Tregimi është shkëputur nga libri i parë i autorit

   

    Atë pasdite vere, në fshatin fshehur mes malesh u dëgjua një fizarmonikë. Melodia e paarrirë pasi u end si një çadër e rrëmbyer nga era, u bashkua me këngën e gjinkallave dhe ngjit pllajave, andej ku aroma e rigonit të tharë të shponte hundët. Thëllëzat që me vrapin e tyre të shkujdesur shkundnin edhe farën e fundit majë të rigonit, shtangën porsa dëgjuan muzikë. Melodia e panjohur u zgjoi frikë dhe kërshëri.

    Edhe pleqtë mbenë si lisa të zhuritur nga rrufeja kur dëgjuan fizarmonikën. Vendosën një dorë mbrapa veshit të shtonin dëgjimin dhe tjetrën përpara gojës, të fshihnin hutimin, paçka se melodia ish vetëm një këmbim kuturu notash që ndonjë muzikanti të vërtet do t’i sillte trallisje. Por ditët kalonin dhe notat e çrregullta filluan të lidhen. Harmonia e tyre ta ngazëllente shpirtin.

      “Paska vesh muzike e bija e xha Markut!.. Mirë që i dhashë fizarmonikën!”–u shpreh një pasdite mësuesi i fshatit, tek rrinte i heshtur në kafene. Burrat kur dëgjuan këto fjalë u rrëmbyen si belisma në gusht. Nuk mund ta honepsnin se mësuesi i ardhur qe i aftë të kuptonte nga larg shqetësimet e ndryshme që kishin veshët apo sytë e dikujt në fshat. 

      “Mos të duket vetja profet, o mësuesi i fushës?!” –ia priti dikush prej tyre, duke i kujtuar vendlindjen për ta ulur. Mësuesi u ftoh. Për çastin nuk e kuptoi ku i shkeli që i folën në atë mënyrë. Me ata burra ishte e rrezikshme përplasja, ndaj mundohej të mos jepte shkak.

      “-Këto epitete,u tha, -nuk i takojnë njeriut të ri. Partia na ka të gjithëve bijtë e saj të dashur!” Malësorët sa dëgjonin fjalën (Partia), kthenin shpejt pllakën dhe më i afërti e qeraste raki. Veç kur gjendja u zbut, mësuesi atëherë e kuptoi pse u turbulluan. Duke gjerbur ngadalë rakinë filloi t’i sqaronte; “Ndigjoni miq, kur dikush ndjek me veshë një melodi, thuhet ka vesh muzike!”

      “Epo, kështu na thuaj!” –u dorëzuan fshatarët, sikur e kishte fajin mësuesi për keqkuptimin. Ndërkohë kaluan disa javë dhe vajza 17 vjeçe e xha Markut, po thurte melodi të plota. Me talentin dhe dëshirën e flaktë, muzika e saj dendi qiellin e ngushtë mes maleve me nota të ëmbla. Brerimat e thikta anash fshatit, bëheshin si një honi gjigante që melodia të shkonte deri në re.    

      Në atë valë përkushtimi muzikanten e kapi vjeshta. Stina e dasmave. Dhe ai vit ishte i mbarë. Plot tre dasma do bëheshin. Atë të diel martohej vajza e Gjelës, në krye të fshatit. E gjithë familja kishte dalë në oborr dhe priste dhëndrin, nga fshati mbrapa fshatit mbi mal. 

     Aty nga dreka ai hyri në fshat mbi kalë, me flamurin kombëtar në dorë. Krushqit të lodhur e të djersitur nga rruga, porsa dëgjuan meloditë e gëzueshme të  fizarmonikës, u ripërtërinë.

     “Po na pret krushku me muzikë qyteti, o burra!”-thirrën të kënaqur dhe pa u thelluar, vazhduan për andej nga gumëzhinte muzika. Shtëpinë e nuses pak e dinin, dhe lodhja nuk i la të kthjelloheshin. Të mos  mohojmë se një fizarmonikë mes malesh, edhe më të përkushtuarin mund ta ngatërrojë, siç Odise legjendarin, kënga e Zanave.        

     Nuk vonoi, oborri i muzikantes u mbush me dasmorë, të cilët prisnin dikë tu uronte mirëseardhjen. Dhëndri nuk e kaloi pragun. Ishte hera e parë që shkelte në shtëpinë e nuses, dhe priste që dikush ta ftonte. Papritur, muzika që buçiste në odën lart, pushoi. Një vajzë e hollë e gjatë, doli si diell në ballkon. Kur pa turmën e burrave u step. Nuk deshi tu besonte syve, por shpejt e mblodhi veten.  

