shqiptarë në kuptimin kulturor, të jenë përfshirës, jo të ndarë.

 

...Shqipëria është prapa, realisht është prapa në çdo drejtim. Ka shumë për të bërë por besoj që do të bëhet dhe gjatë jetës sonë do të shohim një Shqipëri, them një Shqipëri normale.

...gjer atehere mbase u behet mbare dhe ndryshojne mendje edhe ata qe jane larguar prej shume vitesh...

Për shembull, po të jetoja këtu do të kaloja sigurisht gjithë ditën duke pirë kafe sepse do të më lajmëronin njerëzit hajde të pimë kafe dhe nga një kafe gjysëm ore, ajo do të shkonte një orë, dy orë, tre orë, katër orë dhe gjithë dita do të shkonte në kafe.

Po sic the dhe vete, ca njerzve i pelqen golfi, ca te tjereve i pelqejne makinat, ty te pelqen albanologjia, ne na pelqen kafja, ose me sakte kafja ne kuptimin e sjelljes (behavioral); te rrime ulur te bejme llogje dhe thashetheme, te zihemi, etj. E kemi dhe ne institucionin tone, rrezik ta veme filxhanin e kafes ne flamur aty ku kishim vene ylli me pese cepa, ne mos e vencim dhe tek perkrenarja e Skenderbeut. smiley

 

Po ajo qe na thumbon me shume eshte egersia

marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egër. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por kanë një egërsi në marrëdhëniet njerëzore.

dhe fakti qe cdo gje eshte kaperzim me pengesa sic thote ky (pertej korrupsionit) duhet te dedikosh gjithe diten qe te besh e shumta dy gjera te thjeshta ne burokraci a zyre a gjekundi, gjera qe ketu p.sh. i ben per 2 minuta ne internet ose ne telefon.

 

P.S. O akeist, po boll mo me privatizimin e njerzve dhe kauzave dhe juve, me keq se partite aktuale politike. Elsie flet per bashkim kulturor, ndersa juve nuk deshit te shkonit ti bashkoheshit protestes se Vetevendosjes, fjala vjen, se nuk kishit rene dakort ne parim per kreditime reciproke. lol

Nuk behet bashkimi kulturor duke valvitur gishtat para kraharorit, sidomos kur per kete te paguajne populli me taksa. Behet me pune, nga te gjithe, dhe me deshire te mire, e padyshim mendje te hapur. Ne akoma i therrasim "kosovaret" me intonacion sikur jane te huaj, megjithese po ndryshon te pakten...

Xhibo qe eshte akeist e thote vete ai, une sa e citova.

Sa per ate te kafes, na ka dale nami

http://nonciclopedia.wikia.com/wiki/Albania

Con il progresso e il benessere si è espansa enormemente la pratica dello sport-kafe. Si tratta di ritrovarsi nelle decine di migliaia di bar sparsi nel territorio e sorseggiare un caffe espresso cercando di farlo durare il più a lungo possibile. Il tutto accompagnato da almeno una ventina di sigarette e dal classico bicchiere d'acqua di rubinetto. Regola necessaria essere in compagnia e ingannare il tempo spettegolando di tutto e di tutti. Nei momenti di pausa tra una sigaretta e l'altra il far roteare il pacchetto di Marlboro tarocco sopra il tavolo costituisce motivo di valutazione

Mire, dhe kjo cuca eshte akeiste se e ka fundin kuq e zi dhe ishte duke e ngare bicikleten per ne Kruje ate dite.

Ne fillim kemi qene optimiste, une te pakten s'i kam paragjykuar (per me teper qe dhe si parti, per mua sa me shume dobesim te dypolshit ps-pd aq me mire). Por kur shef bastardizimet dhe banalizimet qe ben Kreshniku te vjen per te vjelle, all while being paid to do something else, like a fukcing job for instance.

Kjo gjithsesi eshte akoma me pak banale sa kjo perpjekja jote per ti qitur tapine e privat-akizimit cdo gjeje proshqiptare.

Ta thashe tek tema tjeter po normal s'bere ze: Ngujimi, ja nje shembull i paster per nje ceshtje qe ka nevoje per pune patriotike. E mijera te tjera. Boll na hapet barkun tani me fustane kuqezi dhe valevitje gishtash, si pionieret e Enverit dikur kur recitonin per Partine. lol

Dhe po, qofte dhe nje artikull i Kikise per te ndergjegjesuar njerzit dhe bere presion per zgjidhje per kete fenomen kaq te shpifur dhe femije-vrastar eshte ku e ku me patriotik se njeqin gishta-valvitje dhe fustane kuqezi ne skene per show te Kreshnikut, a thua se shqiptaret nuk e dine ca ngjyre ka flamuri i tyre dhe si fluturon shqiponja.

Po mbi te gjitha, boll morret peng cdo teme, kemi boll trolle ne Peshk, s'na duhet te tjere.

"Akëizimin nuk ua solla une,ate e gjeta midis jush" - mesohet te kete then Eslie pas intervistes. "Une jam i vaksinuar."

xhibo djali je salist me stil ti plako, s'ta marr per keq qe je kunder AK-se, ta do puna.

Ti po deshe patriotizem si ta do ty qejfi beje nje organizate, nuk te pengon kush.

