Në Kosovë, shpesh e më shpesh, po haset në qarqe të ndryshme krijimi i një identiteti të ri kosovar (kupto, i ndryshëm nga identiteti shqiptar), që artikulohet shpesh edhe në debate.

E pamenduar ndonjëherë edhe nga kokat e më të çartura në kohën e Millosheviçit, sot kjo tezë i ngjan një truku fals që po rreket të prishë atë lidhje të madhe gjaku, historie e aspiratash kombëtare, si dhe marrëdhënien shpirtërore disashekullore që ekziston mes shqiptarëve të këtej dhe andej kufirit. Tre publicistë dhe aktivistë të njohur shoqërorë, Piro Misha, Albin Kurti dhe Migjen Kelmendi, shprehin për “Javën” mendimin e tyre në lidhje me këtë fenomen...

Pas 17 shkurtit të vitit 2008, kohë kur kosovarët shpallën pavarësinë e tyre, bashkë me rekomandimet e pakos së Ahtisarit, kanë rrjedhur jo pak ujëra. Plot 88 shtete e kanë njohur si realitet të ri Kosovën, ndërsa së fundi dhe Serbia u detyrua ta njohë përfaqësimin e saj në rajon. Deri këtu duket gjithçka sipas parashikimit dhe që tingëllon si fryt i natyrshëm i një sakrifice shekullore të shqiptarëve nën sundimin serb. Megjithatë, artikulimi gjithmonë e më shumë i një realiteti të ri, rreth atij që konsiderohet në mënyrë abuzive si “identitet kosovar”, duket se po i turbullon sërish ndjenjat e shqiptarëve të këtej dhe andej kufirit. 

Dy kontradikta reale, sot rëndojnë mbi Kosovën, e para që lidhet me kushtëzimet e ndryshme të ndërkombëtarëve dhe e dyta që ka të bëjë me realitetin e brendshëm në vetë Kosovën e mbarsur me kontradikta të palëve të ndryshme mesvete, për një gjoja identitet të ri. Ky element i fundit bëhet akoma më kompleks, kur kujton se ditët e fundit një grup deputetësh kosovarë po përgatiten që të përcjellin në Parlament, një propozim për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë. Një nismë e cila çuditërisht, në hapat e para, nuk kish brenda pikërisht “Vetvendosjen”, formacionin politik që e konsideron bashkimin kombëtar si një shtyllë të saj programore. 

Në këtë mjedis kaq të koklavitur të Prishtinës duket se prej kohësh qarkullon një përpjekje tjetër, diametralisht e kundërt e cila ushqen një debat për krijimin e një identiteti të ri, atë të Kosovës. Kjo do të thotë një largim gjithnjë e më të shumë nga indi historik që lidhet Shqipërinë Amë, me të cilën e lidh tradicionalisht thuajse gjithçka. Situata merr edhe trajta absurde, kur kjo temë delikate përthyhet në qëndrimet kamaleonike të politikës. Politikanët kosovarë përdorin në artikulimet e tyre dy regjistra, ashtu si edhe politikanët e Tiranës. Atë që duan ndërkombëtarët të dëgjojnë dhe nga ana tjetër gjuhën nacionaliste për shqiptarët e thjeshtë, që u kërkojnë votat. Gjithsesi, flamuri verdhë e blu që u tund ditën e pavarësisë shoqëruar dhe me fjalimin e Ahtisarit, kuptojnë që ky trend politik do të vijojë nga do Perëndimi. Kuptohet se që nga formimi i shtetit shqiptar më 1912 dhe lënia e Kosovës jashtë tij (pasojë e faktorit ndërkombëtar) elementi i huaj ka qenë bazik për ekzistencën. E sërish nga ata, Kosova është trajtuar me një status të veçantë në gjeopolitikën e re. 

Ky identitet i ri duket se veç largimit nga Shqipëria, kërkon të plotësojë dhe atë angazhim moral që Kosova ka ndaj Perëndimit. Për hir të së vërtetës, në realitetet e sotme, ka një kontradiktë mes popujve që aspirojnë pavarësinë dhe shpjegimi i parimit të sovranitetit dhe integritetit territorial, e cila ishte edhe karta e pretenduar e serbëve në Gjykatën Ndërkombëtare për legjitimitetin e Kosovës. Vetëm se Kosova edhe pas gjykimit në Gjykatën Ndërkombëtare ka fituar atë që se kanë fituar dot palestinezët, kurdët, tibetianët e kështu me radhë. Ndaj, në Kosovë jemi përballë një situate, ku duket se ky identitet i ri po sajohet ose krijohet nga zori. Sa do të jetojë...? Duket si një lloj eksperimenti që të gjithë duan ta shohin me kujdes, pa e tepruar. Artikulimi për këtë identitet është i vështirë dhe duket kinse i fshehtë, ndërsa tre personalitete shumë aktive të Tiranës dhe Prishtinës, nuk ngurojnë të japin mendimin e tyre haptazi për “JAVA”-n, në lidhje me të.  

Migjen Kelmendi - publicist (Prishtinë)

Si e shikoni kërkimin e një identiteti të ri në Kosovë? Ka më shumë gjëra të përbashkëta apo që na ndajnë tash sipas jush?

