Philosophie Magazine, e përmuajshme, N° 57, Mars 2012

Përktheu : Dilfirus VRIONI

 

Slavoj Žižek në gjashtë data:

1949: Lindi në Lubjanë, ish-Jugosllavi, Sllovenia e sotme

1981: Doktoratë në Filozofi në Universitetin e Lubjanës

1981: Zbulon mendimin e Jacques Lacan-it dhe hyn në analiza mbi të në bashkëpunim me  Jacques-Alain Miller-in

1989: Sukses i librit të tij të parë në anglisht, The Sublime Object of Ideology (Verso)

Që nga viti 2007: Drejtor i Birbeck Institute for the Humanities në Londër, jep mësim në Universitetin e Lubjanës dhe në Europian Gratuate School në Saas-Fee (Zvicër)

“AJO QË KA RËNDËSI ËSHTË TEORIA. UNË NUK EKZISTOJ”

Një nga filozofët më të njohur dhe më të debatueshëm në botë, Slavoj Žižek-u rivjen në frëngjisht me botimin e “Pour defender les causes perdues” [Në mbrojtje të kauzave të humbura](Flammarion), ku shpjegon që vetëm Psikanaliza dhe komunizmi mund të na shpëtojnë nga lluca dhe budallallëku që na kaplon. Te kjo intervistë që ngjan me një debat trup më trup pozicioni i tij është fort i diskutueshëm!

Në një dhomë hoteli në Berlin. Trokasim në portë, një burrë mjekrosh hap derën. Rrathë të thellë rreth syve. Një t-shirt ku shkruhet: You ask the questions (“Ju shtroni pyetjet”). Me nxitim slloveni 62 vjeç na fton të ulemi në kanape. Ai s’rresht së lëvizuri. Ndërsa flet, dhe ai flet shumë, i gjithë trupi i tij punon. Filozofi rëndohet, bën shaka, zhvendoset. S’pushon së martirizuari hundën, gjestikulacione, i bën gjeste të çuditshme bashkëbiseduesit të tij. Secila frazë është një betejë. Secili shpërthim e qeshure, një çlirim.

Psikanaliza, e cila luan një rol të rëndësishëm në veprën tuaj, është e lidhur shumë me kujtimet. Cili është kujtimi juaj i parë  lidhur me filozofinë?

Slavoj Žižek: Duhet të kem pasur 11-12 vjeç dhe isha zhytur në një enciklopedi filozofie. S’e di se si dhe mbërrita te Kanti, më saktë te Kritika e arsyes së kulluar. Ajo më magjepsi.

Psikanaliza nënvizon gjithashtu rëndësinë e nënës dhe babait në fëmijëri. Ç’rol kanë pasur prindërit në jetën tuaj ?

Do të them diçka që do te dukem si përbindësh. Kisha marrëdhënie shumë të këqija me prindërit, dhe kur them “marrëdhënie të këqija” është një eufemizëm… Ata kanë vdekur që të dy dhe unë s’kam shkuar asnjëherë t’ua shoh varrin. Më kujtohet kur vdiqën. Të dy kanë vdekur gjatë natës në një interval prej dy vitesh. Për të dy më kanë telefonuar nga spitali në mëngjes: “Babai/nëna juaj sapo janë ndarë nga jeta.” I kam pyetur secilën herë : A është mbuluar gjithçka? Ju do t’i shpini në varreza? (Të gjithë bla-blatë e rastit) Çdo gjë është në rregull? Shumë faleminderit.” Të dyja herët ka qenë rreth orës 10 të mëngjesit dhe i jam vënë menjëherë punës. Refuzoja që kjo ngjarje të merrte qoftë edhe dy minuta nga puna ime.

Dhe kështu prindërit tuaj nuk kanë luajtur ndonjë rol të veçantë gjatë jetës tuaj?

Ndoshta ka një përjashtim, diçka me nënën time. Kam pasur gjithnjë një fobi ndaj fotove. Fotot e vetme që kam nga vetja janë ato që më janë dashur për ndonjë pasaportë ose ndonjë dokument tjetër. Dhe e dija që mamaja kishte në shtëpi disa qindra foto të miat. Pasditen e së njëjtës ditë që mësova vdekjen shkova në apartamentin e saj për t’i kërkuar, hapa kutinë dhe i pashë. Ja gjëja e vetme që bëra.

Po a është e munduar t’i përjashtosh prindërit kështu?

Derisa isha duke bërë analiza, analizat e mija, natyrisht që e shtroja dhe e shtroj ende këtë pyetje dhe jap një përgjigje pa mëdyshje: as nuk më intereson fare nëse kjo është e mundur apo jo, di këtë që shoh, kaq thjesht! Tani, ne natyrisht mund të luajmë me ato lojërat e vogla frojdiane dhe të themi: unë jam akoma thellësisht i lidhur me ta, por ndjenjat e mia përkrah tyre janë mirëfilli negative… S’dua t’ia di, s’dua të kem të bëj fare me ta.

*        *       *

Por psikanaliza…

Nëse ju më bëni pyetje se çfarë është jeta ime, atëherë nuk ushqeni asnjë interes të vërtetë për mua. Nuk më pëlqen shumë Orwell, portreti i totalitarizmit që ai jep është i gënjeshtërt. Por ka edhe një skenë të mrekullueshme në 1984-n, ku Winston Smith-i i bën pyetje dikujt – emri i të cilit s’më kujtohet: “Më thoni, a ekziston vërtet Big Brother-i?” Dhe e dini si ju përgjigj tjetri? “Është pyetja e gabuar. Nuk është Big Brother ai që nuk ekziston. Ju nuk ekzistoni”. Në këtë kuptim është një gabim në mënyrën se si trajtohet personi im. Ajo që ka rëndësi është teoria. Unë nuk ekziston.

Po pse atëherë të jemi kaq të interesuar për psikanalizën?