 

Po, kjo është e vërtetë. Unë nuk mund të jetoj këtu. Është një vend pak i egër për mua, marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egër. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por kanë një egërsi në marrëdhëniet njerëzore. Ju dini të mbroheni këtu, ndërsa unë këtu jam si lepur, nuk di të mbrohem. Unë vij këtu me shumë kënaqësi, por nuk besoj se mund ta përballoj të vij të jetoj përgjithmonë këtu. Ka shumë frustracion të jetës së përditshme. Jeta është shumë e shkurtër e unë nuk kam kohë te përplasem në pengesa, vetëm për të arritur diçka, kur në një vend tjetër e arrij menjëherë dhe pastaj jetoj jetën time. E di që ju kaloni shumë kohë në ditën tuaj me pengesat që ju dalin përpara dhe kjo ha shumë kohë. Për shembull, po të jetoja këtu do të kaloja sigurisht gjithë ditën duke pirë kafe sepse do të më lajmëronin njerëzit hajde të pimë kafe dhe nga një kafe gjysëm ore, ajo do të shkonte një orë, dy orë, tre orë, katër orë dhe gjithë dita do të shkonte në kafe. Kurse unë jetoj një jetë pak të veçuar dhe nuk kam shumë shoqëri. Kjo është preference ime, unë jetoj me librat e mi, me idetë, projektet e mia dhe kënaqem me to.

Robert Elsie si guxon?! How dare you?!

Apo e ke mire ti zoteri, se ke nje jete jashte Shqiperie edhe e perdor si rruge shpetimi. Po ne te shkretet qe s'kemi me bunkere?!

Si guxon ti, i apasionuari pas Shqiperise dhe shqiptareve te na pohosh nje te vertete kaq te eger?!

Dhe per cfare e ben kete (ne nje emsion televiziv te shikuar nga mijera telespektatore). Cili eshte qellimi yt? Mendon se po na ndihmon?!

Po sikur NEVE te thoshim qe ti nuk ke mjaftueshem *OLE per te jetuar ketu?! Qe je nje njeri i dobet. Qe e do fort Shqiperine, por thjesht per aq kohe sa ajo eshte nje subjekt i veshgimeve te tua?! Qe kjo Shqiperia qe ti do kaq shume eshte produkt i njerezve qe kane pas *olet me e BE ate (ashtu sic eshte!!!) dhe jo fale atyre qe ja mbathin si ty?!

Ti nuk na meriton NEVE Z. Elsie! smiley

 

PS: Rudina dhe "Shqip'-i i TCH-se qenkan lidhur me Meron?! smiley PORCA PUTTANA!!! Uroj qe Meroja thjesht t'ja kete vjedh!

Ti nuk na meriton NEVE Z. Elsie! smiley

Po deshe, me. Mu m'lusin!

Buzeqeshje. smiley

ndihet keshtu............

ejnt dhet dhe truth!!!

 Për shembull, po të jetoja këtu do të kaloja sigurisht gjithë ditën duke pirë kafe sepse do të më lajmëronin njerëzit hajde të pimë kafe dhe nga një kafe gjysëm ore, ajo do të shkonte një orë, dy orë, tre orë, katër orë dhe gjithë dita do të shkonte në kafe.Kjo është preference ime, unë jetoj me librat e mi, me idetë, projektet e mia dhe kënaqem me to."

 

Jo mor jo...

Ti mund te kenaqesh me te ardhurat e projekteve te tua sepse per mua  mbetesh nje perkthyes mesatarist e mos me pak,  njohes siperfaqesor i Shqiperise dhe sidomos i letersise shqipe... (boll tu hedhesh nje sy  permbledhjeve, perzgjedhjeve  dhe review -ve mediokre)

 

 

Po letërsia i ka këto problemet e përditshme? Për shembull, letërsia e pas ’90-ës, a është një letërsi që nuk e ka forcën e dramacitetit të jetës së përditshme? Është një art nën nivelin e jetës, një art që nuk e tregon dot jetën.

 

Kjo vajza, pastaj, me mrekullon gjithmone me formulimin e pyetjevesmiley  

 

Interviste goxha interesante. Sa i sinqert paska qen dhe ky profesori! smiley

Ajo pjesa e "A ka ndryshim orari"... "Po, po 150 vjet prapa", me hodhi n'toke fare. hahahahhaha

Unè nuk di sa i zoti èshtè ky zotria nè zanatin e tij,mè pèlqyhen pèrgjigjet pèr aq sa kuptoj,dhe me qè tek peshku u sollèn foto nga e kaluara..zotria kishte pasion edhe fotot dhe tregoi disa foto tè vjetra nga shqipèria e viteve 1913 vèrtet interesante,sidomos historinè si i kishte gjetur..por duke ndjekur intervistèn nè tv...pa asnjè mèdyshje mund tè them se èshtè nga tè paktèt njerèz qè kam dègjuar tè flas bukur shqip nè tv shqiptare.

 

 Unë them se Shqipëria 100 vjet është një kohë e gjatë dhe me thënë të drejtën habi si ky vend ka mbijetuar si shtet. Ishte një shtet kaq i brishtë  jo vetëm në fillim, në kohën e Ismail Qemalit, erdhi Lufta e parë, u rrëzua shteti, u rikrijua prapë më Kongresin e Lushnjes, erdhi diktatura e Ahmet Zogut. Nuk ishte një shtet normal. U bë ngadalë- ngadalë një shtet në vitet ’30. Pastaj erdhën italianët, u rrëzua. Pastaj erdhën komunistët. Erdhi pastaj demokracia, por me një kaos politik e një egërsi që e pengonte zhvillimin dhe Shqipëria zhvillohet shumë me hap të ngadalshëm por gjithsesi zhvillohet dhe besoj do vazhdojë të zhvillohet. Por gjithsesi habitem si ka mbijetuar si shtet.

