Akademiku Mehmet Kraja është i pamëshirë në mendimet e veta për letërsinë kosovare, identitetin e shqiptarëve dhe...politikën e dy anëve të kufirit. Disi i distancuar nga debati i këtyre ditëve për rolin e shkrimtarëve shqiptarë, ai shpjegon nga ana tjetër përballjen e kolegëve kosovarë me Realizmin Socialist. I distancuar mbetet edhe me të ashtuquajturën disidencë. "Është gjë që dihet, vetëm shkrimtarët mesatarë dhe të dobët kanë nevojë të mbahen pas ideologjive, pas lidhjeve të shkrimtarëve, pas disidencave dhe gjërave të këtilla periferike", shprehet ai. Nga ana tjetër, ai flet në mënyrë shumë interesante për mënyrën se si letërsitë kosovare dhe shqiptare komunikuan me njëra-tjetrën dhe paradokset e tyre...

I nderuari Z. Kraja, prej pak ditësh ka nisur një debat i ri në Shqipëri që lidhet me marrëdhëniet brenda Lidhjes së Shkrimtarëve. Shumë shkrimtarë shqiptarë po përpiqen të retushojnë apo më shumë akoma të tregojnë një lloj desidence prej këtij institucioni të Realizimit Socialist, megjithëse kanë qenë anëtarë të tij? Si po e përcillni dhe çfarë mendimi keni për këtë debat? 

"E kam ndjekur debatin, për aq sa mund të ndiqet nga distanca. Mendoj se ekziston një keqkuptim në këtë mes, një si mbivlerësim i rolit të disidencës në letërsi. Disidenca nuk përfshihet në nocionet dhe kategoritë letrare, ajo i takon fushës së ideve. Nga andej është bartur edhe në letërsi dhe në arte, si utilitarizëm, si nevojë për angazhim shoqëror të shkrimtarëve, sepse, në një rrethanë të caktuar, shoqëritë e përfshira nga diktatura kanë pasur nevojë urgjente për ta ndryshuar gjendjen. Në këtë situatë, me të drejtë ose jo, letërsisë dhe shkrimtarëve u është ngarkuar një funksion shtesë. Pra, bëhet fjalë për një punë joletrare të shkrimtarëve, për një funksion joartistik të letërsisë. Tani, shikuar nga kjo perspektivë dhe në këtë kontekst, shumica e shkrimtarëve shqiptarë dalin luajalë ndaj diktaturës, sepse shumica syresh nuk u burgosen, nuk u internuan, nuk u pushkatuan, pra mbijetuan disi. Mendoj se është johumane t'ju thuash njerëzve, përse ju nuk u bëtë heronj të disidencës, nuk vdiqët nëpër kampe, sepse të gjithë e dimë se diktatura në Shqipëri ishte e egër dhe të gjithë do të kishin këtë përfundim. Pra, nuk besoj tek ata që thonë se disidenca letrare do ta shpëtonte Shqipërinë, sikundër që nuk besoj as te lidhjet e forta të letërsisë me fushën e ideve. Më anë tjetër, është gjë që dihet, vetëm shkrimtarët mesatarë dhe të dobët kanë nevojë të mbahen pas ideologjive, pas lidhjeve të shkrimtarëve, pas disidencave dhe gjërave të këtilla periferike. Fundja, disidenca në Shqipëri, e tillë siç perceptohet tani, duke njohur rrethanat, ka qenë "një ëndërr e marrë hua", nuk ka mundur të jetë autentike, madje e tillë ngjan edhe kur lexon pamfletin e pretenduar të Trebeshinës. Thënë me një fjalë, unë nuk jam nga ata spektatorë cinikë të arenës së gladiatorëve, po parafrazoj Kadarenë, teksa iu them kolegëve të mi shkrimtarë të Tiranës, përse nuk vdiqët të shqyer nga bishat, që të bëheshit disidentë, që ne pastaj të korrnim frutat dhe favoret e disidencës suaj? Përkundrazi, unë ju them: Më mirë që mbetët gjallë, sepse vetëm të tillë mund t'i shkruanit veprat, të cilat unë i kam lexuar me ëndje!" 

Si e kanë shprehur disidencën e tyre ndaj realizmit socialist, autorët shqiptarë të ish-Federatës jugosllave, pasi paradoksalisht ata kanë pasur një lloj lirie relative më të madhe estetiko-artistike sesa kolegët e tyre në Shqipëri? 

"Rrethanat në Kosovë nuk kanë qenë të ngjashme me ato të Shqipërisë. Që në vitin e hershëm 1956, Titoja, përmes Kërlezhës, shpalli pluralizmin e metodave dhe të shkollave letrare. Pas këtij viti, edhe po të doje, nuk të fuste njeri në burg për çështje letrare. Natyrisht, shteti nuk kishte hequr dorë plotësisht nga kontrolli mbi letërsisë, vetëm se këtë e bënte në mënyrë më të sofistikuar, duke vënë në veprim mekanizma më inteligjentë. Kjo rrethanë bëri që në ish-Jugosllavi, pas Gjillasit, të mos kishte disidencë të mirëfilltë ideologjike, por atëbotë në skenë doli e ashtuquajtura disidencë nacionale. Edhe përkundër propagandës së madhe që bëhej për gjoja zgjidhjen e drejtë të çështjes nacionale, në prapaskenë elitat intelektuale të të gjithë popujve të ish-Jugosllavisë ishin të pakënaqura. Nga të gjithë të pakënaqurit, më të pakënaqur kishin arsye të ishin shqiptarët. Këto ishin rrethanat e përgjithshme, por nuk mund të them se nuk kishte zhvillime brenda botës letrare, përfshirë edhe diskutime, polemika, situata konflikti etj. Edhe atëherë në Kosovë shteti i kishte shkrimtarët e vet të preferuar, madje disa politikanë të Kosovës shfaqeshin edhe si "mecenë" të shkrimtarëve, ta zëmë, Fadil Hoxha kishte Rexhep Qosjen dhe Ali Podrimjen, Sinan Hasani kishte një grup shkrimtarësh të Gjilanit, Ismajl Bajra kishte Ibrahim Rugovën, Anton Pashku nuk kishte nevojë për mbështetje politike, sepse ai bënte art të paangazhuar, por edhe për këtë mosangazhim i gëzonte ca privilegje të vogla. Sido që të ketë qenë, unë nuk i gjykoj këta shkrimtarë, sepse nuk them se nga mbështetjet e tilla politike pësuan veprat e tyre. Megjithatë, luajaliteti iu ndihmoi që, në ndonjë rast, të zinin pozita më të mira në hierarkinë institucionale, të rregullonin statusin e tyre shoqëror, të bëheshin të paprekshëm, të gëzonin privilegje, t'i ribotonin veprat etj. Ose të shfaqeshin më të guximshëm në opinion, gjithnjë me idenë se sistemin e kritikonin si të besuarit e tij, jo për ta rrënuar atë, por për ta bërë më të mirë. Në këtë rrjedhë të ngjarjeve, një zhvillim interesant paraqet gjithsesi një pamflet letrar i shkruar në vitet shtatëdhjetë të shekullit të kaluar, "Vox clamantis in deserto", i cili në dukje të parë ngrihej kundër letërsisë së realizmit socialist në Kosovë. Në të vërtetë, siç u pa më vonë, pamfleti ishte nxitur dhe ishte mbështetur nga strukturat e partisë dhe të pushtetit, për t'iu kundërvënë Shqipërisë, letërsisë së saj, e cila kishte filluar të ushtronte ndikim gjithnjë e më të madh në Kosovë. Ndonjëri nga nënshkruesit e këtij pamfleti nuk do ta kuptojnë kurrë se çfarë kishin nënshkruar në të vërtetë". 

Ka kurba të ndryshme zhvillimi të letërsisë së Kosovës dhe asaj të Shqipërisë. A ka pasur ndonjëherë momente kur letërsitë e dy vendeve kanë pasur pika takimi, sipas jush? 

"Në vitet '50 të shekullit të kaluar, Jugosllavia kishte nisur projektin e formimin e një kombi të ri nga shqiptarët e mbetur në këtë shtet. Për ta realizuar këtë projekt politik, Jugosllavia filloi të nxiste ndarjen kulturore dhe gjuhësore të shqiptarëve të Kosovës nga shqiptarët e Shqipërisë. Më vonë Jugosllavia hoqi dorë nga projekti, por ndarja mbeti. Letërsia dhe artet kishin një rol në këtë ndarje, prandaj në Kosovë u fuqizua ideja e një letërsie krejt ndryshe nga ajo e Shqipërisë, "një letërsi jugosllave e shkruar në gjuhën shqipe", nëse mund të quhet kështu. Kësaj ndarjeje i shkonte në favor ngushtësia ideologjike e realizmi socialist në Shqipëri, më një anë, dhe një hapje fantastike e Jugosllavisë, kundrejt rrymave letrare dhe zhvillimeve kulturore në Perëndim, më anë tjetër. Sesa e shpejtë dhe sa joshëse ishte kjo hapje, po ua sjell një shembull: më 1966 në Paris u vu në skenë drama "Në pritje të Godosë" e Beketit, e cila ndryshoi dramën dhe teatrin evropian; më 1967, kjo dramë u vu në skenën e Teatrit të Prishtinës, pra vetëm një vit më vonë. Kështu ndodhte në të gjitha artet. Letërsia e Kosovës e atyre viteve, dhe më vonë, filloi të ndiqte modelet jugosllave të përthithjes së shpejtë të trendeve perëndimore. Por zhvillimet nuk shkonin vetëm në këtë krah. Po në këto vite fillon një depërtim i fuqishëm i letërsisë së traditës, e cila komunikonte mirë me gjendjen dhe nivelin e lexuesit në Kosovë, ribotohet ose merret nga Shqipëria letërsia e realizmit socialist, në të njëjtën kohë përkthehet dhe botohet shumë nga letërsia botërore dhe jugosllave, ndërsa letërsia e Kosovës njeh zhvillime jashtëzakonisht dinamike. Vetëm se një gjë iu kishte dalë nga mendja atyre që përpiqeshin ta menaxhonin këtë situatë: lexuesi i Kosovës mbetet jashtë përfshirjeve jugosllave, ai kapet fort pas letërsisë së traditës dhe pas letërsisë së realizmit socialist që krijohej në Shqipëri, sepse ky nivel i letërsisë korrespondonte mrekullisht me gjendjen e tij shoqërore, arsimore, politike, kombëtare etj. Pra, letërsia e Kosovës njohu zhvillime interesante në planin e modernitetit, por këtë e pagoi shtrenjtë, me braktisjen e lexuesit. Tani pyetja shtrohet: këto dy letërsi, e Kosovës dhe e Shqipërisë, kanë gjë të përbashkët ose jo? Unë them se është e njëjta letërsi, sepse gjuha e tyre, pra mjeti themelor i ndërtimit dhe shprehjes është i përbashkët, por përvojat ishin të ndara, së paku deri në vitet '90 të shekullit të kaluar. Është e njëjta gjë si me letërsinë arbëreshe gjatë periudhës së romantizmit dhe Rilindjes. Situatat e tashme bëjnë të ditur se letërsia e Kosovës, pak nga pak, do të pushojë së ekzistuari, sepse rrethanat që e krijuan atë nuk do të veprojnë më. Do të ketë një letërsi shqipe, tërësisht e integruar, dhe, në kuadër të saj, ca letërsi lokale, ndër të cilat do të vazhdojnë të bëjnë jetën e tyre edhe letërsia e shqiptarëve në Maqedoni, letërsia e Kosovës, letërsia e rrethit letrar të Shkodrës, të Vlorës etj. Vetëm se pararendja deri në këtë integrim ka njohur dhe do të vazhdojë të njohë zhvillime jo tipike, refuzime, kundërshti, fenomene kontroverse. Aty-këtu do të gjenden edhe pikëtakime të çuditshme, fenomene krejtësisht autonome. Ta zëmë, të paktë janë ata në Shqipëri, që do ta pranojnë se letërsia e Kosovës ka ushtruar dhe vazhdon të ushtrojë ndikim në letërsinë që u krijua në Shqipëri pas viteve '90 të shekullit të kaluar. Sekush në Shqipëri e sheh si të pamundur një gjë të tillë. Madje e sheh si nënçmim, në një kohë që fenomeni zhvillohet në një mënyrë krejt të natyrshme, është thjeshtë letrar dhe artistik dhe nuk simulohet nga asnjë nxitës i jashtëm". 

Të flasim për një temë, ku ju keni përcjellë një libër shumë interesant "Identiteti kosovar". A mund të përforcohet dhe të kultivohet vetëdija e një kombi? Mendoni se mund ta bëjnë këtë kosovarët e sotëm? 