Për një arsye të vetme: ajo më siguron një lexim të plotë dhe të kënaqshëm të Hegelit. Ja thelbi i vërtetë i punës sime: obsesioni im fanatik për Hegelin. Sapo kam mbaruar një libër për të që do të dalë në Angli pas rreth tri muajsh. Një çmenduri totale, më shumë sesa një mijë fletë.

Cilat janë raportet midis Hegelit dhe Frojdit?

Hegeli zhvillon një koncept të rëndësishëm, Selbstbewuβstein, “vetë-vetëdijen”. Ai mbron idenë e një vetëdije emancipuese të vetvetes që reflektohet në zemër edhe të vetes (domethënë në zemër të vetes time) sime, me ripërsëritje të tilla që mund ta transformojnë qenien në një akt praktik. Sipas meje, kjo ide autorefleksioni emancipues nuk ka jetuar veçse në veprën e Frojdit.

Hegeli dhe Frojdi atëherë mbrojnë që të dy idenë që ne marrim tërësisht vetëdije nga uni ynë i pastër, që është e mundur ta kemi marrë në të pandërgjegjshmen?

Mendoj se ky version i thjeshtuar deri në këtë pikë i psikanalizës në një mënyrë riafrimi subjektiv me substancën e tëhuajësuar. E ndërgjegjshmja do të jetë atëherë ajo pjesë e imja që do të korrigjohet dhe në të cilën s’do ta njoh më veten. Por sërish me një rikthim refleksiv unë duhet të njoh unin tim tek ajo. Në këtë mënyrë ajo do të pushonte së qeni një forcë ‘çmendurie’ që më kontrollon.  Dhe këtu vijmë në një pikë kryesore! E pohoj që të lexosh Hegelin në mënyrën klasike është t’i shkosh prapa – si i quani ju ata njerëz që hanë jashtëqitjet e tyre? – koprofagë: në fillim, i jashtëqitim, dhe më pas, në fazën e rimarrjes, rikthyerjes, i kthehemi sërish asaj që jashtëqitëm. Dhe unë ju mohoj që Hegeli ishte një i tillë. Është gabim nëse e kuptojmë nocionin hegelian të Versöhnung, të ribekimit, riafrimit me paqen, si një akt megasubjektiv të ripronësimit, të ripërkiturit. Kjo është pyetja kryesore e librit tim. Unë përpiqem t’i jap një përshkrim relativisht formal, por shumë preciz, proceseve dialektike hegeliane. Përpiqem ta çliroj Hegelin nga këto vizione subjektive të thjeshta, që në një mënyrë mjaft interesante, ishte ende edhe vizioni marksist.

Dhe cili është raporti juaj me Marksin dhe me komunizmin?

Më lini t’ju qartësoj diçka: këto gjëra me subjekt komunizmin më vijnë të forta dhe me mërzi. Pyetja ku duan të dinë në jam stalinist apo jo…më duken këto çështje kaq paradoksalisht kundër njëra-tjetrës dhe të mërzitshme. Asnjëherë s’do di si ta tregoj saktë që në punën time të përditshme unë jam me të vërtetë një idealist praktik, që do të thotë që besoj në dijen dhe që ajo është qëllimi në vetvete.

Por ju vetë keni thënë që…

Epo bëjmë luftë po deshët…

Ne duam vetëm të kuptojmë…

Po kjo është forma më e keqe e luftimit!

Në, « Në mbrojtje të kauzave të humbura », ju shkruani se komunizmi mbart zgjedhjen e vetme për krizën aktuale të shoqërive tona… ç’do të thotë kjo?

Ja pozicioni im zyrtar. Jam tërësisht i vetëdijshëm që këtu kemi një problem të vogël të “marrëdhënieve me publikun”. Miq të shumtë, ose edhe njerëz të rastësishëm më pyesin: pse nuk e lë mënjanë këtë emër idiot të komunizmit, që sjell me vete kaq shoqërime të tjera të papëlqyera. Për këtë jap tri arsye. E di mirë si frojdjan që jam që derisa arsyet e shpjegimet mblidhen edhe shtohen, ka diçka që s’shkon si duhet (qesh). E para, unë e mbroj duke marrë parasysh të shkuarën, domethënë, se ekziston një histori e komunizmit, një traditë precize, me të cilën stalinizmi dhe llojet e ngjashme me të s’kanë pikëprerje askund. Për shembull, kjo traditë emancipuese radikale, mijëvjeçaristët dhe besimi i tyre në fundin e kohërave. Mbretëria e përjetshme është atje! E gjejmë në doktrinën krishtere, në revoltën spartakiste të Berlinit [në 1919], në luftën e fshatarëve [që i vuri flakën Perandorisë së Shenjtë romano-gjermanike mes 1524 dhe 1526]… Këto histori të përditshmërisë janë të çmuara dhe unë do të doja që t’i mbaja gjallë.

E së dyti?

Problemi me gjithë rrymat e tjera është që ato janë shumë të kompromentuara, në sensin që janë gati për shumë lloje kompromisesh që bien edhe ndesh hera-herës, janë shumë lehtësisht të drejtueshme pas erës. Le të mendojmë për shembull nocionin e ‘solidaritetit’. Fuck it! Edhe Hitleri do të kishte folur për solidaritet. Ose të ‘dinjitetit’. Gjithçka varet nga ajo që kuptojmë me dinjitet. E dini, kjo fjala ‘komunizëm’ ka të paktën këtë avantazh: ajo na sinjalizon që s’tregojmë shaka të pakuptimta, që s’po kërkojmë “më shumë drejtësi”, këto lloj idesh pa thelb.

Dhe pika e tretë?

