Njoh një njeri që në jetë ka pasur vetëm një dëshirë: udhëtimin. Që nga fëmijëria vetëm këtë dëshirë ka pasur. Për arsyet që i di vetëm ai, gjer më sot nuk mundur të udhëtojë më larg se sa vendlindja e vet. Por kjo s'do të thotë aspak se nuk ka udhëtuar. E ka gjetur të udhës të mbledhë dhe të koleksionojë foto nga e gjithë bota dhe, në vend të udhëtimeve reale, ka bërë gjithë udhëtimet imagjinare që ia ka dashur zemra, duke mbetur një udhëtar i përjetshëm dhe ideal, edhe pse të gjitha udhëtimet e tij janë udhëtime të bëra me mend. 

Njoh edhe një njeri tjetër, që pëlqente librat e Victor Hugo-së. Ngaqë i lexonte nga një herë për çdo vit, ai mësoi përmendësh jo thjesht fjalët e atyre librave, por edhe rrugët e Parisit. Kur rasti e solli që të mbërrinte me të vërtetë në Paris për herë të parë, ky njeri jo vetëm që u orientua lehtë, por siç tregoi kur u kthye, ndihmoi edhe një grup turistësh, që kishin humbur fillin rrugicave të Quartier Latin. Rasti i këtij është rasti kur imagjinata e dikujt shndërrohet në realitet për dikë tjetër, por nuk është ideal. 

Njoh edhe njerëz të tjerë, që udhëtojnë shpesh nëpër botë, por që kthehen nga udhëtimet edhe më të trishtuar se ditën kur u nisën. Këta, ndonëse janë të pasur, udhëtojnë për shkak të monotonisë dhe të formave të varfëruara të jetës. Këta lëvizin, por nuk udhëtojnë. Askush nuk e di se cili prej dy të parëve ka udhëtuar më shumë, por për të dy thuhet se janë të fituar. 

Për të tretin, gjer më sot ka vetëm një përgjigje. Vjen prej Schopenhauerit, i cili mendon se këta njerëz, zakonisht të kamur dhe që ua mban xhepi udhëtimet, nuk arrijnë të kënaqen kurrë nga udhëtimet që bëjnë. Dhe kurrë nuk kanë për t'u kënaqur, për sa kohë që gjatë udhëtimeve s'do të bëjnë gjë tjetër përveçse do të shëtisin nëpër botë mërzinë e vet. Ndërkaq, poezia përpiqet të na bëjë bashkë, ndërsa jep një përgjigje në vargjet e Konstantin Kavafit, që na kujton se udhëtimet nuk japin pasuri, por përvojë. 

Edhe për mua, udhëtimet më të bukura ndër të gjitha udhëtimet, kanë qenë ato udhëtime që i kam kryer me mend. Në to nuk ndërhyn askush dhe asgjë. Udhëtimet imagjinare nuk premtojnë, ndaj dhe nuk të zhgënjejnë. Ato na ofrojnë mundësinë për t'i shijuar dëshirat për të cilat realiteti na thotë se nuk mundemi. Prej tyre, realiteti nga fizik shndërrohet në emocional. Njerëzit e zakonshëm shndërrohen në heronj kulturorë, vendet shndërrohen në vise shpirtërore, ndërsa qenia jonë, e kufizuar fizikisht nga të gjitha anët, ndjen se emocionalisht është e pakufishme dhe se mund të vazhdojë të rritet dhe të përsoset edhe kur trupi e këshillon të pushojë dhe të ndalet. 

Përmes udhëtimeve imagjinare mund të kthehesh në të shkuarën, të krijosh një botë alternative së të ardhmes, mund të bësh mik këdo dhe mund të qortosh gjithkënd, mund t'i kujtosh gjithkujt ndëshkimin dhe shpërblimet. Pak-a-shumë siç bëri Dante, që i udhëhequr nga Virgjili, kreu udhëtimin më të çuditshëm imagjinar që ka bërë gjer më sot njeriu. 

Por unë, në udhëtimet e mia imagjinare zakonisht zgjedh të jem vetëm: vetëm unë dhe dëshira ime e të udhëtuarit. Nuk e fsheh. Unë i përdor udhëtimet jo për të zgjeruar gjeografinë time, por për të grabitur botën. 