"Kohëve të fundit, pas vitit 1999, në Kosovë filluan të qarkullonin ide të ndryshme, në opinion, në ambientet politike dhe kulturore, rreth asaj se kush ishin në të vërtetë kosovarët dhe çfarë mund të synonin të bëheshin ata, në rrethanat e strukturimeve të reja politike, a do të bëheshin komb më vete, pasi të bëheshin shtet etj. Këto shqetësime kosovarëve iu imponuan nga sponsorë të jashtëm, të cilët kërkonin zgjidhje për statusin politik të Kosovës dhe donin që kjo zgjidhje të mos prekte baraspeshat ekzistuese në Ballkan dhe në Europë. Dy ishin variantet e kësaj zgjidhjeje: ose kthim i Kosovës nën Serbi, ose shtet i pavarur. Zgjidhja e tretë, bashkim i Kosovës me Shqipërinë, përjashtohej në çdo rrethanë. Madje, kjo ide ishte tmerruese edhe për miqtë e Kosovës dhe të shqiptarëve. Prandaj, që të mund të stabilizohej një zgjidhje e këtillë jo e natyrshme, sepse zgjidhje e natyrshme do të ishte bashkimi i Kosovës me Shqipërinë, iu mëshua fort idesë së krijimit të një identiteti të ri kombëtar, i cili pak nga pak do të stabilizonte këtë zgjidhje politike të panatyrshme. U kërkuan dhe u gjetën modelet për këtë identitet; u kërkuan dhe u gjetën argumentet e keqinterpretuara, sa nga politika, sa nga historia, sa nga gjuha, sa nga kultura. Natyrisht, u shfrytëzua në mënyrë shumë efikase edhe një refuzim i hershëm, ta quajmë historik, që Shqipëria ushqente ndaj Kosovës. Nuk pyeste njeri nëse Kosova kishte potencial, nëse kishte kapacitete për të krijuar një komb të ri, në kishte mëvetësi identitare, kjo pak kishte rëndësi. Nuk kishte rëndësi asgjë që bashkonte, asgjë që kosovarët i bënte shqiptarë, më e rëndësishme ishte çdo gjë që shkonte kundër kësaj rrjedhe. Për mua ky ishte një provokim i rëndë që po u bëhej shqiptarëve. Po nëpërkëmbej çdo vlerë jona, po nëpërkëmbej potenciali ynë intelektual, madje po nënçmohej aftësia jonë për të mbrojtur tërësinë identitare. Prandaj shkrova librin "Identiteti kosovar", që t'u përgjigjesha të gjitha pyetjeve dhe dilemave, dhe, natyrisht, të jepja shpjegimet përkatëse për një sërë keqkuptimesh dhe paqartësish. Libri, pra, nuk synonte të ridimensiononte çështjen e identitetit kosovar, apo të identitetit shqiptar në përgjithësi, por kishte për synim të mbyllte një debat joproduktiv, të improvizuar dhe të deformuar për çështjen e Kosovës dhe për çështjen shqiptare. Më anë tjetër, perceptimi për Kosovën si "kultivuese e vetëdijes kombëtare", në kohën kur Shqipëria duket sikur manifeston deficit patriotizmi, për mendimin tim është i gabuar. Kosovarët kishin dhe mbase ende vazhdojnë të kenë rrethana që favorizojnë njëlloj patriotizmi folklorik, por kjo është çështje perceptimi dhe asgjë më shumë". 

A shikoni se ka një tendencë që Shqipëria dhe Kosova të krijojnë dy identitete të veçanta. Mendoni se është e ushqyer me dashakeqësi, apo është thjesht produkt i sjelljeve kaotike të njerëzve që kanë tagër pushteti në Kosovë dhe në Shqipëri? 

"Në këtë pikë dua të jem krejtësisht i qartë: pavarësisht nga rrethanat që favorizojnë ndarjet, pavarësisht nga zhvillimet divergjente, procesi i krijimit të identitetit shqiptar të Kosovës është i mbyllur përgjithnjë. Kosova ka marrë pjesë në të gjitha proceset historike, të cilat e kanë krijuar kombin shqiptar, në mbarë lëvizjen kombëtare, që nga Lidhja e Prizrenit dhe deri te ngritja e flamurit në Vlorë. Zhvillimet e mëvonshme politike krijuan ndarje të Kosovës nga Shqipëria, por krejt historia e Kosovës nga viti 1912 e prapa është e lidhur me synimin e saj për të qenë pjesë e pandarë e Shqipërisë. Kjo histori e gjatë dhe e mundimshme e Kosovës mori kthesë më 1999. Më 2008 Kosova u bë shtet i pavarur. Zgjidhja nuk ishte ideale, ishte e detyruar, një zgjidhje kompromisi. Kosova shtet i pavarur nuk është rezultat i një procesi historik, është rezultat i një procesi politik, përfshirë këtu edhe kompromiset konjukturale të bashkësisë ndërkombëtare. Detyrimisht u bënë kompromise, sepse Kosova nuk arriti ta fitonte luftën dhe të çlirohej, pa ndihmën e bashkësisë ndërkombëtare. Më pastaj erdh pakoja e Ahtisarit dhe Kushtetuta e Kosovës, e cila thotë se Kosova nuk mund të bashkohet me ndonjë shtet tjetër ose me ndonjë pjesë të ndonjë shteti tjetër dhe kjo dispozitë themelore kushtetuese nuk mund të ndryshohet pa marrë miratimin formal të minoriteteve të Kosovës, që domethënë një kodifikim i egër i vullnetit të popullit i lënë përgjysmë. Po me këtë qëllim u bënë me nxitim flamuri i Kosovës, himni etj. Identitetet e ndara duhet të krijojnë njëlloj garancie se ndarja politike do të jetë e qëndrueshme, pra jokalimtare. Thënë me një fjalë, këtu qëndron ligësia e sponsorëve të identitetit të ndarë kosovar. Por, më anë tjetër, pavarësisht nëse sjelljet e shqiptarëve ishin kaotike ose jo, potenciali i tyre i munguar ishte ai që e sanksionoi këtë zgjidhje. Jam i bindur se klasat politike të Kosovës dhe Shqipërisë, për të cilat nuk kam shumë respekt, në këtë rast ishin vetëm spektatorë të zakonshëm". 

Kosova përdoret shpesh dhe shumë në Shqipëri nga politikanët për të treguar pH. (pehashin) e patriotizmit dhe me sa duket ashtu përdoret në Kosovë, Shqipëria. A duket se të dy vendet tona kanë një lloj kompleksi të pashprehur për të treguar se kush ka kontributet më të mëdha në shqiptarizëm apo është streha e zakonshme e maskarenjve? 

"Patriotizmi, pra edhe shqiptarizmi, shpesh ka qenë dhe vazhdon të jetë strehë e maskarenjve, por fenomenin nuk e drejtojnë ata, ata kërkojnë dhe gjejnë terrenin e përshtatshëm për zhvilluar tregtinë e tyre me të gjitha vlerat dhe shenjtëritë. Proceset shqiptare i drejton faktori ndërkombëtar, bashkë me elitat tona politike dhe intelektuale. Unë do të doja që të ishte pikërisht siç thoni ju, pra një garë ndërmjet këtyre elitave, se kush ka dhënë kontributin më të madh për shqiptarizëm etj. Por kam drojë se nuk është fare kështu. Gara e këtyre elitave është shumë më pragmatike: ato kanë gjetur interesa krejt tokësore në këtë ndarje. Provincializmi është bërë sinonim i një bote të ndarë shqiptare. Ky provincializëm në politikë dhe në jetën intelektuale krijon favore për mediokrit e të dy hapësirave, për Kosovën dhe për Shqipërinë. Një akomodim më të rehatshëm gjithsesi ndjen elita politike dhe intelektuale e Kosovës, e cila, tani, duke pasur shtetin e saj, hapësirën e saj sovrane, nuk ka nevojë të futet në asnjë garë vlerash, me askënd, për asgjë. Ajo jeton e qetë në pashallëkun e saj, keqpërdor pushtetin, keqpërdor institucionet, keqpërdor mungesën e konkurrencës, është elitë provinciale, e cila ndihet e lumtur pse nuk ka alternativë më të mirë. Integrimi kulturor, politik, ekonomik i hapësirës shqiptare do të krijonte një konkurrencë më të madhe vlerash, ndërsa elitat tona ende kanë forcë ta bllokojnë këtë proces". 

Partitë e dy Aleancave që konkurrojnë në Shqipëri po luftojnë më shumë me slogane kundër njëra-tjetrës sesa me diferencat e programeve. Si e shikoni këtë padituri të publikut, që është kaq indiferent ndaj programeve dhe kaq i hapur ndaj premtimeve dhe thashethemeve? 

"Unë kam jetuar në një kohë të vështirë në Shqipëri, në periudhën e transicionit më kaotik, 1992-1999, atëherë kam qenë edhe njohës i mirë i rrethanave politike të Shqipërisë. Tani nuk jam më, jam shkrimtar dhe shkrimtarët, në përgjithësi, janë politikanë jopragmatikë, të cilët e shpesh e meritojnë talljen e opinionit, për shkak të marrëzive që flasin, veçmas disa prej tyre, përfshirë edhe të tillët, që, nga Kosova, pretendojnë të ushtrojnë ndikim në skenën politike të Shqipërisë. Unë nuk ushqej iluzione të tilla, kaq të marra". 

Pse nuk vjen në Shqipëri "Identiteti kosovar". Mëdyshoni se mund të ngjallë reagime apo ka qenë një zgjedhje juaj t'i qëndroni larg debateve që mund të lindin me Shqipërinë? 

"Ishte një gabim. Ndryshe nga librat letrarë, që i botoj te 'Onufri' i Tiranës, këtë libër e botova në Prishtinë, duke dashur të mos i bëhesha ngarkesë botuesit tim, gjithnjë me idenë se libri fliste për një çështje ekskluzivisht kosovare dhe, si i tillë, nuk do të gjente lexues në Tiranë. Por, çuditërisht, libri gjeti në Tiranë disa lexues të kualifikuar, jo të shumtë në numër, por jashtëzakonisht cilësorë. Pra, nuk bëhet fjalë për ikje nga debatet, mua, madje, më pëlqen të jem i përfshirë në debate të tilla, vetëm se në debatet e Tiranës, Kosova përfaqësohet keq, me juristë të padiplomuar që flasin për gjuhën, me gazetarë diletantë, me shkrimtarë të dobët dhe politikanë gjysmë analfabetë. Prapa këtyre, qëndron një Kosovë tjetër, që Shqipëria nuk e njeh ende". 

Ka një rendje në Shqipëri, gati panegjirike, për të vlerësuar një letërsi e cila nuk komunikon fare me publikun. Pak a shumë duket një situatë e tillë në Kosovë. Në çfarë stadi e shikoni letërsinë e sotme shqiptare në dy krahët e kufirit? 

"Letërsia në Kosovë për një kohë të gjatë është ballafaquar me panegjirike të këtilla, që mbivlerësonin të ashtuquajturën letërsi hermetike, në një kohë që hermetizmi nuk gjendet askund si nocion dhe kategori letrare. Kjo rrethanë në Shqipëri ka mundësi të jetë bartur nga moda letrare e Prishtinës së dikurshme, por edhe nga një prirje e përgjithshme e shkrimtarëve, që mjegullave të tyre t'u japin emra kumbues. Më e mundshme mund të dalë, se bëhet fjalë për një fenomen tjetër, gjithashtu i përhapur nga Prishtina, për të ashtuquajturin mendim kritik letrar, i cili synon të bëhet autonom, ta dominojë dhe ta orientojë letërsinë. Ky mendim kritik, megjithëqë shitet si i avancuar, ndër ne është i prapambetur, sepse mbështetet te dijetarë perëndimorë, të cilët teoritë e tyre i kanë ndërtuar mbi një fazë kalimtare e letërsisë evropiane, siç ka qenë anti-romani, anti-drama, që kanë sjellë në përdorim teoritë e polivalencës së tekstit etj. Por në Europë askush nuk shkruan më anti-roman, ndërkohë që dijes letrare shqiptare edhe sot i imponohen dhunshëm shkrimtarët teorikë që janë marrë me këtë eksperiment letrar. Pra, besoj se bëhet fjalë për një fazë kalimtare, e tillë siç ishte dikur edhe në Kosovë. Vetëm se këtu më duhet ta përsëris edhe një herë: Letërsia e Kosovës nuk ekziston më, është një letërsi në shuarje e sipër, disa fenomene të përvojës së saj do të mbijetojnë edhe për një kohë, do të ngatërrojnë mendjet letrare, mund të përbëjnë edhe objekt interesant për studime, por është më se e qartë se letërsia e Kosovës së shpejti nuk do të mund t'i shërbejë për krahasim letërsisë që krijohet në Shqipëri, sepse letërsia që krijohet në Shqipëri është vetë letërsia shqipe, e tëra, e plotë, ndërsa letërsia e Kosovës do të jetë vetëm pjesë e saj, prandaj nuk do të ketë kuptim që një letërsi e tërë të krahasohet me pjesën e vet".