Ndoshta është një gjë e mirë që kjo ide, ideja e komunizmit, shkon bashkë dhe shoqërohet edhe me gjërat e tmerrshme. Ato na tregojnë sesa projekte të mëdha historike janë ekspozuar gjithnjë përpara problemeve të mëdha. Në projektet historike ne luajmë me zjarrin: s’ka asnjë garanci që projekti apo sipërmarrja , qoftë ky, ai më fisniku, nuk do të shndërrohet në një megamakth. Por përgjigjja ime e fundit, edhe më e vërteta, është kjo: emri ‘komunizëm’, siç e nënvizoj edhe në librin tim, nuk është emri që shpreh një zgjedhje, por emri që shtron një problem.

Për cilin problem po flisni?

Po nëse i bëjmë një ekzaminim problemeve të sotme – pluhuri, kapitalizmi financiar, biogjenetika, mbrojtja e pronës intelektuale – të gjitha janë “probleme të së përbashkëtës”, ato më shumë i bashkëvihen rrëshqitjes së kontrollit shtetëror sesa zgjidhjeve që vijnë nga tregu privat. Nocioni i “komunizmit” [nga latinishtja communis, e ‘përbashkëta’] për mua sjell një problem. Fatin e asaj që është e përbashkët. Pyetja më thelbësore për mua mbetet ajo që ka shtruar Fukuyama. 99 % të të majtëve janë partizanë të Fukuyama-s, edhe pse tallen haptazi me të.

Pra ju e mendoni të drejtë konceptin e Fukuyama-s për “fundin e historisë”, që shteteve demokratike liberale s’u mbetet më asnjë alternativë e besueshme globale?

Po. Të majtët nuk flasin asnjëherë në mënyrë eksplicite për “fundin e historisë”, por e bashkëndajnë postulatin e Fukuyama-s, idenë që kapitalizmi dhe martesa e tij me demokracinë liberale janë një kompozim social i fortë – bla bla bla – , që është sistemi më i mirë social ose të paktën më pak i keqi që mund të imagjinojmë. Nuk kam nënçmim për ata njerëz, por horizonti i tyre është i limituar në: “Ne duhet ta bëjmë sistemin më të mirë.” Unë mendoj se kjo nuk mjafton.

Ju shkruani që Hitleri dhe Stalini “nuk kanë qenë të dhunshëm aq sa duhet”, “jo aq sa duhet radikalë” në tentativat për të ndryshuar sistemin në fuqi në kohën e tyre…

Ajo që unë mendoj është se duhet të dallojmë dy forma të dhunës që dallojnë mirë nga njëra-tjetra: ka dhunë në nivelin e torturës fizike, vrasjet etj. Dhe ka një formë tjetër dhune në sensin radikal, shoqëror, të atij tipi që e bën sistemin të mosfunksionojë. Dhe këtu është fjala për dhunën e vërtetë pozitive. Marrim për shembull ngjarjet e fundit në Egjipt. Dhuna fizike ishte ekskluzivisht nga ana e forcave te Mubarakut –  dhe kjo është qesharake dhe e paefektshme. Por dhuna e vërtetë, dhuna emancipuese, në sensin fondamental të termit ishte në anën e manifestuesve. Njerëzit u mblodhën dhe ndaluan në mënyrë brutale një shtet të tërë së funksionuari. Në një farë mënyrë Mubaraku kishte të drejtë kur thoshte që policia tentonte thjesht dhe vetëm, duke pasur përballë dhunën, të bënte që gjërat të ktheheshin në normalitet. Dhe mendoj se kjo mënyrë logjike vlen edhe për Hitlerin apo Stalinin, etj. Bëhet fjalë për të njëjtin problem.

Hitleri dhe Stalini kishin si problem rikthimin në normalitet?

Rikthim në normale po vetëm në një kuptim, sigurisht, në një rikthim deklasimesh normale, për t’u rikthyer në mbajtjen e procesit te prodhimit. E di fort mirë që Hitleri ka bërë gjëra të tmerrshme, por ishte një frikacak. Ai ka vrarë me miliona njerëz, por kishte frikë nga një ndryshim i vërtetë shoqëror. Të gjitha ndryshimet që ai ka urdhëruar kishin vetëm një qëllim, ju e njihni frazën, ndryshoni gjithçka me qëllim që të mos ndryshojë asgjë. Dhe në këtë stad pohoj që megadhuna e Stalinit, njëkohësisht edhe kolektivizimi me forcë –  mund ta harroni revolucionin e tetorit që i ngjan  lojërave në një kopsht fëmijësh po qe se e krahasojmë me tmerrin absolut të fundviteve 1920 dhe të fillimviteve 1930 -, ku kemi një krim të paqtë. Pafuqi totale.

Deri ku do të arrinit për të ndaluar kapitalizmin, ndryshuar sistemin?

Po sigurisht që unë jam kundër dhunës në këtë stad. O Zot! S’jam i çmendur.

Por mund t’ju citoj: “Unë për vete jam i mendimit që t’i dërgojmë intelektualët antibolshevikë në një vend me një vendim të justifikuar deri ne fund” [në 1922 intelektualët sovjetikë që u gjykuan jokonform me  ideologjinë u transportuan drejt Gjermanisë].

O zot! Po askush nuk u vra! Ata veç i grumbullonin intelektualët – dhe e gjitha kjo në mënyrë shumë humane – dhe i dërgonin në një vend tjetër. Njëkohësisht nuk jam duke thënë se bëhet fjalë për një akt superdemokratik. Por nëse do të kemi të bëjmë vetëm me këtë lloj dhune duhet të falënderojmë qiellin…

E njëkohësisht duket mjaft e çuditshme që një filozof përshëndet faktin që intelektualët dërgohen në ekzil.

Po, por ndershmërisht që këtë lloj dhune jam gati ta kaloj, jam gati të jetoj me të.

Ju shkruani që “terrori, dhe jo humanizmi, është alternativa e vetme premtuese”. Si duhet ta kuptojmë këtë?