“Çashtja e identiteteve partikulare shqiptare, me fokus në identitetin partikular kulturor të Kosovës, asht lansue më 1 Dhetor 2001, si suplement i veçantë i Gazetës ‘JAVA’ (periodik kosovar), tue e konstruktue nji pyetje - KUSH ASHT KOSOVARI? - dhe janë hapë faqet e gazetës për debat. Debati ka zgjatë katër vjet, dhe ato diku 50 kontribute të cilat ishin botue në gazetë, janë përmbledhë në librin me të njajtin titull - KUSH ASHT KOSOVARI ? - i cili me ndihmën e ambasadës zvicrane në Prishtinë, edhe u përkthye në anglisht. 

Debati, besonim në redaksi, kishte me ndihmue ndjesinë dhe vetëdijen për partikularitetet kulturore shqiptare, të cilat janë formue e plazmue në procese, relacione e kontekste historike të ndryshme nëpër të cilat kaluen shqiptarët, partikularitete të cilat na ne redaksi gjithmonë i kemi pa vetëm si ‘shtresa’, ‘aspekte’  dhe pasuni të asaj qe mund t’i referohemi si - Identitet Shqiptar.

Debati, n’anën tjetër, zbuloi edhe prezencën e nji mediokriteti shqiptar, edhe në Tiranë edhe në Prishtinë, i cili ishte i korracuem e çimentuem njat mase sa çfarëdo pyetje, çfarëdo debati për Identitetin, sidomos për Identitetin Shqiptar, e përjetonte si provokim, sulm, përpjekje me përça ‘diçka që me aq zor u formësue e bashkue”. 

Debati i Gazetës JAVA demaskoi mendimin dhe perceptimin e elitave shqiptare në Prishtinë dhe në Tiranë, të cilat ‘Identitetin Shqiptar’ e kishin përmbrendësue vetëm si njidimensional, monolit, të pandryshueshëm. Elitat edhe në Prishtinë edhe në Tiranë, me kaq sa sjell libri “Kush asht Kosovari”, Identitetin Shqiptar e përjetojnë jo si të ndertuem dhe konstruktuem në procese historike-kulturore, në relacione e interakcione, po si të lindun e gati si biologjik. ‘Identiteti Shqiptar’, me kaq sa sjell libri, kuptohet vetëm në dimensionet dhe aspektet etnike të tij, artikulohet vetëm në shumës, Na Shqiptarët, tue i eklipsue të gjitha dimensionet tjera si ai kulturor, shtetnor, gjuhësor, gjinor, seksual, gjeografik...që shum ma mirë artikulohen në njajës se sa në shumës.

Personalisht mendoj se ky përjetim i Identitetit Shqiptar si “i lindun” dhe si “biologjik” asht pasojë e keqkuptimit fatal të sociologjisë shqiptare, e cila Kombin e përjeton si “të lindun” dhe “biologjik” e jo si relacional e kultural. Me gjasë, para se të flasim për Identitetin shqiptar, duhet dekonstruktue botëkuptimin për Kombin, për Shtetin, për Gjuhën e për Kulturën.

Po mundohem shum shpejtë me i identifikue disa tipare, relacione kulturore e ngjarje historike që e bajnë me u emanue nji identitet partikular kulturor i shqiptarëve në Kosovë:

1)      Gjuha, idioma natyrore e shqiptarëve në Kosovë – Gegnishtja – asht tipari i parë që përbashkon kulturalisht këtë komunitet;

2)      përpjekjet dhe sakrificat kolektive të shqiptarëve në Kosovë për 50 vjet, me realizue mvetësinë e vet shtetnore (demonstratat e vitit 1968, 1981, protestat dhe rebelimi ndaj përpjekjeve me e shembë autonominë në fund të ‘80tave, aparthejdi serb gjatë të ‘90tave, egzodi biblik i 1 milion shqiptarëve nga Kosova, LUFTA 1997-‘99);

3)      interaktimi dhe relacioni kulturor i shqiptarëve të Kosovës me kulturat tjera si serbe, kroate, boshnjake, sllovene në ish Jugosllavi;

4)      lindja e Shtetit të Kosovës i cili i shton këtij identiteti partikular aspekte/shtresa të reja të identitetit shtetnor (flamuri, himni, shtetësia, pasaporta…).

Tana këto ndihmojnë me e kuptue se sa e përbame dhe komplekse asht përpjekja me e thjeshtue çashtjen e Identitetit. Por, nëse janë këto kontekste që na dallojne, ajo që na përbashkon asht gjithmone etnia, mitet, ndjesia abstrakte e përbashkësisë, dhe nji aspekt i identitetit kulturor i konstruktuem nga elitat e fillimit te shekullit XX (Fishta, Samiu, Naimi, Çajupi…), dhe konstruksionet kulturore të fabrikave kulturore të komunizmit enverian, që këtë Identitet e kanë damtue aq shum sa duhet punë e punë me e riparue. Këto dilema, shqetësime e paragjykime që dalin sa herë hapen çashtjet e identiteteve, unë i shoh vetëm si recidive të nji shkatërrimi monumental që ju ba Kulturës dhe Identitetit Shqiptar nga komunizmi”.

A ka sipas jush një prirje institucionale për ta larguar imazhin e Shqipërisë nga njerëzit dhe institucionet në Kosovë?

 “Jo, përkundrazi! Në Kosovë ka përpjekje institucionale me e luftue identitetin shtetnor të Kosovës, shtetin e Kosovës. Në parlamentin e Kosovës përfaqesohet nji parti, “Vetevendosje”,  e cila në program e ka – ndërrimin e Kushtetutës së Kosovës, ndërrimin e flamurit dhe himnit të Kosovës dhe zavendësimin e tyne me – Shqipni(sic!). Ministria e Arsimit e Kosovës, e cila udhëhiqet nga Partia e Thaçit, PDK, merr akcion me ba abetare të përbashket me Shqipninë (sic!). Ka iniciativa publike që Kosova mos me krijue reprezentacionin e vet në futboll, por me e pranue reprezentacionin e Shqipnisë si të vetin (sic!).