100 vjet ne fakt nuk jane shume, po te kemi parasysh 500 vjet ne roberi te Turqise.Habija e mbijeteses eshte gjeja me interesante qe kane shqiptaret., dhe kjo tregon se ata kane  ende shume energji brenda  per te mbijetuar.smiley

shume i sinqerte...

me kujton ate te vlonjatit qe u kthye pas ca vitesh emigrim dhe shkoi ne çentrale(ku ndodhet psiqatria,dialekt urban).si ish-pacient,i tha drejtorit,dua te kem kontributin tim ne kete vend.me thoni per çfare ka nevoje aktualisht.

faleminderit,i pergjigjet drejtori,po ca rregullime sa i kane bere italianet.

po mire,t'ju bej murin rrethues,thote miku.

faleminderit,po dhe ate na e kane bere italianet,pergjigjet drejtori.

o vllaaa,thote vlonjati,une them nje mur qe te rrethoje gjithe Vloren atc..

 

Si që të hyje në këtë vend në ’78?

Për mua ishte shumë interesante. Madje kam qeshur me vete se më dukej vetja sikur isha në një film Hollivudian dhe nuk e mora shumë seriozisht anën politike, as tabelat, propagandat.

 

Ja nje ide per film, per skenaristet e filmit....Shqiperia e atyre viteve - nje film ku aktoret aktrojne shume seriozisht, bile barbarisht!!!

Nje refim i sinqerte i nje njeriu pertej oqeanit. Deshira per te gjetur nje pune per te jetuar e beri qe ti hyje mesimit te nje gjuhe te ralle dhe rjedhimisht te njohi dhe nje kulture dhe zakone te ndryshme nga ajo qe ishte mesuar. 

Gezohem qe shume prej peshqeve ketu (e kam fjalen per ata/ato me flamur jo shqipetar) relaksohen disi apo edhe ngushellohen nga gjetja/ndjesia e profesorit "se do te cmendej po te jetonte ne Shqiperi". Eh thuaj nje argument plus per ti mbushur mendjen vehtes se qendrimi ne emigracion ishte dhe eshte zgjedhja e duhur! 

Do te isha kurioz se cfare pergjigje do ti kishte dhene profesori Rudines nese kjo do ta kishte pyetur se cfare orjetimi seksual kishte. A do tregohej valle i sinqerte?

@Do te isha kurioz se cfare pergjigje do ti kishte dhene profesori Rudines nese kjo do ta kishte pyetur se cfare orjetimi seksual kishte. A do tregohej valle i sinqerte?

prandaj thote profesori qe njerezit ketu jane te egjer. Shiko me sa egersi, prepotence dhe mosperfillje per tjetrin artikulohen *lliqet.Tipike shqiptare intimidimi me konotacion seksual i tjetrit. ooooo pasardhes te ashikve e dylbereve.

Pavaresisht menyres se si ti e ke lexuar dhe perceptuar ate qe une kam thene, do te desha ta ritheksoj edhe njehere qe ne pyetjen time nuk kam patur per qellim as te ofendoje, as te tregoje prepotence e ku di une se cfare. Thjesht doja te dija se nese profesori eshte gay, a do ta pranonte/pohonte hapur? Nese po, respekti per te do te me shtohej edhe me shume. Ja kaq ishte.

Ose, kuazimodo, te kapemi tek pamundesia e te jetuarit si homoseksual ne Shqiperi (ata qe e bejne jane heronj, per mendimin tim, dhe iu shperblefte nje dite kjo sakrifice), dhe te harrojme te gjitha pamundesite e tjera?

Thjesht doja te dija se nese profesori eshte gay, a do ta pranonte/pohonte hapur?

 

Ndersa une, thjesht do doja te dija nese profesori eshte hetero, a do ta pranonte/pohonte hapur ?

 

Nuk dua ta vazhdoj me gjate futjen ne kete hulli, por meqe me kujtove kete artikull, po shtoj verejtjen e ketij zoterise: "We don’t need to be born this way to refute the ludicrous assertion that homosexuality poses some special threat to the stability of the American family. We need only note that heterosexuality — as practiced by the likes of Newt Gingrich and John Edwards, for example — isn’t any lucky charm, and yet no one’s trying to heal the straights."

Po ty po te kruhet vete dhe do ma ta krujt Elsie, apo si ke hallin?

Ke zbulu ca tela te ndonje qe s'do te jetoje ne Shqiperi se eshte ca e eger.

Ne fakt profi me ate fytyre qe ka, per imazh duhet te dilte tek shqipot me vetulla te ngrysura si i forte, si filozofik ose si njeri me autoritet. Keshtu me ato qe tha e me kete fotografi normal qe do shihet nga pjesa shqiptare e karakterit te gjithkujt si pi.ke ose bq. 

Re, korrupsioni endemik i administrates shqiptare:

Lexoni, lexoni i' cike ate qe kane arrestu nipin e nje gjykatsi te Gjykates se Larte duke bo dallavere. E di vllai vendimin e Gjykates se Larte para se t'bohet publik. smiley

Mos e rruni, se mo keq se kaq ne Republiken Arabe te Shqiperise nuk ka per t'u bo, vec me na pushtu Mongolia! smiley

 

 

pse, qumshti i peles eshte shum i shnetshem.

aty aty me ate te dhise.

plus qe kemi edhe dy gjera thelbesore qe na afrojne ne planin identitar, si te thuash na bejne dy popuj vellezer smiley

1 - kemi qejf te bejme xhiro me kale

2 - mundjen e kemi sport popullor.

Oh, po ke harruar ate me kryesoren*, shqiponjen (e arte)!

http://youtu.be/Re644qgnCtw

Luv the music, btw!!!