Çfarë është për mua liria autentike? Liria autentike nuk është mundësia për të zgjedhur midis një ëmbëlsire me luleshtrydhe dhe një ëmbëlsire me çokollatë. Mendoni sikur jetojmë në 1945 dhe ju thonë këtë: duhet të organizojmë një aksion kundër nazistëve. Dhe ju e dini fare mirë që nëse përgjigjeni, po, ju rrezikoni jetën tuaj dhe jo vetëm këtë, po edhe jetën e fëmijëve tuaj të dashur. E siç vërehet nuk bëhet fjalë fare për një lojë. Dhe ky mik nuk ju thotë që keni zgjedhje. Ai thotë që duhet ta bëni, që është fjala për një detyrë. E nëse nuk është ky terrori, atëherë… Ajo që unë them është që në një formë në tmerret e këtij lloji – jo vetëm në terroret policore, por edhe në ato ku bota juaj është dy gisht afër zhytjes, në kuptimin ku vini gjithçka në lojë – ju jeni të lirë. Një akt autentik lirie nuk është i kuptueshëm veçse në terror.

A mendoni se ne ndodhemi në një situatë të tillë?

Gjëja më e rrezikshme që mund të bëjmë në një situatë krize, është që të jemi të mahnitur deri në mpirje nga kriza, ta shohim të veshur me madhështi para së cilës s’mund të bëjmë asgjë: O zot! Fundi është afër! Jo, jo ,jo nuk po ju tregoj versionin marksist të kësaj profecisë maja që thotë se viti 2012 shënon vitin e fundit. Them vetëm këtë: ka një lloj të pashkuare që po krijohet. Dhe në këtë rrugë nuk mund të vazhdojmë.

Të flasim pak për lëvizjen «  Occupy Wall Street ». Ata janë duke bërë aktivizime të vogla, po a ka rrugë të hapura drejt ndryshimeve të vërteta? Apo ata janë një pjesë e problemit?

Me këtë pyetje të bërë në mënyrë pak ironike, unë jam stalinist. Po ama këtu jam shumë modest. Ja diagnostika ime për “Occupy Wall Street”: kjo lëvizje është e rëndësishme sepse për herë të parë në Shtetet e Bashkuara kemi një lëvizje sociale që nuk luan ato lojrat e vogla klasike që janë që përngahera: të luftës kundër racizmit apo kundër borxhit të shkaktuar nga spekulimi. Njerëzit kanë kuptuar që diçka nuk shkon në këtë sistem. Por nuk e dua sloganin, “kapitalizmi financiar është fajtor”.

Pse nuk e dashkeni?

Problemi shfaqet si vijon: çfarë i lejon, në logjikën e themelit të sistemit kapitalist të kohërave tona, kapitalizmit financier të reagojë ashtu siç reagon? Dhe këtu kuptojmë se sistemi është ngritur mbi përplasje. Bankierët kanë qenë gjithnjë të këqij – mos ta hedhim përgjegjësinë mbi bankierët e sotëm! Është budallallëk! Më e keqja që mund të bëjmë sot është ta moralizojmë krizën.

E çfarë keni kundër moralizimit?

Fuck it! Po s’bëhet fjalë për një krizë morale të pastër dhe të thjeshtë. Kriza financiare është dalja e fundit e komunistëve kundër Fukuyama-n. Gjithçka ndodh se sikur me mijëra menaxherë të kapitalit global të ishin ish-komunistë, do të kishin funksionuar në perfeksion! Mirë, tani ana jo edhe aq e mirë: unë mendoj që kuptimi i kësaj lëvizjeje kontestuese është pastërisht negativ. Ata kanë hapur një hapësirë të re – mirë, edhe tani ç’ka do të ngjajë? Do të presim dhe shohim! Sa herë që kam shkuar t’i bëjë vizitë lëvizjes “Occupy”, e kam bërë që të kem mundësi të iki sa më shpejt që të ishte e mundur. Reagimi im ishte: ju lutem, më lejoni të ‘zbrazem’ për të mundur më së paku të ruaj disa iluzione.

Si thoni, a janë shtetet demokratike në gjendje t’i zgjidhin këto probleme? Apo demokracia nuk është forma e duhur e qeverisjes për të ndërmarrë reformat që duhen?

Më lejoni të qartësoj një pikë: nuk jam duke luajtur lojën marksiste, dhe as nuk kam qëllim ekzekutimin e demokracisë formale përpara asaj reale. Dhe as nuk pretendoj që demokracia që kemi është vetëm një demokraci formale. Gjëja e parë që mësojmë kur lexojmë Hegelin është se forma ka rëndësinë e saj. Një ide bazë në filozofinë hegeliane është se forma nuk është asnjëherë vetëm formë.

Atëherë forma jonë e demokracisë nuk është ajo që i shkon për shtat luftës ndaj kapitalizmit?

Jo, jo, jo, unë mbështes tërësisht të kundërtën! Sigurisht që ne kemi liri formale, por ama kjo është hapësira e vetme e lirisë që ekziston akoma. Nëse do të shkrini demokracinë formale nuk është se do të fitoni demokracinë reale, por do të humbni edhe këtë që keni. Hapësira e vetme e lirisë që disponojmë qëndron midis demokracisë formale dhe formës së vërtetë që ka grumbulluar dhe adoptuar liria që na mungon. Problemi është që të dimë si të mbijetojmë në mbretërinë e gjithëpushtetshme të parasë duke mbrojtur lirinë tonë. Ky është një problem serioz. S’blej nga këto shprehjet marksiste të gatshme: Vergesellschaftung, për shembull, “shoqëria” ose “kolektivi”… Ha! Ha! Me çfarë do të ngjante kjo?

Forma është pra për ju çelësi?

Absolutisht!

Por ju shkruani: “Ajo që pengon sot vënien e kapitalizmit në pikëpyetje radikale është besimi në format e luftës demokratike kundër kapitalizmit”.