Mendon se të dy vendet e kanë të pamundur të jenë një i vetëm në të ardhmen?

“Ta themi kështu: pse s’po e shohim këtë realitet si – DY TE VETME QË PERBAJNË NJI MA TË MADHE? Unë kisha me thanë se shqiptarët historikish kurrë ma shum s’kanë qenë bashkë dhe të bashkuem se sot, kur Kosova finalizoi përpjekjet e saj për shtet. Shteti i Kosovës asht nji realitet global, të cilin e kam shum zor me e pa se po zhduket dhe po shkrihet në diçka tjetër, si Shqipnia(sic!). Për me e kuptue se sa e zorshme asht nji imagjinate e tillë, duhet me kujtue se sa zor e me çfarë sterzimesh lindi shteti i Kosovës. Dhe, Kosova nuk asht sot nji shtet etnik, po shtet qytetar, multietnik, ashtu si e determinon Kushtetuta e saj.  Bashkimin e nesërm mes Kosovës dhe Shqipnisë nuk e shoh të pamundun, por ai s’ka me lind mbi emocione e kangë si ‘xhamadani vija-vija’, po mbi interesa konkrete që i bajnë shtetet me i ekspandue e multiplikue mundësitë e pasunitë e veta. Europa nuk ka nisë mbi emocione e mbi kangë si ajo e Toto Cutugno’s, “Unite Europe”, po mbi marrëveshjen gjermano-franceze mbi shfrytezimin e pasunive të krahinave Rur dhe Sar.

Le ta fillojmë bashkimin e shteteve tona tue u marrë vesh ma s’pari për ‘krompira’:  A doni me na i ble a jo!

Albin Kurti - politikan (Prishtinë)

Si e shikoni kërkimin e një identiteti të ri në Kosovë? Ka më shumë gjëra të përbashkëta apo që na ndajnë tash sipas jush?

“Nuk ekziston një dilemë e tillë midis shqiptarëve. Populli shqiptar në Kosovë, shtetin e Kosovës (me gjithë problemet e tij) e shohin si sukses të çështjes shqiptare. Dilemat lidhur me identitetin janë më shumë kompleks i një pjese të vogël të njerëzve në Kosovë që mbahet si elitë kulturore e intelektuale. Ata i mundon i ashtuquajturi problem i “metropolit”. Të njëjtit që flasin për kinse imponimet nga Tirana, nuk preferojnë ta thonë asnjë fjalë mbi pushtetin antidemokratik të EULEX – it, cënimit të sovranitetit nga strukturat e Serbisë etj.

Është veçanërisht e nevojshme që të diskutohen me qëllim përfshirjeje e bashkëpunimi të gjitha çështjet që janë me interes e që janë debatuar shumë, duke filluar nga gjuha, kultura, librat e historisë etj. Kjo duhet bërë qoftë në nivel institucional, qoftë në nivel të kërkuesve shkencorë”.

A ka sipas jush një prirje institucionale për ta larguar imazhin e Shqipërisë nga njerëzit dhe institucionet në Kosovë? Pse gjithnjë po ka njerëz që artikulojnë një ndarje mes nesh...

“Që nga shpallja e pavarësisë, ndryshe nga qytetarët që po e njohin dhe po e ndjejnë gjithnjë e më të afërt Shqipërinë, tek institucionet shtetërore ka një largim të elementit shqiptar, element ky përmes të cilit e kemi arritur edhe shtetin e Kosovës.

Shpallja e pavarësisë së Kosovës ishte shpallje e pavarësisë, jo aq nga Serbia që na mbante të pushtuar, por pavarësi nga Shqipëria me të cilin nuk duhet të bashkohemi. E kam fjalën për Kushtetutën e Kosovës, gjegjësisht nenin 1.3 të saj, ku Kosovës i ndalohet bashkimi me Shqipërinë. E njëjta gjë vlen edhe për flamurin e “Kosovës”, apo flamurin e Ahtisaarit, siç i themi ne në Lëvizjen VETËVENDOSJE!, flamur ky i imponuar dhe që nuk përmban asnjë element të kombit shqiptar. E njëjta gjë vlen edhe për Ligjin mbi Festat Zyrtare, ku dita e flamurit kombëtar, 28 Nëntori, nuk është në listën e festave zyrtare të shtetit”.

Mendoni se të dy vendet e kanë të pamundur të jenë një i vetëm në të ardhmen e afërme?

“Më parë sesa të fillojmë nga mundësia për ta kufizuar veten kësisoj, duhet nisur nga vullneti që i zgjeron mundësitë. Varet pastaj  se çfarë quajmë mundësi. Mundësi nuk është llogaritja e të dhënave dhe kombinimi i tyre. Mundësitë e reja lindin nga mohimi i mundësive aktuale. Në angazhim e në lëvizje ne zbulojmë mundësitë tona, njohim potencialitetin tonë që nuk do të arrinim ta llogarisnim dot në një vlerësim objektiv.