*ne kursin kunder analfabetizmit, kur e pyeten Birce haskon qe a i mesove germat, pergjigja ishte: "Ato me kryesoret" smiley

smiley

mos na fut tani ne muhabet shqiponjash.

Ai komenti i mrroklles "me na pushtu Mongolia" mu duk icik i thate, por po ta them ty e jo mrroklles, se merzitet masinej. Se jo per gjo, po ne, ashtu si ene gjithe Europen, na kan von iher perfun. Kot nuk i kon knu gjermont

Laßt noch Wodka holen, Denn wir sind Mongolen

kurse ne nga ana artistike per te knu heroizma nderkombetare deri tek Komisar Katani kena arrit, jo per gjo.

 

Kam patur ne klase nje mongole dhe ne provimin e matures ne fizike e kishte zon gjumi, se punonte deri von, per t´majt veten me buke per te studiu me vone ne universitet. E kishte zon gjumi n´provim me stilolaps n´dor, ene vetem kur i ra m´sy profesorit anej ka gjysma e provimit ene shkoi e qujti prej gjumi. I osht fut ushtrimeve si shqiponj e arte, ene ajo ka marr piket mo t´nolta ne maturen e fizikes. Ka ngel legjend fare. Maroi studimet per Elektroteknik ne TU Darmstadt me notat me t´larta.

@*ne kursin kunder analfabetizmit, kur e pyeten Birce haskon qe a i mesove germat, pergjigja ishte: "Ato me kryesoret" 

smileysmileysmileysmiley

O Çimo mos vdeksh kurre ishall, arkive e gjalle je.

Mirë është ndonjëherë që bretkocave që jetojnë në atë pellg, tua rikujtojë kush se po jetojnë në ujë të përvëluar e të qelbur. 

 

Tashti...Elsie nuk eshte se shpiku rroten qe zbuloi se shqiptaret na qenkan tw eger. Mjafton te shikojme se si e shprehim dashurine:

Vdeksh, sa i mire je; Ta hengsha zemren; Vdeksha une per ty.

Mos te shkojme pastaj te mallkimet ose sharjet. Per mua te kto te fundit kampion jan shkodranet me shprehjen:

Ti qisha deknit ne varr!!!!

Kjo shprehja shkodrane me duket se ka lidhje me at temen "Shqiptaret dhe seksi".   Kurre nuk e kam kuptuar pse e bera e seksit eshte sharje.

Sepse seksi konsiderohet/j si nje dem qe po i behet/j femres, dhe madje si nje ulje. Tek ne, per mashkllat, folja eshte veprore, me drejtim nga mashklli te femra. Jo anasjelltas, ku kthehet natyrisht ne pesore. Kurse ketej, nga pikpamja sintaksore (dhe jo vetem) te ben dhe femra qe c'ke me ate pune. Transitiv muhabeti ngado qe ta kapesh.

Eshte per te ardh keq ne fakt nga kjo stance, sepse kesisoji "ne" mashkllat shqipo e privojme veten me nje te rene te lapsit nga le te themi 50% (te pakten) "e qejfit" botor, duke e konsideru ate lufte klasash dhe gjakmarrje (kjo e fundit na fut ne domainet tejet te pakendshme).

Me kujtove nje histori (e vertete kjo), djali shqiptar duke bere seks i thote vajzes irlandeze: You like it and are not even trying to hide it.  Kjo e shkreta kishte mbetur pa goje dhe i kishte thene: Why else would I be here.  Tani imagjino sa shume jam munduar te justifikoj pak "albanian culture".

Bo bo bo

Sa e zeze kjo! Me kujtove ate filmin me morg. Brrr...

Une kam pas majt kshu si bizarre nje te fushkrujsve ne fakt: "Qifsh veten ne gjume".

Version i jugores "vrafsh veten ne gjume" vertet, por e ngritur tashme ne nivel romani epope.

Une e kom nigju ket te funit live, ne kom nigju ene pergjigjen... "shko se kocka b*thes do hash"

Mos te shkojme pastaj te mallkimet ose sharjet. Per mua te kto te fundit kampion jan shkodranet me shprehjen:

Ti qisha deknit ne varr!!!!

"Te *ifsha kocken" i ben konkurence te forte. E shoqeruar edhe me nje kafshim te grushtit.

PS: Me duket se eshte "me *ifsh kocken"

well, yes... por ka edhe raste kur zbatohet nje qasje agrare qe lidhet me praktiken e punimit te tokes bujqesore me mjete te terhequra.

 

Mos te shkojme pastaj te mallkimet ose sharjet. Per mua te kto te fundit kampion jan shkodranet me shprehjen:

Ti qisha deknit ne varr!!!!

 

Jo jo, me e egra eshte kjo tjetra, pa porno, po e keqe shume: qumshin e nones kam me ta nxjerr per hundesh...

E konsideron robin shtresa shtresa, edhe ja nxjerr te gjitha nji nga nji e i shkon te ushqimi i pare qe na ngrene e ja qet per hundesh edhe ate.. Anihilim total dmth.. nordike edhe kjo..kemi ca vikinge poete nga ato ane..

 

Zonjës Katerina Gordon Bajron
Prevezë, 12 nëntor 1809

Nëna ime e dashur, ka ca kohë që ndodhem në Turqi: ky qytet është në bregdet, por kam udhëtuar thellë në principatën e Shqipërisë për të vizituar Pashanë. Lashë Maltën në luftanijen "Spider" më 21 shtator dhe brenda tetë ditësh arrita në Prevezë. Së këtejmi kam udhëtuar nja 150 milje gjer në Tepelenë, në pallatin veror të Naltësisë së tij, ku qëndrova tri ditë. Emri i Pashait është Ali dhe e mbajnë për burrë me zotësi të rralla: është sundimtar i gjithë Ilirisë së moçme, i Epirit dhe i një pjese të Maqedonisë. I biri, Veli Pasha, për të cilin më kanë dhënë letra, qeveris Morenë dhe ka ndikim të madh në Egjipt. Me një fjalë është një nga burrat më të fuqishëm në Perandorinë Otomane. 

