Kur në shek. XI u shfaq emri albanë (αλβαvoι) dhe arvanitë (αρβαvιται) nuk kishte vështrim etnik, por ishte, sikurse u tha, emri i krahinës Arbëni/Arbëri (Arbanon), që shtrihej në Shqipërinë e Mesme me qendër Krujën. Pas shek. XI filloi përhapja e apelativit Arbëni, Arbëri, Albani edhe në viset e tjera ku banonin shqiptarët. Faktori që përcaktoi shtrirjen e emrit ishte po ai që përcaktoi shfaqjen e tij në shek. XI – në fillim bashkësia politike dhe fetare dhe më vonë bashkësia politike dhe gjuhësore.

Sikurse u tha, emërtimi Arbanon ishte në origjinë emri i trevës rreth e rrotull Krujës, e cila deri kohët e vona e ruajti të paktën në Kurbin, emrin historik Arbëni. Ishte pra, njësoj si emrat e krahinave të tjera të vendit Polati (Pulti), Kunavia (Martaneshi), Crnika (Çermenika), Trafandena (Mirdita), Matia, Dibra, Skuria, Tamadea, Benda, Mokra, Skrapari, Malakas, Mazarek etj. Peshkopata e Krujës e krijuar sipas traditës në fillim të shek. VII194, ishte në shek. XII fqinje me peshkopatën e Lisit, që shtrihej në Mat e Mirditë, dhe me peshkopatën e Stefaniakës, që përfshinte krahinat e Tamadhesë e të Bendës. Pra, ishte krijuar bashkësia fetare në shkallë krahinore. Më 1166 Arbanoni kishte një prior (Andreas prior Arbanensis) dhe një peshkop katolik (Lazarus episcopus Arbanensis). Titulli “prior” i qeveritarit tregon autonominë e krahinës; mbiemri i primarit të dioqezës sqaron kufijtë e saj. Të dyja së bashku tregojnë se konsolidimi dhe shtrirja e emrit Arbanon për territorin dhe arbanit për banorin, erdhi si pasojë e konsolidimit dhe e shtrirjes së komunitetit politik e fetar arbanit që ishte formuar në shekullin e mëparshëm.

Dinamika e përhapjes në shekujt e mëvonshëm e emrit Arbanon, Arbanum, Albania është me interes. Kjo duket sidomos gjatë ekzistencës së Principatës së Arbërisë që shfaqet në burimet historike të fundit të shek. XII. Gjatë sundimit të arkondit Progon, emërtimi Arbanon u shtri në veri përtej Matit dhe Trafandenës deri në krahinën e Pultit. Po ashtu gjatë sundimit të arkondit të madh Dhimitër Progonatit u shtri nga ana jugore në viset e Kunavisë e të Cernikut deri në luginën e Shkumbinit. Shtrirja e këtij emërtimi përtej kufijve të Arbanonit historik mund të shpjegohet fare mirë me përfshirjen e këtyre krahinave në komunitetin politik e fetar të shtetit të arbanitëve, i cili u formua nga shkrirja në të e katërmbëdhjetë bashkësive krahinore.

Ky fenomen vihet re edhe gjatë gjysmës së dytë të shek. XIII, kur Karli I Anzhu i grumbulloi në vitin 1271 territoret e pushtuara në Shqipëri në një formacion të vetëm politik – në “Mbretërinë e Albanisë” (Regnum Albaniae) me kufij më të gjerë nga ç’kishte principata arbanite në kohën e arkondit të madh Dhimitër Progonatit. Po në këtë kohë sovrani anzhuin i detyroi dioqezat kishtare të territoreve të pushtuara të kalonin në katolicizëm. Pavarësisht se “Mbretëria e Albanisë” ishte një pjellë e dhunës së armatosur të feudalëve anzhuinë, për shkrimtarët dhe kancelarët e shek. XIII ajo formonte një komunitet politik e fetar më vete. Sipas mendësisë mesjetare, banorët katolikë të këtij komuniteti politik u konsideruan anëtarë të kombësisë arbanite/ albanite.

Si pasojë, emërtimi Albanum, Albania u shtri në shek. XIII që nga lumi Drin i bashkuar në veri deri në Kaninë në jug, që nga brigjet e Adriatikut në perëndim deri në Drinin e Zi në lindje. Banorët jokatolikë të kësaj mbretërie nuk u përfshinë në gjirin e kombësisë arbanite, albanite. Pavarësisht nga gjuha amtare, shqiptari ortodoks ishte, për shkak të traditës shumëshekullore, “romaios” për bizantinët, “graecus” për anzhuinët. Kur Karli I D’Anzhu shkruante: “armiqtë tanë grekë”, e kishte fjalën për bizantinët. Por kur në 1274 shkruante se Durrësin e kishin rrethuar kryengritësit “albanitë dhe grekë” (albanenses et greci), ai nënkuptonte me këta dy apelativa shqiptarët katolikë e ortodoksë, mbasi ekzistenca e fshatarëve të gjuhës greke në zonën e Durrësit nuk vërtetohet dokumentarisht. Në fillim të shek. XIV me arbanit/albanit, kuptohej gjithnjë shqiptari katolik.