Ndjenja sunduese që provoj përditshëm është varfëria. Kjo varfëri më nxit, më ysht që të krijoj dhe të shpik realitete të tjerë, të trilluar, jashtë të cilëve unë nuk jetoj dot dhe pa të cilët unë nuk kam të njëjtin kuptim. Përmes udhëtimeve përpiqem të zgjeroj hapësirën, t'i bëj një vend vetes në këtë planet që ngushtohet përditë. 

Eci, eksploroj, rrëmbej dhe fsheh. Kjo është mënyra ime e të jetuarit. Por shkrimtarët janë kleptomanë të sinqertë. Ata vetërrëfehen. Për këtë shkak ndonjëherë ndalem dhe kërkoj njeriun që ka kohë të më dëgjojë teksa rrëfehem. Pikërisht këtë dua të bëj tani që udhëtoj me mend drejt Vjenës. Më saktë drejt një muzeu të saj. 

E them që në krye: sa herë kaloj kufirin, pikërisht në vendin ku doganierët më pyesin gjithë mirësjellje nëse kam diçka për të deklaruar apo jo, mua më zë paniku. Përgjigjem "Jo!", por e di se gënjej. Në qeskat e syve të ënjtur nga pagjumësia, në brendësinë e jakës së xhaketës, në manshetat, në thilenë e jakës, nëpër thonj apo në xhepat e çantës së shpinës, unë fsheh përherë diçka. Është ajo: "diçkaja" klandestine, që përpiqem ta kaloj ilegalisht matanë kufirit. Rasti i fundit ndodhi në Muzeun e instrumenteve të vjetër muzikorë, që ndodhet brenda Pallatit Imperial në Vjenë. 

Kishim thuajse një muaj që jetonim familjarisht në Vjenë. Megjithatë, vizita në këtë muze shtyhej dita me ditë. Dukej sikur diçka na pengonte dhe na mbante larg prej tij. Si për ta na e hequr çdo justifikim, banesat tona, njëra në Seegasse 21/9 dhe e djemve në Erasmus House në Kenyongasse 23-25, ishin jo larg muzeut. 

E qetësoja veten duke thënë: e ç'është një muze më pak apo më shumë? Një muze i pa vizituar në Vjenë s'është tjetër veç dëshirës për t'u rikthyer në këtë qytet. Dhe në Vjenë përshtypja se Perandoria Habsburge, ndryshe nga të gjitha perandoritë e krijuara ndonjëherë në faqe të dheut, nuk ka dashur as të sundojë dhe as të zgjerojë territoret, kthehet në bindje. Ambicia e saj e fshehtë duket se ka qenë të krijojë dhe të koleksionojë art. 

Dhe me të vërtetë: ç'ishte ai muze i vogël instrumentesh të vjetër muzikorë, ndryrë në trup të Bibliotekës kombëtare, trysur bash me me disa muze të tjerë, ndërkohë që ne kishim vizituar ndërkohë Belvederen, Albertinën, Muzeun Leopold, Mumok-un, Muzeun e Arteve të Aplikuara, Shtëpinë e Mozart-it, Shtëpinë e Freud-it, Dhomat e Sisit, Schonbrunn-in, Muzeun Hundertëasser, Katedralen e Shën Stefanit, Operën, Teatrin, pyllin, plazhet me bar buzë Danubit, kullat dhe thuajse pjesën më të madhe të parqeve në qytet? 

Por sidoqo që të ishte, ai muze i futur në trup të muzeve të tjerë qe nënvijëzuar kaq shumë në guidën e udhëtimeve reale, saqë më dukej se vizita aty nuk bënte pjesë tek dëshirat, por tek detyrimet. Veç të tjerave, drejt tij më tërhiqte edhe ajo mendje e çuditshme, që e kishte vendosur muzeun më të bukur të instrumenteve muzikorë nën të njëjtën çati me muzeun e armëve dhe armurave të luftës dhe të ceremonialit evropian. 

Duhet të kishte medoemos edhe një arsye tjetër që më tërhiqte të shkoja në atë muze, përveç faktit se po aty, por në sheshpushimin e shkallares së parë në hyrjen kryesore, gjendeshin edhe "instrumentet" e luftës - shpata edhe përkrenarja e heroit tonë kombëtar, Gjergj Kastriotit - Athleta Christi. 