Bashkimin e duan shqiptarët andej e këndej kufirit. Elitat që i qeverisin ata nuk e duan. Elitat mbesin të tilla duke shtypur popullin e varfër, secila në pjesën e vet. Kjo gjendje është mundësi potenciale emancipimi, por asgjë nuk është e dhënë derisa nuk kemi angazhim e organizim të vet popullit për ta ndryshuar gjendjen e tij.  Këtu qëndron rëndësia e pazëvendësueshme e aktivizimit”.

Piro Misha - publicist (Tiranë)

Si e shikoni kërkimin e një identiteti të ri në Kosovë? Ka më shumë gjëra të përbashkëta apo që na ndajnë tash sipas jush?

“Di që në Kosovë ky është një debat që ka kohë që zhvillohet. Janë një sërë intelektualësh e gazetarësh që tashmë prej vitesh përpiqen të shpjegojnë se në fakt tashmë është krijuar një identitet i veçantë kosovar i cili, në thelb, ndryshon nga ai i shqiptarëve të Shqipërisë. Ç’është e vërteta, elementë të një qasje të tillë, i gjejmë dhe te disa prej ligjërimeve dhe veprimeve të viteve të fundit të presidentit Rugova. Tek ne në Shqipëri një debati i tillë ka qenë deri më sot përgjithësisht mjaft periferik, i pasqyruar kryesisht përmes ribotimit të shkrimeve të botuara në Kosovë, por shpejt a vonë besoj se ky debat ka për të zënë më shumë vend dhe në faqet e shtypit të Tiranës. Sidoqoftë, pyetja që duhet shtruar është: A ka vërtet në vetëidentifikimin kolektiv të kosovarëve diçka që i bën  ata ta ndjejnë veten në thelb të ndryshëm nga shqiptarët e Shqipërisë? A ka vërtet ndryshime të tilla mes elementëve përbërës, kujtesave, simboleve, miteve, vlerave të reja dhe të vjetra që përbëjnë boshtin e vetëidentifikimit kolektiv të kosovarëve dhe të shqiptarëve të Shqipërisë, sa të na bëjnë të flasim për dy identitete kolektive, deri diku të ndryshëm, siç besojnë disa nga autorët kosovarë? 

Mendimi im është se shqiptarët e Shqipërisë dhe ata të Kosovës  i lidhin një sërë elementësh të rëndësishëm të përbashkët, duke nisur sigurisht nga gjuha, që i bëjnë ata të jenë një komb. Sigurisht që ekzistojnë dhe një sërë dallimesh, që lidhen me historinë, më ndikimet e ndryshme, e kështu me radhë, por që, për mendimin tim, s’përbëjnë ende sot për sot një masë të tillë kritike sa të çojnë në krijimin e dy identiteteve qenësisht të dallueshëm. Por, nga ana tjetër, ashtu siç dihet se identiteti i çdo populli i ka rrënjët thellë në histori, në përvoja që përçohen nga brezi në brez përmes traditave, dihet edhe se vetëidentifikimi i çdo populli s’është diçka e ngrirë, muzeale. Përkundrazi, ai i nënshtrohet një procesi ndryshimesh të vazhdueshme, që lidhen sa me kontekstet sociale, ndërveprimin e ndikimeve nga kultura të tjera, pa përjashtuar, sigurisht, dhe projektet politike të një elite mbizotëruse e cila, për arsye nga më të ndryshmet, kërkon të theksojë dallimet për të ngjizur gradualisht një vetëidentifikim e vetëpërfytyrim thelbësisht të ndryshëm. Shembulli më i afërt për këtë në kohë, më duket ajo që ka ndodhur dekadat e fundit mes Rumanisë dhe Moldavisë, dy popuj që deri dje e konsideronin veten një popull e një komb, që fliste të njëjtën gjuhë, por që tani duket se janë gjithnjë e më të ndarë, duke e vënë gjithnjë e më shumë theksin te dallimet reale apo të përfytyruara që ekzistojnë mes tyre”.      

A ka sipas jush një prirje institucionale për ta larguar imazhin e Shqipërisë nga njerëzit dhe institucionet në Kosovë?

“Kjo është një pyetje që sinqerisht s’jam në gjendje t’i përgjigjem. Por me aq sa di unë një prirje e tillë, së paku e institucionalizuar, s’ekziston”.

Mendon se të dy vendet e kanë të pamundur të jenë një i vetëm në të ardhmen e afërme?

“Teorikisht, ideja e bashkimit s’është dhe s’ka pse të jetë e pamundur. Por pyetja që duhet shtruar është, a është sot ajo realiste?

Në fund të fundit, duhet kuptuar se çështja e një bashkimi të mundshëm politik mes Kosovës dhe Shqipërisë s’është dhe s’mund të reduktohet në një çështje retorike, apo aq më pak folklorike, sado tërheqëse mund të jetë mediatikisht valëvitja masive e flamujve kuq e zi, apo mbushja e tribunave e mitingjeve me djem, vajza apo pleq me qeleshe e të mbështjellë me flamurin kombëtar. Çdo projekt politik bashkimi në një të ardhme është realist nëse ai shpreh interesat e pjesës më të madhe të shtetasve që banojnë në të dy anët e kufirit, duke i dhënë njëkohësisht përgjigje një sërë pyetjesh me rëndësi: A do sillte një bashkim i tillë një jetë më të mirë, më të begatë, më të sigurtë, më dinjitoze për shqiptarët? Një shtet më të fortë, më funksional, më të drejtë, apo dhe më të zhvilluar? 

A do ishte kjo një mënyrë për t’i dhënë fund, apo qoftë dhe për të minimizuar problemet e shumta me të cilat përballen shqiptarët në të dyja anët e kufirit? 