Që në shek. XIII në qarqet e njerëzve të ditur bizantinë të Perandorisë së Nikesë u shfaqën shenjat e para të një koncepti të ri mbi kombësinë, i përcaktuar jo si më parë nga komuniteti politik e fetar, por nga ai gjuhësor e fetar. Si pasojë e këtij koncepti të ri, nga gjiri i kombësisë “romaios” filloi të shquhej “heleni”, shtetasi bizantin ortodoks greqishtfolës. Me zhvillimin e mëtejshëm të këtij botëkuptimi të ri, shqiptari ortodoks filloi të dallohej nga heleni ortodoks, sepse u takonin dy komuniteteve gjuhësore të ndryshme. Por, nga ana tjetër, shqiptari ortodoks mbeti përsëri i dalluar nga shqiptari katolik, sepse bënin pjesë në dy komunitete fetare të veçanta. U krijua kështu terreni për daljen e një emri të përbashkët për gjithë shqiptarët ortodoksë.

Prodhimin e parë të konceptit të ri duket se e ndeshim te shkrimtari bizantin i shek. XIV. G. Paclymeres, i cili duke folur për banorët e Eprit të Ri përdor në një rast emrin albanitë (αλβαvoι), në një rast tjetër emrin ilir Ιλλυριοί.  Më vonë krahas apelativit albanit doli në shesh emri epirot. Në disa raste, kundrejt epirotit që kishte tingull të lashtë historik, emri i albanitit u zëvendësua me atë të makedonit, gjithashtu me tingull të lashtë historik: për analogji Makedonia u bë emër i dytë i Albanisë (Macedonia sive Albania). Ndikoi në këtë mes fakti se në shekujt e parë të erës sonë provinca e Epirit të Ri me qendër Durrësin, ku bënte pjesë edhe krahina e Arbanonit, u quajt për disa shekuj Provinca e Maqedonisë së Dytë. Në këtë mënyrë, banorët e hapësirës gjuhësore shqipe u quajtën nga të huajt epirotë dhe albanitë (Epirotes et Albanenses) ose epirotë dhe makedonë (Epirote et Macedones).

Por konsakrimi i dy emërtimeve të veçanta etnike për shqiptarët e dy riteve fetare të ndryshme, nuk mori formë të prerë, siç ndodhi te sllavët e jugut, midis kroatit katolik dhe serbit ortodoks. Pa dyshim ka luajtur rol, në masën e vet, fakti se në viset e banuara nga shqiptarët ortodoksë nuk u krijua ndonjë komunitet politiko-fetar i veçantë që t’i kundërvihej komunitetit politik-fetar katolik të Arbanonit. Arsyeja kryesore duhet kërkuar te toleranca fetare, karakteristikë e shqiptarëve të të gjitha kohëve. Këtë e ka konstatuar M. Šufflay kur thotë: “në Kohën e Mesme fanatizmit fetar të shqiptarëve mezi i gjenden gjurmët”. Shkurt, folësit e gjuhës shqipe të krahinave të ndryshme nuk bënin nga pikëpamja etnike dallim midis bashkatdhetarëve të feve të ndryshme. Kjo veçori ndikoi në lindjen e një emërtimi të përbashkët për mbarë shqiptarët, pavarësisht nga ritet e tyre fetare.

Shprehësit e parë të këtij emërtimi të përbashkët janë përsëri shkrimtarët bizantinë. Megjithatë, zgjedhja e emrit të përbashkët nuk ishte që në fillim e njëjtë. Te shkrimtari i shek. XIV N. Gregoras, duket se ndikoi tendenca savante arkaizuese mbasi ai shqiptarët pa dallim feje i quajti ilirë. Bashkëkohësi i tij, J. Kantakuzeni, i quajti albanë, sepse, sipas tij, pasardhësit e ilirëve qenë tribalët (serbët). Në shek. XV u quajtën albanë nga Halkokondili, nga Duka, nga Sfrantzes, kurse ilirë, siç është thënë, nga Kritobuli.