Mund ta formuloj kështu: unë e urrej majin e 1968-s. Shumë liri, shumë argëtim dhe humbje. Por diçka mund të shpëtohet dhe mbartet, mesazhi që politika mund të gjendet edhe në sferat ku – ju i njihni ato historitë idiote mbi individualen-që-është-politike… ne s’duket se kemi për të thënë shumë mbi subjektin, por disa gjëra ekzistojnë, mbivendosja e dhunshme e  marrëdhënieve në familje, ajo që ndodh në uzina…në të gjitha këto çështje unë shtroj pyetjen e politikes dhe të lirisë. Ja problemi më i madh: jo rrëzimi i demokracisë formale, por si t’i integrojmë njëkohësisht proceset demokratike në këto sfera?

Po atëherë situacionistët kishin të drejtë, ajo që kemi nevojë është revolucioni i përditshëm?

Jam i fiksuar nga kjo ide, po jo në sensin e gjashtëdhjetetetës: po ja edhe sikur të shkonim të putheshim të gjithë bashkë te sheshi i tregut…jo! Ajo që dua të them – dhe ky është pozicioni im serioz -, është, që asnjëherë s’kam qenë vërtet i interesuar për ata qindra dhe mijëra njerëz që mblidhen në rrugë për të proklamuar fort në rrugë solidaritetin e tyre. Kjo s’vlen! Ajo që më intereson është dita më pas: ku është ditën tjetër momenti ynë i solidaritetit, ku do të qajmë të gjithë së bashku? Si ta përkthejmë të gjithë këtë në jetën e përditshme? Kjo është ajo që i trembem kur shoh këto lëvizje protestash. Isha i ftuar në Athinë për të mbajtur një fjalë të shkurtër frymëzuese. U thashë: deri tani, gjithçka që keni bërë është veç për të pasur një kryeministër të së majtës së moderuar, por ju keni një teknokrat përpikmërisht neutral dhe një qeveri që numëron edhe fashistë në gjirin e saj.

Po, si do të donit ta kanalizonit këtë energji?

A mund t’ju jap një përgjigje brutale që do t’ju çudisë? S’e di. Dhe besoj që sido që të jetë kam të drejtë të kem opinionin tim. Refuzoj t’i dorëzohem impresionimit të shantazhit të vjetër konstruktiv të së majtës apo komunizmit: ju nuk jeni i autorizuar të bëni as edhe një gjysmë vërejtjeje kritike nëse nuk sillni një projekt të plotë dhe perfekt të… s’ e kam një preciz. Për ta thënë copë: ishte e qartë për mua që problemi i komunizmit duhet të zgjidhet në një mënyrë apo në një tjetër dhe kjo është gjithçka që mund të them.

Dhe vijmë te pyetja e fundit…

Pse doja ta vrisja shokun Stalin? ( qesh)

Pse disa persona ju vënë në një piedestal ? Ata duan që ju t’i prini?

A nuk është shumë e dukshme që argëtohem në mënyrë të ndërgjegjshme me veten? Që në vazhdimësi luaj klounin?

Ju numëroni minimalisht rreth njëzetepesë libra. Çfarë është të shkruarit për ju?

Këtë e urrej vërtet. Asnjëherë nuk ndodh kështu : të ulem dhe të them, tani do të shkruaj. Por luaj në fakt. Hedh ide ne letër, e zhvilloj dhe them: nuk janë gjë tjetër veçse ese. Pastaj vjen një pikë dhe them: gjithçka është këtu. Mjafton vetëm që ta organizoj gjithë këtë. Po e shikoni hilenë: i përgatis gjërat më parë dhe ma pas më mjafton vetëm t’i organizoj. Ka një para-shkruarje dhe pas-shkruarje por asnjëherë shkruarje për të shkruar.

Pra s’ka asnjë instancë kritike te ju?

Pikës i re. Asnjëherë nuk them: tani do të shkruaj. Do të ishte e tmerrshme për mua.

45 Komente

Oh, na kishte marr malli per zhizhekun. smiley

dhe une e mbaja per burre te mire kete Zhizhekun..(keshtu kisha kuptuar nga zhizhekistet e peshkut.smiley).. po ky qenka kokrra e maskarait...mosmirenjohes.. merre ne mend,nuk ka marre pjese as ne varrimin e prinderve te vet...

une po pertoj ta lexoj,meqe ti thua qe qenka 'kokrra e maskarait',ashtu duhet te jete.smiley

Kta fillozofet Belulo,mu m'duken rrota k* ,sidomos kur m'dystohet truni prej rakise.(sa here e teproj me raki,shkoj e zihem ke faqja e Artan Fuges smiley  )

pjeter, "pi rakine e mos pi mend".......,gjidi filozof gjidi..smiley

Nje urra per fuqite e medha.Urra urra urra!smiley

Meqe jemi te rakia,ktu ne peshk,pikasa nje koment timim.Po kjo? po thosha me vete.Ajo qe me turperoi me shume,ishte se kisha shkrujt identik fjlalet e nje komenti qe kisha ba kohe me pare.Truni e perballoka luften me alkolin,duke perdor rezervat qe mban ne depo,thashe me vete.smiley

jo pse, kjo trego qe je koherent ne menimet tuja smiley

smiley

 

Dhe me e bukura eshte se Fuga e merr seriozisht kritiken tende te pijshme dhe fillon e filozofon: perse gjithcka eshte me shume se dicka smiley

Filozofi e huazuar nga Nard Ndoka.

Ne fakt i fare vemenje i kushtoi,se me bani block smileysmileysmiley

Zhizheku eshte Marksist i betuar dhe po aq revolucionar. Ky priste revolucion ne boten perendimore pas Pranveres Arabe. smiley

Ou?

Me duket se ky ka thene se 'komunizmi eshte forma me e advancuar e shoqerise' ...ose une e ngaterroj me ndonje tjeter!

Une cuditem se si nuk ka shkuar te University of East London, se aty mblidhen filozofe dhe sociologe miltitanta smiley. Birkbeck eshte universitet nate/part time :-D
Ose ndoshta nuk e kane pranuar, se nje i UEL thoshte ne TV 'hang bankers on lampposts' ...dhe e hoqen nga universiteti

Refuzoja që kjo ngjarje [vdekja e prinderve] të merrte qoftë edhe dy minuta nga puna ime.

