Sibila Petlevski, poete, romanciere, autore pjesësh për teatër, kritike arti dhe përkthyese, lindi në Zagreb, Kroaci, në vitin 1964. Presidente e Croatian PEN Centre (2000-2004), anëtare e Bordit Internacional të PEN, Pedagoge në Akademinë e Artit Dramatik në Zagreb – shefe e departamentit të dramës, anëtare korrespondente e L’Académie Mallarmé. Në vitin 1993 ajo fitoi Çmimin Shtetëror për Artet dhe Letërsinë me përmbledhjen poetike “100 Epigrame Aleksandrine”. Sibila Petlevski është autore e 15 librave dhe ka përkthyer e botuar gjithashtu edhe një antologji të poetëve bashkëkohorë amerikanë: “Spin off, an anthology of recent American poetry”, Zagreb 1991. Si autore e dy librave mbi teatrin europian dhe teorinë e dramës, Petlevski ka fituar në vitin 2001 Çmimin Kroat për tekstet teoritike mbi dramaturgjinë. Dramat e saj janë vënë në skenat e Kroacisë, Francës, Italisë dhe Gjermanisë.

Siblia Peltevski shkruan në kroatisht dhe anglisht. Disa prej soneteve të saj janë përmbledhur në antologjinë botërore me 50 autorë “50: A Celebration of Sun & Moon Classics”, Los Angeles, 1995. Poezia e saj dhe fragmente nga proza janë përkthyer në gjermanisht, anglisht, frëngjisht, italisht, hollandisht, suedisht, në gjuhën katalane, sllovenisht, polonisht, maqedonisht, bullgarisht, portugalisht, shqip dhe sllovakisht.

 

Koha

Sikur nga këto pozita t’i them kohës

ndalo nën vishnjen që vishnje nuk

prodhoi, nuk do më vinte keq. Asnjë

orë nuk është më e mirë se tjetra dhe pak

rëndësi ka nëse krimbi mëdafshit me vija

në tavolinë nga dega ra, apo ky është pendim

me njëqind këmbë që u zvarrit së njëjtës rrugë

së cilës erdhi dhe gjithçka tjetër. Nëpër

 

tokë a qiell s’është me rëndësi. Pilivesë,

bulkth, karkalec, kalëqyqe, mizëkali

ose diçka e ngjashme me të. Emri nuk është

shenjë besnike që sendi të jetë send, gjallesa

gjallesë, që çfardo qoftë i takon diçkaje çfardo,

kushdo qoftë dikujt tjetër. Kur do të mundnim,

bashkë t’i thoshim kohës ndal, ajo do t’i ndalte

secilit prej nesh në një kohë tjetër.

 

 

Vëzhgues në kalim

Shumë pemë. Pemë pas pemëve:

në të gjitha ndërhapsirat rombe

toke ngjyrosur me diell vezullojnë

në bojën e lëkurës së portokallit anës

qëndisur me hije. Tërësisht përpara, trungjet

lodrojnë në dukje krejt të zi dhe

secili dru ndjek qerthullin e rritjes

që i takon, ndonëse konturet në tërësi,

 

dalldisur në njërin krah, shfaqin të zhveshura,

zbehtësisht gështenjë, vagina të vogla

e të mëdha në pajtim me ritmin, ashtu

siç hapet dhe mbyllet pylli ndaj vështrimit. Ai

vetëm është vëzhgues në kalim e asgjë më shumë;

nuk le pas vetes asgjë përveç se ca pak

gjethe të lagështa që po çelin dhe një sy

prej drite në fund të tunelit të blertë.

 

 

Syri i ri

Nuk pritëm të vinte lejleku i parë mbi çati

por vetë i vendosëm çerdhet mbi oxhaqe.

Kaloi koha e çuditjeve në të cilën vlente rregulli

që çdo send për një sy të ri është diçka e re.

Vdekatarët qetësisht prej të vdekurve ngrihen,

jetojnë njerëz pa ideale,

liria mbahet si zinxhir stolie, për të nuk vdiset më

shumë se për gjithçka tjetër, prej gjakut marrim vetëm

 

ujin, ndërsa veshët i ruan nga fjalët dhe muzika

rrëshira e natyrës.

Koha dhe hapsira serviren të paketuara. Gjithë shqisat

tona të cilat qenë mbledhur nga frika në sferë, pak

nga pak drejtohen, mu si thellimet në tru. Jeta rrjedh

si rrymë. Ka apo nuk ka jetë: njëshi apo zero.