Megjithatë, koncepti i ri i kombësisë nuk triumfoi plotësisht as gjatë shek. XV. Duken ende shkrimtarë apo kancelarë, kryesisht nga bota perëndimore, të cilët shkuan pas konceptit gjuhësor-fetar. Duke mos u shkëputur dot nga mendësia tradicionale mesjetare, ata e kishin vështirë t’i konsideronin si gjymtyrë të një kombësie të vetme të gjithë banorët që flisnin në të njëjtën gjuhë, që jetonin në të njëjtin territor, por që u takonin dy riteve të ndryshme fetare. Kështu shpjegohet përse në disa akte të huaja të shek. XV flitet ende për albanitë dhe epirotë ose për makedonë dhe epirotë, si për dy etni të ndryshme.

Për shqiptarët, të dyja këto emërtime u veshën me të njëjtin kuptim etnik. Ata e identifikonin veten edhe me arbanitë, edhe me epirotë. Dëshmitar i parë është vetë Skënderbeu. Në korrespondencën e vet me kancelaritë e huaja, ai nënshkruante “Zot i Arbërisë” (Dominus Albaniae), bashkatdhetarët e tij i quan “albanë/arbër” (albanenses, albanesi). Përkundrazi, në letrën e përmendur që i drejtoi më 31 dhjetor 1460 princit të Tarentit, J. A. De Orsinis, ai shkruante: “Në qoftë se kronikat tona nuk gënjejnë, ne quhemi epirotë” (se le nostre croniche non mentino, noy in chiamamo Epiroti).

Dëshmitar i dytë është Marin Barleti. Humanisti shkodran i përdor të dy emërtimet etnike, pa bërë dallim midis tyre. Ai i quan arbër (albanenses) si shqiptarët që banonin në Arbëri apo Epir, ashtu dhe ata që kishin zënë vend në Peloponez. Njëkohësisht i cilëson epirotë (epirotes) jo vetëm krutanët e dibranët, por edhe zotërit feudalë të malësive veriore si Lekë Dushmanin e Pjetër Spanin. Vetë Skënderbeun e quan zakonisht epirot, në disa raste e cilëson arbër, por preferon t’i japë titullin “Princ i Epirotëve” (Epirotarum Princeps). Nganjëherë M. Barleti flet për arbër dhe epirotë si për dy grupe të ndryshme etnike, por këto raste të rralla duhen parë si gjurmë pa jetë të koncepteve të vjetra që jetojnë në mënyrë të pandërgjegjshme edhe për disa kohë nga forca e traditës. Dëshmitar i tretë është Gjon Muzaka, i cili gjithashtu i përfshin të gjithë shqiptarët pa dallim feje, në një emër të përbashkët: i quan albanesi, gjuhën e tyre lingua albanese, kurse emrin epirot nuk e përdor asnjëherë.

Mund të thuhet se në shek. XV me albanë dhe epirotë nënkuptoheshin banorët e hapësirës gjuhësore shqipe; se përmbajtja e tyre gjuhësore-fetare e kishte humbur fuqinë e saj; se për vetë shqiptarët ato ishin veshur me të njëjtin kuptim etnik; se në shumicën e rasteve shqiptarët njiheshin edhe jashtë Shqipërisë me një emër të vetëm etnik, pavarësisht se ekzistonin ende qarqe të huaja, të cilat e ruanin ende konceptin gjuhësor-fetar mbi kombësinë, emërtimi albanitë po fitonte vazhdimisht terren.

Në shek. XV emërtimi Arbëri (Albanum, Albania) ishte shtrirë në një hapësirë gjeografike më të gjerë se ajo që pati arritur gjatë “Mbretërisë Anzhuine”. Nga ana veriore më 1429 Tivari në bregdet, më 1430 Lushtica pranë Kotorrit, më 1442 Podgorica, quhen qytete të Arbërisë, de Albania. Nga ana jugore Vlora cilësohet si dhe në kohën anzhuine qytet në Arbëri (Valona in Albania). Nga juglindja, sipas një akti raguzan të vitit 1390, Kosturi quhej pjesë e Arbërisë, Castoria de partibus Albaniae.

Shtrirja e emërtimit Albanum, Albania në këtë hapësirë gjeografike mund të shpjegohet me po ata faktorë që përcaktuan shtrirjen e dikurshme të këtij emërtimi nga kufijtë e ngushtë të mesit të shek. XI në kufijtë e gjerë të fillimit të shek. XIV. Konkretisht, mund të shpjegohet me shtetin e Balshave që u formua gjatë gjysmës së dytë të shek. XIV. Në fillim, brenda kufijve të këtij shteti u përfshinë territore shqiptare e sllave. Pra, Balshat mbështetjen kryesore politike e gjetën te popullsia shqiptare. Më 1369, me kalimin e tyre në anën e Kishës Perëndimore, lidhjet me sllavët ortodoksë u dobësuan edhe më tepër, kurse komuniteti politik e fetar me shqiptarët katolikë u forcua edhe më tej.