A do na çonte kjo më afër integrimit në Evropë? 

Apo, në fund të fundit, a do sillte kjo një qeverisje më të mirë, më pak korrupsion, më pak abuzim, më shumë përgjegjshmëri? 

Apo më shumë probleme e tensione të reja, krahas atyre ekzistuese?

Sinqerisht, s’e besoj se sot për sot bashkimi Shqipëri Kosovë do sillte zgjidhjen e ndonjë prej problemeve madhore me të cilën përballen qytetarët. Nesër, sigurisht, s’i dihet...”

18 Komente

Sa kot ky Misha, i duket se thote gjera me mend, kur parimin kombetar te shtetformimit e ve ne funksion te 'zgjidhjes' se problemeve.

Zgjidhja e problemeve mund te vije teorikisht nga ndonje pushtim i huaj, çdo bejme do i themi pushtuesit hajde ?

Bashkimi kombetar eshte çeshtje e parimit kombetar te shtetformimit, parim qe ka krijuar Shqiperine dhe qe eshte themeli i shtetit te Shqiperise.

Ajo Kosove si shtet me vete, kercenon themelet e Shqiperise si shtet i shqiptareve, arsye per te cilen edhe po s'deshi bashkim duhet 'pushtuar'.

Keta llapin kot per folkor e flamuj, kunguj fare jane, ketu eshte çeshtje e themeleve shteterore, parimeve themeltare te shtetit te Shqiperise.

Perfytyrojme nje Kosove me gegerishten si zyrtare, dalengadale geget e Shqiperise do anojne nga kosovarishtja, do hidhen geget katolike per shkodranishten, do behet nje lemsh i papare ne Shqiperi.

Duke qene 97% myslymane do u vije natyrshem identifikimi i kosovarit si myslyman ne kundervenie ndaj atij te 'shqiptarit'.

Kosova e Migjeneve eshte nje kercenim i drejtperdrejte per mbijetesen e Shqiperise, keta 'kosovaristet' duhen shpallur kercenim per Shqiperine e mundesisht 'persona non grata' ne Shqiperi.

Kosova e Migjeneve eshte nje kercenim i drejtperdrejte per mbijetesen e Shqiperise, keta 'kosovaristet' duhen shpallur kercenim per Shqiperine e mundesisht 'persona non grata' ne Shqiperi.

Planin e vjeter e te deshtuar  serb per  ta paraqitur shqiptarin e kosoves si ''kosovar'' e ka nxjerre nga varri kelmendi ,matoshi,lubonja e shume langaraqe te tjere.per mua kelmendi eshte me i rrezikshem se miloshevici.greko-serbet kane ndryshuar taktike, nga ballafaqimi  i dhunshem me shqiptaret  jane hedhur te kolona e 5-te.me sa duket ''esatizmi'' ka hedhur rrenje.

Dhe une ashtu mendoj. Per nje kohe te gjate ne mendonim se e keqja e shqiptarit vjen thjeshte nga Greku apo Serbi. E keqja me e madhe ama vjen nga brenda, nga ata qe punojne per Grekun dhe Serbin. Ne boten "intelektuale" ne rast se keta langaraq mund te quhen te tille, flas per Matoshin ose Kelmendin. Ne politik flas per Berishen. Dhe si nuk veri pakez mend ai Lubonja ne gjithe ato vite burg... me ngjane sikur i duhej me shume druri.

Perfytyrojme nje Kosove me gegerishten si zyrtare, dalengadale geget e Shqiperise do anojne nga kosovarishtja, do hidhen geget katolike per shkodranishten, do behet nje lemsh i papare ne Shqiperi.

 

Vetem ju jeni dakord qe shumica te beje ate qe do pakica. Per kete, ju duhet te dini dhe ta pranoni se pakica si Migjenat, Ndrecat, Kurtat, Mishat dhe opinionet e tyne, kane ma randsi se sa fjale tueja. 

Sa per me te skjarue, gegnisht ne pergjithsi dhe shkodranshe ne vecanti, flasin t'tane shkodranet, sido qi t'jene; musliman, apo t'kshtene. 

Fakti qe une si foles dhe adhurues i gegnishtes, e kuptoj t'folmen tuej, ndersa ju ankoheni per t'folmen dhe t'shkruemen teme/tone, flet vete. Nuk ka nevoje per muhabete ma te g'jata per t'spjegu se kujt i ka ba keq e kujt i ka ba mire standarti aktual.

Sikurse e kam thane dhe nji here tjeter, Shqipnia mund te bashkohet me Kosoven dhe jo vetem, mbase ne forme federatash. Kjo, fare mire mund te sjellin nje standart te ri g'juhsor e jo vetem. Standarte te cilat nuk kane me u pelqy, por qe do te jeni te detyruem me i pranue e kultivu..., ju dhe femijet tuej, ashtu sikurse kemi kene ne te tjeret te detyruem me i kaperdi. Rrota rrotullohet; e kjo s'me kujton asgja tjeter vecse "Fortuna Imperatrix Mundi" nga Carmina Burana e Orff-it.

 

Gzuar! 

