Po, kështu më quanin kur isha e vogël...Lariska! Dhe a di pse? Mbrapa shtëpisë me shumë bar mbanin pula. Njëra prej tyre ishte pika-pika dhe e quanim “Lariska”. Një ditë, teksa po mësoja nën pemën e oborrit që të më mbulonte si çadër me degët e saj të gjata, dëgjoj kakarisjen e një pule. 

Hapa barin, kur ç’të shoh?! Ishte ajo, pula lariskë, që po ngrohte 30 vezë. U mrekullova dhe i tregova nënës e gëzuar. Asaj i ndriti fytyra dhe më tha: “Ku janë? Me to siguruam ushqim për një javë”. “Jo, i them unë, lëre lariskën në qetësinë e saj!” dhe ashtu u bë. Nga 30 zogj që dolën , disa ishin me pika pikërisht si lariska nënë. Dhe mua më mbeti që nga jo ditë nofka “Lariska”. “Edhe ti, më thoshte nëna, si lariska je, me ngjyra...” Përfytyroni një vajzë të brishtë, me fustan me lule, me kërcinjtë e lartë e këmbë të zbathura që bariste midis rrugëve tërë baltë të Myzeqesë...E tillë isha dhe unë. Diçka midis lariskes dhe punës laramane. Lariska! Po kisha diçka tërheqëse...Nëna më kishte bërë të bukur, por tepër të lëvizshme. Më thoshte shpesh se, që në bark i dëgjonte shkelmat e “putrave” të mia. Gjersa dola në dritë me të qara...

Që nga data 2 prill e vitit 1934. njëzet e katër orë pas “Ditës së Gënjeshtrave”...Nëna ime kishte një buzëqeshje të lehtë dhe të ëmbël, më afronte pas vetes, më ledhatonte flokët dyllë të verdha dhe, para se të më vinte në gjumë më rrëfente përralla...Shumë përralla...Megjithëse nëna ime e mirë dhe e butë më la shumë shpejt, unë sot e kësaj dite kam të freskët mënyrën sesi i rrëfente ajo përrallat. Ishte si një nanurisje e ëmbël, një nina-nana e një zë i ngrohtë si gurgullimë, që më shpinte, s’di se si, në “djep magjik” të botës së përrallave. E quanin Mari nënën time dhe, ndoshta, kishte diçka si Shën Maria, diçka të butë, të butë...të ëmbël, të ëmbël...Dhe qe rritur në një qytet të çuditshëm nëna ime, që e quanin Berat; jetonte në një lagje si nëpër përralla, që quhej Vakëf...Më duket gjithmonë si një shenjtore, si Shën Maria, që rrinte vazhdimisht në këmbë, që na mbante nën krah si klloçka zogjtë, që nuk flinte gjumë, po priste aty sa të na zinte gjumi të gjithëve. Ajo mbeti brenda syrit tim si një zë, si një pasuri a thesar i fshehtë, si diçka që ishte vetëm e imja, që rrinte thellë, shumë thellë brenda meje...

Më la 9 vjeçe, as fëmijë e as e rritur, duke më krijuar një boshllëk të madh përpara, si të ishte një humnerë, si një hutim e dhimbje që do të më shoqëronte në vitet që do të vinin. Dhe s’di si më erdhi në mendje një vjershë që e shkrova për të, pa laps dhe që më mbeti në kujtesë deri në ditët e sotme...Ja sesi e thosha: “O nëna ime! / brenda syrit ke mbirë si ëndërr, /  brenda zemrës, zemër; / Nuk më lodh malli për ty, / brenda meje mbete pasuri. / Nuk vyshket shpirti im!...

Nuk më ikën kurrë malli duke e kujtuar… Më është fiksuar në tru e në shpirt se ishin pikërisht rrëfimet e saj ato përralla që thashë më sipër, të cilat ndezën tek unë dëshirën për të ndjekur më pas rrugën e bukur të artit. 