Si rrjedhim i këtyre lidhjeve, në vitet ’70 Balshat filluan të shtriheshin në jug, drejt krahinave shqiptare, duke arritur më 1372 në vijën Vlorë–Berat–Kostur. Në veri humbën krahinat sllave, duke u tërhequr afërsisht në vijën Tivar–Podgoricë–Prizren. Në këtë mënyrë ky komunitet politik fetar mori dalëngadalë karakterin e një komuniteti shqiptar e katolik. Rrjedhimisht, edhe titulli i sundimtarëve Balsha u ndryshua nga sovranë të Zetës (Dei Gratia dominus Zetae), në sovranë të Arbërisë – Gjergj II Balsha “Zot i Arbërisë” (Arbanaskim Gospodinum), “Princ i Arbërisë” (Princeps Albaniae). Pra, Albanum, Albania u shtri në veri vetëm në viset shqiptare dhe katolike që hynë në shtetin e tyre.

Si përfundim, emërtimi Albanum, Albania, duke filluar nga shek. XI u zgjerua vazhdimisht duke shtyrë më në jug emrat Epir dhe Romania dhe më në veri emrat Dioklea dhe Sklavonia dhe arriti në shek. XV atje ku e çoi përçuesi i vet historik – faktori politik shtetëror shqiptar dhe jo ekspansioni i supozuar i shqiptarëve, siç mendojnë pa të drejtë disa historianë, ndër të cilët J. G. von Hahni dhe G.Stadtmülleri.

Në lidhje me territoret që shtriheshin në jug, pika më delikate qëndron te çështja nëse emërtimi Epir kishte ose jo një përmbajtje etniko-gjeografike. Sipas mendimit tonë, çështja zgjidhet sapo të sqarohet përkatësia etnike e epirotit dhe në vështrim më të gjerë karakteri etnik i Epirit të Vjetër. Me epirot mund të nënkuptohej, të paktën në shek. XV, shqiptari që banonte në Epir. Për të sqaruar përkatësinë etnike të banorit të Epirit të Vjetër, mund t’u referohemi drejtpërdrejt shkrimtarëve dhe kronistëve greko-bizantinë që nuk e përdorin fare termin epirot. J. Kantakuzeni gjatë përshkrimit të ngjarjeve që ndodhën në territorin e Epirit gjatë gjysmës së parë të shek. XIV quan albanë banorët që jetonin në afërsitë e Beratit e të Kaninës, në krahinat e Devollit e të Kolonave, në rrethet e Pogonianit e të Libisdës, në afërsi të Ohrit dhe gjetkë, të cilët dihet se praktikonin ritin bizantin. Nga “Kronika e Janinës” mësojmë se banorët e trevës së Përmetit ishin mazarakët; të Dropullit e të Delvinës: zenevistët; në rrethin e Janinës: malakasët, të cilët sipas mendimit të përgjithshëm të historianëve, qenë shqiptarë.

Që viset bregdetare të Jonit banoheshin nga shqiptarë, na e thotë shkoqur Kritobuli dhe na la të nënkuptojmë Halkokondili. Prania e shqiptarëve në krahinat lindore të Epirit të Vjetër provohet nga fakti se në vitin 1330 ata thyen një çetë të kompanisë së madhe katalane në Gardhiq të Janinës që kishte kaluar Pindin dhe po plaçkiste Epirin. Nga njoftimet që jep Kantakuzeni dhe nga ato që ndeshen në “Kronikën e Janinës”, mund të nxirret lehtë konkluzioni se banorët e Epirit në shumicën dërrmuese qenë shqiptarë, përderisa siç vinte re me të drejtë J. G. Hahni, fituan në luftë kundër grekëve dhe serbëve.

Ne do të shtojmë me këtë rast se formacionet shtetërore shqiptare që u krijuan në territoret e Epirit gjatë gjysmës së dytë të shek. XIV dhe në mënyrë të veçantë ekzistenca për një kohë të gjatë e despotatit shqiptar të Gjin Bua Shpatës, i cili u përmbys vetëm nën goditjen e vërshimit osman, na japin në dorë dy elemente të rëndësishme në favor të problemit që kemi në diskutim. Nga njëra anë, provojnë se shqiptarët, të cilët u bënë bartësit etnikë të këtyre formacioneve shtetërore në luftë kundër pushtetit bizantin dhe serb, përbënin masën kryesore të popullsisë së Epirit. Nga ana tjetër, komuniteti politik-gjuhësor, që u formua nga këto formacione shtetërore shpjegon arsyen përse shqiptarët dalin në Epir me emrin e tyre etnik pikërisht në burimet historike të kësaj periudhe dhe jo më parë. Me këtë përbërje etnike, emërtimi gjeografik Epir u vesh për shumicën e shkrimtarëve dhe kancelarëve të Mesjetës së mëvonshme, me një vështrim etnik shqiptar.