I kisha besuar Naim Frashërit dhe vargjeve të tij "Në Belvedere, në Vjenë, sikur pashë Skënderbenë", por një poet nga Tirana, që ma la me amanet t'i shihja ato armë edhe për të, më sqaroi vendndodhjen e saktë. Jo në Belvedere, në Vjenë, por në Sammlung alter Musikinstrumente, do e gjesh Skënderbenë, saktësoi ai, duke më thënë ndërkaq se ato armë duhet të ishin pikërisht aty, mes instrumenteve muzikorë dhe jo gjetkë, mes pikturave, për shembull. Se, po të mos kishte vringëllirë harku i shpatës së Gjergjit, tha, violinat e austriakëve dhe të hungarezëve s'do binin për gaz, por për maraz... 

Nuk duhej më shumë se kaq që paralelizmat mes formacionit të harqeve në orkestër dhe harkëtarëve në ushtri të gëlonin, që duetet mes repartit të tunxhit dhe të tambureve t'i ngjanin dyluftimeve, që violonçelët, kontrabasët, viola da agamba-t dhe gjithë instrumentet me një këmbë, të më ngjasonin me invalidët e një lufte, klithmat e të cilës i kishim keqkuptuar, duke i quajtur tinguj dhe duke i duartrokitur... 

Por arsyet janë gjithmonë më të forta se përfytyrimet. Dhe ne e kishim thënë që nuk ishim ende në Shqipëri: muzeun e instrumenteve të vjetër muzikorë do e vizitonim vetëm atëherë kur "kuarteti" ynë të qe bashkë. Them "kuarteti" pasi secili në familjen tonë ka studiuar apo ka marrë leksione në një instrument deh mirë apo keq, mund të luajë diçka: kush në violinë, kush në kitarë e kush në flaut. Megjithë këto, nuk e shpjegonim dot se si përditë sajohej diçka "më e rëndësishme" se vizita në muze. Mbërritëm aty vetëm kur u kujtuam se na kishin mbetur edhe 3 ditë qëndrimi në Vjenë. 

Nëse gjatë gjithë jetës suaj si lexues e keni përfytyruar shkrimtarin si një dëshmues, që në gjyq dëshmon me kokën lart dhe me dorën në zemër, pjesa që do të lexoni në vijim zor se ju duket e besueshme. Por, falë Zotit, shkrimtari nuk betohet se do të thotë të vërtetën, të vërtetën dhe vetëm të vërtetën. Edhe vetë nuk dua ta besoni, por ta pëlqeni këtë tekst. Ndaj, nëse e lexoni kështu, unë do e kem më të lehtë po t'ju them se isha duke kaluar përmes sallave që strehonin kujtesën muzikore të botës, kur dëgjova ca zëra. 

Tingëlloi si njëra prej porosive biblike: "Mos tradhto!" E shtata më duket. Ktheva kokën. Në sallë ishim vetëm ne: "kuarteti" dhe askush tjetër. 

Kur ngrita sytë pashë se ekspozitorët po zbrazeshin para syve të mi. Si t'i trembeshin diçkaje të frikshme, instrumentet e bukur të Rilindjes dhe të barokut po iknin nxitimthi. Pianoforteve u kishin mbirë krahë të zinj dhe fluturonin rëndë përmes sallave të shtruara me parket. Tingujt e ngrirë për shekuj brenda fagotëve, trombave, klarinetave dhe trombonëve vërshonin në formë avujsh. 

Vështrova të tjerët - kuartetin. Endeshin qetësisht dhe bënin foto nëpër sallë. Vetëm unë dëgjoja zëra? Vetëm unë i shihja ato pamje? Jehona u rikthye: "Mos tradhto!" 

Nuk mund të bëja të paditurin. Nuk mund të pyesja "çfarë të mos tradhtoj?" Duhet ta pranoja se ato fjalë më drejtoheshin mua. Unë isha tradhtari. Ai që braktisi shpresën e Fan Nolit se "zgjimi artistik me anën e muzikës, hollësimi i shijes, krasitja e mendjes së lopësuar të shqiptarit të sotëm me harmoninë e tingujve, janë vepra që meritojnë lëvdatat më të mira. 