......

Kur arrita në Janinë, në kryeqytetin e tij, pas një udhëtimi prej tri ditësh nëpër male, të një vendi me bukurira nga më piktoresket, mora vesh se Ali Pasha gjendej me ushtrinë e tij në Iliri, ku kishte rrethuar Ibrahim Pashën në kalanë e Beratit. I kishin thënë se një anglez nga derë e madhe ndodhej në principatën e tij, dhe i kishte dhënë urdhër komandantit në Janinë të më bënte konak e të më pajiste me të gjitha të mirat gratis; dhe ndonëse më kanë lejuar t'u jap peshqeshe robërve, nuk më kanë lejuar të paguaj asgjë send për harxhet e tjera. Hipur në kuaj të vezirit, dola për shëtitje dhe pashë pallatet e tij e të nipërve; janë pallate madhështore, por të stolisura së tepërmi në ar e në mëndafshe. Pastaj kalova nëpër male përmes Zicës, një fshat me manastir ortodoks, (ku fjeta në të kthyer), në më të bukurin vend që kam pare (përveç Cintrës në Portugali). Të nëntën ditë arrita në Tepelenë. Na u zgjat shumë udhëtimi prej shirave e rrëpirave që prisnin udhën. 
Dhe me të vërtetë më trajtoi si një foshnjë, më dërgonte bajame e sherbet, pemë e ëmbëlsira nga njëzet herë në ditë. M'u lut ta vizitoja dendur edhe natën kur kishte nge. Pastaj si pimë kafe e duhan u tërhoqa nga vizita e parë. E pashë edhe tri herë të tjera. Është për t'u çuditur se si turqit që s'kanë tituj trashëgimi dhe ka vetëm pak familje të mëdha përveç sulltanit, i japin kaq shumë rëndësi fisit. Sepse pashë që më nderonte më shumë për fisin se për titullin tim… Naltësia e tij është gjashtëdhjetë vjeç, shumë i ngjallur dhe jo shtatmadh, por ka një fytyrë të hijshme, sy të larmë, dhe mjekrën të bardhë, shumë i pritshëm dhe sillet me atë farë sedër që më duket se është veti e të gjithë turqve. Por karakterin e vërtetë e ka fare të ndryshëm nga ç'duket në fytyrë. Është tiran pa shpirt, i ngarkuar me mizoritë më të
tmerrshme, shumë trim dhe aq gjeneral i mirë sa e quajnë Bonoparti muhamedan. 

....

Biri yt i dashur

Bajron

Kete miresjellje ndaj te huajve e kemi sedhe sot e kesaj dite.Psh mjeket shqiptare trainerit te futbollit kuzhese qe merrte 100 mije euro ne vit nuk pranuan ti merrnin leke ndersa fukarenjve shqiptare iu rrjepin skalpin.

Ashtu eshte, por mire s'te vjen asnjehere kur te shajne te tjeret. Don te shahesh vete me veten.

Po tani flitet lirisht në Shqipëri?

Po, qartë. Tani nuk ka problem, njerëzit flasin, madje nuk pushojnë së foluri fare. I thonë të gjitha, nuk mbajnë sekrete.

Jemi pak llafazane, por jemi njerez te sinqerte! Me shume karakteristike ket gje e kane grate sesa burrat, packa se keto kohet e fundit burrat jane me bere me keq se grate, ose do jene aty barazim.. smiley

Kemi edhe nje shprehje qe thote: se grate i ka bere llafazane pushteti i burrave, i cili u ka rrembyer gjithcka pervec gjuhes. 

Ne pergjithesi me pelqeu intervista, ishte shume e kendshme!

Ne fakt keta elsat jane te lezecemsmiley

pas vizites ne Shqiperi (underverse).

smiley I madh!

haha

Ama kur kërkuat një fjalor gegnisht-anglisht, i zemëruat shqiptarët!

Po, po. U habita shumë nga kjo gjë sepse e mendoja si diçka normale që të kishte një fjalor dhe nuk kishte.

U zemeruan shqiptaret e Kosoves pa pyt njer Tefen nga Shkodra.. smiley

Qe nga surrati dukesh qe nuk mund te jetosh ketu.

eshte shume i bute per Shqiperine e eger ...hahaha

 

Me erdhi mire qe intervista, e cila me pelqeu per sinqeritetin e Robertit, ishte e shoqeruar me foton e tij. Per Robert Elsie, kam lexuar para disa vitesh, eshte permendur edhe ketu tek Peshku, dhe kisha krijuar nje respekt per te, jo vetem si nje albanalog por edhe si mbrojtes i çeshtjes sone, çeshtjes shqiptare.  Ketu mesova se s'paska asnje mbeshtetje nga shteti shqiptar, dhe kjo eshte per te vene duar ne koke, thjesht mjerim, turp. Do ishte mire qe intervista tu jepej drejtuesve te qeverise e shtetit shqiptar, per te kuptuar mjerimin e tyre dhe te kultures shqiptare. 

Ah, se harrova, di gje njeri se ku banon ky europian i mire, ne ç'shtet e ç'qytet. 

Pjero ky jeton ne Canada. PO ishe i interesuar per kontaket e tij me lajmero dhe ti dergoj ne privat. Une kam komunikuar disa here me te.