Për shqiptarët u sanksionuan kështu në shek. XIV–XV dy emërtime etnike: arbër dhe epirotë. Në këto dy emërtime nuk u përfshinë viset e banuara nga shqiptarët që ndodheshin jashtë kufijve të emërtimeve Arbëri dhe Epir. Është fjala kryesisht për territoret e Kosovës, Rrafshit të Dukagjinit (Metohisë) dhe të Maqedonisë Perëndimore, vendbanimet e dikurshme të dardanëve, paionëve dhe lunkestëve ilirë. Fakti që shqiptarët nuk përmenden me emrin e tyre etnik si banorë të këtyre viseve ose përmenden rastësisht në burimet historike mesjetare jo më parë se në shek. XIV, mund të shpjegohet, si dhe për pjesët e tjera të Shqipërisë, jo me mosqenien e tyre në ato vise, por me konceptin mbi kombësinë që kishin shkrimtarët dhe kancelarët mesjetarë.

Meqenëse këto vise qëndruan në mënyrë të pandërprerë nën sundimin bizantin, dukljan, serb apo bullgar dhe nuk arritën të grumbullohen në ndonjë formacion shtetëror shqiptar, është e tepërt të pretendohet që ata të shfaqeshin në burimet historike me emrin e tyre etnik. Përpjekjet që janë bërë për t’i zbuluar shqiptarët e këtyre viseve me anën e toponomastikës dhe onomastikës, as kanë dhënë, as mund të japin rezultat për shkak të tendencës së theksuar që kanë pasur sllavo-jugorët mesjetarë për t’i sllavizuar në masë jo vetëm emrat e vendeve që pushtonin, por edhe emrat e vendeve që pretendonin. Emrin etnik të shqiptarit në trajtën “arbanas” ne do ta ndeshim si banorë të këtyre viseve vetëm atëherë kur ai nuk kishte njërin nga të dy komponentet e konceptit mesjetar mbi kombësinë – ose bashkësinë politike ose bashkësinë fetare, me serbët ose bullgarët, praktikisht vetëm po të mos ishte më ortodoks.

Nuk është pra e rastit që “arbanasët” përmenden për të parën herë në burimet mesjetare të shek. XIV pikërisht në ato zona (në rrethet e Shkupit e të Prizrenit), ku dihet se u përhap në një masë të kufizuar katolicizmi – si frekuentues në Pazarin e Manastirit të Shën Gjergjit pranë Shkupit, si barinj, bujq e ushtarë në krahinën e Tetovës, si fshatarë në feudet e manastirit të Kryeëngjëjve të Prizrenit, si bujq në analet e manastirit të madh të Deçanit, kurse gjurmët e tyre i gjejmë gjithnjë në shek. XIV dhe jo më parë, në Dalmaci, në Bosnjë, Hercegovinë.

Fakti që shënojnë L. Thalloczy, K. Jirečeku dhe M. Šufflay se deri në kohët e vona, në sllavët e Dalmacisë e të Malit të Zi, me “arbanas” kuptohej vetëm shqiptari katolik, ndihmon në konkluzionin tonë se shqiptari ortodoks, i cili banonte në territoret e përfshira për një kohë relativisht të gjatë brenda kufijve të shteteve serbe ose bullgare, konsiderohej thjesht “serb” ose “bullgar”. Në këto rrethana, problemi i përkatësisë etnike të banorëve mund të sqarohet vetëm me defterët osmanë të shek. XV–XVI që u përkasin sanxhakëve të Kosovës, Metohisë e Maqedonisë, materiali i të cilëve do të na ndihmojë për të hedhur një vështrim retrospektiv.

Me islamizimin në masë të shqiptarëve në shek. XVII, folësit e gjuhës shqipe u ndanë në tre besime fetare – në katolikë, ortodoksë dhe myslimanë. Për konceptin mesjetar, ishte e vështirë që shqiptarët myslimanë të quheshin arbër apo epirotë, përderisa ata nuk qenë as katolikë, as ortodoksë. Qenë vetë qarqet qeveritare osmane, të cilët u dhanë atyre emrin “arnautë”. Por prirja e shqiptarëve për të mos i dhënë rëndësi përkatësisë fetare, e cila sillte diferencimin në radhët e tyre, solli si pasojë nevojën për një emërtim të përbashkët etnik për mbarë folësit e gjuhës shqipe. Apelativi i ri lindi nga fjala shqip, të cilën e ndeshim që te Buzuku, nënkuptimin e gjuhës që e kuptonin të gjithë banorët shqipfolës. Që këtej lindi apelativi “shqiptar”, ai që flet shqip, ai që e kupton gjuhën shqipe.

