Investitorët përgaten për kolapsin e euros

Otmar Issing duket paksa i lodhur. Ish-shefi Ekonomik i Bankës Qendrore Evropiane (ECB) është ulur në stol në nje prej dhomave ngjitur me Stock Exchange ne Frankfurt. Ai i ngjan një babai të cilit djali adoleshent i ështe mpleksur me shoqerine e gabuar. Issing fillon të shpjegoje pse të gjithcka shkoi kaq keq me euro-n, pse te gjitha perpjekjet e tanishme për të ruajtur monedhën e përbashkët evropiane kane qene të pasuksesshme dhe janë shkak për tu shqetësuar serjozisht.

Ai e fillon me një anekdotë. "I dashur Otmar, urime për një mision te pamundur." Keshtu perfundonte mesazhi urim qe mori nga Nobelisti dhe ekonomisti Amerikan Milton Friedman, kur Issing u bë anëtar i Bordit Ekzekutiv të BQE. Që ne fillim, Friedman nuk besoi se monedha e re do të mbijetonte. Issing në atë kohë e pa euron thjesht si një "eksperiment", që ishte gjithsesi me vlerë dhe duhej luftuar për të.

Katërmbëdhjetë vjet më vonë, Issing është ende duke luftuar, shumë kohë edhe pasi ka dale në pension. Por tashme ne godinen ngjitur, në seksjonin e këmbimit të aksioneve, si dhe në qendrat tjera financiare në mbarë botën, shumë besojnë se profecia Friedman së shpejti do të përmbushet.

Bankat, investitorët dhe kompanitë po përgatiten për mundësinë e shperberjes se euro-s, gjithashtu janë duke rritur gjasat se pikërisht kjo eshte e pashmangshme.

Ka nje nje ndjenje ankthi e pasuar me zhgenjim, veçanërisht sepse politikanët nuk kanë arritur ti zgjidhin problemet. Përkundër të gjitha përpjekjeve të tyre, situata në Greqi duket e pashpresë. Spanja është në vështirësi te medha dhe, për ti perkeqesuar gjerat, Gjykata Kushtetuese e Gjermanisë do të vendosë në shtator, nëse Mekanizmi Evropian i Stabilitetit (ESM) është në përputhje me kushtetutën gjermane.

Ka një ndjenjë në rritje  pakënaqësie në vendet e  kreditimit dhe ato huamarrese - dhe ndër vendet që së shpejti mund t'ju bashkohen radhëve të tyre. Politikanët gjermanë si Ministri Financave per Bavarine  Markus Söder  i cili ka dale hapur për largimin e  Greqise nga zona e euros. Ndërkohë lideri i opozitës Gjermanisë qendrës së majtë Social Demokrate (SPD), Sigmar Gabriel, po u kërkon vendeve të euro që të ndajnë përgjegjësinë për borxhet.

Në tregjet financiare, lufta politike mbi mënyrën e duhur për të zgjidhur krizen ka arritur vetem nje gje : Ajo thjesht ka ushqyer frikën e një kolapsi të euros.

Renie Drastike e Kreditimit Bankar Ndërkufitar

Bankat janë të shqetësuar nga situata. "Bankat dhe kompanitë kanë filluar financimet e operacioneve te tyre në nivel lokal", thotë Thomas Mayer i cili deri kohët e fundit ka qenë nje nga ekonomistet kryesore në Deutsche Bank, e cila ka kohe qe së bashku me institucionet te tjera financiare,eshte duke i reduktuar rreziqet e saj në vendet në krizë. Rrjedhja e parave jashtë kufijve ka shteruar për shkak se bankat kanë frikë nga rreziku i humbjes se kapitalit.

Sipas Bankës Qendrore Evropiane, kreditimi bankar ndër-kufitar brenda euro-zonës ka pesuar një rënie drastike, veçanërisht pas verës se vitit 2011. Në qershor, këto transaksione ndërbankare arriten nivelin e tyre më të ulët që nga fillimi i krizës financiare në vitin 2007.

Qe te mund te mbledhin kredite e tyre per kompanitë dhe institucionet financiare në vendet e tjera evropiane, bankat janë edhe ashpërsuar lidhjet me degët e tyre jashtë vendit. Bankat gjermane si Commerzbank dhe Deutsche Bank duket se kane preferuar ti lene degët e tyre në Spanjë dhe Itali nën meshiren e fondeve te BQE, në vend qe ti financojnë ato vetë. Në të njëjtën kohë, këto banka janë duke grumbulluar rezerva te kapitalit të tepërt në bankën qendrore. Ato janë duke u përgatitur për eventualitet qe vendet e Evropes Jugore do të rivendosin monedhat e tyre kombëtare dhe duke i zhvlerësuar ato në mënyrë drastike.

"Edhe vëzhguesit nuk deshirojne qe bankat të marrin rreziqe ndër-kufitare, ndonëse kjo, në mënyrë absurde shkon në kundërshtim me konceptin e bashkimit monetar", thotë Mayer.