Roni, nese ke lidhje me te, mund ti dergosh kete faqen ketu ku flitet per te. 

pse rre mer...ne shqipri osht xhom, se me ka thon Xhevrija, me fal, Ruzhdija dhe XPija

"Po te jetoja ne Shqiper do te cmendesha"

Mereni seriozish kete se nuk eshte as tallje as lajthitje!

Ka nje te vertete aty, pasi shqiptaret jane kthyer ne armiq te betuar me njeri tjetrin, per shkak te politikaneve te cilet po i cmendin ata me lojrat e tyre te ndyra per pushtet. Aty nje njeri normal qe nuk ka asnje perkrahje politike, qe eshte asnjianes, kthehet ne nje njeri pa shpres, pa as nje opsion shans per te gjetur vetveten per te bere nje jete normale ne ter kuptimin e fjales, ne shqiperi nuk eshte kollaj te gjesh te drejten tende., kur ajo te shkelet. Ka me 100ra mijra raste te konflikteve qe nuk zgjidhen,.mashtrohet genjehet, vidhet, vritet njeriu atje, shqiperia eshte vendi ku paraja e pist  ben ligjin!

Ndonje gje te re s'ka thene.Ate e dinin shqiptaret kohe me pare prandaj nje milion prej tyre iken nepermejet tokes detit e ajrit ku te mundin e si te mundnin.

5* profesor per intervisten.

Po keshtu 5* per kontributin tuaj per ceshtjen shqiptare.

Urime shendet dhe jete te gjate e te lumtur prof.Elise!

Ka shume shume te drejte !! Rrofte sinqeriteti i ketij politologu, i ketij profesori e njeriu te madh! Me ciltersine e tij dhe menyren e drejtperdrejte flet 100 here me hapur sesa ata te derguarit e Be-s qe te flasin me 1oo furca e lloj lloj fallcitetesh perpara por qe nga mbas, kur ikin thone..ehhh,s'kane per tu bere kurre keta !!

Ndersa ky me duket nje person i nje ciltersie te kulluar !

Dhe ajo qe ka thene,pra fakti qe nuk do mund te jetonte dot ne Shqiperine aktuale ka mese te drejte,sado qe mund ti besdisi dis shqipot.Dhe une personalisht, si shume te tjere qe jetojne jashte besoj,do kisha problem ne nje vend qe eshte  tamam ai ku,sic thote dhe albanologu, per nderin ose me sakte detyren qe dikush duhet te beje,duhet ti japesh leke pasi te kesh dale nja 2-3 here per kafe.Ku nuk merret vesh akoma e kujt eshte prona,ku nese ke nje konflikt gjygjesor fiton gjithmone e vetem ai qe ka paguar me shume ,ku zona te tera kane mungesa uji e dritash e me rradhe e me rradhe !!

Pastaj ky njeri eshte vertet per ti dhene ndonje onerificence nga me te lartat !! Po ben 10fishin e punes (fill i vetem !!) e asaj qe duhet te bente akademia e shkencave,profesoret e gjuhetarise,ministria e kultures etj etj qe e kane mendjen vetem per te ngrene e te pire me leket e taksapaguesve !! Dhe gjithcka e ben thjesht per pasion e aspak per leke pasi fiton shume pak ne krahasim me punen kolosale e te papaguar qe po ben.Nje njeri vertet  i lart !

Me pelqeu jashte mase intervista me z. Elsie. Nje njeri i sinqerte qe punon per nje kauze te rendesishme, kauze te cilen as vete institucionet qe e kane per detyre nuk e mbeshtesin.

Shqiperia eshte ven i veshtire per Shqiptaret, e jo me per i bythec nga Saskatundi i Kanades.

 

"... Çfarë ndryshimi ka midis albanologjisë së asaj kohe, instituteve të asaj kohe, me ato të sotshmet? Çfarë ju kujtohet kur hynit në një institut shkencor në kohën e Hoxhës dhe tani në kohën e Berishës..."

Kjo nuk e ditka kujt i thone "Kohe".Po le ta citojme budallallekun e saj  nepermjet pergjigjeve te nje.. udhetari

Në kohën e Hoxhës kishte të paktën një fasadë e një shkence të themeluar të vërtetë. Tani nuk e di a ishte e vërtetë por kishte institucione serioze, kishte njerëz që punonin seriozisht në lëndën e albanologjisë. Çfarë kanë arritur realisht është tjetër gjë por kishte fonde shtetërore sepse sistemi ishte shtetëror. Tani me kapitalizmin e egër që keni nuk ka shumë fonde për të mbështetur kulturën, albanologjinë. Shkencëtarët nuk mbështeten...."

  Po! Kishte shtet, me institucione shkencore  shume te forta, me pune kerkimore sipas mundesise per fonde, kishte intelektuale idealiste qe edhe me buke e domate, sakrifikonin e  benin kerkime.As qe krahesohen ato institucione me keto te sotmet.Ata njerezit nden diktature me keta te ngopurit me demokraci.

E keqja e atyre institucioneve  ishte,... se ishin ne nje dore te vetme.

Prandaj dhe quhet koha e Enver Hoxhes.

Sot?

  Edhe udhetaret  e shofin se  ku e katandisi vendin anarshia, e marre per demokraci, shkaterrimii institucioneve i reklamuar si strukturim nepermjet reformave, kusarine e marre per qeverrisje dhe te zezen e madhe e te fundit, kriminalizimi i  tere jetes se vendit, te marre per liri,  duke e kthyer Shqiperine te  pabanushme as edhe  per disa nete..Sikurse citon ky udhtari.