Më pëlqenin të gjitha përrallat por, ato që më shoqëronin pothuajse gjatë gjithë natës, ishin përrallat me princesha. I bëja të gjalla “princeshat e mia” dhe ato vej-e-vinin në mendjen time prej fëmije në gjithfarë aventurash të bukura. Dhe shpirti më mbushej. Përpiqesha t’i vizitoja me “lapsin e imagjinatës” dhe t’u jepja pamjen e vashave më të bukura që mund të përfytyroja, t’u jepja delikatesën e qëndrimit, hijeshinë e buzëqeshjes, modelin e flokëve, ecjen plot ledhka, ngjyrat e fustaneve që mund të vishinin, e plot e plot imazhe të tjera ëndërrore, të lehta si pupël, të holla si cipa lodruese e flluskave të sapunit, që e ngopnin kureshtjen time vetëm duke i ndërruar ato: herë bëhesha njëra e herë bëhesha tjetra… 

Në atë kohë vendi ishte tepër i varfër. Në qytetin tim kishte baltë në dimër dhe pluhur në verë… Dhe shumë mushkonja që më pickonin dhe ma bënin mishin e bardhë të trupit pulla-pulla të kuqërremta. Nuk kishim lodra fare dhe Lariska ime s’kishte me se të lozte. Më tepër loznim shtëpiash dhe bënim sikur qerasnim, si të mëdhenjtë, me tabaka përpara vetes, duke sajuar biskota prej balte. U jepnim forma t bukura biskotave që t’u pëlqenin mysafireve të mia. Pastaj, loznim kërcenim me litar, doemos të zbardhur, duke e heshtur përpjetë e duke ngritur pluhurin në qiell. Dhe pastaj vraponim sa të mundim si të ishim të marrosura…Ja, këto qenë lojërat e mia, kaq qe jeta ime prej fëmije asokohe. Kaq! Por ama ishin të lumtura. Po, po të lumtura. Kjo është çudia e fëmijërisë. Varfërinë e kthen në pasuri, pamundësinë në mundësi, realitetin e vrazhdët në ëndërr të bukur. Ti ngopeshe me fantazitë që shoqëronin këto lojëra të pafajshme vajzash të mbyllura në avlli sesa me vetë ato. Ti fluturoje përtej tyre, në një tjetër realitet, përtej pluhurit dhe baltës, përtej mushkonjave, përtej mjerimit…

Nuk më qortonte as nëna që jetoi fare pak e as babi që u martua për së dyti e solli në shtëpi fëmijë të tjerë, duke e bërë jetën tonë dhe më të zhurmshme. Im atë ishte njeri i thjesht , fjalëpakë dhe njerëzore, shiste peshk e fruta në fshat dhe vinte në shtëpi i lodhur. Unë isha vajza më e madhe dhe më shihte me një sy tjetër. Ndofta i kujtoja nënën time të mirë që më vdiq dhe më la para kohe, por edhe ngaqë isha një mbështetje në e madhe për të gjithë fëmijët e tjerë me të vegjël… “U rrite, moj bijë,- më thoshte, duke më fërkuar flokët e arta, - ta duash punën dhe t’i respektosh njerëzit që e bëjnë atë!” Kjo këshillë më ka udhëhequr gjithë jetën. 

Sikundër thashë, nënën time e quanin Mari dhe mbeti për mua një Shën Mari…Kur unë mbusha të njëzetat dhe u bëra vetë nënë, im shoq Xhaviti më solli si dhuratë një kukull të bukur… 