Që ne kulmin e krizës financiare në vitin 2008, Komisioni i BE-se i ka berë presion sistematik bankave evropiane për të zvogëluar biznesin e tyre, kryesisht jashtë vendit, një përpjekje kjo për të forcuar bazën e tyre të kapitalit. Për më tepër, vëzhguesit kanë futur kufizime të rrepta mbi rrjedhjen e parave në kuadër të institucioneve financiare. Rregullatorët kërkojne që bankat të mund te financojne  veten në menyre te pavarur. Për shembull, Autoriteti Federal Mbikëqyres Financiar i Gjermanisë (BaFin) insiston se HypoVereinsbank mban kapitalin brenda në Gjermani. Ne nje kohe kur banka mëmë, UniCredit në Milano, kërkon qe nje teprice e caktuar kapitali të transferohen nga filiali gjerman në Itali, atehere BaFin ndërhyn dhe e bllokon kete kerkese.

Pika kulmuese

UniCredit është një shembull ideal se si bankat në Evropë përsëri po rrotullojne akrepat e ores se prapthi : banka, e cila gjithmonë deklaronte veten me krenari si një institucion pan-evropian, tani jep liri të shumta filialeve të saj në rajon, duke përfituar më pak nga përparësitë aktuale të një banke evropiane. Menaxherët e rangut të lartë bankave e pranojne se, në qoftë se do te kene një shtytje , kjo do të bëjë të mundur shitjen e shpejte pjesë-pjese të grupit financiar.

Në fakt, bankierët janë duke skicuar nyjet e dobeta në hartën evropiane. "Që kur kapitali privat nuk po qarkullon me neper tregje, janë rritur në shkeljet nga bankierët qendrorë ", shpjegon Mayer. Ekonomisti vazhdon të shpjegojë se rreziku i shperberjes do te  transferohet tek taksapaguesit. "Per nje perjudhe afat të gjatë, bashkimi monetar nuk mund të mbahet pa investitorët privatë," argumenton ai, "sepse kjo vetëm do të mbante artificialisht gjallë."

Frika e një kolapsi nuk është e kufizuar për bankat. Ne fillim të javës së kaluar, kompania Shell tronditi tregjet. "Ka pasur një ndryshim në gatishmërinë tonë për të marrë parasysh rrezikun e kredisë në Evropë," tha CFO Simon Henry.

Ai tha se gjigandi naftës, i cili ka rezerva cash të mbi 17miljarde USD (13.8miljarde euro), do të preferonte ti investojë këto para në bono të qeverisë amerikane dhe ti depozitojë ato në SHBA, ku llogaritë bankare nuk kane rrezikshmerine e atyre në Evropë. "Shumë kompani tani janë duke marrë rrugën per tregun e SHBA. Ky emigrim fondesh dhe investimesh drejt SHBA i cili u shendrrua ne nje ritual një vit më parë:Kompanite nuk janë më të gatshme për të depozituar rezervat e tyre në bankat evropiane," thotë Uwe BURKERT, kreu i analizave të kredisë në Landesbank Baden-Württemberg, një banke rajonale në pronësi publike me baze në shtetin jugor gjerman të Baden-Württemberg.

Nje grup investitorëvesh anonime, duke filluar nga investitorët e vegjel gjermanë, kompanitë e sigurimeve dhe Hedge Founds amerikane, jane në kërkim të mënyrave për tu mbrojtur nga shpërberja e monedhës - ose edhe për të përfituar prej saj. Kjo është pasqyruar në rrjedhat e kapitalit midis Evropës jugore dhe asaj veriore, rritja e shpejtë çmimeve te pasurive të patundshme në Gjermani dhe normave zero e interesit për bonot gjermane sovrane.

"Eksperimenti Euro shihet gjithnjë si një dështim"

Një person që ka pritur per nje kohe te gjatë shperberjen e euro-s është Philipp Vorndran, 50, strateg kryesor në Flossbach Von Storch, një kompani që merret në menaxhimin e pasurive. Mustaqet e Vorndran mund të jetë disi demode dhe jashte kohe, por pikëpamjet e tij nuk janë te tilla. "Në tregjet financiare, eksperimenti euro shihet gjithnjë e më shumë si një dështim", thotë strategu i investimeve. Vorndran dikur ish student i vete arkitektit te euro-s, Issing, i cili tani ndan skepticizmin e tij. Për tre vitet e fundit, Vorndran është duke përgatitur klientët e tij për ndryshime të mëdha në përbërjen e bashkimit monetar.

Ata tani janë investuar paratë e tyre kryesisht në pasuri të prekshme si pasuri të patundshme. Tubimi i marketeve gjate javëve të fundit mund të shpjegoje fare qarte këtë rrjedhje të kapitalit në pasuritë e paluajtshme. Pas një rënie të drastike per nje kohe te gjate në numrin e investitorëve privatë, Instituti Gjerman i Enquities (DAI) ka regjistruar një rritje të ndjeshme të numrit të aksionerëve në Gjermani.