 

Tirana ndërmjet Beogradit dhe Athinës

Genc Llakaj

Tirana është kryeqytet i shqiptarve. Juridikisht është kryeqytet i shqiptarve të Shqipërisë administrative, por de-fakto, historikisht  e moralisht është qendra e të gjithë shqiptarve në rajon. Ky fakt vërtetohet  nga historia, kushtetueshmëria shtetare e saj e për më tepër nga aspirata, pothuaj shekullore, e  shqiptarve për  të pasur një qendër të përbashkët kombëtare. Parë nga ky këndvështrim, është Tirana zyrtare ajo që duhet të marrë në mbrojtje jo vetëm shqiptarët e Republikës së Shqipërisë, por edhe ata përreth saj duke i konsideruar, për tagrin që kanë,  pjesë integrale e të njëjtit tung etno-kulturor.

 

Qoftë ata të Kosovës, të Malit të Zi, të Luginës së Preshevës, Maqedonisë apo edhe të Çamërisë. Kurrsesi,  Tirana nuk mund të bëj ndryshe apo më pak nga ajo që bën Athina në lidhje me grekët qipriot apo ata të Dropullit, Beogradi në lidhje me serbët e Mitrovicës apo edhe nga shtetet demokratike që mbrojnë të drejtat e pakicave të tyre  kombëtare. Kjo përgjegjësi  juridike,historike apo dhe morale, nuk ka lindur thjesht dhe vetëm për faktin e përzgjedhjes së Tiranës si qendër shtetare e shqiptarve sesa nga obligimi juridik që Tirana zyrtare ka pasur dhe ka ndaj bashkëkombësve të vet  qysh nga  Kushtetuta e vitit 1928 (në Mbretërinë e Zogut) e deri te Kushtetuta e sotme(21 tetor 1998). Pika e përbashkët, madje do të thoja  historike, që i bashkonë këto dy dokumenta esencial është  se të dyja sanksionojnë aspiratën për bashkim kombëtar të shqiptarve nën një shtet të vetëm në Ballkan.

 

Aspiratë kjo e promovuar etnikisht  nga Lidhja Shqiptare e Prizërenit (më 1878) e deri te verdikti i 1912-tës. E para  ligjëronë Mbretin Zog si mbret të të gjithë shqiptarve dhe e dyta  aspiratën e shqiptarve për bashkim kombëtar si obligim kushtetues i të gjitha politikave zyrtare që shkojnë dhe ikin përmes Tiranës.  Konkretisht,  në preambulën e Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë thuhet: …me aspiratën shekullore të popullit shqiptar për identitetin dhe bashkimin kombëtar..e, për më tepë, në nenin nr 5-së  thuhet se  “Republika e Shqipërisë zbatonë të drejtën ndërkombëtare të detyrueshme për të” dhe në nenin nr 8 fraksion 1/2 dhe 3 respektivisht thuhet: “ Republika e Shqipërisë mbron të drejtat kombëtare të popullit shqiptar që jeton jashtë kufijveve te saj;  Republika e Shqiperise mbron të drejtat e shtetasve shqiptarë me banim të përkohshëm ose të përhershëm jashtë kufijve të vet dhe  Republika e Shqipërisë u siguron ndihmë shtetasve shqiptarë që jetojnë e punojnë jashtë shtetit për të ruajtur e për të zhvilluar lidhjet me trashëgimninë kulturore kombëtare”. Pra, siç shihet qartë, Tirana zyrtare ka shumë obligime ndaj shqiptarve.

 

Por, fatkeqësisht, ajo nuk ka ndërmarë as nisma konkrete në mbrojtje të të drejtave të tyre e as ka bër plan-projekte afatgjata për ta jetësuar aspiratën e një shtet-kombi shqiptar. Konkretisht, sot, kur flitet për çështje kombëtare apo bashkim kombëtar të shqiptarve edhe pse është detyrim kushtetues, pa kurrfarë logjike del Kryeministri  i radhës dhe “zbut” situatën. Nga ana tjetër, nëse flitet mediatikisht apo nga qarqe të ndryshme intelektualësh për bashkim politiko-institucional të Kosovës me Shqipërinë, sërishdelkryeministri apo “zëdhënësi i tij”, ministri i jashtëm, e thotë se ne jemi vend demokratik  dhe  i përkasim linjës së integrimeve  sikur ky bashkim të ishte antidemokratik apo kundër këtij integrimi.

 

Paçka se serbët sot e kësaj dite propagandojnë për ndryshim kufijësh në favor të tyre, madje angazhojnë  ministri të veçantë për aneksimin e territoreve  shqiptare. Këta zotërinj  dritëshkurtër nuk mjaftohen me dhunimin që i kanë bër dhe po i bëjnë kushtetutës së shtetit të tyre, por arrijnë deri aty sa cilindo, që flet apo kërkonë bashkim kombëtar, ta quajnë ose  faqezi ose  nacionalit të shkuar mode. Nga ana tjetër, ajo që përbën  fatkeqësi mendore, kur  flitet për shkëmbim territoresh nga serbët, Tirana zyrtare hesht sikur të mos ket ndodhur hiçmosgjëja e radhës! Përshembull, sot  po vihet në pikpyetje sovraniteti i shtetit të Kosovës.