Ishte kukulla e parë që shihja në jetën time. E vendosa mbi komodinën e dhomës së gjumit dhe ajo është aty sot e kësaj dite, për të rrëfyer sesa e varfër qe jeta jonë atëherë, kur as kukullat nuk i njihnim… Mbaj mend që qava nga gëzimi, kur gishtërinjtë e mi prekën më në fund një kukull! E ledhatova atë kur ngela vetëm dhe më rrëshqitën lot, lot të hidhur…lot të lumtur. Një ndjenjë e çuditshme kjo, ku ëmbëlsia dhe hidhësia rrinin bashkë. Por jeta më vonë më mësoja se këto të dyja te njeriu asnjëherë nuk ndahen, janë një duke qenë dy apo janë dy duke qenë një. Qofsh ti dhe në pallate të arta, brenda shpirtit tënd diku rri e përgjon ajo, hidhësira. Qofsh ti dhe në humnera dhimbjesh e gjërash të mëdha, kur syri s’të sheh kurrkund një copë qiell mbi kokë, por, ama, fshehtas shpirtit tënd diku rri e pëshpërit ajo, shpresa. Pra ëmbëlsira. Se qiellit do hapet një ditë. Se retë do ikin. Se gëzimi e lumturia sërish do bujtinë te ti!... Prandaj njeriu, mendoj unë, siç e thotë dhe Libri i Shenjtë, duhet të marrë jetën siç është, pa e humbur toruan, as në të mirë e as në të keqe. Ai, them unë, duhet të gjejë drejtpeshim duke i sfiduar skelet e shilarësi nga e keqja tek e mira dhe anasjelltas. Shkurt: Mos u hidhëro i hidhëruar, mos u gëzo i gëzuar! Sa i thellë ky postulat i Librit të Shenjtë?! Ky është, me një fjalë, ekuilibri i jetës, ekuilibri që të fal arsyeja, përvoja dhe fjala e urtë. 

Kur më dërguan të parë një shkollë ndjeva një gëzim të madh, ashtu këmbëzbathur siç isha, me fustanin e mbushur me luleshqerra dhe pa çantë… Se s’kishim as lapsa e as fletore. Kishim vetëm një dërrasë të vogël të zezë, ku shkruanim germat me një lloj qymyri. Më mbrapa, nëna më sajoi një çantë prej një rrobe të vjetër që nuk i hynte më në punë dhe që ma vari në qafë me gjalmë prej lecke…

Mësuesen time quanin Sofie, Sofie Kushi. Qe ajo e para që më mësoi të flasë, të recitoj e të këndoj bukur. Këto gjëra më dukeshin krejt të veçanta. Nuk më pëlqente fare të stolisesha, po vishesha thjesht dhe e mbaja veten me ato që kisha. Fati i jetimes më ndoqi pas për shumë kohë, madhe dhe kur u bëra me vëllezër e motra të tjerë, me nënë tjetër. 

Oborri ynë i vogël, që kishte vetëm tre pemë, një fikë, një pjeshkë e një kumbull, gumëzhinte tani nga zërat e dhjetë fëmijëve dhe kështu, aty në lagjen “Stan”, u bëmë si një stan me lepuj. 

Që një ditë e shënuar për mua kur do të recitoja për herë të parë në sheshin e qytetit të Lushnjes. Kisha marrë një fustan të ri dhe dridhesha e tëra. Pastaj, e mora veten. Poezia quhej “Vajza shqiptare” dhe unë nuk e dija se kush e kishte shkruar… Por, aty thuhej që vajzat shqiptare ishin të zonja dhe të bukura, se ato kishin lënë tërkuzën dhe kishin rrëmbyer shatin. Flitej se ato, vajzat shqiptare, siç isha dhe unë, iknin dhe jashtë shtëpisë, edhe jashtë qytetit, për të bërë punë vullnetare, që të ndërtonin “jetën e re” dhe “njeriun e ri”, - sikundër thuhej. Kjo më tundonte, më frymëzonte. Ndoshta një ditë dhe unë do të ikja jashtë mureve të shtëpisë…do të arratisesha diku tutje…Ndoshta!... 

Ishte viti 1949… Viti kur unë pashë për herë të parë një film dhe u shastisa fare, lëviza nga mendja. Filmi quhej “Sllavica” dhe kishte si personazh kryesor një vajzë të shkathët, simpatike që më mrekulloi shpirtin… Fill pas këtij filmi më erdhi roli im i parë, aq i dëshiruar. Qe një pjesë ruse me titullin “Kanjusha”.  Isha ende në shkollën 7 vjeçare dhe te ne vinte një regjisor me emrin Gëzim Libohova. Meqenëse personazhi kryesor aty ishte një vajzë ruse e bukur, ai më zgjodhi mua, ngaqë isha dhe unë shtatlartë, e bardhë dhe flokëverdhë, si rusët. Shfaqja doli shumë mirë dhe me të bëmë një turne në Kuçovë, Fier dhe Patos. 