Ja perse as qe mund te emrtohet,  koha e Sali Berishes.Jemi  20 vjet pa kohe tonen.

Kjo eshte  fatkeqesi jone shume e  madhe, ardhur prej shume te zezave.Me e madhja, sot per sot, vjen prej ketij  individi te  semure  mendor.Qe gjene po na le pa kohe.Jetojme kohen e perenduar te tij, te mbetur atje ku ka qene, sot e  20 vite  te  shkuara...

  Kur tu dali droga  dhe disa shqipove te paket qe e ndjekin,, kane per te marre vesh se koha jone ka mbetur  ne vend per 20 vite, nga ky trung i zi...........

“Në historinë e popujve fuqitë e papërballueshme punojnë fshehurazi, si vatra sizmike në fundin e detit. Zgjidhja e ofruar për një problem historik të dhënë pushon së qeni e tillë prej çastit kur modifikohen metodat dhe prej çastit kur kompetenca e historianëve ndryshon. Si pasojë e këtyre shndërrimeve të vazhdueshme, sado të parëndësishme t’u duken ato  vrojtuesve të përciptë, çdo breznie të re i duhet ta rilexojë e ta rishkruajë historinë pas mënyrës së vet, pa pasur frikë prej çmitizimeve, madje duke i parapëlqyer ato: sa më mirë ta njohim historinë e vendit, aq më shumë do ta duam atë. Duke mos u kënaqur vetëm me dhënien përgjigje të reja për pyetjet e vjetra, duhen rishikuar edhe vetë pyetjet. Ky nuk është një argument në favor të “skepticizmit historik”: është fjala thjesht për zbulimin e një “dimensioni të dytë” të mendimit historik”

 

"Ka nje kohe te shkrimit sikurse ka dhe nje kohe te (ri)leximit. Mekatet e kohes se shkrimit (sherbesa, ideologjizimi, skematizmi, fryma propagandistike ) duhen analizuar ne kontekstin e kohes, kurse leximi ideologjik SOT , ne kushtet e lirise, te asaj letersie , eshte nje mekat i qellimshem dhe nje nga leximet me te mbrapshta qe mund ti behet letersise, duke perjashtuar leximet e tjera (leximi  estetik, formal, gjuhesor)

Kesisoj paradigma e leximit "bardh e zi" sot eshte zevendesuar me paradigmen "zi dhe bardhe" Harrohet (qellimisht) se arti,  sado te jete i instrumentalizuar, kane ligjesorite e tij  te brendshme .Letersia e socrealizmit e ka me bollek ideologjizimin dhe pasojat prej partishmerise, debilizimin dhe mediokritetin,  por brenda saj gjallon edhe nje pjese, ku ajo qe  eshte mirefilli letrare, ka mbetur  e paprekur ne berthamen e saj nga militantizmi pllakatesk ideologjik.

Duhet ndare gruri nga egjeri.Kjo eshte detyra e kritikes dhe historianeve te letersise. Eshte vrasese mendesia qe kerkon te asgjesoje totalisht produktin shpirteror te nje populli edhe nen diktature.Nqs nje popull arriti te dilte nga diktatura, kjo eshte deshmi edhe e rezistences se te mires ne shpirtin e njeriut dhe, ketu , padyshim ka meriten e saj edhe letersia e mire, letrsia pertej sogllaneve dhe shablloneve ideologjike.Pikenisjen nga zerua zakonisht e enderrojne mediokrit dhe ata qe jane mberthyer nga ethet per tu ngjitur sa me shpejt ne panteonin e vlerave.

Sigurisht qe metoda dhe mendesia e socrealizmit kane lene gjurmet e  tyre edhe ne letersine qe shkruhet sot. Por ne thelb nuk eshte kjo pengesa. Te berit art e letersi, sot ne liri, eshte gara midis te afteve dhe te paafteve, te talentuarve me mediokerve. Pertej kanoneve , rrymave dhe metodave krijuese, krijuesi i vertete ka talentin qe e afirmon. Piktura e Rilindjes europiane zbuloi bukurine e trupit te njeriut.Piktori postmodern estetizon rropullite e njeriut te semure. Pikaso krijoi tablon tronditese Guerrnika, x artist postmodern ekspozon ne nje mjedis publik nje top me m... te derdhur ne bronz. Mungesa e talentit dhe mjeshterise artistike, etetisizimi i perversiteteve dhe te shemtuares, sensacioni dhe skandali nuk mund te prodhojne art universal.

Personalisht mund ta lexoj me endje Keneta, Komisari Memo, Tri ngjyrat e kohes, Shqiponjat fluturojne lart, Dimri i vetmise se madhe, Devoll-Devoll etj. por nuk eshte problemi tek ndjeshmeria ime si lexues. Ketu po debatojme me ata qe pertej klisheve me gjak, diktature, burgje, tela me gjemba dhe bunkere, nuk shikojne asgje. Dhe eshte afermendsh se sapo kane rene diktatura dhe telat me gjemba, kjo kategori lexuesish nuk shikon asgje pervec shkretetires.Ky eshte nje veshtrim ideologjik i artit dhe letersise se nje epoke te ideologjizuar. Problemi ketu eshte me syzet ideologjike dhe jo me personat.Pa delikatese sallonesh por sigurisht me etike. Kush i leshon mendimet qe "tronditin boten" si lopa ate mbi barin e gjelber, duhet te mirepresi dhe debatin e ashper dhe aspak te personalizuar."