Shumat e veçanërisht të mëdha të kapitalit kanë vërshuar kohët e fundit në bono sovrane gjermane, edhe pse me periudha të shkurtra maturimi, ato tashme nuk prodhojne asnjë lloj interesi . "Normat e ulëta të interesit për obligacionet e qeverisë gjermane pasqyrojne frikën se euro do te shperbehet", thotë eksperti inormës së interesit Burkert. Investitorët janë në kërkim te një strehë të sigurt. "Në të njëjtën kohë, ata janë duke spekulluar se këto bono do të fitonin vlerë vetem nëse euro ishte larg rrezikut te shperberjes(i cili eshte teper i larte tashme)

Opsioni më radikal për të mbrojtur veten kundër shperberjes së euros është tërheqja e plote nga zona e monetare. Trendi i tanishëm nuk eshte larg emigrimit në shkallë të gjerë të kapitalit nga zona e euros. Në muajin maj, (BQE nuk ka publikuar ende shifrat më aktuale) Nga statistikat e meparshme ne fakt më shumë investime të drejtpërdrejta dhe  bonde të investimesh u thithen në Evropë se sa rodhen jashtë. Megjithatë, kjo ra larg planeve te balancimit të kapitalit larguar gjatë tremujorëve të dimrit, të cilat arritën në mbi 140 miljarde Euro te rrjedhura.

Kursi i këmbimit të euros  reflekton pjesërisht shqetësimet e akumuluara te investitorët në lidhje me monedhën. Deri tani, humbjet kanë mbetur brenda kufijve. Por shpjegimi për këtë nuk te ngushëllon shumë: alternative kryesore, dollari amerikan, duket relativisht jo terheqes për investitorët e mëdhenj nga Azia dhe rajonet e tjera. "Çdo njeri është në kërkim të te keqes me te vogël midis dy të këqijave", thotë një bankier investimi ne Frankfurt, pasi ai përmbledh situatën. Megjithatë, ka nje skepticizëm në rritje në lidhje me euro, kjo nuk eshte e pakte, sepse, në kontrast me Amerikën dhe Azine, Evropa po shkon drejt një recesioni. Mayer, ish-ekonomist në Deutsche Bank, thotë se ai pret që kurset e këmbimit së shpejti të bien nën 1,20 dollarë.

"Ne vërejmë se  është duke u bërë gjithnjë e më e vështirë për t'ju shitur aziatikëve dhe amerikanëve investimet në Evropë", thotë menaxher i asseteve Vorndran, edhe pse SHBA, Japonia dhe Britania e Madhe kanë probleme masive borxhit dhe "janë të gjitha të shtrirë në te njëjtë repart e spitalor me Eurozonen" shpjegon ai. "Por per ata eshte me e sigurte për të investuar në një valutë të dobët se sa në një strukturë e cilia është në rrezik."

Gurutë e Hedge Fund-s, Thumbs Down per euro

Në të vërtetë, investitorët janë gjithnjë duke spekulluar direkt kundrejt euros. Shuma e basteve financiare te hapura ndaj monedhës së përbashkët - te njohura si pozicionim i shkurtër - jane rritur me shpejtësi gjatë 12 muajve të fundit. Kur ECB Presidenti Mario Draghi u shpreh tre javë më parë se nuk bastet dhe spekulimet kundrejt euros ishin te kota dhe te pafrytshme, kjo ne anen tjeter shtoi ankthing ne kampin luftarak anti-euro.

Një prej këtyre luftëtarëve është John Paulson.Menaxheri i Hedge Fund i cili bëri dikur miliarda nga bastet gjatë kolapsit të tregut amerikan të pasurive të patundshme. Nuk është çudi që ne boten financiare beri buje njoftimi kur Paulson (i cili tani është përbuzur gjerësisht në Amerikë si një spekulator i krizave) se në pranverë ai do të vinte bast për shpërberjen e euros.

Paulson nuk është i vetmi. Investitori "legjende" George Soros, i cili nuk i menaxhon personalisht Fondet e tij Quantum, tha në një intervistë në muajin prill se - nëse ato ishin ende aktive - ai do të vinte bast kundër euros në qoftë se politikanët e Evropës nuk do te mund arrinin të miratonin një kurs të ri. Lufta e  investitoreve kundër monedhës së përbashkët është veçanërisht delikate, sepse ajo është nxitur më tepër nga investitorë të mëdhenj brenda zonës e euros. Kompanite gjermane te sigurimit dhe menaxherët e sigurmeve familjare thuhet se kanë investuar me Paulson dhe fonde të tjera gardh. "Ata po sharrojne gjymtyrët ne te cilat jane ulur", thotë një i burim i brendshëm.

Deri tani, asnje bast nga Hedge Funds nuk eshte paguar, dhe Paulson kohët e fundit ka pësuar humbje të mëdha.

Por ndeshja finale ka ende kohe për t'u luajtur.

Perkthyer nga Spiegel Online

 

48 Komente

kush e ka sjelle kete artikullin? -Arti, kush tjeter...smiley
po i je qepur euros mo vlla.. mendo pozitivisht. na jep dhe nje shanc te fundit.smiley

O Art, po Suedia jone s'eshte as ne Euro, pse merakosesh kaq shume? smiley

Nejse se i je qepur keq, e s'do ta leshosh kete muhabet. Po mire, ja u be si thua ti.Iku per lesh ky muhabet. Cfare do ndodh me pas? E ke menduar ndonjehere. 