Sa herë që e sjell ndërmend Laraskën e vogël, bashkë me kujtimet e fëmijërisë, aq më tepër më ngjan se ato janë “zahire” për tërë jetën. Dhe unë i kam marrë ato me vete, si në buletat e pajës. Vetëm se nuk i lë të kyçura.  Buron mirësi që aty… Ato kujtime e lidhje, një zahire e vënë mënjanë që herët, më ndihmojnë më shpesh për të krijuar figurën e nënës, të gruas, të shoqes, si të tilla… 

Dikur, jam shprehur se shikuesi im i parë ka qenë nëna ime… Nëna ime e mirë, pa e ditur se ç’është arti, e dalloi një shenjëz të tillë tek e bija. Ajo vuri re të bukurën që fshihej brenda meje. Dhe nuk më pengoi. Me modestinë e vet në gjithçka, më çeli rrugën. Ashtu sikundër do t’ia çelja edhe unë rrugën si nënë, djalit tim, Çimit. Para Ndriçimit, tridhjetë vjet më pas, pa e imponuar aspak, bile pa ndikuar tek ai si aktore që isha. 

Eh!... Kjo Margaritë që keni përpara e që me nostalgji kujton rrugën dhe fatin e vet, si një Lariskë, nuk mundet ta shqisë nga mendja e shpirtit Lushnjes e saj të paanë, midis fushës, pa ndonjë formë të veçantë, pa shtëpi të larta, pa rrugë me asfalte, po më qetë, të urtë dhe të mirë. Katër nga shokët e mitë teatrit dhe të filmit i pata po nga Lushnja, si aktorët Ilia Shyti, Ferial Meçule (Alibali), Luan Qerimi, pa përmendur të katërtin, regjisorin e talentuar Kristaq Dhamo që më dha rolin e parë në filmi tim të parë, Zyrakën te “Vitet e para”. Dhe e pesta e jashtëzakonshmja, qe Vaçe Zela. Teksti është shkëputur nga "Diva shqiptare" e Miho Gjinit. Kapitulli “Kështu më thërrisnin kur nisën ëndrrat e mia...”, në vetë të parë rrëfen Margarita Xhepa.

Zonja Bërling

Drama e Xhon Pristlit “Vizita e Inspektorit” u vu në skenë nga regjisori i ri Dhimitër Pecani dhe u shfaq në Teatrin e Popullor në vitin 1980. Në gjithë zhvillimin e këtij spektakli, i cili pati shumë shkurtime dhe censura, ndjehej loja e sigurt e Margarita Xhepës në vizatimin e rolit të zonjës Bërling. Ajo u dha si një grua potente, racionale, me një paraqitje stoike, po aq ambicioze dhe mbrojtëse e interesave të ngushta të familjes së vet. Shpirti i saj akumulon vazhdimisht, gjersa shkon drejt një shpërthimi ndjenjash të vrudhshme në mbrojtje të së vërtetës. Dhe, meqenëse vepra i takonte realizmit kritik, regjia i shtoi gabimisht rolit të zonjës Bërling një monologë, duke e orientuar në tjetër kah domethënien ideore që buronte nga vetë vepra!

Morali i zonjës Dulska

Më pas Margarita Xhepën e shikojmë të konsoliduar në mjeshtërinë e saj te tragjikomedia e dramaturges polake Grabiela Zapolska “Morali i zonjës Dulska”, në rolin e Melës. Një nga gjërat më të çëmuar të këtij spektakli ishte zbulimi dhe demaskimi i falsitetit, hipokrizisë dhe korrupsionit, që fshiheshin pas luftës së një familje në shoqërinë borgjeze. Ngjarjet i takonin fillimit të shekullit XX, po ato fare qartë tingëllonin sikurse të ishin të ditëve të sotme. Ne shihnim në skenë sesi një nënë despotike si zonja Dylska i mban nën tutelë fëmijët e saj të rritur dhe, duke mos pasur moralin e duhur, shthuret e përmbyset çdo gjë.