Maskara! As ne respekt te atyre 5 min qe te ngjizen?Po keshtu eshte kur budallepsesh nga leximi i "I huaji" 

SA INTRIGUESE KJO: Hitleri dhe Stalini duhen qortuar sepse nuk ishin mjaftueshem te dhunshem ! 

Dhe kjo thagme fare:Një akt autentik lirie nuk është i kuptueshëm veçse në terror. 

Sa kontradiktor me duket kur thote: "Occupy" eshte vetem nje zbrazje e stomakut te trazuar  por jo zgjidhja e problemit, e nga ana tjeter e pagezon si te vetmen levizje qe ndryshon nga ato klasike (per barazi,kunder racizmit ) dhe ka krijuar nje hapsire te vertete per te vene ne pikpyetje sistemin.

Format demokratike te luftes nuk po e vene ne pikpytje radikale kapitalizmin dhe nga ana tjeter, nisur nga qasja hegeliane, predikon si te vetmen dalje nga amullia   demokratizimin e demokracise formale.

Ne fund zbulon sinqeritetin: me mire ta marrin per nje kloun (ka me pak rreziqe keshtu) sesa ta vendosin ne nje piedestal idhulli.

Sa kontradiktor me duket kur thote:...

 

Ne fakt, Zizek eshte gjithshka, vetem kontradiktor nuk eshte. Mos harro se ky e ka te qarte modelin e botes se neserme : do te jete ai Singaporian, ose ate qe Zizek e quan 'kapitalizem aziatik'. Kjo do te jete keshtu, sepse Kina (tregu me i madh boteror i punes) tashme e ka vendosur horizontin e saj : modeli singaporian, dmth kapitalizem liberal + qeverisje autoritare.  Te gjithe atje do te perplasemi, kete Zizek e di. I vetmi 'problem' ('kontradikte') e tij eshte hezitimi midis optimizmit badiouian (shpresa vdes e fundit) dhe melankolise straub-godardiane (c'est foutu...).

po mund te jete edhe qe sklleverit aziatike te clirohen dhe pastaj te kemi nje format tjeter ekonomie globale, hm? dhe mbase pikerisht ky do jete zhvillimi tjeter i madh i njerezimit. te ardhmen nuk e parashikon dot as zhizheku, as une.

Kete qe shkruan ti, Zizek do e uronte me gjithe zemer; ajo qe shkruajta, ishte thjesht per te thene se filozofi ne fjale, nuk eshte ndonje karagjoz apo klloun qe nuk merr vesh nga zhvillimet e ekonomise se sotme boterore, perkundrazi.
Keshtu qe ne rregull je

une ate boten e re pa skllever aziatike nuk do e uroja. njeri duhet te jete skllavi, tjetri padroni. dhe tani po shijojme te gjithe kolektivisht te qenurit padron.

E c'te thuash?!

- Gjëja e parë që mësojmë kur lexojmë Hegelin është se forma ka rëndësinë e saj. Një ide bazë në filozofinë hegeliane është se forma nuk është asnjëherë vetëm formë.

.......

- Forma është pra për ju çelësi?

- Absolutisht!

 

 

smiley Ate qe ka te mire ky, eshte se thote ca gjera qe, per nje arsye apo nje tjeter ti mund t'ja kesh thene tashme vetes, si rrjedhoje e njohurive qe mund te kesh fituar praktikisht 'ne terren'.
E ka kaplloqen plot ky, vetem se intervista nuk eshte e perkthyer fort mire, dhe mund te lere vend per keqkuptime...  

Kur po "zbuloja" kontradikta (c`pretendim i madh!) , kisha parasysh ato qe thuhen brenda kesaj interviste, sepse nuk e njoh gjeresisht ate c`ka predikon Zhizhek.Mund te jete kjo qe thua ti, qe eshte monolit dhe koherent. Disa kohe me pare solla ketu nje citim nga Zhizhek ku theksonte idene se rasti Kines na ve para pyetjes : mos valle demokracia pluraliste nuk eshte kushti domosdoshem per zhvillimin e kapitalizmit? Pra ai kapitalizmi shteteror/autoritar qe permend ti me lart-dmth jo demokracina pjesmarrese por shteti autoritar + prona private= me nje kapitalizem efektiv? Kjo eshte? Po nqs receta eshte kjo, si ta kuptojme kete "rizbulimin hegelian" apo rileximin e Hegelit prej tij se "forma eshte celesi" dhe ajo qe duhet bere, sipas tij, eshte jo anulimi demokracise formale por demokratizimi demokracise formale? Nuk eshte pak kontardiktore leximi qe i ben ti (shteti autoritar, me nje rol me thelbesor rregullator ne ekonomi) me demokratizimin e demokracise formale? 

Ajo qe duhet bere (e qe sugjeron Zizek), nuk eshte detyrimisht ajo qe po behet (per fat te keq...).

pse mu duk pak si prej nard ndoke kjo.nuk noka gjo smiley

Nuk e di se ne c'nivel eshte perkthimi.  Pershembull, zevendesimi i nja 2 "ne"-ve dhe "nen" do ndryshote krejt mejtimin perfundimtar te lexonjesit.

Ky duhet ta ket te detyrushme nje hipnoze themeli per ate punen e nones dhe te babes. Ka nje shkarje ledhi aty qe zor se te le te ecesh perapara.

Per ate muhabetin e prinderve po pati mundesi, mos bini ne hipokrizira, se s'iu dhembin juve me shume se c'i dhembin Zhizhekut, ua garantoj. Madje me sinqeritetin me te madh them se qenkam xheloz ne kulm. Ca nuk do jepja te kisha pasur nje raport te tille me prinderit e mi, ne menyre qe edhe ta kisha me te lehte mos me dhimbnin.