E ke menduar qe ne Europe ka shtete aq te vogla te cilat jane gjithe diten te kercenuar nga grabitqar ish-sovjetik, kinez , arab? Pse te gezon kaq shume fakti qe do te dali fjala kur e di qe fundi s'eshte i mire? Une kete s'e kam marr vesh kurre.

p.s. une prape mendoj se per Greqine do gjehet nje zgjidhjesmiley

Natyrisht qe merakosem se eshte problem qe prek gjith Evropen..(Nga Britania, Suedia dhe deri ne Qipro)

Dora nuk te kam faj une se te pelqen ta mbash koken nen rere dhe te mohosh realitetin....Nejse utopia eshte kthyer ne sindrome kronike e eurofileve tashme. Une thjesht perktheva nje artikull nga nje prej gazetave ne zemer te "euroland"..Nje nga gazetat me pro-europjane e cila para pak kohesh as qe behej fjale te permendte shperberje te monedhes..Por ja bizneset jane bere gati dhe po pranojne realitetin...Beni gati funeralin thone.Nuk dihet sa kohe do zgjasin serumet e BQE, por fakti eshte se euro-n ska dale doktor sot qe marre persiper smiley ..

E kuptoj. E di c'me kujton kjo : eshte shtruar njeri ne spital edhe nje grup njerzish qe i rrini anash diskutojne , a do vdes a s'do vdes? edhe del njeri gjithe gezim, do vdes do vdes , ju kam thene une qe do do vdes smiley

Qe shkaterrimi i Euros do sjelle pluhur kudo dhe jashte Eurozones eshte e kuptueshme. Por sinqerisht ketu s'ka asnje gje per te trumbetuar.

Problemi kryesor s'eshte tek a do shperbehet apo s'do shperbehet. Por eshte tek after-partysmiley

Cfare do ndodh me pas? Sa na intereson si shqiptar,europian por dhe individ qe te ndodh skenari negativ?

Qofsha une struci, por une dua te besoj ne nje Europe te Bashkuar. Pasi asnje skenar qe me vjen ndermend s'eshte me i mire se BEsmiley

Dora, ok le ta analizojme ca ceshtjen pa mllef apo demagogji...Une jam pro bashkepunimit te vendeve Evropjane. Nje bashkepunim ky reciprok ekonomik, levizje e lire,traktate fqinjesie,etj. Keto i ka me BEne dhe Norvegjia,Zvicra,Islanda(vende keto jo ne BE)..Dhe ironikish disa vendeve me mirqenien me te larte ne bote. Vendet e Evropes kane nevoje per indivlualitet qe te perparojne dhe jo centralizim..Perpjekja per centralizim i coi ne kete pike shekspirjane.  E kemi (ster)analizuar me perpara ceshtjen e euros dhe konkluzjoni ishte se u projektua gabim, pa asnje llogjike ekonomike, vetem ate politike...Dhe ja kur e pranon dhe vete me fjalet e tij kryearkitekti i euro-s. Milton Friedman qe kur u hodh ideja e euros e quajti marrezi, duke mare parasysh diferencat ekonomike,fiskale,kulturore te vendeve te Evropes. Une e kam pershkruar eur-on me perpara si nje shtepi pa themele e bere shpejt e shpej pa asnje "rregullator sigurie" te ciles filluan ti hedhin kate te tjera.. Tani pas disa termeteve te vogla ka mare plasaritje gjithandej dhe tekniket e sigurise i thone "shembeni"..I kane vene dhe ate kryqin e kuq ke porta..I zoti perkundrazi shpreson te beje themelet tani qe shtepia po bie pertoke smiley

Problemi me themelor eshte se nen emer te shpetimit (zombie)monedhes po perpiqet te degradohen proceset demoratike. Duhet hequr demokracia te shpetohet Evropa: Dileme interesant heh?..Me sa duket Eurokratet ja kane vene syrin modelit kinez..Gjithcka behet nen emer te utopise globaliste qe ne fakt po e renon individin..

 

Tani te jemi te sinqerte, vendet qe jane jashte BE jane te zhvilluara per motivacione te tjera. Norvegjia dihet per rezervat e saj te naftes. Kurse Islanda, nuk ka ekonomi te forte. Perkundrazi e ka shume te lekundur( te kujtoj bankat) dhe ka bere koncensione alla albania per prodhimin e aluminit, te cilat po sjellin katastrofa ekologjike. Por s'ka rendesi ti futemi vendeve tek e tek.

Euroja me te vertete s'ka qene projekti me i shkelqyer i BE, si BE vet fundja, po jo gjithmone gjerat kane filluar per te qene te ndritura. USA s'ishte , dhe ende s'eshte aq homogjene ekonomikisht, kulturalisht apo nga ana sociale, por ja ka arritur qe me nje centralizim te disa elementeve te ndertoje nje mekanizem qe i le hapesira shteteve dhe t'i mbaj te ngjitura me njera tjetren. Une jam shume e sigurte qe asnje njeriu s'i intereson shperberja e Europes. Deficiti demokratik qe ka per te ndodhur ne mekanizmat europian eshte i paevitueshem. Pasi ka nje ndyrshim shume te madh ndermjet nivelit te informacionit ne popull , qeveritareve lokal dhe eurokrateve. Fundja kjo s'do ishte as dileme sikur keto fjale te ishin thene disa shekuj me pare kur USA po ndertohej komplet te njejten menyre. Por Europianet ishin shume te zene per te bere lufte.