Intervistoi: Ben Andoni

79 Komente

 Tani, shikuar nga kjo perspektivë dhe në këtë kontekst, shumica e shkrimtarëve shqiptarë dalin luajalë ndaj diktaturës, sepse shumica syresh nuk u burgosen, nuk u internuan, nuk u pushkatuan, pra mbijetuan disi.

Dalin besnikë të diktaturës vërtet shumica, por jo sepse nuk ranë burg, por sepse shumica ishin vërtet luajalë: dhe këtu nuk ka asgjë për t'u habitur. Shumica ishin luajalë ndryshe, në forma të ndryshme e për arsye të ndryshme, por qenë. Sepse askush nuk të detyron me kobure tek koka të shkruash për komandantin: ti do pa e bën, pavarësisht nga qëllimi që kërkon të arrish me këtë.

Mendoj se është johumane t'ju thuash njerëzve, përse ju nuk u bëtë heronj të disidencës, nuk vdiqët nëpër kampe, sepse të gjithë e dimë se diktatura në Shqipëri ishte e egër dhe të gjithë do të kishin këtë përfundim...

Ashtu është, johumane.

Humane është t'ju thuash njerëzve: përse ju u bëtë bashkëpunëtorë të krimit, përse dërguat miqtë tuaj të vdisnin kampeve, sepse të gjithë e dimë se diktatura në Shqipëri ishte e egër dhe të gjithë do të kishin këtë përfundim...

Mënyra se si shtrohet pyetja ka të bëjë shumë me përgjigjen e munguar.

Se që shumë kanë bashkëpunuar, kjo është që diçka që dihet, megjithëse nuk po e marrim vesh dot se kush na paskan qenë tamam: mund t'ju sugjerojmë fare mirë ca emra, pa u menduar shumë: Fatmir Gjata, Kolë Jakova, Kujtim Buza, Dritëro Agolli, Diana Çuli etj. etj.

Pasiqë shpesh nuk përmenden emra; kemi plot z. Kraja edhe këtu tek peshku që rilexojnë me nostalgji "Këneta", po, po, pikërisht atë libër antihuman. E kjo ndodh pasi ju e kolegët tuaj ende nuk keni guximin a dëshirën a çfarë na qenkësh ai virtyt që të frymëzon për të vënë pikat mbi i, për të vënë gishtin në plagën ende të hapur.

Përndryshe keni folur shumë mirë e qartë.

Shkrim shume i mire rreth nje analize mjaft te thelluar, pertej cikerrimave.Flm Monda qe e solle ketu,ndryshe do ta kisha humbur.

ketu jane shume pergjigje per halil matoshet dhe lubonjat.

fatkeqesisht shqiptare te urte e te ditur si kraja i paraqiten rralle publikut shqiptar, sepse mbeshteten multi-kultet dhe krahinaristet e ''nje pashllek nje komb''.  por shqiptret kur nuk u shperbene si komb ne 14-n ,nuk kane per tu rrezikuar me.

shqiptarizmi qe denigrohet ne pergjithesi nga shtypi i cdo lloj forme dhe nga politika aktuale esatpashiste ,ka perkrahje te vogel per momentin. kjo ne nje fare menyre eshte edhe normale sepse varferia dhe mungesa e institucioneve kombetare favorizon huajomanine dhe mungesen e dinjitetit personal e per pasoje edhe kombetar.  por fakti qe elita e vertete kombetare si kadareja,qosja,kraja e xhaferi jane thellesisht shqiptare  jep shprese per ''zbardhje'' ne nje te ardhme te afert.

ju lutem, nuk mund te perdoret emri i nje sharlatani pa asnje lloj vlere krijuese apo analitike, si lubonja, ne krah te nje kalibri dhe kthjelltesie sintetike si kjo ketu.

Intervista është vërtetë frymëzuese. Edhe pse shqetësimi që shpreh mirazhi është i vërtetë dhe çështje që duhet ngritur, shqyrtuar e shkuar në fund, kam përshtypjen se i intervistuari po fliste për fenomenin në përgjithësi dhe po e mohonte si jo etik dhe të ngritur mbi premisa false debatin për të cilin po pyetej e mesa duket ky ishte fokusi i përgjigjes së tij.

Është për të ardhur vërtetë keq që në këtë blog vetëm shumë rrallë sillen shkrime të tilla, ku spikat urtësia, koherenca dhe pasuria gjuhësore; ku elokuenca i shërben ideve dhe ku ngrihen probleme që do duhej të ishin shqetësime kryesorë, të tillë që do krijonin vullnete matanë psikozave banale të pasioneve të zhgënjyer politikë, për të detyruar ndryshim nëpërmjet qëndrimit koheziv e të kthjellët sesa nëpërmjet cinizmit vulgar dhe aksionit iluziv.

Të paktën mbase shërben të largohet për pak shija e sikletshme e artikujve që kanë skaduar që para se të hidhen në qarkullim.

... kam përshtypjen se i intervistuari po fliste për fenomenin në përgjithësi dhe po e mohonte si jo etik dhe të ngritur mbi premisa false debatin për të cilin po pyetej e mesa duket ky ishte fokusi i përgjigjes së tij...

Po, patjetër. Unë nuk kam lexuar asgjë nga Kraja e më bëri përshtypje gjithashtu urtësia e logjika e tij.

Nuk është detyra e as arsyeja e intervistimit të tij përgjigjet mbroth që unë i ktheva në krahun tjetër. Problemi nuk qëndron pse Kraja nuk i shtjellon përgjigjet në formë pohore, por mohore, duke patur kështu të drejtë vetëm përgjysmë e sidoqoftë duke mos thënë asgjë të gabuar. Problemi është se këtë nuk e ka bërë askush, po të heqim këtu rastin sporadik të Kongolit. E nuk bëhet fjalë për dënimin e autorëve e as për të kërkuar autokritikë si dikur prej tyre; jo, bëhet fjalë së pari për të folur troç. Këtë e kam pritur edhe nga autorë, vlerat e të cilëve rëndojnë nga ana e duhur e peshores, siç p.sh. I. K. Ky i fundit veçse është rrëfyer e unë ia besoj të tëra çka treguar, por përtej rrëfimit e saktësisë së tij, ose më mirë, drejt e pas tij duhej të vinte reflektimi, gjë që nuk ka ndodhur. Më kujtohet ende koha e hidhur e viteve 88-90, kur deti po bëhej kos e njerëzit po zgjoheshin: Is këmbente letra me Alinë. Edhe ikja e tij për në Francë ndodhi si kofini pas të vjelave.

E të siguroj se unë i dua njerëz si I. K. e Kraja. Prej tyre pres së pari shqyrtim kritik të së kaluarës së tyre e tonës, përtej dëshmisë e larjes së duarve si Pilati. Pasi me mumiet që përmenda lart kjo nuk mund të ndodhë. Ata nuk janë në gjendje për pendesë: muri i tyre është shumë i lartë. 

 

 

Me ngritjen e çështjes unë pata parasysh problematizimin e saj, artikulimin e qëllimit dhe arsyeve mbështetëse, me shqyrtim kuptohej analiza për nevojën e ballafaqimit me të shkuarën dhe aktet e saj, pavarësisht formës që ajo merr, rrëfim, pendesë, vetë-gjykim, ndjesë; dhe së fundi të shihej se edhe nëse askush nuk ka ndërmend apo vetëm nuk guxon të ndërmarrë asnjë nga mundësitë e ofruara nga morali për pastrim sikur simbolik, të paktën të bëhet e qartë se njerëzit mund të shohin figurat, personazhet e karakteret e çdo përmase për atë që ata janë, të pambrojtur nga mitologjitë false dhe sarkazmi bukolik i disidencës. Përndryshe ne mund të presim në pafundësi për ndërgjegjësimin e mumjeve shtëpiake dhe atyre muzeale pa ndonjë shpresë të përfillshme.

Brezi i të dyzetave dhe ata më të vjetër, që do të kishin fuqinë e përvojës dhe mjetet për ta bërë nuk janë në gjendje për këtë, pasi kanë qenë në pozicione varësie të skajshme me ndodhinë: ose si xhelatë, ose si viktima. Të huajtë nuk e bëjnë dot, pasi ngjarjet janë pothuajse të padeshifrueshme për ata që nuk kanë marrë pjesë. Dyshoj shumë se kjo do të ndodhë shpejt. Sidoqoftë: ka dy faktorë tepër të pamëshirshëm e gjithashtu qetësues: koha fizike e njeriut dhe koha në të cilën lexohet. Brezi për të cilin po flasim ka aty tek rreth 10 vjet për të jetuar, ndërsa lexuesi i kohës sonë e i kohës që po vjen nuk do t'i lexojë më, pasi nuk do të jetë në gjëndje të kuptojë asgjë. Ashtu siç nuk flitet më për Gorkin e të tjerë, po ashtu do të ndodhë edhe me Agollin, Musarain, Abdihoxhën etj., të paktën për pjesën më të madhe të veprës së tyre. E gjithë kjo është në proporcion të zhdrejtë me peshën e hekurit të rëndë mbi supet, numrin e shqiponjave dhe bronxin e harxhuar të të tetëve.

Qetësia, apo ngushëllimi, vjen kështu vetvetiu, pa patur nevojë për çekiç gjykatësish apo veto mësuesish. Pa katarsis, në formë harrimi.

A priori jam unë - se mos shkaktohet, Zot na ruaj, ndonjë keqkuptim.

Interviste fantastike. Mendime te vyera, plot informacion dhe me mesazhe te medha. Libri nje must-read. Si shkrimtar nuk e kam lexuar, por si intelektual, M. Kraja eshte i mirefillte. Asnjehere i merzitshem.

Nga intervista do te vecoja kete pasazh, qe i drejtohet Don Kishotit Qosja, me te cilin tallen jo vetem ne Shqiperi por edhe Kosove kur del e flet ato qe flet: "Unë kam jetuar në një kohë të vështirë në Shqipëri, në periudhën e transicionit më kaotik, 1992-1999, atëherë kam qenë edhe njohës i mirë i rrethanave politike të Shqipërisë. Tani nuk jam më, jam shkrimtar dhe shkrimtarët, në përgjithësi, janë politikanë jopragmatikë, të cilët e shpesh e meritojnë talljen e opinionit, për shkak të marrëzive që flasin, veçmas disa prej tyre, përfshirë edhe të tillët, që, nga Kosova, pretendojnë të ushtrojnë ndikim në skenën politike të Shqipërisë. Unë nuk ushqej iluzione të tilla, kaq të marra".

S'ka rruge tjeter, pervec vendosjes se gjerave ne vendin e tyre, aty ku kane qene gjithmone: bashkim i Kosoves me Shqiperine.

Ka një rendje në Shqipëri, gati panegjirike, për të vlerësuar një letërsi e cila nuk komunikon fare me publikun. Pak a shumë duket një situatë e tillë në Kosovë. Në çfarë stadi e shikoni letërsinë e sotme shqiptare në dy krahët e kufirit? 

"Letërsia në Kosovë për një kohë të gjatë është ballafaquar me panegjirike të këtilla, që mbivlerësonin të ashtuquajturën letërsi hermetike, në një kohë që hermetizmi nuk gjendet askund si nocion dhe kategori letrare.

Këtu Ben Andoni ia fut kot: e para, nuk ka rendje në Shqipëri pas asnjëlloj letërsie, aq më pak pas asaj hermetike (kjo do të ishte gjysma e së keqes), ndërsa Kraja i përgjigjet qetë e butë në një univers paralel për hermetizmin kosovar, që vërehej tek-tuk në vitet 70-90.

 

pyetjet ne pergjithesi tregojne nivelin medioker te intervistuesit. Ky stonon keq perpara Krajes, por ka qene aftesi e Krajes, njeri me horizont dhe qe fjalen e ka profesion qe na ka dhene dicka qe ja vlen ne perfundim.

E vërteta është dhe më e dhimbshme se kaq. Intervistuesi nuk di shqip, nuk di të formulojë pyetje, shembull mund të merret çdo njëra prej tyre.

ne fakt eshte edhe si pune testi kjo puna e intervistes. Gazetareve wannbe, per ti pare sesa info dhe te pergatitur jane, ju japin te hartojne nje interviste imagjinare me nje person, qe nuk behet realisht, vetem per te pare se sa ju mbush luga. Po si thua ti ky eshte me keq se kaq, ka probleme edhe me shqipen. Ben Andoni i perket llojit te gazetareve qe te gajasin si ne shkrime si ne intervista. Shembulli i fresket eshte me lart. Nuk ndryshon shume nga gazetaret kursante qe ju jep shefi disa pyetje ne leter te bardhe dhe kaq.

në një rrethanë të caktuar, shoqëritë e përfshira nga diktatura kanë pasur nevojë urgjente për ta ndryshuar gjendjen.