Nëna e Kostandinit 

“Kostandini dhe Doruntina” kishte parë dritën e skenës në Teatrin Kombëtar në vitet shtatëdhjetë të shekullit të kaluar dhe në fundin e dhjetëvjeçarit të ri të shekullit njëzet e një, kapërcen kufirin nëpërmjet skenës greke. Tanimë shfaqja do të quhej “Besa e vëllait të vdekur” dhe do të jepej më 12 prill 2009 në Teatrin Kappa të Athinës në një vështrim të ri prej regjisorit grek Sotiris Haxaqis. Ishin mbledhur e harmonizuar këtu të gjitha variantet e kësaj legjende të prodhuar në trevën ballkanike, për të krijuar atë vepër unike universale që u quajt “Mrekullia e vitit”!… Thuajse e njëjta legjendë e interpretuar në pesë gjuhët e Ballkanit, me tre nëna njëherësh në skenë (greke, rumuni e shqiptare), ku do të spikaste Nëna e Kostandinit të Margarita Xhepës. 

Klea 

Në pranverën e vitit 1961 ndodhi “bumi”i radhës i Margarita Xhepës: Klea, te komedia e Gulhieme Figueiredos. Pamja e Margarita Xhepës ishte shkëlqyese dhe i përgjigjet në mënyrë harmonike ndjesive shpirtërore prej femre të kultivuar, të pasionuar dhe inteligjente! Shumë herë përsosmërinë e krijimit që hasim në natyrë si prej një “dore të padukshme” a prej një shpirti artistik që buron nga përbrenda nesh, ia veshim me qejf frymëzimit hyjnor, diçkaje të përtejme, një fuqie ezoterike a magjike e lidhur rëndom me perënditë qiellore. 

 

Monografia “Diva Shqiptare, Margarita Xhepa”e autorit Miho Gjini promovohet në Athinë në prani të artistes Margarita Xhepa. Më sipër, një përmbledhje e jetës dhe roleve të saj në skenën e teatrit

28 Komente

shkrim i mrekullueshem, rrefim i ngrohte, pa poza, eshte e cuditshme se si nje kujtese e bukur seleksionon dhe flak tutje mllefin, shemtiren, dhe krijesa te tjera te urrejtjes...  kujtimet e fëmijërisë,- “zahire” për tërë jetën.

rrofsh Monda

 Margarita Xhepa Une mbaj mend qysh ne filmin Vitet e Para aktore shume e mire. Talent  si ne film  dhe ne teaterRespekte ! 

Margarita eshte nga Lushnja.

Lushnja eshte bastion i LSI-se. (kryetarin e bashkise s Lushnjes kater here e nxorren me mashtrim nga radhet e  LSI-se, kater here rresht u kthye prape ne LSI).

Thuaj pastaj qe nuk ka te drejte populli kur i del nga zemra:

LSI moj LSI

c'Margarit-are qe ke ti.

Kavo, nuk e kam lexuar shkrimin akoma.. nejse, cili mendon se eshte roli me i mire i Margarites?

Kesaj i shkonin shume rolet e borgjezkave. Tip "Vitet e para", "Gjurmet".

Ku loz tjeter rol borgjezke kjo, se s'po me bie ne mendje?

eshte nje film ku luan rolin e gruas se nje doktori grek, qe ne fakt eshte spiun shqiptar dhe keta partizanet tane donin ta vrisnin. titullin s'e mbaj mend, po eshte nga ata filma qe shfaqen tani, asokohe s'e di pse s'e transmetonin. kalimthi e kam kapur nja dy here. Rolet e zonjave i qante Antoneta Papavli, per mua. Margarita ishte e bukur, por i mungonte ajo gjeja e fisme per ta nxjerre rolin e seres se larte.  Rolet e grave te thjeshta i pershtateshin me shume. 