Euroja me te vertete s'ka qene projekti me i shkelqyer i BE

Une do te thosha qe eshte deshtimi, apo gabimi me madhor i BEse i cili po i kushton vete ekzistencen.

Eshte gabim i madh te besh krahasimin e nje shteti(pa histori) si SHBA, te kolonizuar nga Evropjanet me kontinentin qe i dha, kulture,histori dhe civilizim globit...Ti njesosh keshtu keto kulturat e Italise,Frances,Britanise,Gjermanise,Spanjes,Portyugalise,Hollandes,eshte marrezi...Asnjehere nuk kane per tu njesuar kulturat individuale te vendeve Evropjane, per kete te jesh me se e sigurte!..Evropa nuk ka per tu federalizuar asnjehere.

Te njejtet europian ishin dhe ata qe bene Amerikensmiley Sidoqofte disa argumente mund te jene te drejta, por une nuk mendoj se tek Euro kemi te bejme me te keqe kapitale.

Problemi kryesor nuk eshte monedha por sistemi ekonomik ne pergjithesi. Ndaj kriza s'eshte eksluzivisht vetem europiane. 

 

Po pra, SHBAne e bene evropjanet..Ne anen tjeter te kontinentit c'do m2 toke Evropjane eshte teper komplekse..Popujt jane kompleks, kulturat jane komplekse..Eshte idealizem te besosh se Evropjanet do te bashkohen thjesht ne emer te ketij trendit pan-globalizmit dhe ti vene shqelimin mijera vjete identiteti dhe kulture..Nuk ka per te ndodhur me beso.Kam nja dy pyetje per ty Dora meqe e ke ne fushen tende te studimit te lidhur me BE.

 

  • Me thuaj pak ti Dora kush eshte kjo kultura Evropjane?..
  • A betohet ndokush ne Evrope per flamurin e BE?..
  • A e di ndokush himnin e internacjonales Evropjane?
  • A flasin evropjanet ne te njejten gjuhe?(dhe kush eshte kjo gjuhe?)

 

Keto qe permend ti, jane elemente te identitetit Europian.Nje indentitet ky qe s'eshte krijuar plotesisht.  Sipas parashikimeve ky eshte nje proces qe do ndodh diku pas 100 vjetevesmiley

Sidoqofte fakti qe ne Amerike ka vende qe flitet aq shume spanjisht sa ka tabela neper dyqane qe thone "ketu flitet Anglisht" s'perben shqetesim per shperberjen e mundshme te USAsmiley 

Art te kuptoj drejte, por te jesh i bindur qe fobite nga te ndryshmit jane i vetmi rrezik qe i kanoset Europes. Pastaj qendron dhe vullneti i popullit. Pershembull edhe ti si qytetar i BE , s'ke vullnet te behesh bashke me popujt e tjeresmiley

Tani Art, te flasim sinqerisht, problemet identitare rregullohen nese ka nje ekonomi te fuqishme qe lidh popujt. Pergjithesisht jane probleme te dores se dyte e jo shkaqe. Ne zanafillen e saj , pas shume perplasjeve kulturore, USA arriti te shkrinte disa etni europiane qe vinin aty me pistolete tek brezi. Kjo vetem si pasoje e rritjes se mireqenieve ekonomike. Keto izolacionet nacionaliste kane gjithmone benzine problemet ekonomike.

Proces 100vjetesh?..Nuk u be pas 4000viteve te historise se Evropes, dhe ti pret te behet ne 100 vite? smiley . Wishful thinking...Kjo do te ndodhte vetem nese do te eleminoje popullsite dhe Historine e Evropes.

Qe ta kuptosh me thelle kete ceshtjen e identitetit duhet te pyesesh italianet,britaniket,francezet,danezet,polaket,hollandezet,etj, se c'mendojne per njeri tjetrin. Une kam pasur raste te njoh pak a shume shume nga keto "identitete" Evropjane. Italiane qe nuk lidhnin dot dy fjale ne anglisht, britanike qe e shikonin projektin e BE si nje union per varfanjaket e bllokut lindor...gjermane qe ankoheshin per pertacet e jugut ...Polake qe i urrenin gjermanet ne kulm..etj .

Vetem po te permend kompleksitetin brenda vete shteteve te BE si paragjykimet midis walezeve,skocezeve,irlandezeve dhe britanikeve(skocezet kane referndum per pavaresi kohet e fundit)..Apo ato midis flamandeve dhe valloneve ne Belgjike?...Paragjykimet Veri-Jug ne Itali (ne te cilen kemi parti politike kryesore te cilat mbeshtesin ndarjen e vendit)

USA sic  e permenda me larte u kolonizua kryesisht nga shtresat e uleta te Evropes te cilet lane avendet e tyre perkatese, skamjen mjerimin pas per nje jete me te mire. Lane Evropen e komplekseve pas..Eshte nje ndryshim thelbesor ketu..Filluan te ndertonin nje bote te re dhe e lane boten e vjeter pas. Amerikanizimi i Evropes eshte nje Utopi surreale

i forte je Arto qe s'ke pertu me e perkthy smiley

Mendoj se burakracia e EU/BE , duhet te marri masa jo vetem kursimi (sic eshte shprehur Merkeli), por edhe masa politike-ekonomike ne drejtim te regjistrimit e skanimit te ter kapitalit te saj ne Europen lindore e me gjere ne Rusi etjera vende qe pretendojne te hyjne ne EU, duke i futur si asete te saj (eronex) per te perballuar cdo nderhyrje te amerikanve dhe lojtarve te saj ne Europe ne disfavor te ekuilibrit te vleres se euros, apo me fjale te tjera te destabilizimit qe duan/kerkojne lojtaret financiar te pertej Antllatikut.

po cben akoma ne Shqiperi mo Pjero?  po ti duhet te ishte ne Bruksel ne krye te BQE-se, a si dreqin e ka emrin, per tu dhene  drejtim  e duhur gjerave...  po na iken euro  nga duart  Pjero....