Po ta xhveshesh nga apriorite dhe mendimet e cdo sume te zgjuar me bjeri ti biem ( Qosja nuk eshte shkrimtar ) del se kostumi i cdo mendimi qendron ne kete fraze . Ketu eshte Pika Kyce ku livadhisin me rradhe e me rradhe pambarim apriorisht me emra krijuesish e me sherbime e sherbesa Regjimesh cdo lloj pelivani Teorik e jo vetem ne fushen e letersise ne zhurmnajen e SOTME .

Kush e kupton dhe e zberthen MIRE ..kane pasur nevoja Urgjente ...ka kuptuar shume Qarte se per cfare bejhet fjale pa kopertura Politike . Ai qe njeh dhe e di se cfare Populli te ndare ne shume pjese Padrejtesisht Historikisht nga te TJERE njesoj sic duan te na bashkojne SOT , po te TJERE , di edhe te orientohet DREJT .Kraja e ka Kuptuar kete per mua nga "brendesia e " fjaleve dhe frazave qe perdor pa ekstremitete te Kurverive te Mendimit te Kohes . Eshte nje ze Real dhe do bente nje sherbim te MIRE te zgjerohej jashte Korit te Vuvuzelerise se Sqapit Berisha per Kulturen , Artin e Letersine. e sidomos jashte Jargeve te nje Kosovari si Camaj nje pijaneci klasik nga frymezohen edhe nje pjese e mire e se real soci zotrie

Te trashegosh nje Popull 98 % fshatar e 98 % analfabet ketej nga Shqiperia , dhe nje Popull99.99 % jo vetem anlfabet por te Imponuar e shtyre te Harrojne plotesisht Gjuhen pertej Kufijve si ne Kosove ....e kupton shume MIRE se c'do te thote ...nevoje urgjente .. "Keneta"  vertet eshte nje Roman me permbajtje  Politike dhe mund edhe te shihet ndryshe SOT .Por eshte Shume REAL sepse pasqyron te Verteten artistikisht ! Dhe Partizani F.Gjata nuk mund te merrte ne Interviste cictharen Mbretereshe si Uturaku Fevziu . Kush nuk e kutpon kete le te veje te beje pjese ne Letersine e henave teorike !

ja po marr une pyetjen e pare fare:

I nderuari Z. Kraja, prej pak ditësh ka nisur një debat i ri në Shqipëri që lidhet me marrëdhëniet brenda Lidhjes së Shkrimtarëve. Shumë shkrimtarë shqiptarë po përpiqen të retushojnë apo më shumë akoma të tregojnë një lloj desidence prej këtij institucioni të Realizimit Socialist, megjithëse kanë qenë anëtarë të tij? Si po e përcillni dhe çfarë mendimi keni për këtë debat? 

Ku eshte te mosditurit shqip ne kete pyetje? Ku shikohet ajo qe inteviestuesi nuk di te ndertoje pyetje ketu?

Sqaroj: nuk po metoj se Ben Andoni shquhet si ndonje perdorues i shquar i shqipes, apo si ndertimtar pyetjesh  themelore qe ngrene doktrina. Por them se duhet te behet nje cikez me shume kujdes kur i vihemi tjetrit me vleresime te tilla ala "cookie cutter".

Nuk dua te zgjatem me ate tjetren te "nivelit medioker" (o llah), vleresim i cili na eshte bere si burre i nenes ketu te peshku, a thua se peshku e ka zbuluar me ne fund vizoren e mediokritetit, e aq me shume kur behet prej tipash fare anonime, prodhimi i vetem i dukshem i te cileve eshte cfare?... OK, komente peshku.

 

Të mosditurit shqip të personazhit në fjalë, ose të paktën pakujdesinë e tij në të folurit publikisht, e vë re këtu:

Krasta - Ben Andoni.

dhe pikërisht në përdorimin e përemrit "neve", që një herë mund të qe lapsus, por që shndërrohet në përsëritje ose në mosdije, ose në ngutje, ose... ose...

Përkthimi i tij i një artikulli të Vargas Llosa, për të cilin ishte ftuar edhe tek Krasta, e bartte këtë lapsus edhe në shkrim, gjë që e bën edhe më të dyshimtë kompetencën e tij.

Për një gazetar kulture është pothuajse turp kjo.

Unë nuk di se si e se sa trajtohen gazetarët në Shqipëri, me siguri mizerabël, e ndoshta nuk kanë minimumin e qejfit për të punuar konstruktivisht, por faqja online e Milosaos është kthyer në katastrofë. Se mos vetëm ajo xhanëm...

 

 

smiley

nuk po e hap linkun dhe nuk dua te kaloj ne ato thekra fare, sepse i di gjerat dhe i di mire fare. Po flasim per kete gjene ketu (ndaj thashe kuki kater qepare). sepse eshte nje gje te perkthesh poezi a romane (te cilat zoti Andoni ka marre guximin e madh dhe mukjaetin t'i beje), nje gje te shkruash sprova (edhe ketu guximi plus mukajet), nje gje te besh reportazhe duke shkuar me kepuce me kambale atje ku s'hyn dielli (e ka bere dhe i lumshin me se pari kembet) dhe nje tjeter, por tjeter ama, te besh nje interviste me zotin Kraja.

Per te kaluar ne gjeresine tuaj, po them qe njerez si Andoni duhen dhe jane mall mungese atje, ne Shqiperi. Megjithe dy gjerat e para te renditura me lart, dhe natyrisht prej te tretes. Ndaj edhe nje fare pambuku duhet ne "goditje". Flas per kritiken e qashter e? Se te jesh i sigurte qe ka, sikunder edhe ketu e tani, "kritika zgjebse" qe behen thjesht per inklinimin e tij politik.

Eshte mjedis i perbaltur, do kujdes ne te ecur me duket mua.

Po, patjetër. Vetë Andoni po të ishte këtu e të qante hallet do të na këpuste me siguri shpirtin e do i jepnim njëzëri, me lot në sy e zemërkëputur, të drejtë.

Unë e njoh vetëm me aq sa parashtrova e nuk është se kam derimë tani ndonjë ngashërim profesional për se si përflitet ai. Ma do mendja, si gjithnjë, jashtë çdo të vërtete objektive.

Shtrohet pra sërish e sërish çështja e stekës: ku e vendosim atë?

Ja një shembull shumë më frymëzues se mund të bëhet edhe ndryshe, pa u qarë, pa folur në lidhore, pa rënë shumë në sy e me më shumë stoicizëm e përkushtim: Ema Andrea

Cfare? Cfare the?

Shpirtin tend dhe telat e tij mbaje nje gje per vete, sepse nuk shtojne asgje ne kete muhabet qe po bejme.

Ku dreqin shkova te shkruajta.

Wasimmer!

U keqkuptuam më duket.

Po përpiqesha të shprehja, pa sukses më ngjan, se unë Z. Andoni e njoh vetëm nga intervista që postova e disa shkrime në shtyp. E po përpiqesha të shtoja se është tjetër gjë nëse e has B.A. në Tiranë në kafene e ai të tregon se sa paguhen e si trajtohen. Prej këtu nis e bëhet muhabeti ndrysh'.

Sidoqoftë, kam përshtypjen se ngutesh shpejt.

Sidoqoftë, me të mira.

shumë shkrimtarë shqiptarë po përpiqen të retushojnë – cfarë po përpiqen të retushojnë, murin, martesën, fëmijërinë – ku është kundrinori këtu? Gramatikisht jo korrekte.
Nëse kundrinori është “desidenca” fjalia është semantikisht jo korrekte, thënë ndryshe, pa kuptim, meqë “desidenca” nuk mund të retushohet por të shpallet, provohet, reklamohet, shpiket apo verifikohet.
lloj desidence prej këtij institucioni të Realizimit Socialist, megjithëse kanë qenë anëtarë të tij – parafjala e rasës rrjedhore prej e bën të duket “desidencën” si të përbërë materialisht, lëndësisht prej Realizmit Socialist dhe kështu edhe një “desidencë” të një lloji të ri fare dhe të panjohur më parë.
Nëse martesa është insititucion - e në fakt është – atëherë një burrë i martuar qenka anëtar i këtij insititucioni.
Si po e përcillni - pyetësi shpreh sigurinë e vet se i pyeturi po e shoqëron këtë debat në ndonjë formë, me sy e veshë, në vend që të pyetet nëse “po e ndjek debatin në fjalë” dhe edhe nëse thjesht do të shprehë sigurinë se i pyeturi e mirënjeh këtë debat do të duhej t'i thuhej “në lidhje me debatin në fjalë çfarë mendimi keni?" Pa përdorur këtu ndonjë stil që do preferohej, në shqipe të thjeshtë. Edhe sikur të ketë kuptim të pakritikueshëm fjala “përcjell” për çfarë vërtetë po pyetet Kraja, për emocionet, ndjenjat, përjetimet me të cilat po e “përcjell” sepse nëse për mendimet pse vallë pyetet sërish në fjalinë e bashkrenditur nominalisht për to? Si thoni ju zoti shkrimtar?

retushohet institucioni. (cudi si nuk e kap kete)

"percjellja" eshte nje forme teper e perdorur ne kosove (ne fakt per kete i duhej thene bravo qe e ka perdorur). 

a mund te formuloheshin me mire pyetjet per te dhene te njejtin kumt? pa asnje diskutim. por me duket se me kete ethe per te gjetur gabime ne te folmen e Andonit, qe le vend per verejtje per hir te se vertetes, me duket se po ndodh nje "shtegtim i se drejtes" drejt tij. pasoje e prishjes se sensit te mases.

Ti je vërtetë komik. Rrofsh. Ku thuhet se po "retushohet institucioni" ku është shprehur, pastaj nëse ti vërtetë e kupton shqipen në këto forma, je shumë i lutur të na tregosh se nëse shikon se ka kryefjalë tek ajo fjali dhe se kush është zoti shkrimtar? Si mund more të duan të retushojnë insitucionin prej të cilit na kanë "desidencën" dhe për më shumë të tregojnë “desidencën” sesa vetëm ta retushojnë atë prej tij që qenka në fakt institucioni vetë?
Bëje pyetjen për fjalinë “ çfarë të retushojnë” si del ti me përgjigjen “institucionin” dhe a e kupton se fjalia duket dhe më absurde akoma apo më e ndytë si veprimtari nëse është ashtu si e kupton ti?
Dhe zoti shkrimtar, ti pyete për gabimet, thuaj më fal, ja futa kot. Mos “thuaj a mund të formuloheshin më mire”, nuk është hiç po hiç e ndershme, bëre një pyetje për se - ku janë gabimet - dhe pa pikë përgjegjësie i vesh gabime të tjerë Andonit të shkretë që me gjasme deshe ta mbroje e ti vije nderin që ti ia mendove të nëpërkëmbur në vend.

kurse ti je vertet llafazan.

rrofsh sa te duket e arsyeshme, daj.

Harrova të shtoj që je dhe i thellë. Buçko.

e mo mire, harrove, pune e madhe. ja t'u kujtua. si per ne pike te sabahut mire edhe kaq.

pra, mos e rruaj shume, kingu.

Në asnjë mënyrë.

Respekt per zotin Kraja. Duhet me pohu qe Kosova ka ca maja intelektualizmi profesional qe Shqiperia per aresyet qe dihen nuk mund ti kishte ne kohe te Enverit dhe po per aresyeqe dihen nuk mund ti kete ne kohen e Saliut."Ehhhh!", ka thene Leon Tolstoi.

Monda rrofsh edhe ti qe e solle/

Pyetja dhe pergjigja e fundit- fantastike

Te tjerat, aspak impresive dhe trajtuar ne menyre te merzitshme.

 

Edhe njehere per Ju zoti Emigrant  ...Po mos me fshij e nderuar Elba  smiley

Une mendoj se ne percjellshmerine e percjelljes z.Andoni shkel te shkelurat e shkeljes se fshatit Iljaz .Atje me sa dime behet te berit lendesisht te lendeve qe mund te lendezohen e trupzohen ne institucione smiley 

E tani znj Elba pa u shkeputur nga dometheniet e domethenura neper klube te z.Andoni , te vijme tek dometheniet kryesore tip Bucko , del se theniet kane nje domethenie qe duke i domethenesuar del se po flitet per Intervisten e z.Kraja smiley ku z.Emigrant as ja ka idene e Thellesive .