Me sa dimë, apelativi shqiptar zëvendësoi për të parën herë në burimet e shkruara historike emrat arbër dhe epirotë në shek. XVIII, kurse emri i vendit Shqipëri në vend të Arbërisë dhe të Epirit u sanksionua në fushën e shkrimit në shek. XIX. Si apelativi për banorin shqiptar, ashtu dhe ai për atdheun Shqipëri, u përhapën në mënyrë të rrufeshme gjatë Rilindjes Kombëtare vetëm në radhët e shqiptarëve që nga Mitrovica deri në Prevezë. Për qarqet e huaja u përhap apelativi Albanese për banorin dhe Albania për vendin, i cili zëvendësoi gjithashtu në mënyrë të rrufeshme apelativat historikë arbanitë, epirotë dhe arnautë.
 
ETNOGJENEZA E SHQIPTARËVE VËSHTRIM HISTORIK
 
Një vepër e re studimore e akademikut kristo Frashëri  sapo është botuar nën logon e botimeve M&B. Mografia “Etnogjeneza e shqiptarëve” është një vështrim historik, që trajton që në hyrje problemin e metodikës dhe metodologjisë që kanë ndjekur deri sot dijetarët e ndryshëm dhe, pasi vihen në dukje dobësitë e disave prej tyre, sugjerohen kritere më shkencore në trajtimin e albanologjisë dhe të ilirologjisë. Pastaj kalohet në trajtimin e mirëfilltë të të dy problemeve.

Bëhen përpjekje për të hedhur ndopak dritë mbi popullatat e stërlashta që kanë banuar në kohët parahistorike, në trojet e sotme shqiptare dhe të gjurmëve që ato kanë lënë në formimin e etnosit shqiptar dhe të gjuhës shqipe. Flitet për popullatat paraindoeuropiane që banonin në këto vise. Trajtohet e ashtuquajtura çështje pellazgjike. Më tej trajtohet problemi i gjenezës së ilirëve dhe përfundohet me etnogjenezën e shqiptarëve. Monografia mbyllet me shfaqjen në vitin 1043 në fushën e dokumentacionit historik të emrave Arbër dhe Albani si apelativa krahinorë dhe shndërrimin e tyre më vonë në emërtime kombëtare.

Me rastin e këtij botimi historiani Frashëri ka deklaruar se për këtë trajtesë është mbështetur në kronologjinë historike që disa dijetarë mendojnë se i përshtatet parahistorisë së Europës Juglindore: grupet njerëzore që banonin në Europën Juglindore në Paleolitin e vonë quhen në mënyrë konvencionale popullata të Cro- Magnon-it. Popullatat që këtu banonin gjatë Neolitit të hershëm dhe të mesëm (7000–4000 p.e.r.) quhen popullata paleoballkanike. Ato të Neolitit të vonë, që nga fillimi i mijëvjeçarit të katërt deri në mesin e mijëvjeçarit të tretë p.e.r. (4000–2500 p.e.s), popullata të grupit etnikogjuhësor alarodik ose mesdhetare. Ato të epokës eneolitike (2500–2000 p.e.r.), popullata protoindoevropiane, ku bënin pjesë edhe pellazgët. Për banorët e epokës së bronzit (e cila mbulon mijëvjeçarin e dytë p.e.r.), nënkuptohet se është fjala për popullatat indoeuropiane – grekët, trakët, protoilirët, dorët, ilirët...

Nga ky libër me mjaft interes ne zgjodhëm për lexuesit tanë me lejen e botuesit  kapitullin ku trajtohet emri etnik i shqiptarëve. 

104 Komente

i vine rrotull asnji nuk e thote tamom si eshte puna. 

shqiptari ishte ish-arbri myslimon, ai i qytetit. 

pranej dhe kjo fjale-shqiptar- mori dhene dhe u pershtat nga te gjithe te tjeret sepse ishte fjale prestigji, vinte me status me te larte nga mrapa

arberi ishte fukarai, ose kauri arberisht foles ne berat. ose hajduti pa breke ne bythe, qe binte nga kurveleshi ne gjirokaster dhe bente placke ne lagjet e jashtme te qytetit.  

dhe si fjale ka dale pikerisht ne toskeri, aty ku edhe feja myslimane u perhap me heret dhe me shpejte-si rrjedhim i popullsise me te madhe urbane.

lexoni eqerem cabejn qe i ka shkru keto gjona para lufte, para se t'fillonte ideologjizma qe i ka helmu historianet shqiptare. 

ose lejeni fare, se keni per tu xef. 

 

shqiptari ishte ish-arbri myslimon, ai i qytetit. pranej dhe kjo fjale-shqiptar- mori dhene dhe u pershtat nga te gjithe te tjeret sepse ishte fjale prestigji..