Si mer ca ben Pjeri ne Shqipni,pa e mbaru ate botin e birres Tirona do te iki ai ? apo jo Pjero smiley

Bard, e bete mbledhjen e pare te celules  me Pjerin  ju mo?  po ai, i cuditshmi, ''sfungjeri... erdhi?smiley

"Sfungjeri" smiley

Normal qe e beme smiley

iu thote, lexo me lart, s'ka nevoje me qen ne bruksel, sot punohet remotely, por kush t'a beje thuj, te vdekmit!?

ktyne iu njeli menia te kursimi, a thu se kon lind n'oborr t'enver hoxhes! kur ka dhe euronex.

...powerpoint etc. e drejte!  

prap , kam pershtypjen qe Pjeri eshte  i ''shkolles se vjeter'' .    dmth:  ''nuk behet lufta me telefona, tha.smiley

kta spurdhjaket me excel dhe kalkulatrice e sollen derexhen kshtu.

por ka edhe nji problem tjeter qe anashkalohet; kombesia. u bo nji shqiptar te na mesoje ne. e ke mendu?

"u bo nji shqiptar te na mesoje ne."

Pikerisht se ka kete mentalitet Europa ska per te bere hajer ndonjehere. Cfare i kushton te hapin nje konkurs per shpetimin e euros dhe daljen nga kriza ekonomike? Cfar i kushton burokrateve te BE??? Asgje! Po e kan hallin se mos largqofte na e fiton ndonjeri me emer pak ndryshe nga cjemi mesuar te lexojme ne gazeta, ndonjeri bie fjala me emer shqiptar!!! 

 

e po mire t'iu bohet pra. vetes ia bojn. t'i majn me shnet euron dhe eronex-in!

Prandaj pra po them.

Por mua me te thene te drejten Emo me vjen keq per Pjerin se i ziu mundohet me mish e me shpirt, por ja kan zene rrugen burokratet/rracistet e BE.

A nuk te vje me plas me Emo? Te dalin ca fytyre verdhacuk nga Hollanda e Franca qe vetem nje gje dine te thone "kursime, kursime" nderkohe qe tjetri i ka kopsit mire e mire se si shpetohet euro dhe si ngrihet ekonomia.

Beju mer Pjer mutin atyre plehrave te BE dhe hajde ktu ne USA, ketu bllihet mendja me flori!!!!

te dalin ca "qelqurina pa gjak" thuj.

ku vete e shko parja...

Po foli dhe ti mer Emo, foli se ty ta ndigjon llafin Pjeri.

Po thuji mer burr te vi ketej, se ka per tja pa hajrin!!!!

lol o Arti rezisto. Heret a vone ka per te dale fjala smiley

hunter, e kam thene dhe me perpara qe ajo pune ka kohe qe ka mbaruar..Vecse nuk e kane bere publike smiley

Per dite po ky muhabet,nuk u prishkan nojhere keta te shkreta kembana ?

Emo kam ca fakte interesante per (anti)komunistet,eurofilet,globalopunistet e PPUse..(pa dale nga tema)

Ja dhe ky krietari i plotfuqishem i BE na paskerka qene nje idhtar fanatik i Maos dhe Enverit ne vitet e rinise smiley Thuhet qe ka shprehur ne kujtimet e tij admirimin per Enverin.

 

E njef ket djaolshin ketu?... smiley

 

Kush tha qe endrrat nuk plotesohen?... smiley

 

tash pa shaka ,un maroj qe me i ardhe fundi i Euros...ça asht kjo monedhe...jo mor ta marrsha ,merrshim tane ato pare me lireta!!Kishte lezet ,flitshe me miliona ,me mijra...tesh flet me centesima....E mandej sa shume gjana beja me rrogen e athershme.Tesh demek edhe m'asht rrite e nuk baj gjysen e tyne.....Art ,na thuj kur po merr fund zyrtarisht kjo pune

Kjo puna e Euros u be si kamunizmi i Zimit, ene dy jave ymer...shume shume tri. 

Pas nje krize te madhe, fshihet nje spekullim i madh (krizat e verteta sjellin revolucione). Ne shohim vetem nje maje ajsbergu, po a eshte ajsberg apo si loja e komisarit, kjo eshte ne pikepyetje.

Pershembull kujt duhet t`i besojme: Ketyre qe permendin humbjet e Europes, apo atyre qe permendin fitime kolosale per Gjermanine?