Gjithsesi do thoja qe disidenca e disidencuar ne trajtat Kosovare te mosshtjelluara ne formesime gjuhesore te pyetjeve te z.Andoni , rreken te rekezojne edhe rrekete malore , te cilat me gurgullime e tyre kane melodizoitet me shume se cdo Gurmaz i germezuar me germazlleqe sips thenies Popullore te fshtit te Isait se "cdo gurmaz nxjerr nje avaz " Dhe kjo Gjuhesisht qartesisht e qartesyar ne qartesine e saj  dhe e bashkerenditur ne rrafshin perpendikular te lineariteteit Institucional te shqipes se thjeshte . Inst

Si nuk te qeshette moj pash zotin .Me shpirt e kam .Po une e di qe do me fshish se nuk e meritoj vemendjen e mendimit Letraro Artistiko Gjuhesor me aq Gabime ne thelb te thelbesuar nga thelbi i pyetjeve te z.Andoni . Biles kam nje bindje ..Edhe xhibi nuk do me kishte pranuar ne Derstile........ si Lesh i pa vlere smiley

Dua edhe une te falenderoj Monden, qe zgjodhi te shoqeronte per kontekst a kunderpeshe nje teme ku perqesheshin ca kosovare per qendrimet e tyre pastraumatike "mesjetare", me keto reflektime te qeta te Krajes. Ne qe lexojme tek peshku jemi mesuar tashme me kete skizofreni: ne te majte, realiteti shqiptar egersisht politik dhe ne te djathte alternativa qetesisht letrare. Bota shqiptare eshte po ashtu e ndare prej nje filozofie te pasqaruar kurre, dyfish te mistifikuar kur deklarohet:

Unë kam jetuar në një kohë të vështirë në Shqipëri, në periudhën e transicionit më kaotik, 1992-1999, atëherë kam qenë edhe njohës i mirë i rrethanave politike të Shqipërisë. Tani nuk jam më, jam shkrimtar dhe shkrimtarët, në përgjithësi, janë politikanë jopragmatikë, të cilët e shpesh e meritojnë talljen e opinionit, për shkak të marrëzive që flasin, veçmas disa prej tyre, përfshirë edhe të tillët, që, nga Kosova, pretendojnë të ushtrojnë ndikim në skenën politike të Shqipërisë. Unë nuk ushqej iluzione të tilla, kaq të marra.

Pra, kur Kraja ishte duke jetuar njohshem ne Shqiperi, ai nuk ishte shkrimtar, dhe castin qe u be, a ribe, shkrimtar, u be, a ribe, jopragmatik, meritues talljesh, folesh marrezish (autoironi e trashe qe jeton vetem fale bindjes se lexuesi e ka lekuren sholle e s'i bejne pershtypje modesti te tilla false), me nje shkelje syri per te gjithe ata qe nuk durojne dot Qosen apo ndonje te marre te ngjashem te Tiranes. Pra, shkrimtari jo vetem nuk vrojton me por i mungon edhe mikroprocesori, edhe nese realiteti i imponohet me ndonje shfaqje te tij.

Nuk mendohet te kete ndonje kunderthenie, nderkohe, mes kesaj deklarate per paaftesi njohjeje politike, dhe deklarates se njohjes se sigurt te shpirtit shoqeror-politik te popullit te Kosoves ne fjaline me te vyer, per mua, te gjithe intervistes: " lexuesi i Kosovës mbetet jashtë përfshirjeve jugosllave, ai kapet fort pas letërsisë së traditës dhe pas letërsisë së realizmit socialist që krijohej në Shqipëri, sepse ky nivel i letërsisë korrespondonte mrekullisht me gjendjen e tij shoqërore, arsimore, politike, kombëtare etj."

Pa pasur mundesine te kuptoj, pa pyetur dot autorin, se c'kupton me "mrekullisht", them se ky perfundim duhet t'i kete gjysmat e argumenteve tek libri "Identiteti kosovar" e gjysmat e tjera ne ndonje monografi mbi letersine e tradites dhe ate te realizmit socialist, si keto nderthuren per te ndertuar nje nivel dhe "ky nivel" pastaj qenka i njejte me ate te shoqerise kosovare. Me me shume miredashje, mund te sugjeroj se Kraja po flet per zellin identitetformues te shoqerise kosovare, ne ndryshim nga zelli identitetdyshues apo identitetshformues i letersise moderne dhe postmoderne te ciles kjo shoqeri nuk i korrespondonte dot. I rikthehem marrezise se pandehur: ky zell identitetndertues, a eshte vertet ndonje "gjendje shpirterore" apo situate politike, dhe nese eshte kjo e fundit, perse te mrekullohemi nga bashkendodhja e te mos e shohim per ate qe eshte, bindje te popullit ndaj thirrjes se elites?

Nuk ka tutje nga marrezia qe ta pengoje autorin te shprehet disa here per elitat e Kosoves dhe Shqiperise qe jane cirake te nderkombetareve apo ne rastin me te pademshem spektatore, shqetesim qe une e ndaj me te. Sugjerimi vetepercmues qe vijon, se ndarja politike dhe percarja identitare mes shqipareve te Shqiperise e atyre te Kosoves mundesohet nga nje "potencial i tyre i munguar ... që e sanksionoi këtë zgjidhje", me ngacmon ne zgjedhjen e fjaleve, pra, sugjerohet se jo vetem nuk kemi mundesine e veprimit, por nuk kemi as potencialin? Kjo eshte vertet deshperuese.

Intervista paska shume gjera per te diskutuar, dua t'i rikthehem, sidomos per pergjigjen e pare dhe te fundit. Pyetjet e Andonit jane skandaloze, shyqyr qe i intervistuari ka sensin e vet te gjerave dhe shprehet megjithate. Shembull: "Të flasim për një temë, ku ju keni përcjellë një libër shumë interesant "Identiteti kosovar". A mund të përforcohet dhe të kultivohet vetëdija e një kombi? Mendoni se mund ta bëjnë këtë kosovarët e sotëm?" nje variant i "A mund te ushqehet njeriu? Mendoni se mund te me jepni nje dreke?" apo kjo e bukura fare per nga stili i zgjedhur (si ne ndonje mbledhje kolektivi ku modestia e detyruar ushqente qasjen prej shejtan-budallai) qe paragjykon pergjigjen me fjale si "ndonjehere" (ne kufi te asnjeheres) apo "pike takimi" (ne pamundesi te ndonje segmenti a vektori) : "A ka pasur ndonjëherë momente kur letërsitë e dy vendeve kanë pasur pika takimi, sipas jush?"

Them se intervista e mesiperme ka goxha vlere, sidomos ne pjesen qe merret me intelektualet kosovare. Per te lehtesuar sadopak argumentin fillimisht po hamendesoj qe intelektual quhet ai qe ve dijet e tij ne sherbim te kombit te vet duke lene gjurme ne epoken ne te cilen jetoi.Mendoj se shqiptaret, sidomos te ashtuquajturit intelektuale, duhet te mesohen te flasin troc. Ne momentin kur nje intelektual nuk flet troc nuk ben dallim nga nje politikan genjeshtar i rradhes, dy nocione keto, intelektual dhe politikan, qe ne kontekstin shqiptar jane shume larg parametrave te gjithepranuar.Ne pejsazhin social shqiptar une nuk kam pare askend nga ata qe marrin persiper barren e rende te intelektualit qe te flase troc. Jemi ne nje periudhe ku intelektualet, shkrimtaret, njerez te botes se medies dhe arteve, te lidhur ne nje menyre a nje tjeter me epoken e diktatures, preferojne te bejne me mire Pons Pilatin ne stilin, “une nuk isha aty, kur ndodhi gjema, nuk isha une ai, por ata te tjeret”, etj etj. Pak kohe me pare rrefimet e Londos. Do presim edhe te Agollit te botohen pas vdekjes. Sa me shume plaken dhe shterperohen aq me shume u shtohet zelli per te sajuar te tilla larje borxhi vetvetes. Une nuk besoj ne qellime te mira trocfoluri nga ajo gjenerate intelektualesh shqiptare qe u gatuan ne kazanet e realizmit socialist.Me duken si variante te dobet majakovskesh qe ne vend qe te vrasin veten, shkruajne ditare dhe rrefime pilatiane. Kjo i ben te pabesueshem. Aq me teper kur nga ana letrare e ceshtjes kerkojne qe t’i konsiderojme majakovske lokale ne kete cep te humbur dhe separatist te perandorise se dikurshme sovjetike. Kjo i ben edhe qesharake. Sepse as nuk diten te jetojne si Majakovsi e as nuk diten te vdesin si Majakovski, e natyrisht as te shkruajne si ai.Ngaterrohet e folura troc me repliken dhe perplasjen e te vertetave evazive ne sy, gje qe mesa duket i pelqen jo pak publikut.Nje mungese e theksuar sinqeriteti ne rradhet e shkrimtareve, meqe per ta po diskutohet ketu. Mungese sinqeriteti te historianet.Mungese sinqeriteti te analistet dhe studiuesit.Mungese sinqeriteti te ne vete si konsumatore te perditshem te ketij mossinqeriteti intelektual.   

 

Ka ndodhur nje krim. Nje pjese e mire e shoqerise shqiptare ka qene deshmitare e atij krimi. Por nen motive te lidhura me interesa ngushtesisht personale e ca me pak ideologjike, ne jemi bere deshmitare te rreme. Tjetersojme provat. Krijojme alibira dhe krijojme nje tabllo te rreme te krimit, edhe pse vendngjarja mbetet po ajo. Ne te tilla situate shfaqen policet gjyqesore te gazetave e mediave te cilet ndertojne ngjarjen e krimit ne nje format aspak te vertete, por konjukturalisht te besueshem nga nje publik konjuktural, pjese e te cilit jemi edhe ne qe debatojme ketu. Kesoj i thone te genjesh veten.

Duam , s’duam zgjidhja e ketij handikapi na con te hapja e dosjeve. Mes tyre edhe dosjet e intelektualeve nese vertet ka pasur intelektuale te mirefilte Shqiperia nen diktature. Pas hapjes se dosjeve do linde apo rilinde nje permase e re ne kendveshtrimin e krimit. Permasa morale. Por qe te behet kjo duhet qe me moral vetiak dikush t’i imponohet fort moralit te rreme kolektiv te intelektualeve te epokes se sotme qe vine si zgjatime mendesish te nje epoke diktatoriale qe teorikisht e kemi lene pas. Duhet ndare shapi nga sheqeri, edhe pse besoj se do jete e tera nje shap. Por le te jete. Rendesi ka qe pas turbullimit te vije kthjellimi (sipas Konfucit e jo Maos). Nuk zgjidhet kjo pune me intervista, me te cilat shume shume mund te humbasim kohen e tepert kur e kemi sic po bejme edhe tani duke ushtruar brenda kufinjve te aresyes retoriken tone peshkore. Zgjidhet vec me transparence totale te se shkuares ne te mire te se ardhmes.

"Ka një rendje në Shqipëri, gati panegjirike, për të vlerësuar një letërsi e cila nuk komunikon fare me publikun.” thote Andoni.

Kjo ne fakt eshte nje gjysem e vertet, se gjysma tjeter qe e harron ai eshte se ata qe krijuan ate letersi qe nuk komunikon sot me publikun, komunikojne me publikun me buje dhe jo rralle me nje arrogance prej olimpiku cdo dite, dhe non stop. Mjafton te shohesh studio televizive, gazetat, ekranet dhe do shohesh qe pjesa dermuese perbehet nga autore te realizmit socialist. Mendoj se rendja panegjirike duhet drejtuar jo ndaj asaj letersie inekszistente sot, por ndaj atyre qe krijuan kete letersi dje e qe sot kane akoma luksin te shijne ne lemin kulturor shqiptar si kalores pa kuaj. Pikerisht kesaj i duhet dhene fund ne ate menyren qe permenda me siper te transparences.