 

Z,Elsie me kete rast i qendron pershtat mendimi se gjykon si "Inteligjent "pertej kornizave "bardh e zi " alla shpellare shqiptaresh ne Pushtet , ose asaj qe ndeshim shpesh nga vuvuzeleria "se diktatura zotrie " ndryshe nga 'copeza " qe na eshte servirur jashte kontekstit !

Thjesht kur ne kohen pa kohe ,ne cdo vend ne cdo Kohe ,  ku sundon lefqenia dhe egersia nuk sheh ASJGE letrare. Si duket ne perendim jane mesuar te mos dallojne OAZE ne shkretetire ku nga Etja krijohen Mirazhe me qendra freskie e me Uje te bollshem e te rrjedhshem . Atje e kuptokan se Uji qe te shuan ETJEN eshte Uje pe verteti dhe kur nuk e kan cpojne per Burime ose investojne per ta sjelle !

Ne fakt nuk mund te shikosh asgje Pozitive ne duhmen qe sjell mbrapa kjo Skote barbaresh qe nuk njohin te shkuaren e Popullit te tyre , dhe qe mendojen se Shqiperia lindi SOT !

I nderuar keshtu shtruar z.Elsie !

Është një vend pak i egër për mua, marrëdhëniet midis njerëzve janë pak të egra. E di që është vetëm një fasadë se brenda e kanë shpirtin e mirë, por ka një egërsi në marrëdhëniet njerëzore. Ka shumë frustracion të jetës së përditshme. Jeta është shumë e shkurtër e unë nuk kam kohë te përplasem në pengesa, vetëm për të arritur diçka, kur në një vend tjetër e arrij menjëherë dhe pastaj jetoj jetën time.

 

Jo se eshte dicka e re kjo qe permend profesori me siper, por thjesht perforcon nje konkluzion te nje studimi qe kam lexuar kohet e fundit lidhur me rolin e kultures ne efektivitetin e lidershipit. Studimi quhet GLOBE (Global Leadership and Organizational Behavior Effectiveness) dhe eshte nga me te medhenjte e me ifluencuesit qe eshte ndermarre ndonjehere ne kete fushe. Duke perdorur metoda statistikore (factor analysis) per te pershkruar me mire ndryshueshmerine ndermjet variableve te vezhgueshem empirikisht, ata fillimisht percaktuan 9 dimensione te kultures, dhe me pas, bazuar ne keto dimensione, ata shperndane 62 vende (te konsideruar ne studim) ne 10 grupe/grumbullime. Ata e bene kete ndarje duke kombinuar rezultatet nga analiza kuantitiave (cluster analysis) dhe kualitative te te dhenave te mbledhura. Ngjashmeria kulturore eshte me e madhe ndermjet vendeve te te njejtit grupim, dhe diferencat kulturore behen me te dallueshme sa me larg keto grupime jane te vendosura ne foto.

   http://flickr.com/gp/63657317@N05/29m569

Shqiperia ben pjese ne grupin e Evropes lindore dhe figura ideale e liderit ne kete grup eshte e perceptuar si nje figure karizmatike, konfrontale, dhe agresive ne marredheniet me te tjeret. Stili i udheheqjes ne kete grup dallohet per autonomi, “komando e kontrollo”-moto, dhe nga nje mungese deshire per perfshire te tjeret ne procesin e vendimmarrjes. Grupimi me te cilin ngjasojme me pak eshte ai i Evropes nordike, ndersa ata me te cilet ngjasojme me shume jane grupimi i Lindjes se Mesme dhe Afrikes sub-sahariane.

Ja dhe dicka interesante per ata qe i kerkojne te ngrejne ne qiell punen shkencore te asaj kohe.

Kishte shumë gjëra, ishte një vend absurd, gjithë vendi ishte absurd por njerëzit e merrnin seriozisht. Nuk e di se deri në çfarë mase i merrnin seriozisht vetë njerëzit por gjithsesi e kuptonin që jetonin në një realitet tjetër.

Ishte një gjë e rrallë për ne të hynim në Shqipëri pasi Shqipëria në atë kohë ishte si Koreja e Veriut sot, d.m.th zor të depërtoje.

Për mua ishte shumë interesante. Madje kam qeshur me vete se më dukej vetja sikur isha në një film Hollivudian dhe nuk e mora shumë seriozisht anën politike, as tabelat, propagandat.

Në Shqipëri nuk kisha mundësi të flisja lirisht me njerëzit. Unë flisja me zyrtarët, të cilët ishin shumë të dashur, mikpritës por prapë ishte një farë frike, që të pengonte të flisje lirisht.

Shteti ne ate kohe investonte ne fushen e propagandes, cdo lloj propagande qe ngrinte me lart vlerat e pushtetit vete, dhe fusha e albanologjise ka qene nje nga ato. Se cfare efekti pati ajo lloj udheheqje ne ate kohe, jepet shume bukur nga pershkrimi i profesorit me siper.

Ky njeri eshte nje thesar. Me pune te palodhshme na ofron gjithmone copeza historie te cilat qellimisht a jo na ishin te panjohura. E gjithe kjo, ne nje 100 vjetor, ku mundohet me force nga politika te na imponohen per reabilitim figura historike mjaft kontradiktore e njekohesisht nga ana tjeter individe si profesori as qe perfillen per t'u nderuar.

Me se paku duhet qe keta njerez qe i kane ofruar dicka atij vendi, jo vetem duhen vleresuar e perkrahur, por duhet te mblidhen ne nje ceremoni te vecante ne tirane ku shteti shqiptar t'u shprehe mirenjohjen per kontributin e tyre ne sherbim te historise e kultures shqiptare.

Por, jo, shteti ka para vetem per koncerte tallava-je...

 

http://www.albanianphotography.net/

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).