    -E kush jeni ju? –pyeti me një zë të kthjellët, teksa burrat e lodhur po uleshin përqark oborrit.  

    -Eja, eja poshtë, moj zogë e xhaxhit, të ka ardhë në derë petriti që pret! –ia ktheu dikush prej tyre i befasuar, gati i fyer nga kjo pritje e ftohtë.

   -Nuk jam zogë dhe nuk pres ndonjë petrit! –u përgjigj në çast muzikantja, dhe thërriti me sa kish në kokë prindërit që punonin dy ara më tej. Por zëri iu prish, u mek nga një cukje që e theri thellë në gjoks, porsa ndeshi tek pragu i portës, sytë e shkruar të djalit. Edhe ai u mahnit nga bukuria e saj. E gjatë, e shëndetshme si ato dëllinjat që rriten brenda murit të nomesë, me fytyrë të ëmbël e të pastër si mollë e larë me diell, që kushdo do ta dëshironte për nuse. Ndërkohë prindërit e vajzës u përgjigjën.

    -Na thirre, moj bijë? Vajzës iu qep goja. Lëshoi vetëm; “Po ja..!” Papritur, mes burrave në oborr, një debat zë ulët po ngrihej i rëndë, si një shtëllungë tymi nëpër shi. Fytyrat e të panjohurve, befas i pushtoi nervozizmi. Po gumëzhinin si një koloni e re bletësh, pak para braktisjes së zgjoit mëmëtor. Atë çast dikush nga të moshuarit i doli vajzës përpara dhe me theks fajtori, i tha: “Ah, moj bijë! Lëre babanë të qet, në kusur të vet! Ne po shkojmë siç erdhëm, moj xhan! Ne nuk jemi në rregull! E djallosëm keq kësaj here! Pastaj mbuloi fytyrën me dorë, si të fshihte turpin. Mbas tij edhe dikush tjetër përmendi se ajo vajzë, nuk ishte nusja e tyre. Ndërkohë bukuroshja sikur ndjeu të fyhej, ngaqë ata po e braktisnin si të ishte askushi. Zbriti shpejt në oborr, të sqarohej më qartë.         

    Prindërit kur dëgjuan vajzën që i ngeci fjala, rendën me një frymë. Ata hynë, burrat e djersitur po dilnin kokulur.

   -Çka bërë vaki, o njerëz? –pyeti i trembur i ati i vajzës, tek pa gjithë atë  turmë të ikte e heshtur, si një tufë delesh të mbara.

   -Lëre o mik, u turpëruam fare!-iu përgjigj dikush. –Erdhëm për nuse pa lejen e askujt në derën tënde! Po s’kemi faj, na joshi muzika! Ajo na ndolli aq ëmbël!..

    Kur mes burrave po zgjidhej keqkuptimi, u dëgjua një britmë gruaje. “Korba, djali!” Ishte nëna e vajzës që kur pa dhëndrin të prekur tek pragu, diç iu kujtua. “Apo ma sjell një fron, moj bijë!” urdhëroi vajzën dhe vet i mori djalit kapistallin nga dora. Flamurin ai nuk e lëshoi. “Sill dhe shtambën me ujë, për miqtë!”–i foli së bijës duke e shoqëruar me sy. Vajza e kryente urdhrin para se e ëma ta soste fjalën. Krushqit shastisën. Mbetën si gurët e shahut në një lojë që braktiset qetësisht. Nuk prisnin që puna të shkonte deri tek qerasja.  

    -Ti po i fut brenda përsëri, moj grua!? –e qortoi i shoqi porsa u çlirua nga sikleti i madh i të paftuarve. 

   -Nuk di ç’të them! –ia ktheu ajo. -Por nuk ka bërë vaki që dhëndri  të të kthehet nga pragu, pa i shtirë qoftë dhe një gotë ujë! -përpiloi në çast një kanun të pa shkruar, vetëm që i shoqi të heshte. Muzikantja pasi i freskoi të gjithë, qëndroi afër dhëndrit, i cili tregonte se e mblodhi veten. Ndonëse ujin dhe të ëmblin e mori nga vajzë tjetër,e porsa njohur. Nga një vajzë që dëshironte shumë të bëhej nusja e tij.  

    -Po më pëlqen kjo ngatërresë!-tha ai i qeshur, në vend të faleminderit.

    -Ty, si të quajnë?–e pyeti vajza ngrohtë, pa ia prishur buzëqeshjen.

    -Nik, po ty?

    -Zana!-iu përgjigj ajo duke e shikuar në sy.