Personalisht mendoj se keni absolutisht të drejtë, për pjesën më të madhe të asaj që ju thoni, nuk duket se i takon tërësisht temës së këtushme, intervistës në krye të faqes, por meqë jo gjithmonë e kemi luksin e dikujt që i bën apel sinqeritetit dhe guximit dhe që, sipas meje, i sheh gjërat për atë që ato vërtetë janë. Gjithë shtjellimi juaj vjen në një pikë kyçe "Hapjen e Dosjeve" gjë që nuk mund të zgjidhet këtu dhe mesa kam vënë re gjetiu çështje jo pak e komplikuar, cilësi e cila nuk mendohet në asnjë instancë prej meje se duhet ta ndalojë apo vonojë atë proces. Vetëm jam duke kujtuar se si diskutim këtu, mund të jetë i pafrytshëm, duke pranuar njëherësh se mund të jem gabim. Ajo që mua më intereson është shprehja se përftimi i një përmase të re morale mund "... te behet [kjo] duhet qe me moral vetiak dikush t’i imponohet fort moralit te rreme kolektiv te intelektualeve te epokes se sotme qe vine si zgjatime mendesish te nje epoke diktatoriale qe teorikisht e kemi lene pas." Kush mendoni ju se mund ta marrë atë mision, kujt i drejtohet ajo si thirrje dhe pse nuk duhet të ndodhë tani, pse pas hapjes së dosjeve, apo pse dikush i tillë apo një bashkësi e tillë që i përputhet përshkrimit tuaj, nuk do mund të ngrejë zërin dhe argumentin edhe për hapjen e dosjeve vetë? Marr me mend se është e vështirë që të gjenden përgjigje për pyetjet, për të cilat shtoj se, nuk janë menduar për të minuar në ndonjë mënyrë apo tjetër mesazhin dhe shqetësimin tuaj, vetëm se përherë e më po na duket vetja njerëz në shkretëtirë, të mekur e të skajuar dhe gjithë sa ndodh e mësojmë veçse shumon dëshpërimin. Ankesat, lutjet dhe argumentat mesa duket nuk i dëgjon kurrkush e mbase nuk duhet pritur t'i dëgjojnë, por edhe ndonjë mesi nuk premtohet në horizont për të mundësuar "imponimin", kështu që çfarë gjëje konkrete mund të bëhet? Nuk them se duhet me patjetër të keni përgjigjen, ama vërtetë do doja të dëgjoja ndonjë alternativë më të rrokshme që fundja mund të vijë prej ngado.

Ben Andoni shkruan se "prej pak ditësh ka nisur një debat i ri në Shqipëri që lidhet me marrëdhëniet brenda Lidhjes së Shkrimtarëve"

A dini se ku mund ta gjej këtë debat nëse është i publikuar gjëkund?

Debati "lindi" nga libri i Londos: http://www.peshkupauje.com/2013/05/jeta-qe-na-dhane

Prej nga ku: 

Bardhyl Londo: Kafeneja e Lidhjes së Shkrimtarëve ishte e mbushur me “çimka”

Hysen Sinani (interviste) Bardhyl Londo kishte lidhje me Sigurimin e Shtetit & Kritikat për Kadarenë? Atë e mbronte Nexhmije Hoxha

Lidhja e Shkrimtarëve ndëshkonte Agollin dhe mbante me hatër Kadarenë

Maks Velo: Agolli e Buza, dyshja e krimit

Ka dhe artikuj te tjere, por sa per nje ide te pergjithshme.

Nuk e di nese u diskutua ne TV (Opinioni, Top Show etj) se nuk e ndjek televizionin shqiptar.  Mbase ndonje peshk qe eshte ne dijeni mund te vendos nje link video.  

Të falenderoj Monda.

Bobo Monda, po ku i paske gjetur gjithe keto bukuri, e kush i hap dhe i lexon tere keto? Mjaftojne dhe teprojne vetem titujt.

Shif tju tregoj nje ndodhi te bukur ketej nga jam. Sapo e kish marre fuqine ne dore De Gasperi mbas luftes se II boterore, e duke bere muhabet me Andreotin (zog sapo i  dale nga veza, akoma me guacken ne koke) ne nje dhome te mbushur tumllas me dosjet e intelektualeve te shquar i tha ketij zoçkes qe diskutonte te hapen apo te mbyllen dosjet:

"Shiko, ketu ke tere qelbsirlleqet prapaskene te kultures italiane per 30 vjet me radhe, dhe po te hapen keto Italia do pushoje se qeni nje vend me tradite te shkelqyer kulturore si shembull ne shekuj per gjithe boten".

Kete nuk e tregoj per te bere krahasim, qe nuk mund te behet nga asnje pikpamje, por per te treguar se çfare ka ndodhur ne bote ne shek. XX (e çfar vazhdon te ndodhe, pjeserisht pasoje) ka permasa te tilla qe nuk perballohet me llafka "hapi mbylli". Ne daç hapi, ne daç mos i hap, po ajo pune eshte, theatro.

 

Nje prej efekteve anesore te punes gazmore se peshkut eshte shfletimi i perditshem (me raste e kam quajtur edhe ndryshe "shfletimin") i shtypit shqiptar.  Me linket e mesiperme pervec se desha t'i pergjigjesha konkretisht Urlandos, ishte ne nje fare menyre edhe "shfajesim" perse, te pakten une, nuk prura nje artikull mbi "debatin."  Ndoshta ka ikur ndonje cope e njome me te thatin, por me aq sa shfletova ne maj, nuk ma bente dora.  

Per t'iu kthyer edhe nje komenti nga Isaias Felix:

Është për të ardhur vërtetë keq që në këtë blog vetëm shumë rrallë sillen shkrime të tilla, ku spikat urtësia, koherenca dhe pasuria gjuhësore; ku elokuenca i shërben ideve dhe ku ngrihen probleme që do duhej të ishin shqetësime kryesorë, të tillë që do krijonin vullnete matanë psikozave banale të pasioneve të zhgënjyer politikë, për të detyruar ndryshim nëpërmjet qëndrimit koheziv e të kthjellët sesa nëpërmjet cinizmit vulgar dhe aksionit iluziv.

Mund edhe fare mire te themi:  Eshte per te ardhur vertete keq qe ne shtypin shqiptar vetem shume rralle etj etj. 

Por pa harruar qe kontributi nga te gjithe e per te gjithe eshte i mirepritur.  

“Shfletimi i medias”, po të gjykosh nga prurjet dhe sjelljet, krijon sakaq imazhin e atyre që praktikojnë “parcour” çka është performancë e kulluar operative, e orientuar jo nga të pasurit në formë të trupit, por drejt formulës së tij – ekuacionit të tij, potencialitetit si fushë operimesh: sa larg mund ta çojmë, si t’ia bëjmë trupit të funksionojë maksimalisht dhe matanë përvojës, ta prodhojmë, ta shohim si një makinë që lutet të aktivizohet, sepse si çdo çelës ai u dashka ndezur e këtu; dhe boshllëku i thellë në vend të përmbajtjes i aktit. E ngjashëm, vrapi dhe noti nëpër tallazet e rërës thithëse të internetit për të mbledhur mbeturinat lënë nga katastrofa e përditshmërisë në formën e dëshmive traumatike të bluara dhe të paketuara në vakum që prapë, në vrap e sipër u hidhen masave në ndonjë breg të kësaj shkretëtire si lëndë e parë për katastrofën e nesërme, si ushqim dhe psikotrop njëherësh për t’i mbajtur gjallë nëpërmjet urrejtjes, çoroditjes, histerisë dhe dëshpërimit, orgji nervore këto që përfundojnë në shkrehjen e talljes, moskokëçarjes dhe nderjen masive të budallepsjes kolektive.

Aspekt themelor i të njëjtit obsesion është urgjenca e nevojës për të sjellë vazhdimisht, çdo ditë dhe përgjatë ditës “tituj të rinj” thua se çdo banalitet, kotësi, marrëzi, njëjtësi dhe përsëritje, boshësi dhe trivialitet duhet me patjetër të ngrihen në nivelin e çështjeve, të shpallen nëpër faqe, duhen medoemos të shpërndahen duke lënë të kuptohet ashtu se vërtetë, e gjithë kjo shërben vetëm brenda funksionit të psikotropit, varësisë jetike ndaj subjekteve e trajtimeve çfarëdo mbi të cilët, duhet të shqyhet populli në “parcour-in” e vet ditor dhe psikopatik. Nuk merret kurrë në konsideratë se ndoshta nuk ka ndonjë lajm të denjë, nuk ka ndonjë artikull për tu përmendur, se blogu mund dhe të mos sjellë ndonjë ditë artikuj sepse nuk ka gjetur ndonjë gjë që të kishte vlerë e ashtu t’i paguhej tribut a t’i shfaqej respekt inteligjencës së njerëzve, apo fundja integritetit personal e të kihej kujdes mos t’u lihej dorë e lirë fashistëve, të shiturve e të shituarve, të papërgjegjshmeve, cinikëve groteskë, psikopatëve, tregtarëve të vetes, dhe të sëmurëve gjithfarësh të cilët ndoshta nuk do paraqisnin as natyrën e tyre të vërtetë dot, as nuk do ishin kaq të rrezikshëm, sikur të mos fryheshin përditë me helmin dhe iluzionet e këtushëm e të deklamonin me të njëjtin pasion të shkuljes së qimeve me sheqer të djegur, shkuljen me plumba të njerëzve, marrjen e masave dhe gjakderdhjen. E ashtu...

Jo. Nuk mund ta thuash. Jeni ju (organizata e adminëve) që i bëni zgjedhjet, jeni ju që nuk keni kriteret apo keni kritere shumë të dyshimtë, ju sillni çfarë shkaktojnë ndotje të florës neurale nga kapërdimi i prodhimeve të medias të cilat janë riqarkullim i të njëjtit prodhim konceptual prej vitesh, i konservuar dhe i prishur që përpara se të kllaposej. Ju jeni seriozisht përgjegjës për shkatërrimin e florës intelektuale që karakterizon këtë nahije (teatri i vërtetë i shpirtit të përçarë të atdheut), prej gëlltitjes masive të prodhimeve absurdë, të përçudnuar apo poshtërues, si gjuha e stereotipizuar dhe maniakale e politikës, duke u përdorur si baktericidë, fungicidë dhe kundër-editeikë. Për shkatërrimin e florës gjuhësore e cila, si shkatërrimi i florës intestinale, prodhon diarre verbale, një çrregullim ndalues të tretjes dhe diç si “cacolalia”, një “coprolalia” e cila mund të pakësohet a ndalet vetëm nëpërmjet një serie të gjatë trushplarjesh klinike.

E sa për bashkëpunimin, caktoni më parë një platformë, pajisuni me një qëndrim, vendosni ca kritere, përmbajuni ca parimeve, kini më parë ndonjë ideal a më, ashtu që të kini dhe të drejtën morale të kërkoni mbështetje dhe ndihmë e tjetri, kushdo qoftë, të dijë me kë ka të bëjë, se kështu ju jeni frikë.

I frytshëm paskërkësh qenë debati i Lidhjes së Shkrimtarëve.  

Mirë mbetç.

O.K. Edhe ti.

po kete pak a shume u munduam te benim edhe ne por ishte nje vetevrasje persa i perket sistemit te vlerave dhe asaj qe elita kulturore duhet te bente ne shoqeri. Ne i lame rehat establishmentin kulturor te sistemit te vjeter dhe bile u munduam te gjejme edhe me mundime te medha pune qe vlenin edhe sot, por shkaterruam edhe me shume veten. Nuk po arrijme te orientohemi drejt vlerave dhe as drejt ndonje estetike e arritje ne letra. Njerez qe i kane kenduar terrorit dhe kane spiunuar nj-tj dhe so e kesaj dite jane fytyra jone e letrave dhe me ze ne shoqeri.

Duhet ti kishim flakur tutje me kohe.

Monda - Terminator. 

Hasta la vista, baby! 

 

 

Nëse do të bëja një dallim ndërmjet dy letërsive shqiptare të këtej dhe përtej kufirit, do të thoja, se përtej kufirit është shtjelluar më bukur poezia e këtej kufirit është shtjelluar më bukur proza. Kosova ka poetët më të mirë, Shqipëria ka prozatorët më të mirë. Në këtë prizem, mendoj, se provincializmit i është shpallur luftë e betuar si këtej dhe andej kufirit...

Shume e vertete kjo qe thua, per poezine matane kufirit dhe prozen ketej.

I hodha prape nje sy intervistes, si i thone, dite e re, drite e re. Ky muhabeti i provincializmit eshte si ai muhabeti i beses ne folkun e veriut dhe "s'kam c'e dua pasurine" tek korcaret smiley, qe dihet sa e duan lekun e shkrete...Dihet qe ne jemi popull i vogel, me nje gjuhe te vogel, me nje shoqeri pergjithsisht te semure, me nje politike shteterore te tipit bizantin, jotransparente, kulisash, mendesi banditesh dmth,  totalisht periferike ne problemet boterore te cdo fushe. Pra, Lirka, na ka rene bileta te jemi provinciale. Kshtu ka qene e kshtu do jete. I vetmi perjashtim qe ka thyer disi kete fat te shkruar keq, eshte Kadareja i fshatit tone ketej kufirit. Nderkohe qe matane kufirit kjo gje nuk ka ndodhur edhe pse poezia e tyre ka qene gjithnje me e forte.