Sikur te bejme nje skenar:

Nje shtet qe te rrise eksportet i duhet te zhvleresoje monedhen vendase (metode shume e perdorur). Por ka nje problem. Zhvleresimi i monedhes rrit eksportet, por kjo i jep mundesi "rivalit" te vije ne vendin tend dhe te te bleje pronat e patundshme e te tundshme (sepse zhvleresimi i monedhes i ben me te lira). Dmth ti shet me shume mallra, por "rivali" vjen e te blen fabriken. 

Por si te behet qe mishi te digjet dhe helli te piqet?  Nje variant i mundshem eshte "pasiguria". Dmth nje shtet zhvlereson monedhen..rrit eksportet...dhe krijon "pasigurine" (politike apo ekonomike) ne vend. Kjo edhe e tremb investuesin, por edhe jep justifikime per masa jonormale (sic eshte rasti i transfertave bankare filial-meme qe permendet ne artikull, por edhe masa e kufizime te tjera qe bien ne kundershtim me marreveshjet e tregetise se lire).

Ky eshte vetem nje skenar, dmth mund te kete 100 skenare te tjere, pro apo kunder.

E di si me duket kjo "kriza e euros", si loje futbolli. Kemi ata qe duan shembjen e euros, kemi edhe mbeshtetesit e euros. Te dy lozin me topin qe quhet "kriza" secili per t`i bere gol tjetrit. Por historia eshte e mbushur me raste kur me ane te medias dhe "thashethemnajes" eshte spekuluar ne menyra spektakolare me mbivleresime (kur spekulatori shet) dhe nenvleresime (kur spekulatori blen).

A u mbivleresua dikur euro, apo po nenvleresohet sot, kete koha do e vertetoje, por sic thote talani: Ne fund ata qe e pesojne jane gjithmone pasagjeret.

 

 

 

 

 

 

ti po thuasmiley tani ideja eshte qe dikujt i intereson kjo krize ambigue, por vetem kur te ndizen dritat do ta marrim vesh kush e ka vjedh cantensmiley

KAVIR, e dyta here qe po jep nje mendim dialektik/rrjedhimor ekonomik. Me pelqeve ketu, jo per gje por tregon menyren e rrjedhimore/dialektike te te parit te gjerave. 

shpjegimi eshte shume me i thjeshte se kaq sa e ben ti. 

shtetet nuk duan me lufte, prandaj dhe bashkohen, si dikur martesat qe benin familjet mbreterore te europes ndermjet njeri-tjetrit. europa u krijua pikerisht nga frika e bashkimit sovjetik dhe ishte imitim i tij ne fillim. 

me vone bashkimi u kthye si alternative e fuqizimit te tregut te mbrendshmen, deri ketu kishte prap nje funksion vital. 

ndersa tashme ka si qellim te ballancoje, fuqine e shba-se dhe kines, ne rang boteror. tani eshte kthyer ne abstrakt (pa kuptim) funksioni dikurshem. 

kjo e sjelle dhe krizen. 

pastaj nuk eshte krize si e shqiperise, ketaj kriza vjen nga superprodhimi, ne vendet e varfera kriza vjen nga pamundesia per prodhim. zhdukja e europes nuk eshte pra e frikshme, prodhojne keta çdo gje dhe do vazhdojne te prodhojne pa problem. thjesht do rivendosin diktaturen ushtarake, nevoje ka vetem per diktat. asigjo tjeter.

Nje essay e Roger Bootle, ekonomisti fitues i Wolfson Prize per Euro-n.

Se me ngacmoi ai muhabeti i Fridmanit (jo se me habiti, se perderisa Fridmani shikonte Kilin si sukses suksesisht i suksesshem i teorise se tij te Shok-ut, nuk habitem qe e shikon euron si deshtim).

Jo se ka ndonje te keqe qe perserit Fridmani perserit fjalet qe tha ai Qerosi 100 vjet me pare, (fundja ekstremet puqen/puthen diku), por a nuk i duket Fridmanit qe bie ne kundershtim me teorite e tij te Tregut te Lire. Jo per gje, po e njejta gje po kerkohet nga Gjermania: Bashkim fiskal, ekonomik dhe politik. Tarifat doganore jane hequr me kohe. Atehere ku qendron deshtimi?

a nuk i duket Fridmanit qe bie ne kundershtim me teorite e tij te Tregut te Lire.

Treg i lire nuk do te thote automatikisht monedhe e perbashket. P.sh. Amerika me Kanadane dhe Meksiken kane nenshkruar marreveshje (NAFTA) per treg (me) te lire por s'kane monedhe te perbashket, as politika financiare te njejta.

Treg i lire nuk do te thote automatikisht monedhe e perbashket... po kontradikta (mes tregut dhe monedhes se perbashket)  ku qendron? Kontradikta mes tregut te lire dhe monedhes se perbashket. Se mua me duket thjesht si nje hap me shume drejt "lirise se tregut". Heqja e barrierave fiskale heq mundesine e nderhyrjes fiskale te qeverise ne dem te tregut, kurse unifikimi monetar i heq mundesine qeverise te devijoje tregun me politika monetare....gjithmone sipas teorise se "lere mos e nga" sic i thote frengu.

Meqe permende NAFTA s`ke nigju per Amero-n? C`ne, se Bushi si fridmanist i thekur nuk e hiqte nga goja.