 

mrroklle, a mund ta sqarosh cik me mire kete lidhjen ''shqiptar-musliman-qytet''  dhe me sakt si lind fjala ''shqiptar'', cdomethene  kjo fjale,  se spo e kuptoj?

fjala 'shqiptar' eshte deshmuar se pari nder banoret myslimane te beratit, sipas cabejt.

keta e diferenconin veten si nga arberoret-ne mos gabohem, me te cilin ndanin gjuhen por jo fene, ashtu edhe me vllehet me te cilet ndanin vendbanimin, por jo edhe fene apo gjuhen.

tani, pse aty dhe jo diku tjeter, une nuk e di. 

por kjo ka te beje me fjalen shqiptar, jo me fjalen shqip, fjale e cila, duke u nisur nga origjina latine, duhet te jete fjale shume e lashte, dhe per te cilen une, fatkeqesisht nuk di asgje. 

pres te me thone me shume kristua me shoke, por aha.

mbase keta te rinjte...

mire, faleminderit! diç  u sqarova..  por nga ana tjeter,  pare  qe arberit ekzistues, e kam fjalen per arvanitet ne Greqi dhe arbereshet ne Itali, nuk e njohin veten per shqiptare, nuk identifikohen fare me shqiptare  pervecse si   ''arber''.   tani , kush diferencon ke ketu?!

 

nderkaq, idea qe  fjala shqip-tar ka te beje me shpendin, shqipen,  me duket me e mundshme.. duke spekulluar edhe pak vet tani.. po te vesh re,  greket  fjalen shqiptar e shqiptojne:  ''skipetar''  shume e ngjashme akustikisht, gjithashtu me shpendin tjeter grabitqar qe hyn te familja e shqipeve, ''skifterin''.. qe ne dialekt jugor thuhet edhe ''sqifter''..    tani, vazhdoj te spekulloj unesmiley,  arbanet, arnautet, arvanitet, albanet, te gjithe bashke, ne nje moment te caktuar, te lodhur nga te gjitha keto emertimet qe  te huajt (greke, turq, italjane etj)  u kishin vene atyre,  vendosen   te krijonin vet nje emer te ri,   per vetveten..  shqiptar pra,  huazuar  ky emer  nga shpendi krenar..smiley

sepse ata kane ikur me pare se te fillonin konvertimet ne islam. 

ata te greqise ne vitet 1300, me duket, ata te italise, shumica nga greqia, dhe pak nga arberia origjinale

sa per shpendin, nuk e di c'te te them.

veshtire ta pranoj, sidomos kur eshte fakt qe si fjale eshte perdorur nder popullsine urbane toske, si fillim-popullsi me pak kontakte me shpendet e malit.

megjithate, ka nje teori qe e nxjerr fjalen shqiptar si kalk te fjales othman, qe me sa di une do te thote....hmmm, shqiponje. smiley

qe shqiptaret papritur te fillonin te identifikoheshin me shqiponjen imperiale bizantine, sidomos kur dihet qe bizanti kishte disa shekuj qe kishte shkuar perteposhte dhe askush, as greket nuk identifikoheshin me me te, por fuqishem me besimin kristian, edhe kjo me duket e veshtire per t'u pranuar.

 

 

çfare lloj fakti ? dokument, legjende, kenge popullore, mit apo tjeter ?

ideja do kete lindur ne kohe te skenderbeut (ose me mbrapa tij), prej shqiponjes ne flamur ose emblemes se familjes se kastrioteve. shqiponje(tar) = shqipetar.

ndersa emertimi Albanez eshte latin. te gjitha derivatet e tjera Alvanoi, Arber(esh), Arvanitas, Arnaut, etj, jane deformime ose shqiptime te se njejtes fjale, pra vijne nga e njejta origjine ajo latine. 

latinet (romaket si eksploratoret e civilizuar te vetem te europes) kane emeruar direkt ose indirekt shumicen e popujve te europes dhe ballkanit.  

 

mrroklla, ne jug te shqiperise, pleqte kane patur nje shprehje:c'me je veshur keshu si arberore!(kupto; je veshur keq), pasi me arberore nenkuptohej malesia e thelle e jugut

Sipas Gustav Meyer termi shqiptar-shqipoj vjen nga latinishtja  excipere  Ndersa sipas linguistit kroat Petar Skok vjen nga  Scipio ,Kryeqendra e Dardanise (Shkupi i sotem)

e pamundur qe fjala shqip te kete ardhur nga shkupi. 

mungon mekanizmi. 

po te kishin adoptuar vendbanimin si pikenisje, shqiptaret e sotshem do te vazhdonin te quheshin arber, ose dicka e perafert. 

shqiptar vjen, gati e sigurte, nga shqip-gjuha, aftesia per t'u marre vesh ne kete gjuhe te perbashket. 

ka shume mundesi qe edhe arberit i kane pas thene gjuhes shqip, mes vedit, dhe arberisht/epirotisht/maqedonisht/ ne raste kur i duhet ta shkruanin. 