Av,

 

Kjo është një temë e bukur diskutimi. Për mua, ka qenë një sfidë e vërtetë të pranoj që përtej kufirit lëvrohet poezi më e bukur. Që të jem më e saktë, kam kuptuar, që poezia më e bukur është shkruar prej atyre që nuk janë ndikuar fare nga Shqipëria. Pra, nëse do të pranonim për një çast, se shumë prej pjestarëve të elitës kulturore kosovare janë ndikuar nga letërsia e autorëve të Shqipërisë, ata që kanë shkëlqyer më shumë (kuptohet në poezi) janë ata që nuk janë ndikuar fare prej kësaj letërsie. Madje, që të jem e sinqertë, nëse një autor kosovar do të ishte ndikuar sadopak prej Shqipërisë, (letërsisë, të kuptohemi), për atë grimë ndikimi, ai do të kishte zbehje të vlerave. Sipas meje, një autor kosovar është i mirë në vetëvete. Dhe po! Unë mendoj, se edhe në Kosovë ka një shkrimtar që mund të krahasohet me Kadarenë, për vlerat e tij unikale. Ky është Ali Podrimja. Sipas meje, Ali Podrimja është një kulm i paarritshëm deri më sot i poezisë kosovare, e madje mbarëshqiptare. Ai është poeti kombëtar! Ky pohim duket i çuditshëm, aq më tepër, kur mendon se Ali Podrimja ishte një mendje e rrallë. Një njeri i mbërthyer po aq hekurt në arsyen e fatit, sa ç’është dhe Kadare. Ali Podrimja duhet të jetë një burim krenarie për një shqiptar të Shqipërisë, po aq sa është edhe Kadare për një shqiptar të Kosovës. Mendoj, se i detyrohemi njëri-tjetrit mirënjohjen.

P.s. Sa i takon konsideratave politike, mendoj se nuk bashkëudhëtojnë me këtë diskutim...

Mundet. Personalisht poezia e Ali Podrimjes nuk me flet aq shume sa te themi nje Majakovsk, nje Amichai, Czymborska etj... Pra e kam ne sensin e barabitjes me vlera boterore, jo thjesht brenda gardhit tone. 

p.p.s ... Politika dhe mentaliteti yn bandit smiley absolutisht jane bashkeudhetare me kete diskutim. Duam, apo s' duam ne, jane gjithnje prezente. Pse ? Kadareja s'do kish qene kurre ky qe eshte po te kish qene francez e po te mos kish jetuar e shkruar ne dikature. Se nuk dua te hyj me thelle ne keto detaje, ngase jane sterdiskutuar ketu e ne vende te tjera. Arti eshte pjelle e absurdit, e koheve qe kercasin me fort. Nuk behet art ne parajse, e vdekur kjo.

Po AV e vdekur qe ne Parajse nuk behet art, biles as kulture ne pergjithsi, ha buken kot e rri duke veshtruar yjet, rete dhe engjejt. Biles biles nuk bihet as ne dashni, sepse dashnia ushqehet nga absurdi, moskuptimi dhe vuajtja. Prandaj eshte vendosur perjetsia e ferrit, e seç jane disa trapa qe shpresojne per drejtesi, vllazeri, barazi e dokrra te tjera te ketij lloji me "oi, oi".

smiley.. ose rri e bo komente tek ppu. bukur Hero, si gjithnji..asaj punes se dashnise sidomos i ke ra kokes.. semundje eshte.

ilacet nuk me bejne gje, vecse,

sma sherojne zembrene smiley

Av,

Në kohën kur e kam lexuar për herë të parë Podrimjen, kam përshkuar në mendjen time, gjurmën e vendqëndrimit të tij. Doja të dija se nga e kishte origjinën ky shkrimtar. Pra, nuk më mjaftonte thjesht ideja se nga Kosova. Por, doja të dija se prej cilit vend nga Kosova? Sa larg ishte ky vend nga kufiri ynë i përbashkët? Sa afër më saktë? E kam sjellë me mendjen time më afër, se c’ishte në të vërtetë. Mendoja, që është vetëm një hap larg nga Kukësi. Pra, thuajse në Shqipëri. Kam dashur t’i jap një vend më pranë Shqipërisë. Por, e kuptova, që ishte e kotë. Origjina e tij ishte një vend i fiksuar jashtë territorit të Shqipërisë. Sado afër të ndodhej, ajo ishte aq larg, sa të quhej jashtë territorit të Shqipërisë. E kam përfytyruar teksa endej i hutuar nëpër ato vise. Nuk e di se përse e kam menduar të hutuar. I hutuar, por ndërkaq i mbërthyer fort pas arsyes së tij. Një njeri që vetëm falë forcës së arsyes së tij nuk u përkul nga paranoja ndërkufitare. Ka një paranojë në vendet ndër-kufitare (borderline) që ky shkrimtar e ka bërë zap në mënyrë të pashembullt. Prandaj, them, që shkrimtari nuk njeh asnjë kufi (territor ndërkufitar). A nuk është kufiri administrativo-territorial një përbërës fare i qartë i politikës? Kur këtë e ka bërë Podrimja, mendoj se ekziston një mundësi për të gjithë. Arti është superior ndaj politikës, ndaj nuk doja ta përfshija në diskutim. Edhe, pse në rastin e Podrimjes, mund të kesh njëfarë të drejte, që politika ka luajtur rol jo të papërfillshëm. E megjithatë, shkrimtari u bën jehonë shumë kundërthënieve në jetën e tij.

Podrimja eshte poet shume, shume i mire, dhe besoj nuk e kuptove ndryshe komentin tim te meparshem. Nderkohe, me beri shume pershtypje kjo, a mund ta shtjellosh me tej?

 Ka një paranojë në vendet ndër-kufitare (borderline) që ky shkrimtar e ka bërë zap në mënyrë të pashembullt.

Av,

I çmoj mjaft konsideratat pozitive ndaj autorëve kosovarë, e ndaj Podrimjes në vecanti. Edhe vetë Kadare është mjaft elegant në vlerësimet e tij ndaj Podrimjes dhe autorëve të tjerë kosovarë. Kjo dëshmon dhe njëherë për mprehtësinë e Kadaresë.

Për mua gjenialiteti i Podrimjes ishte i tillë sa të depërtonte kufirin shqiptaro-shqiptar. Në veprën e Podrimes një rol të veçantë ka pikërisht kufiri dhe paranoja ndërkufitare (ndaj, jam shprehur gjatë për kufirin). Kufiri, përvecse është një vijë territori gjeografik është dhe një vijë ndarëse e gjenialitetit. Sidomos kufiri ndarës i kombit tonë. Pra, paranoja ndërkufitare (dhe pse shpesh e përdorur në  psikologji si personalitet ndërkufitar ‘borderline personality’, për të cilën Podrimja është akuzuar një jetë të tërë) është pikërisht vija ndarëse e gjenialitetit. Paranoja lidhet me faktin që gjithë çka lëviz, kalon, deklarohet në kufi (krejt ndryshe nga sa pretendonte Oscar Wilde), shoqërohet apo përcillet në kufi, sulmohet apo prapësohet në kufi  - nuk është gjenialitet. Paranoja lidhet me faktin që duan ta shesin për të tillë! Ndërkohë, gjenialiteti shkallmon vetiu kufijtë. Sipas meje, Podrimja me një kosto të lartë të tijën, shkallmoi kufijtë e gjenialitetit. Kur shkallmohen kufijtë e gjenialitetit, kombi është tashmë i bashkuar. Prandaj, Ali Podrimjes i jap një rol kaq të rëndësishëm. Ndoshta, po aq sa kosovarët i japin Kadaresë në krahun tjetër!

Falemnderit qe me bere te njohur nje koncept qe nuk e njihja. Mbetet gjithsesi pak i erret shpjegimi yt, Lirka, ose ka mundesi qe duke mos ditur detaje nga jeta fizike e Podrimjes, nuk arrij te kap disa gjera aty. Si psh, fakti qe Podrimja eshte akuzuar tere jeten per paranoje nderkufitare, dicka te cilen ne te vertete e ka kapercyer. 

I kam lexuar nje grup te mire poezish; eshte poet nga keta te vertetet. Njekohesisht kam bindjen se ne ka poet qe eshte pranuar unanimisht dhe zyrtarisht ne dy anet e kufirit si i tille, ky eshte pikerisht rasti i Podrimjes. Pra,nuk di gjera te tjera rreth tij, pos faktit qe shperthimi fantastik i talentit te tij fatkeqsisht u lidh ngushtesisht me fatin e keq te te birit. 

Eshte i admirueshem pasioni dhe menyra jote e analizes. Respekt!

Edhe me e bukur, edhe me e forte, perfytyroj dy nuse qe bejne mundje krahu (sikur te kishim ndonje video, a ndonje regjistrim zanor, a ndonje foto, a ndonje dokument te kesaj, a shenja te ndonje dueli - vjersha quhen - te lutura jeni).

Lidhja pas termave qe i ka vertetuar Bota qe nuk sjellin Asnjehere ndryshim si puna e Artit e Letersise eshte me te vertet Kohe e Humbur  .Dhe ne se nje perfundim i te qenit "provincial " qe ka Kuptimin e te qenit Anadollak , qe edhe kjo ka kuptimin e nje sunduku me ere MYK , dicka e vjetruar qe renditet por nuk ka peshe , pra te Qenit Provincial e te Kuptuarit si provincial e shpjegon me se miri kete  ne kuptimin e Krajes .Nje Letrar behet Ndryshues pasi ka fituar Emer dhe ne Publik dhe pasi kete emer e ven ne sherbim te nje Levizjeje .

Ndryshe mbetemi gjithnje tek admirimi i vjershetoreve , nje ze qe eshte nje Karakteristike mbare Botrore i moshave adoleshente . Dhe qe nga Koha e Vdekjes se Poeteve ka vjershetore qe Imitojne shpesh me gjetje te bukura ...por qe nga njehere Genjehen dhe shohin pertej nje Libri nje Levizje shoqerore . Kjo sjell tjerje te pafundme pastaj sikur zbulojne kushedi .Aq me teper sot qe ne boten e Internbetit mund ta shesesh nje varg apo nje mendim te Huazuar nga kushedi cfare provinciali Indian , Afrikan apo Kinez sikur e ke nje Teori te konsoliduar .

Qendrimi ne Boten Shqiptare pa shume varavingo boterore mund ta kaloje kete etiketim me se te Drejte ose sipas Qoses ... Atipik ...i gatuar artificialisht

Ne kuptimin e sotem me "provincial " duhet kuptuar mendoj nje Aristokraci "llixhah " ku seksi femer perdor cadra dhe binokla kur shetit dhe pas tyre me ze pak te pervuajtur parakalojne dandy me fjalime te zjarrta per artin e letersine me nje shami te bardhe ne xhepin e xhaketes dhe kur Here pas Here Hedhin dorashka per Duel , per te terhequr vemendjen e te bukurave sinjorina

Faza e Pare e Njerzimit Letra , POEZIA , ka Kaluar me kohe e Vakt .Romani dhe Drama tashme nuk jane te Qarte i kane Hapur Rruge Tragjedive apo jane Gershetuar e shkrire me te !

 

Atipik

ah sikur te kishin Qofte edhe 5 mgr NJOHJE!

"Oh, ç'shpirt i madh ra ketu!" - Hamlet, akti VI, skena V, perdja XI, rradha nr. 1, nr. karrikes 14, kinemo Partizoni.

 

Ah sikur te ndahej bota e provincializmit nga Shqiperia, sepse e kunderta nuk ka shance te ndodhi ket shekull. 

I nderuar Altin ke thone i gjo qe Qosja i MADH e ka cilesuar se nuk MUND te ndodhe per sa kohe , individe qe kane Poste Shtetrore , Aktive ne Kritika ndaj letersise dhe kerkesat per Mohi e Pohi te jene Politike sipas shembullit .....  Podrimja Poet Kombetar ....... . Nje koncept diametralisht i Kundert me Boten Sot dhe mbi te gjitha nje Mentalitet 100% i huazuar nga Sistemet mono Parti .Vur re dhe ndonje qe duket sikur Lidh dy tre fjale bertet ...Flakini me Kohe smiley

Vete Kraja , nuk po e citoj , thote te kunderten duke njehsuar PERSENE e shkrirjes ne Mentalitet te Poezise Kosovare dhe ne teresi Letersise se tyre ne ato KOHe me te Shqiopetareve, ndersa provincialet Politike me sensin e mossensit te rritjes se Luleve ne vazo he dallimin midis leshit te deleve etj etj , kane thirrje patetike ...Flakini  smiley

Sikur vetem pak o sa pak buke dhe gjalp smiley te lexojne do shohin se askund nuk ekziston Koncepti Poet Kombetar .Tituj te tille raciste per Sot , ishin Vlera Morale te mendimit te NJEHSUAR . Dhe po keta sikur ti lexosh do gjesh se jane kunder kohes qe emertonte te tille smiley

Po mos e humb shpresen , ata qe po vijne , vijne jashte ketij Mentaliteti Provincial te Mykur me tjerrje pambarimisht e me torba llafesh qe nuk kap dot nje mendim por dengela me frazeologji ne ere sikur behet fjale per Peshtevarin  Pikerisht pena e  Krajes duhet falenderuar per Qartesine ndaj  Letersise ne teresi , por edhe te hedhjes e bazamenteve Apolitiek e Atipike te nje NJOHJE te saj ne KOHE  per kete Truall , qe nuk eshte Qendra e Botes por qe aktualisht leh kush mund dhe qe eshte shndruar nga Shqiperi ne Lefqeni !