    -O Zana, a ke hip në kalë?-vazhdoi ai për ta mbajtur pranë.

    -Kam hipur, por tek kali yt nuk mund! Aty sot do hipi një vajzë tjetër!               

    -Jo besa! Kali im do të marrë veç vajzën që më pëlqen!-ia ktheu ai dhe shikoi kalin, sikur do i merrte pëlqimin. Për një moment vajza i buzëqeshi. “Ua, harrova t’i shtie ujë kalit!-tha e çelët.  

     -Po vij t’i shtiem bashkë! –shtoi Niku dhe në çast u gjend tek kali, i lidhur pak më tutje. Për habinë e tyre, kafsha nisi të shuante etjen duke i mbajtur sytë lart, ngulur tek të dy, a thua e kuptoi çfarë po gatuanin. Ndërsa ata i qëndronin përpara të pafjalë, si dy lisat tek burimi. Ndaj pasi u ngop, turfulloi nja dy herë, si tu thoshte: “Tani  jam  gati t’iu çoj  dhe mbas  pesë malesh..!”

    -Hip!-i kërkoi qetë vajzës, duke i shtrënguar butë dorën e bardhë që i dridhej.

    -Më prit të puth nënën! -ia ktheu ajo pa iu trembur syri dhe u nis.    

    Në atë ngatërresë të pafalshme, ikja e të rinjve vonoi të mësohej. Por edhe kur u mësua, askush nuk u derdh t’i gjurmonte. Të gjithë pëshpëritnin nëpër dhëmbë,diçka pa lidhe me gjestin. Fjalë të mbara, si urim.     

    Kurse në fshat, rrëmbimi i të rinjve u komentua me gjithfarë mënyrash. Vërtet, ishte një veprim tepër i guximshëm dhe i paparë në ato anë. Ndaj burrat pasi u larguan dasmorët, diskutuan gjatë, mos kjo gjë bëhej e udhës. Midis tyre kishte edhe nga ata që pranuan se ekziston dashuria me shikim të parë, dhe u kundërshtuan rreptë me të gjithë që kujtuan pushkët e dikurshme.   

    Por nga të gjithë, plagën më të madhe e mori nëna e vajzës, Gjela, që po e shikonte të bijën ta bluante marrazi, ngaqë iu prish dasma. Dhe me të drejtë, ku do të gjendej një dhëndër i ri që e bija të ngrinte çerdhen e ëndërruar? Bashkë me Gjelën, u hidhërua dhe krejt fisi, ndaj dhe propozuan të hakmerren. Por Gjela nuk pranoi. E përballoi çështjen me gjakftohtësi. -Është tepër vonë, tha e pikëlluar. -Turpi përsëri do të bjerë mbi ne! Të tjerët dëgjonin të heshtur. Kërkohej shpejt një rrugëzgjidhje. Teksa Gjela ndukte gishtat me ankth.

     Nuk kaloi shumë, befas fytyra e saj u gjallërua. U çel si agimi i një nate me shi. Me sytë gati t’i lotonin prej gëzimit të papritur, nisi të tregonte se më në fund, e zbuloi shkakun që u solli brengën, si dhe mënyrën që do ta vinte përsëri në vend nderin e familjes. 

    -Ndijoni, dhëndri nuk ka faj! Po ashtu dhe Zana! E keqja na erdhi prej melodisë së fizarmonikës! Ajo i dehu dasmorët, si aroma e gjethes së limonit, skotën e bletëve kur enden për strehë të re. Mbas pak u qetësua. Ish më se e bindur se edhe fati i të bijës, do të rregullohej po me fizarmonikë. Veçse Lumja duhej të muzikonte përditë.   

    Të nesërmen nuk priti, u takua me mësuesin nga fusha dhe iu lut  që fizarmonikën e vjetër të shkollës, tani ta merrte e bija, Lumja. “Nuk është çudi që dhe meloditë e saj, një ditë të joshin djalin e shumëpritur!”-u shpreh e qetë. Mësuesi buzëqeshi. Deshi t’i sqaronte diçka por këmbëngulja e gruas, e ktheu. U ndje i pafuqishëm t’ia prishte. Nuk mundi as t’i dëftonte, se Zana e pati me vullnet muzikën dhe se artist, nuk bëhesh me zor, apo prej dufit! U mjaftua veç me gatishmërinë, se do ta ndihmonte sadopak. “Posi, ju do ta ndihmoni shumë!”-ia ktheu Gjela e qeshur.   