"ua garantoj"

garancite ne krahasime kerkojne.. krahasime.. Nga c'lexojme Luliano, thjesht nga c'lexojme...

Ps: dhe jo, nuk me ka lon ajo kokrra jeme e grunit, te debatoj mbi jeten personale te Zizekut... thjesht komentojme mbi ato qe lexojme. 

Kete tipin rrezik e kane mohuar prinderit dhe ketu na thote se i ka braktisur ai vete.

Duke pare ça toç kuklle eshte, ka gjasa qe prinderit ta kene trajtuar ne femijeri si budalla, he mo se budalla eshte, i lejohet.

Shume nga keto qe thote zizeku i kam lexuar dhe ne vend tjeter; neper dokumentar dhe intervista qe ka bere, ku ka hedhur idete dhe influencat nga eshte bazuar. Disa prej tyre gjenden kollaj ne youtube

Ajo ceshtja e prinderve nuk duhet marre sagllam. Mendoj eshte thene per tu fokusuar me teper te teoria se sa te personi Zizek.

Ndoshta Zizeku nuk e ka ditur qe intervista do te lexohej nga peshq..ose dhe e ka ditur

Duhet ta keni bere per nje lek Zhizhekun e shkrete smiley

Ate qe kam thene tek VQ, qe Komunizmi as qene ndonjehere ne Shqiperi e Lindje, kete m'duket e e pranon edhe ky filozofi ketu, por se si do te jete bota ne te ardhmen, filozofi nuk e percakton qarte, veç shpreh deshiren (si duket) se do jete (kthehet) Komunizmi. Po ç'lloj, kjo nuk sqarohet. 

Se si do jete bota ne te ardhem, une do ti rekomendoja filozofit te nderuar, te lexoje faqet e fundit te VQ. Aty shpjegohet me 2-3 rreshta se si do jete. 

Pjero, problemi eshte se filozofi Zhizhek nuk di shqip.smiley

e kemi thene: Libri duhet perkthyer anglisht!

por Pjeri thot qe shpjegohet me 2-3 rreshta,

tani ju pse e nderilkoni punen dhe thoni duhete perkethyer gjith vizioni i qart ?!

jeni te lutur (ju qe e keni lexuar) te perketheni ato rreshtat e bekuara dhe dergojani me imjel zhizhzkut ose pjerit i cili mund tja dergoj zhizhekut me doren e vet 

"Se si do jete bota ne te ardhem, une do ti rekomendoja filozofit te nderuar, te lexoje faqet e fundit te VQ. Aty shpjegohet me 2-3 rreshta se si do jete."

I madh! Kot mburren femrat se kane futur djallin ne shishe; ti paske futur gjithe boten ne 2-3 rreshta!!!

bah, shyqyr qe njerez te tille sot nuk kane dore pushtet.

kujdes! mund ta kene neser! i kemi mes nesh!

Ne nje vend per comunn  duket se nuk e ka lexuar VQ , ku shpjegohet qarte se cila eshte origjina e ketij llafi qe u quajt nje Teori e tere dhe nga e cila moren emrin dhe Partite e si i PARE Manifestismiley Z. Pjer mendoj se nuk duhet te jete kaq pasiv.

Kur te filloje te qartesohet ajo qe mendon Zizeku ne se mendon gje per nje Bote Reale ....besoj gjithshka do kete ndryshuar. Rrofte teknologjia. Deri tani kemi ca shembuj nga keta me "chip " te Bari Falliut e te baabsqaopirt qe cfaqen jo rralle tek PPU .A mendon z.Zizek se cdo te ndodhe kur piplli te arrije te shpike  shndrimin e barit nga Kullote per kuaj , Burim e Sofer per tu ushqyer njeriu ?

Kush e perfytyron inconformistin , prane rrenjes e tij ne ndonje bythe Plepi ta therrase Beirsha per ti dhene nje Material Sqarues per Peshkistet  

" Llap Llap ti . Kulloten e kam siguru muve"

Ne fakt, Zizek shkelqen pikerisht kur thote disa gjera qe ne pamje te pare duken paradoksale (si ajo pune e siper-permendur e prinderve). Per shembull, Zizek fare mire mund te thoshte (ne mos e ka thene !) qe ne vendet e ashtuquajtura te socializmit real, shoqeria u ofronte shance individëve te saj.
Kjo gje mund te duket me shume se paradoksale por ne fakt nuk eshte e tille. Nje shembull : te gjitheve na kujtohet nje lejtmotiv kenge ne forme sllogani : "Me gezim po shkoj ne pune", qe sot konsiderohet si brainwashing banal i sistemit te asaj kohe. Por nga ana tjeter, askush nga ne sot nuk shkon... me gezim ne pune ! Nderkohe qe asokohe, kjo gje edhe mund te ngjaste : shoqeria (organizimi i saj, raportet me pronen dhe punen) ishin te tilla qe mund te ofronin shancin (posibilitetin, mundesine) e te shkuarit me gezim ne pune ! Ndofta jo te gjithe, ndofta nje pakice, ndofta qofte dhe nje i vetem shkonte me gezim ne pune, por shancet ishin ! (ne kete sens thote Zizek se per te ka rendesi teoria, dhe se une (ai), nuk ekziston!).  Pra eshte nje fakt i pamohueshem qe ai sistem (ajo teori) ofronte shance, edhe pse kjo qe po them mund te duket kulmi i paradoksit (a nuk jemi mesuar tashme te themi se jane shoqerite liberale ato qe i ofrojne shance individit ?? Edhe pse jemi si dreqi koshientë se asnjehere nuk shkojme "me gezim ne pune" ! smiley ).

Ne fakt, na duhet te ç'dekomunistizohemi. Qe nuk do te thote detyrimisht te komunistizohemi (sepse nuk kemi asnje shanc te na ndodhe nje gje e tille, perderisa komunistizimi mund te ndodhe vetem nje here ne jeten e dikujt, ose siç thote njëri : "Aimez ce que jamais vous ne croirez deux fois !".