Mire admini .Eshte nje prurje qe ja vlen te Moderohet pa i lene shkas asnje adiccti qe shihet ne pasqyre dhe i buzeqesh vetes si  maje dije ! Perplasje te kota kur gjithshka eshte e Qarte ....Intervist e Krajes ! Dhe Kraja ka thene Fjale qe nuk mund te rrexohen me nje fantazi letrare apo paragjykim se "bej vjersha "!

Kraja nuk eshte i kjarte zotni Idris. Ca gjera i shikon si prej nje xhami te mjegulluar.Dhe tregohet teper antihuman perderisa nuk uron nje vdekje te shpejte te brezit mbi 40 vjec.Ti do thush qe po te ndodhi kjo tokat  do kthehen ne keneta.Po duhen dhe kenetat .Prej aty kori i zhabave ngrihet deri ne qiell dhe pine dhe pine dhe pine uje si ajo zhaba e La Fontenit qe donte te behej sa nje deve.

e thonme shqip dhe pa fjal t'mdhoja me pelqeu kjo intervist e krajes.i shpreh mendimet qart pa i ron rreth e qark.dhe librin do ta lexoj.

Ok ...i nderuar Spiritus . paradhenie Me fal ! Ju kini nje nivel qe habitem shpesh here , se si hyn ne bisede seriozisht me cdo lloj Egoisti te panumert qe vjen tek PPU ? Me fal po niveli i tyre eshte per ne qe kemi bere Ushtrine , sepse duhet me i Pa si Tollombace te mbushura me pordhet e Babasqapit . Po Ju si duket i shihni si Humane qe kane mejtim te mendjes . Allahu qoft me Ju .E thashe Allahu  qe te mos merzitet Zana kur i permendin Kristin smiley

Jane raste te rralla qe Lexojme mendime High Klas si te Krajes se na mbyten Tufa e Lopeve me Muuuue me peshtyma . Ne fakt eshte nje Tregues se perse Letersia eshte ne keto Nivele SOT , nga dominanca e ketyre jargamaneve me "se real soci zotrie " e nuk shohin kurre pertej hundes , jo se nuk duan por ate u futen ne ne Tru dhe si Duket aq e kane Masen e Kafkes ... nuk nxe me teper .

Eshte Nje TURP , Inteligjence Fiasko , ca Pacavurexhij me dy gr frymezim qe marrin Guximin te futen ne Analiza , kur mezi mund te pranohen normalisht edhe per ndonje kembim mendimi KETU ! Pervec pordheve dhe shenjave te "lule mos me prek "keta jane si Lulet e Plepave ne Prill qe jo vetem merzisin fshasaxhijte e rrugeve , por te japin dhe semundjen e Alergjise po ndenje nje kohe te gjate me ta .

Eh sikur te jene nje Thua i Krajes ne vleresim e ne trajtim te ketij Problemi !

I nerumi Spiritus, mos nigjo as Kraje e as Tufa Huri, as soc-realiste e as soc-kapitaliste, as Dyring e as Anti-Dyring, as Zhizhek e as Anti-Zhizhek, biles mos nigjo as mu, superior ndaj te gjithe ketyre, por degjo vetem veten tende, degjo çfar thote Vetja, kjo eshte teoria e fundit post-moderne, ose Fundi i Teorise.

Dmth, perkthyer ne gjuhen e Peshkut, vete fol e vete degjo, ose pirdh e mbaji ere gazit tend, sepse edhe sikur te kesh ngrene hurdha me gjize e me nje çike raki e kukurec provincial, te duket parfum provincial, vetem sepse eshte e jotja, e popullit tend. Perveç kesaj mitralo ne te gjitha drejtimet e Trendafilit te Ererave, si te vije e si ta kete qefi, e mbi te gjitha nga ta doje interesi yt provincial. 

qe ne 6 te mjesit masturbim ?! alla alla.

Pse mos te digjoje dhe De Gasperin pas Lufte ....smiley Gjynah i shkreti .....Lageshtire e madhe !

Tani ne 6 te mbremjes e kunderta e masturbimit, e keshtu bashkohen dialektikisht antinomite hegeliane mirmjes-mirmroma, drite-hije, bardhe-zeze, thatesire-lageshtire, dhe me kryesorja nga te gjitha: Gramshi-De Gasperi. Ose tamon tamon qe ta provincializojme kundertine me nje çike gjize, nje çike rali dhe nje çike kukurec: Gramshi-Krispi.

 rende qenke. gjynof, kush t ka marr peng.

Bota shqiptare nuk eshte e ndare prej provincializmit,por,ajo eshte e ndare prej xhelozise.

"Fadil Hoxha kishte Rexhep Qosjen dhe Ali Podrimjen, Sinan Hasani kishte një grup shkrimtarësh të Gjilanit, Ismajl Bajra kishte Ibrahim Rugovën, Anton Pashku nuk kishte nevojë për mbështetje politike, sepse ai bënte art të paangazhuar, por edhe për këtë mosangazhim i gëzonte ca privilegje të vogla."

Po ty,kush te beri redaktor ne "Rilindje" ?I shkreti z.Kraja ,kurre nuk u pajtua me rolin e "Sideshow Bob" ,te cilit normalisht i perkiste.

Me gjithe respektin,por te krahasosh Podrimen,Pashkun, Rugoven dhe Qosjen ne njeren ane,dhe Mehmet Krajen ne anen tjeter,eshte sikur te krahasosh Mercedesin me Yugo 45.

 

 Per kete provincializem po flasim . Po nga ta kutpoj nje Provincial  se per cfare behet Fjale kur maja e dijes eshte marrja neper goje e emrave e personalizim individesh jashte Kontekstit .Tani nuk na mbetet vetem te gjejme se kush ka qene Pritsja ne Maternitet e Krajes qe te shohim Lidhjet Politike nga anojne smiley

Po nuk u hoq kjo menyre te menduari , as ka per tu shuar ndonjehere Telendarizmi i tellalleve si Thashethemexhi Fshati a Lagjeje ose Provincializmi "pse nuk e njohem ne ate mut muti kush eshte " .Te pakten ne keto lloj analizash , pa mire atje ku vijne ATA , te Famshmit per Kriza Boterore , Falle mbi Numrat e Votuesve dhe o nene o nene " C'do behet me Edi Ramen dhe Meten " smiley 

Jakove i nderuar shpesh duhet kujtuar ajo shprehje "shkon ti vesh vetlla e i nxjerr syte " !

Intervista eshte shume e zgjuar. edhe ne kuptimin figurativisht e pagjume. nuk jam me dakort me fjaleformimet anglishto-gjermanishto-kosovare, meqe i bie llafi, per te thene ne shqip nje gje me nje folje e nje emer. me mire ashtu, keshtu, nje folje nje emer, se dy folje psh. sic po na ndodh shpesh.

mbeshtes idene se ka pasur ndikim poezia e Podrimjes, apo Shkrelit, edhe te tjere po me vone e gjejme, ne poezine shqipe te shqiperise, sepse ajo njehsohej me bitellsat e 60 simethene, si risi, dhe kunder, jo domosdoshmerisht antikomuniste, pasi pak a shume antikomunizmi ishte nje shperthim qe erdhi mire por nuk e zgjati derisa te mberrinte ne nje rezultante.

tani meqe lexova sa po me bejne uje syte, (edhe kisha do kohe pa shkruar te ppuja, por kjo se kam pasur shume pune, dhe ja qe erdhi tema ne diskutim\) nuk po them se kam mendim por dy fjale ia vlen t'i them.

nuk mendoj se : letersia shqipe e shkruar ne Kosove ka shkrimtare te nivelit nderkombetar si Kadare, pa asnje arsye inati, por si fakt nuk i ka. po te hyjme te poezia, ketu pastaj keto 20 vitet e fundit sikur e kane mberthyer kete fakt. edhe i intervistuari simelart e thote me te hedhur, por kjo eshte e verteta. ashtu sic e thote ai. sa per humor: nuk kam njohur me raciste se kosovaret, por ama nuk kam gjetur perqasje me te afert me hip-hopin dhe repin sa kane kosovaret. sot pashe nje video smiley ku nje repist nga brooklini kendonte si portotikano zezak veshur me uniformen e kombetares gjermane ...

Podrimja eshte poet i madh, ka qene port ku kemi lidhur te gjithe anijet ne detin e humbur te vetmise komuniste. lidhja e shkrimtareve ka qene gazerme, por ama e kishte te shkruar me germa te kuqe bukpeshku me filet varaku te verdhe: shkrimtaret dhe artistet jane ndihmes (ushtare) te partise ne edukimin komunist te masave. ne shkolen tone kjo shoqerohej me ushtri e popullit ushtar EH. edhe "projektuesi" i parrulles e kishte pare te udhes normalisht, te vinte vetem njehere inicialet EH.

me mbaruan germat me duhet ta vazhdoj mendimin smiley ne faqe tjeter.

sa per per ngjallje interesi, Podrimjen e kam njohur nga Xhevahir Spahiu, ne shtepine e te dytit, ku i pari kishte vendin sa here qe vinte ne tirane. podrimja ishte i "shpetuari" se vinte nga nje vend jashte, Kosova, ku leciste gjithe ato qe kendej nga ne kishin bere burg kur i kishte pare me sy...

Kraja thote per ndikimin e letersise, me sakte poezise kosovare ne vitet 90, por harron te thote se e verteta eshte se ndiki me te madh kishin pikerisht perkthimet e librarise se rilindjes. fjala vjen para do kohesh bleva vellimin e plote te Podrimjes per 200 lek, botim i 1988. 300 faqe. keshtu ka edhe disa vellime te tjera, por sigurisht jo aq shume, ama keta poete botoheshin rregullisht neper shtyp, si gur peshe po them njehere, per te mbajtur balancen nacionaliste ne nje ekuiliber kercenues dhe mbeshtetes. ne te gjitha planet. ne kete rast, lidhja e shkrimtareve kishte pjesen e saj, por ama politikisht merita i takonte diktatures. ishte loje, patjeter. lubonja do thoshte: nacional komunizmi, por me titon me ndryshe duhet te thuhet fjala.

sot nuk kam pare te botohen poete kosovare neper shtypin e perditshem, edhe librat me poezi sish nuk jane se i has perdite si me ne kendej kufirit qe ngeli edhe ne intervisten e Krajes.

kemi ne dore e ne mend dy "peisazhe" te ndryshem. liberalizem komunist ne anen matane (KOsova) dhe sigurisht represion i thone ata, policor serb. dhe, dhe, diktature ne shqiperi, dhe liberalizem njerezor sipas kujtimeve te B.L. etj, por edhe burgje e pushkatime e varje... rezultati. mbas Podrimjes se ri, te moshuar, e te vdekur, (Zoti na fal) kosovaret nuk e nxorren te riun, ta zeme si mekembi letersia shqipe ne poezi Hatibin, Psh, Lleshanakun, psh, Arb Elon, psh, apo edhe Emon, smiley psh. si fenomen i ngushte po them. nga lengimi yne ne nxorrem edhe me te "stazhionuar", Shllakun, Zekthin, ka edhe te tjere... po kur vjen hatri te diskutojme emrat, sic e thashe do dite me pare nen po emrin tim, kur nuk kemi me lexues te librit, gjithfare, keshtu qe me "nivel blogu" nuk mundemi te gjykojme as Benin as letersine.

ju pershendes te gjitheve edhe ju du fort. POSHTE KOMUNIZMI  se na mori ne qafe edhe pas 23 vjetesh.

Ta kishe fiksu mer burre ...Antikomunist i oreve te para Petlla dv ..se keshtu si e ke thone zotrote duket sikur e ke Parrulle mitingu , jo nga ato gjith frymezim qe dalin nga nje shpirt i Thelle Letrar smiley ..

Se si e tha RrapushXhaferri ...Duhen Poete por duhet edhe nje shirt imadh ti mbeshtese .. Nje lider ! Dasbise  me dashni , po mos jak mo me rrjedhje ... si Dudija .....lexoje i here per cfare flet ne Intervistesmiley

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).