 

Ky moment delikat  as që e ka shqetësuar Tiranën politike e aq më pak ta detyroi, qoftë për sy e faqe, të jetë mburojë e shqiptarve të Kosovës, ashtu si Kushtetuta e detyronë. Me këtë heshtje, Tirana politike, po vërtetonë  edhe një herë papërgjegjshmërinë e saj, paaftësinë politike  e madje tradhëtinë  ndaj kombit. Tirana zyrtare,  me dashje  ose jo, po shkel dhunshëm Kushtetutën e vendit. Të mos flasim këtu për moral apo obligim shpirtëror ndaj një kombi të tërë. Pra, me pak fjalë, kjo politikë, jo vetëm nuk po ngre zërin në mbrojtje të shqiptarve, për çka kushtetueshmërisht është e detyruar,  por po injoronë çuditërisht edhe të Drejtën Ndërkombëtare, atë garanci juridike  të së drejtës së popujve dhe kombeve për vetvendosje. A ka një spejgim ky realitet nga i cili  po injorohet vullneti i një populli, kushtetuta e një shteti demokratik dhe vet e drejta ndërkombëtare? Parë në këtë kontekst, ky qëndrim absurd të bind se politika zyrtare e Tiranës jo vetëm nuk mbështet aspiratën e popullit që përfaqësonë,  madje ajo ka dal  hapur kundër saj.

 

Nëse dikush do fakte kronologjike ato nuk mungojnë: mjaftonë të kujtojmë raportin e marrdhënieve kinse  reciproke me shtetin grek ku ky i fundit historikisht ka përfituar territore, financa dhe përulje të politikës së ngathtët apo të paaftë  të Tiranës duke marrë në shkëmbim faturën e genocidit të  paprecedent ndaj popullsisë shqiptare të Çamërisë (më 1945-sën), një ligj lufte ende të gjallë (2536-viti 1940), shfrytëzimin e afro 11.000 km katrorë tokë shqiptar për 68 vjet, grabitjen disavjeçare të bankave greke ndaj qyterave shqiptar  e deri te diskriminimi shtazarak i emigrantëve shqiptarnë 20 vitet e fundit. E megjithë këto, politika e Tiranës ose ka heshtur ose është bër palë e interesave greke. Aq më keq ka vepruar kjo politikë në raport me serbët.

 

Ishin serbët, ultranacionalistët e politikës së Beogradit, ata që për afro 100 vite mbajtën peng Kosovën, ishin serbët që masakruan një popullsi të pafajshme më 1999-tën, janë  po serbët ata që  nuk njohin Kosovën shtet të pavarur dhe ata që po synojnë sot e kësaj dite territore shqiptare për të mos llogaritur këtu diskriminimin ndaj popullit shqiptar të Luginës së Preshevës. Edhe në raport me serbët, Tirana zyrtare, ka qenë e butë, e mirë deri kavaliere saqë kur Beogradi ushtronte dhunë  ndaj popullsisë së pafajshme shqiptare  politika zyrtare e Tiranës ju jepte kurajo a mundësi që ta bënin atë. Të mos harrojmë as realitetin e viteve të fundit, ku këmbëlëpirsit e politikës shqiptare, për hir të  gjasme integrimeve, janë promotorë të ideologjisë boshe se marrdhëniet me Beogradin duhen forcuar edhe pse ky i fundit  pretendonë hapur se afro 1/3 -ta e territorit kombëtar shqiptar ju përket atyre dhe do ta rimarrë me çdo kosto.

 

Ja pra, me pak shembuj mund të kuptohet fare lehtë se politika e Tiranës në vend që të jetë piemont i çështjes shqiptare në Ballkan, ndodh e kundërta! Është armike numër një e saj. Faktet flasin, “la carta canta” ! Çudi! Sipas kësaj logjike na lind e drejta, si qytetarë a intelektual, të flasim troç dhe të mendojmë qartë se, politikanët shqiptar nuk janë as shqiptar e aq më pak politikan! Logjik tjetër nuk më vjen në mend. Nëse dikush do t’më kundërshtoi le ta thotë mendimin e vet kundër, por do ti lutem t’ma argumentoi atë. Sipas këndvështrimit personal, mendoj se  Tirana zyrtare ose ka frikë nga shqiptarët ose nuk ka lidhje me ta. Nëse ka frikë, pse duhet?! Ku qëndron piksynimi apo strategjia e Tiranës kur deklaronë publikisht e zyrtarisht se çështja e Kosovës i përket Institucioneve  Ndërkombëtare, të Drejtës Ndërkombëtare dhe jo asaj?

 

Asaj të drejte që ne e zbatojmë virtualisht por de-fakto e mbeshtesim vetëm në rastet kur subjekt i saj nuk janë shqiptarët. Nëse do të analizonim qëndrimin e politikës zyrtare të Tiranës, në lidhje me të drejtat e shqiptarve si popull a si komb, dhe nga ana tjetër të drejtat që saksionon e Drejta Ndërkombëtare për individin, popujt apo kombet, do të konstatojmë një konflikt të jashtëlogjikshëm interesash ku nga njëra anë Tirana që e mbronë fanatikisht këtë të drejtë por që nuk e shfrytëzonë në lidhje me interest e popullit të vet dhe nga tjetra E Drejta Ndërkombëtare që e detyronë juridikisht Tiranën politike ta bëj kët gjë por që kjo e fundit nuk bën më shumë se injorimi I popullit të vet !

 

 

Ja, Monda, sic shprehet edhe Kurti, "mundësitë e reja lindin nga mohimi i mundësive aktuale". smiley

Me pelqeu hapesira ne kete diskutim. Kelmendi thote qe identiteti mbareshqiptar, rindertuar shtrember nga enverizmi, ka nevoje te ajroset - ata qe nuk duan ta lejojne kete proces jane reaksionare (interesante qe te gjitha palet akuzojne njera-tjetren per reaksionare, duke qene aksioni i perfytyruar vetem tek vete ato). Shqetesimi kryesor me Kelmendin eshte ceshtja e gjuhes shqipe, eshte gjithmone i frikshem separatizmi dialektor. Kurti flet kunder imponimit te nje identiteti te ri (cfare do te thoshte per kete Kelmendi, kaq i shqetesuar me imponimet enveriste?) dhe fokusohet tek 'zgjerimi i mundesive' si nje tjeter lloj ajrosjeje te shqiptarise - me duket se kjo qe thote Kurti psikologjikisht do t'i bente me mire Shqiperise se Kosoves. Misha eshte i qete dhe thuajse hic i perfshire, s'e kuptoj madje as perse e kane perfshire ne kete rubrike.