 

po kontradikta (mes tregut dhe monedhes se perbashket)  ku qendron? Kontradikta mes tregut te lire dhe monedhes se perbashket.

S'me duket e arsyeshme te te harxhoj ty kohen duke te shpjeguar cfare eshte tregu i lire sepse duket shume qarte qe ti e di. Une s'kam njohurite dhe inteligjencen e duhur as te debatoj as t'i kap ne gabim Friedman apo ekonomiste te tjere te medhenj - ta kisha nuk do isha duke shkruar koment tek PPU ne keto momente smiley Por mendoj qe tregu i lire funksionon edhe pa nje monedhe te perbashket. Problemi i euros, sipas rradakes time te vogel, eshte qe ndonese eshte monedhe e perbashket, shtetet qe e perdorin perseri kane politikat e tyre individuale - si politikisht, ashtu edhe financiarisht. Nivelin e shpenzimeve , taksimit dhe borxheve cdo shtet e ka krejt te ndryshem. Meqe mora Ameriken si shembull me pare, sepse e njoh me mire: edhe ketu ka patur ndasira monetare, bankat ne shtete te ndryshme nxirrnin monedhen e tyre. Derisa u konsolidua. Dhe megjithse shtetet e vecanta kane njefare lirie, politikat e tyre jane gati te njejta nga shteti ne shtet - dhe eshte qeveria federale dhe Banka Qendrore qe ben politikat fiskale.
 

Amero? Ajo eshte thjesht nje projekt/enderr me c'di une, e nxjerre si reagim ndaj Euros. Ndoshta e kam gabim por s'ka gjasa te kthehet ne realitet. Bushi fridmanist i thekur? smiley

Te pakten te bera te qeshesh. E qeshura te zgjat jeten, kurse kur mendohesh shume shemtohesh thone.

Shif se c'thote Friedman ne 2001, pas nje debati koke me koke me Robert Mundell(i ashtuquajtur babai i euro-s)..I ka rene gozhdes ne koke

 

Debati Friedman-Mundell(i financuar nga Institute for Research on Public Policy)

Friedman

“There is no historical precedent for such an arrangement. It involves each country’s giving up power over its internal monetary policy to an entity not under its political control. Such a system has economic advantages and disadvantages, but I believe that its real Achilles heel will prove to be political; that a system under which the political and currency boundaries do not match is bound to prove unstable.”

Mundell

“Countries with a unified currency system trade a great deal more with one another and are able to exploit the gains from trade and therefore have a higher standard of living.”

Friedman i pergjigjet

“A flexible exchange rate would enable each of them to have the appropriate monetary policy. With a unified currency, they cannot. The alternative adjustment mechanisms are changes in internal prices and wages, movement of people and of capital. These are severely limited by differences in culture and by extensive government regulations, differing from country to country. If the residual flexibility is enough, or if the existence of the euro induces a major increase in flexibility, the euro will prosper. If not, as I fear is likely to be the case, over time, as the members of the euro experience a flow of asynchronous shocks, economic difficulties will emerge. Different governments will be subject to very different political pressures and these are bound to create political conflict, from which the European Central Bank cannot escape.”

 

 

I thuj mister Fridmanit qe kto qe thu ti i ka pas thone don Lukeze me perpara:

Our fleet must sail in the same direction.

Ky Fridmani mire qe ka kopju nga klasiket e kapitalzmes (sic i quante ai klasiku i komunizmes qe na ka sjelle Emo), po kopjon edhe nga Qerosi dhe Kumbari? Boooh. Ka plas gjithandej ky muhabeti i plagjiatures. Edhe nje gazetar amerikan keshtu e hengri tani se fundmi. 

p.s. Arto, edhe here tjeter kur kemi debatuar ta kam thene qe qellimi i Euros ishte te arrinte bashkimin politik (sepse sigurisht kur rremetaret i japin rremave secili per hesap te vet, do mbytet). Por a do mbytet apo rremetaret nga frika do behen djem te mbare dhe do i binden Herr Kapitenit? 

KAVIR..Herr Kapiteni i ka hipur komerdares se vet te emergjences dhe po i jep lopatave..kupton ti? Atyre rremetareve po ju therret : A e mesuat notin sic ju porosita ?...Jepuni kraheve tani

Art, se kemi filluar perserisim veten (e kemi tepru icik ndoshta). Se e kemi bere edhe here tjeter kete debat. Ti keto artikuj i shikon si panik gjerman une i shikoj si shantazh gjerman. Ose jepuni rremave sic themi ne...ose mbytuni. 

 

KAVIR..U rrotullua kusia perbys tani...O Mete per vete vajti kjo pune...Merkel beri shantazh Jugut fillimisht, Monti i beri shantazh Merkel-it..Puna eshte se te gjithe u lodhen nga kjo loja e kungulleshkave...Fituan ca kohe por elefanti eshte brenda ne dhome.Puna eshte kush do ti paguaje faturat poshte deres(aty fle lepuri) nderkohe leket, bizneset,investimet po largohen nga Evropa.

Ndoshta. Por Gjermani ne long run , s'ka interes qe te mbytet njeri. Ndryshe nuk do kerkonte me shume kohezion politik apo social. Jane popull i vuajtur gjermanetsmiley Vetem dje u bashkuan. S'kane luksin qe te shohin aq ngushte.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).