Prej portreteve të Hayden-it, Mozart-it, Beethoven-it dhe Chopin-it, që rrinin pezull, si të qenkeshin ikona gjykatësish qiellorë dëgjova rishtas: "Mos tradhto!" Thua e njihnin të vërtetën time gjykatësit e shenjtë? E besonin ata se njeriu që e filloi jetën duke ngrohur flautin me frymën e tij - në po atë mënyrë që të tjerët bëjnë frymëmarrjet artificiale - ishte i njëjtë me njeriun që një ditë, pa pritur dhe pa ndjerë nevojë të shpjegohej, i ktheu krahët muzikës, duke u dhënë si i ndërkryer pas një muze tjetër? 

Askush s'mund të gjykojë. Sidomos kur është në qiell. Por dhe për shpjegime është vonë. Pasardhësit e mi tani janë prej letre dhe jo prej tingujsh. Nga ata që s'kapen prej sinjalizuesve në pikat kufitare. 

Erdhi koha të afrohem drejt vendit ku doganierët pyesin gjithë mirësjellje nëse ke diçka për të deklaruar. E kujtoj dhe më zë paniku. Përgjigjem "Jo!", por s'jam i qetë. Sado që i kam fshehur mirë, sidomos në rrudhat e trurit, aty ku ruhen makthet dhe kujtesa, më duket se instrumentet që grabita me sy nuk do të më binden. Është radha e tyre të tradhtojnë. Do thërrasin aq fort sa njerëzia të kthejë kokën dhe t'i dëgjojë kur të thonë: "Tradhtarët më këqij mes tradhtarëve janë ata që tradhtojnë ëndrrën e fëmijërisë, profesionin e zemrës, që është dashuria e parë!" 

Kurrë nuk kam pasur kaq shumë antitrupa në trupin tim. Asnjëherë nuk kam qenë zot i kaq instrumenteve dhe pre e kaq shumë tradhtive. 

Jam sërish në Tiranë. Pyes veten nëse e gjitha kjo kishte qenë e paracaktuar, apo mund ta shmangia? Duhet të shkoja gjer në Vjenë për të mësuar se mëria e instrumenteve muzikorë ishte e rëndë, si të gjitha mëritë e të braktisurve? 

Për sa kohë që mes njerëzve dhe instrumenteve muzikorë të vërehet e njëjta gjenezë dhe të ndahet i njëjti pasion, unë do dyshoj. Në Vjenë apo diku tjetër, hakmarrja e tyre do të më gjente. Sidoqoftë, në pikën kufitare kalova pa i deklaruar. Por kleptomanët e sinqertë të kësaj bote rrëfehen. Kjo i lehtëson. Njëlloj si fakti që më bën të mendohem gjatë, para se të përgjigjem nëse ky udhëtim ka ndodhur përnjimend, apo ishte një udhëtim imagjinar, nga ato që shkrimtarët i kryejnë ngaqë nuk u mjafton një realitet. 

Por këtë herë, jo përgjigjet, por pyetjet do të na ndajnë. Disa do pyesin: E besuat? Të tjerë do pyesin: U kënaqët? 

 

Titulli i marrë nga një pasazh te "Rikardi II", Shekspiri 

Milosao

2 Komente

jo nuk  e besova !  smiley

"Tradhtarët më këqij mes tradhtarëve janë ata që tradhtojnë ëndrrën e fëmijërisë, profesionin e zemrës, që është dashuria e parë!"

kur ke dyshime ne moshe te rritur eshte normale te jesh i/e shqetesuar per ate qe ke besuar me pare sepse ashtu ta kane treguar dhe ky tregim , muzike apo vegel te ka mbajtur mbrapa duke te premtuar egzistencen e dashurise se pare , por ne fakt te ka ndaluar

ndaj dhe ti ke dyshime

per ato te tjerat qe nuk i di smiley

njeriu duhet te eksperimentoje qe te zhvillohet dhe te gjeje mundesite e suksesit te tij.

dashuria e pare nuk humbet kur bashke me te vjen dhe talenti smiley

eksplorimi dhe dyshimi jane ne favor them une

 

 

Bukur smiley me pelqeu. 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).