O Belul, paska pare Ana filmin "The Mission matane mare-s" smiley

Aaa ju lutmi! Antoneta meriton nja tre cope Oskar vetem per skenat tek "Perballimi" (Thesin aga....me duket sikur do me futen ne trup....dhe PERLA:....Po sikur te ndahem nga burri? Se ashtu kam ca nevoja fiziollogjike smiley

Nejse, se jemi mbledhur per Margariten.

Rol tjeter borgjezke "Uhh, u dalldis fukaraja".

E mo, se ju keni monopolin e batutave, jo te Kinostudios, de. smiley

ah, te "koncert ne vitin 36", Eleni Jankollari, po. Po aty ishte n'shpi t'vet e mbase ndihej me rehat. smiley

Jo jo, permenda Belulin se Beluli (per cudine time) e kishte zbuluar kohet e fundit kete filmin "Misioni pertej detit".

Tek Eleni ka rol dekorativ. Bashke me ate Shamunaqen e Operas.

Meqe ra llafi, tregonte Sajmir Kumbaro, ne mes te xhirimeve patem nje problem. Manushaqja (ajo qe luan vajzen e Pandos) na kishte dale "me mustaqe". Nuk e kishin ndricuar mire dhe ngaqe ishte brune dukej sikur i kishin dale mustaqet smiley

 

Kavo, kur eshte  realizuar  ''Misioni pertej detit''?  

diku nga 88-a.

po si ka mundesi qe sa kam pare une kete film?   apo nuk eshte shfaqur per arsye ''objektive''smiley,  ato vite... dhe e dhane pas 90-es pastaj..

Film nga ata te kohes "12 filma ne vit".

Andej nga fundi Kin. Sh. e Re mori angazhim te realizonte planin 120%, dhe te realizonte 12 filma ne vit.

Prandaj psh Liri a Vdekje u be me dy pjese, dhe eshte zgjatuir sa te lodh per vdekje. 

Apo u realizuan ato filmat e tmerrshem tip "Kush eshte vrasesi?", "Mysafiri" etj te kesaj kategorie.

ndersa  mua  Kavo  me  ka pelqyer  si nena e Vlashit (Pylli i Lirise). rol i arrire.

mos harroni..... te vrane o Miti te vraneeeee......

Moj e Kozmait.

Po mua me pelqejne me shume rolet negative te Margarites.

mos u boj edhe ti negativist, se do te na kthesh ne kohen e Ndrek Luces, qe sa e shifnin , i thojshin.... eeeee ja ky diversanti....

Dhe te mendosh qe Ndreka ka loz mjaft here rolin e operativit, Shefit te Deges.

Lere pastaj qe e ka qare rolin e Asim Alikos.

po nje rast ka qene o Kavo, nje rast, se pastaj Partia e pa se ku jepte me shume dhe vuuu, rolet e armikut te klases....

Margarita Xhepa, hyn tek artistet e medhenj te vendit tone. 

N.N. (Kritik Arti)

Tani, artiste ok. Po "e madhe" pak e ekzagjeruar me duket mua.

Kavo, e madhe i thuhet Monika Beluçit dhe jo ktyne margarita xhepave, apo e kam gabim?

Monika, apo Bijonse psh.

Nuk e di, po mua me pelqen me shume tek nje rol i vogel si ai i nenes te "Shoket". Mbase nga aty nderthurej (ose gershetohej sic thuhej) fort mire arti  me realitetin, ose me mire ishin nje roli ne film dhe roli ne jete.

Nenen e dhembshur te Gencit,ka mundesi te ket luajtur vetehten aty.

Te ai filmi qe eshte gruaja e dr Artanit (Naim Frashri),bashke me Edi Luarasin,duken si aktore hollivudi.

Edhe nenen te Dora e ngrohte me Reshat Arbanen dhe Artur Gorishtin.
Shkrimi ishte shume i bukur, te fuste ne kujtime.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).