Mësuam të ndajmë ndjenjat që ishin vetëm tonat

si pasqyrimi në ujë: sa gota, aq dhe hëna në ujë.

 

Qeni di më mirë

Fillimisht nuk e kemi të qartë nëse mjafton ajo

që tepron kur bien petalet, e më pas bëhet mani

përshkrimi bukurisë tepricës së cilës s’dimë t’i shpëtojmë.

Të bindur se rënia domosdo shkaktohet nga diçka,

themi fajin e ka era. Fajtor do të qe dhe asfalti i patharë

nëse qeni do t’i linte aty shenjat e putrave, fajtor do të ishte

dhe qeni i cili shëtitjes së rastit arriti të linte gjurmë jetëgjatë,

me kushtin që të ketë rastësi nga e cila të mund të

 

shkëpusim përjetësinë. Duart i kam plot me lule e rrënjë,

ka thënë shitësi i trandafilave i cili u duk si djalosh

matuf kur tha, bash si do të thoshte shamani indian

i kam duart plot me rroba me të cilat do të vishet toka.

Mund të blinim dhe të shkonim. Mund të blinim dhe të mbillnim

trëndafila, t’i vendosnim një pas një në të lagësht, në bitumin e zi

e të jemi fajtorë që rrënjët s’do të zenë asnjëherë.

Edhe qeni di më mirë se ne të shenjojë kufijtë e botës së tij.

 

Prekja

Zemra e malit. Ftohur nga prekja

me shkëmbinjtë mbi të cilët toka

nën dëborë ruan vetëm aq

nxehtësi sa është e nevojshme. Frymarrja

bëhet më e rëndë. Thundrat trokasin nëpër

vezën e gurëzuar njerëzore. Jeta e ruajtur mund

të jetë e ruajtur me kusht dhe vetëm sipas rregullit

i cili deri më tash këtu nuk ka qenë i njohur.

 

Prekur gjer në lot me formën e cila në fakt

nuk përpiqet sa duhet t’i përngjasë jetës siç e dimë,

megjithatë kohë pas kohe jemi të prirur të kërkojmë

zemrën e fëmijës në syrin e gurit për të cilin mendojmë

se duhet të jetë i verdhë e i mbarsur dhe se ky

embrion i ngjan bebes së syrit si dëshmi që

i porsalinduri i huaj do të na njohë dhe pranojë

ashtu si zogu nga veza pranon dhe ndjek të parin që sheh.

 

Brishtësi

Merimanga ka tendosur mrekullinë e saj

ndërmjet sythit jeshil dhe degës së vjetër.

E dobta dhe forta së bashku mbajnë fijet.

Ndërthuren me dritën fijet dhe tani

pamja duket si pluhur në kordonin e diellit

në pasdite të zakonshme vere. Por nuk është.

Rastësia sajon botë të vetat në të njëjtën

mënyrë siç flaka përkund gjuhët kaltëroshe e të

 

bardha përreth kokës së zjarrit. Duket e lehtë si

merimangë. Por nuk është. Natën po ajo do përftohej

ndryshe: ngjashëm me një skelet të imët, me krahë

të varur, si xhindi që ka humbur fenë

dhe vdiq siç vdesin qyqarët. Senset i ikin

kontrollit: hyjnë pa u thelluar në mardhënie

dashurie, pleksen në thurje ta tejpashme dyfish.

Brishtësia i ngjan vdekjes: bashkon gjithçka me të gjitha.

 

E tillë është koha

Kudo që të shkosh përsërit sesi

në kohë dështimesh dhe sëmundjesh

ilaç bëhet helmi. Shiko:

ai burri atje që kërcen nga

dritarja e mbyllur nuk di të heqë

dorë në të njëjtën mynyrë si unë dhe

ti. Sëmundjet tona mbajnë emra

të ndryshëm. Asgjë nuk na lidh përveç

 

dështimit. Ndërsa unë numëroj të qepurat

ti kapesh për thike. Ndërsa ti prêt me teh

unë zgjas dorën për kafshim. As qeni

s’e honeps dorën e shtrirë kështu.

Edhe gjarpëri refuzon të sulmojë. Ajo që

te gjarpëri nuk ka më ilaç për ne

nuk përbën shkak që ta vrasim. Nuk jemi

ne të pashërueshëm, e tillë është koha.

 

 

Përktheu nga origjinali kroatisht: Fatmir S. Baçi

2 Komente

Nje vjershe dedikuar poezis.    NN (kritik)

Harrova kryesoren: bukur. Me pelqyen.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).