Eshte mire qe gjerat levizin ne Kosove dhe neve na vjen dicka prej rrymes ajrore qe formohet.

Shqetesimi kryesor me Kelmendin eshte ceshtja e gjuhes shqipe, eshte gjithmone i frikshem separatizmi dialektor.

Ka vend per me shume se shqetesim:

“Çashtja e identiteteve partikulare shqiptare, me fokus në identitetin partikular kulturor të Kosovës, asht lansue më 1 Dhetor 2001, si suplement i veçantë i Gazetës ‘JAVA’ (periodik kosovar), tue e konstruktue nji pyetje - KUSH ASHT KOSOVARI? - dhe janë hapë faqet e gazetës për debat.

Asht dasht ma mir me e mshel.

Nuk e njoh 'me shume se shqetesimin' ne ceshtje shkronjetaresh shqiptare. Zarat i kursej smiley.

Sic te thashe tek tema e ukut dhe qenit, permasat e reagimin varet nga shume arsye smiley

Tashi ketij tipit me "partikulare" dhe lansue" (e jo se po kapem me ato fjali vetem, se e kam lexuar dhe me pare Kelmendin) s'ia qaj dot hallin dialektor. 

Posi, vetem se karakteri i te shqetesuarit perben, per mendimin tim, nje faktor kryesor shpjegues.

Per partikularet e Kelmendit, besoj se jemi te qarte: "interaktimi dhe relacioni kulturor i shqiptarëve të Kosovës me kulturat tjera si serbe, kroate, boshnjake, sllovene në ish Jugosllavi'.

Me ke kap ne kohe per "bouillon." 

U pa puna, per hir te "interaktimit dhe relacionit kulturor" qe ketej e tutje "ta gezoj lagjja billdingun e ri" do te te them pas dollise se pare, jo, te trete smiley.

 

Nuk kuptova asnje gje smiley.

...per identitet te ri, apo identitet kosovar flasin vetem ata qe nuk e duan bashkimin...... e ne se duan nuk na plas fare ne..... ne esfel te gomereve vafshin......(ne se jane shumice derrmuese)

Popujt tjere bejne plane per te kolonizuar Marsin,ndersa ne,mbetem duke diskutuar per nje çeshtje qe nuk e  konteston askush ne bote,perveç vetevetes tone.

A i'a vlen te diskutohet se, a jemi shqiptare?

Perfundimisht, kemi râ nen nivelin e pigmejve dhe aborigjineve.

 

"Kosova is ready to implement........."

Identiteti i Kosoves eshte house music, femna gjysem lakuriq dhe koakine pa fund. Yeaaaaaah Babyyyyyy! Nx Nx Nx

Pa gjuhe kosovare s'ka identitet kosovar. Prandaj, pajtohem qe sulmi mbi gjuhen e unisuar eshte tendence per krijim te identitetit te ri kosovar. Kush duron poshterim e mosperfillje nuk e ka problem te krijoje identitete krahinore. Shqiptaret, me luften e fundit nen simbolin e UÇK-se, e deshmuan te kunderten.

ja se ku e gjejne kketa kkete identitetin e ri kosovar.....pfff

 

Oliver: Dialogu u imponua, në favor të Serbisë

PRISHTINE- “Dialogu mes Serbisë dhe Kosovës, i cili ka mbushur një vit prej fillimit me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian në Bruksel është zhvilluar për të ndihmuar Serbinë dhe në këtë rast ka dëmtuar Kosovën”, vlerëson Aleksander Borg Olivier, perfaqesuesi i UMNIK.

Ky i fundit, i cili vepron në Kosovë që nga tetori i vitit 2000, në një intervistë për “Zeri” sqaron se ka qenë pjesë e shumicës së proceseve në Kosovën e pasluftës dhe gjërat sipas tij, nuk ishin menduar se do të jenë ashtu siç janë sot.

Njëri nga përpiluesit e kornizës kushtetuese të Kosovës, si pjesë e stafit të UNMIK-ut dhe më pas këshilltar te kryeministri Hashim Thaçi, thotë se dialogu në Bruksel është kryekëput politik dhe jo siç ka pretenduar Prishtina zyrtare se po ulet me Serbinë në bisedime për të zhvilluar dialog teknik.

Borg Olivier e cilëson Serbinë në avantazh karshi Kosovës. Ai thotë se pala kosovare është ajo e cila qysh në fillim ka pranuar presionin nga të huajt dhe ka pranuar gjëra të cilat nuk është dashur të pranohen.

“Unë mendoj se dialogu i është imponuar Kosovës, dhe gjithmonë kam menduar se nëse do të ketë dialog, ai dialog nuk duhet të jetë politik dhe për çështje politike. Dhe nga pozicioni i Kosovës është dashur të ketë qëndrim të qartë se nuk do të hyjmë në dialog pol i t ik dhe kur të ulemi në tavolinë, do të ulemi të barabartë

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).