 "Me gezim po shkoj ne pune", qe sot konsiderohet si brainwashing banal i sistemit te asaj kohe....  sikur te kishe shtuar per midis  si psh ne shtese te pikave nga superbrainwashurit e pa Tru te sotshem . Mire qe ke dhene shpjegime te arsyeshme me poshte  sepse keshtu "Tulle " jane karakteristike te shprehuri te atij bebushit  e te gjithe te "chiposurve " . Gjithsesi me fal per nderhyrjen .Ketu e mbyll me Ju. Me poshet vazhdoj me "veten " si Zizeku smiley

Sot psh ne cdo qender pune ketu ne Usa te pakten ne NYC , qe eshte sa pese Shqipri me braijnwashur  banal te asaj kohe , nje nga kenget me te perhapura dhe me te kendeshme te rekomanduara per te mos pat probleme me me veten e te tjeret eshte " I have e Job dhe jam shume i kenaqur smiley..sidomos ritmi . Biles shitet edhe ne forma te ndryshme Kukullash me melodi !

Sikur thone , pa pat nevoje se cfare thote ekzibicionisti Zizek ose Bukovski i Filosofis , pra , Puna e shndroi Majmunin ne Njeri . Them se eshte e provuar dhe nuk ka nevoje per komente Zizekesh ne se jam ai qe nuk jam apo jam ai qe nuk isha e do jem ai qe nuk jam ete tjera e te tjera .... Jane KRY ca Pune ne mendimin Teorik me Themel dhe asnje LLOJ Teorie nuk mund te zevendesoje me TRENDY-n e Njerzimit , te ketij qe Njohim Historikisht deri me SOT ... Ekonomia eshte Motori Levizes i Shoqerise !  

Ne se zoteria parashikon nje lloj tjeter shoqerie , pervec nje rregullatori ne shperndarjen e te Ardhurave , le ta thote si e perfytyron te pakten afersisht si paraardhesit e tij pa Hegel e me Hegel !

Nuk i ka faj njeri se Urrente Prinderit . Ujqerit psh si qenie rrojne ne Kope. Duhet te kesh karakterisitika me te felliqura te mendosh 'filosfikisht " per Jeten Njerezore ! Ka fise Indiane qe kur prinderit marrin semundjen e PARE ne moshe madhore me gjendje   shtrati , e ngarkojne ne supe ...e shpien ne Mal dhe e lene ta hane Ujqit . Po erdhi ...me shendet ! Bujrum. Ne se e parashikon shoqerine me Peder qe nuk lindin dhe nuk njihet prindi pervecse me femije Inkubatori ( te klonuar mo ) ka mundesi te zene vend edhe percaktime te tilla me se Kafsherore. Une me aq sa e kam lexuar e pelqej vetem ne nje gje . Ai Perbuz vetveten ...Njesoj si Bukovski , pra  e ka kuptuar qe karshilleku me togje LLAFKASH nuk te ben LIDER  e as perfaqesues Teorish qofshin dhe me emer te Modh mer jahu si Komunizem .  Biles me sa di nuk kam gjet e lexuar asnje Program Politik qe te kete nje rresht prej tij . Ai shkru per qejf te vet dhe nuk i shkru ca gjona keq ! E kush e pengon ???????? Ketu po shkru edhe Fari Balliu me Salen kunder Komunizmit dhe obobobobobo Jozefpercka dhe me kuje Fare ke ketu ne Blog me tonelata llogjiste , e pse mos te shkruj Zizeku pro komunizmit kur jep te Ardhura dhe e ka qyl parashikimin .. se Kjo SOT nuk eshte shoqeri Njerezore e Plote dhe patjeter Duhet te ndryshoje !

Dhe per individe debile ose te shkalles se Ekzibicionizmit ekstrem , pa buksa e llapaqene , le t'ja leme rradhen Bernsit...

Mos e shih kur eshte i fuqishem e djal i ri

po shihe kur plaket , vuan e heq zi !

.....dhe me tej , dymije vjet me perpara Zizekut ( dhe Lopeve qe zbulojne Teori per hir te Teorise per fytyrgrij ) ....Jane trasmetuar Vlera  qe kane mbajtur Njerezimin gjalle e nuk e lane te shndrrohej ne Kafsheri ,.... por edhe Tolerante ndaj psikopateve !

Sikur te kujtoje ti o biri im

ne gjoksin tim mberthyer

Nuk do me jepje o bir kaq mundim

Se ti qenke si Difi e une e thyer ...

Tani s'na mbetet gje vetem te themi "se Zizeku zotrie , kujt do me ja tregu ti ate"

 

filozof fshati.

 

Ndryshimi midis Bethovenit dhe Njeriut Orkester nuk qendron tek notat e musikes, qe jane te njejtat per te gjithe, por tek menyra e venies se tyre bashke (modeli i kompozimit). 

 

Ka lexuar thelle Marksin me shoke che i di te gjitha çka lexuar por nuk eshte ne gjendje ti veje bashke ate qe ka lexuar. Ziçkua nuk eshte ne gjendje te interpretoje realitetin, mbeshtetet tek frazat qe nuk di ti veje ne praktike. Plan-konspektist i lindur dhe i mbaruar.

 

Thelbi i Freudit mund te shihet tek perralla e Andersenit mbi Rosakun che Mjellmen.

 

Nje fshatar ballkanas qe ve poshte Orwellin, nje britanik i sofistikuar, che do te dale siper me pallavra qe vijne verdalle. Zizeçkua, si plankonspektist, as qe di ta lexoje Orwellin. Nuk arrin te hyje thelle e ta kuptoje dhe per kete nervozohet.

 

Nuk e ka kuptuar qe Kapitalizmi nuk ekziston me, perndryshe iPod do te kishte lindur ne vendet arabe qe jane gjer ne fyt me para.

 

Lidhur me kete teme eshte ne pergatitje nje liber qe se shpejti do te dale ne treg.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).