    Nuk kaloi shumë dhe dëshira e Gjelës u kthye në ngasje të vërtetë. Vajzat e fshatit kur mësuan shkakun, përse Lumja nisi të mësonte fizarmonikën, shkuan të gjitha bashkë tek dhomëza e vogël e mësuesit dhe shkurt e thatë i kërkuan, se edhe ato dëshironin shumë të mësonin fizarmonikë. “Asnjëra nuk ka më tepër të drejta se tjetra!-dëshmuan njëzëri.

    Mësuesi u zu shumë ngushtë. Nuk mund tua prishte lehtë. Pastaj vajzat tregonin të vendosura, ndaj dhe pranoi që fizarmonika e shkollës do të kalonte sa nga njëra shtëpi tek tjetra. Sa nga njëri prehër vajzëror tek tjetri, duke ua plotësuar dëshirën të gjithave vajzave në vakt të martesës. Kështu, meloditë e reja të frymëzuara prej dëshpërimit dhe shpresës, nisën të endeshin nën qiellin e ngushtë, si një psalmodi në shtëpinë e Zotit.    

    Në pak kohë çështja e fizarmonikës u kthye në një garë të vërtetë. Asnjë vajzë nuk ndenji duarkryq. Po ashtu edhe mësuesi që dikur e kalonte pasditen i vetëm në kafene, tani nuk i mjaftonte koha të kopjonte solfezhët që vajzat i përpinin me aq zjarr. Me fizarmonikën në sup, rendte sa nga njëra tek tjetra. Ato e prisnin tek porta të qeshura. Lodhja e tij as që u binte në sy, ndaj dhe i rrëmbenin me të shpejtë fizarmonikën, duke i kërkuar me epsh dhe solfezhin, që ai mbante në xhepin e pantallonave.    

   Mandej, meloditë e vajzave që zienin prej patosit rinor, e kthenin çdo cep të fshatit në një folezë gëzimi. A thua kishin qëllim të hutonin këdo. Po këtë ndien edhe thëllëzat, të cilat pak nga pak zbritën më poshtë, sikur donin të vlerësonin melodinë më të ëmbël. Por muzika tani nuk u vinte veç nga një anë. Kështu thëllëzat u tërhoqën. Pranuan se melodia e parë, ishte e veçantë dhe do tu ngelej gjatë në kujtesë.  

   Edhe pleqtë prej asaj endjeje guerile të melodisë, portë më portë e odë më odë, nisën të mbajnë përherë një dorë mbas veshit, si pjata e një radari të vogël, që nuk mund ta thithë lehtë sinjalin. Kurse veriu, të thoshte këngën e tij egër, priste çastin delikat midis pauzave, atëherë kur mësuesi rendte të shkonte tek vajza tjetër.   

   Qysh atëherë, mes maleve të asaj ane, vajzat e bënë të modës ta gjejnë shokun me melodinë e  fizarmonikës, që herë herë shoqëron murlanët në simfoninë qiellore. Madje, pikërisht në ato çaste, kur era çirret e fishkëllen si e marrë, vajzat muzikojnë edhe më me patos, me shpresë që melodia e tyre, të arrijë deri tek vendroja në këmbët e malit përballë, ku patrullojnë dimër verë, disa ushtarë të republikës.     

Athinë 2006

6 Komente

Ke nje stil te rrefyeri e treguari mjaft te embel. Te mban lidhur me tregimin deri ne fund. Faleminderit! smiley

Nuk jam ne gjendje te lexoj dot as me shume se dy paragrafe. Per nje tregim qe fillon duke shprehur ambicje estetike dhe formale si "veshi per muzike," me vjen keq por e ke mbyt me zhurme duke i leshuar presjet e shenjat e pikesimit si lopa bajgen. Nuk gjeta nje presje qe te beje kuptim. Te vriten syte si me t'u fut ndonje mize a ndonje hale gruri ne sy. Them se duhet t'i besh nje ekzekutim te fuqishem shenjave te kota e te shumta te pikesimit e ta riorganizosh krejt sintaksen - melodine e gjuhes - ne menyre qe te behet e lexueshme. Me vjen keq se mund te jete tregim shume i mire, por ma heq krejt kenaqesine e te lexuarit deri ne fund.

... i rendomte, artificial, monton ...

Ka nevoje per pak redaktim gjuhesor, por fabula, personazhet, gjithe atmosfera eshte fantastike. 

Deklaroj; (ve nje pik presje) mishin qe do pjek per pashket, do ta blej ne shqiperi, ndersa veren, do ta coj te kuqe nga greqia. Kush nuk e ka provuar, e garantoj se shkojne fare shume, te dyja bashke...

.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).