 

 

Arber si emertim vendi, ose qyteti apo qyteterimi, eshte fashitur perpara se shqiptaret e kohes moderne, ta njihnin. keshtuqe nuk duket idiote ideja, qe prej shkupit, te kene dhe emertimin.

gjithashtu fjala Shqip ; Shqiptoj ; Shqiperoj, etj, mund te kete ardhur mbrapa asaj Shqipetar. siç vijne nga Dielli te gjitha fjalet e tjera, Drite ; Dite ; Dije ; Dituri ; Djeg,  etj, etj.

Tek ai forum jane te bindur qe emri shqiptar ka lidhje sceptrum,arma e Zeusit.

Pse i bini rrotull e rrotull me shpjegime etimologjike. Tani pothuaj eshte vertetuar qe te gjitha gjuhet e botes prejardhen nga shqipja, bile edhe shqiponja para se te krijohej ne zinxhirin e evolucionit egzistonte e konservuar si fjale "shqip" ne qiej platonike. "E para ishte fjala", dmth e para ishte fjala shqiponje, pastaj u krijua shpendi shqiponje (qe s'ka me asnje ne Shqiperi qe prej viteve 70-te, vetem te ballsamosura).

Meqe ngelet dite e nate duke bertit qe historia behet me dokumenta, atehere le ta thote ndonjeri (dmth mrroklla, mohikani i fundit i gjuhe-historise ne Peshk) se ku (ne ç'tekst) dhe kur u shkrua per here te pare fjala shqiptar. Se ç'ka nje mister rreth kesaj çeshtje kapitale. 

ne kohe te rilindasve do te jete shkruar fillimisht, por nuk e mendoj qe te jete krijuar ne ate kohe por me perpara (pas skenderbeut ndoshta), se ndryshe do te dihej krijimi dhe si, qysh e per çfare u be.

 

Une nuk kerkova mendimin tend, as te Ajshtajnit, Skenderbeut, Cabeit dhe shokut Enver, pyeta vetem per faktin:

"Kur eshte shkruar per here te pare dhe ne ç'tekst".

Se po qe per lloqe, hamendje dhe mendime (biles edhe ca tregime policore) per kete çeshtje yha sa kam degjuar!

mos merr kot. ne kete lemin e etimollogjise GJITHÇKA eshte hamendesim. vetem llogjika e shendoshe e ndan shapin nga sheqeri.

po se dite as kaq, ik mbushu. 

Se çfar di une ti nuk je ne gjendje ta dish, per me teper edhe ta kuptosh perderisa nuk kupton edhe ne kete rast, megjith perseritjet e mia te vazhdueshme, qe as qe dua t'ja di per etimologjine, por vetem e vetem per dokumentin.

Megjithate ti vazhdo me taten, sepse une jam ne gjendje te kuptoj se ti futesh ne muhabet vetem me qellim qe te tregosh supremacine tende monarkike.

nuk ka more dokument, e nuk ka jo vetem per fjalet tona, por as per te tjerat gjuhe te botes.

shkrimi ka lindur shume me pas te folures, kudo. keshtuqe nuk dihet me saktesi se nga vijne fjalet se cila eshte origjina e tyre e vertete. ngelet vetem te studiohen legjendat, mitet, etj, te gjetura tek gjuhet me te vjetra te shkruara. por edhe duhen deshifruar me pare, se nuk jane gjuhe te trasmetuara gojarisht, por shumica te vdekura, te harruara.

eshte si me gjet rastesisht ti, nje liber kinezçe pa e dit fare se çfare shkruhet dhe si shqiptohen fjalet e te fillosh e ti japesh dum. ti nxjerresh kuptimin librit.

per te mos thene qe dokumenti (edhe po te ta jap une ty) nuk do te te shpjegoje ndonje gje te madhe. psh fjalen PARIS e gjejme gjithandej te shkruar, por njeri nuk di te thote me SIGURI se çfare do te thote, se nga vjen, si ja dhe pse ja vune ketij qyteti. etj.

Jepi, vazhdo me legjenda. Ne kete muhabet, e perseris prape me deshperim si duke fol me te shurdhet, nuk me rref fare mor fare per origjinen e fjales shqip, dhe as per origjinen e fjaleve qe vijne te gjitha nga Big Bangu. Flas per shkrimin sepse akti i shkrimit eshte akt i civilizimit ne kuptimin se ja mundon te fiksoje gjerat fluide (fjala par ekselance fluide). Thene kjo ne pergjithsi, kurse ne rastin tone qe po diskutojme, akti i shkrimit te fjales shqipetar ka rendesi te jashtezakonshme si akt politik civil kombetar. Ketu fillon historia moderne me komb. Me pare pastaj eshte e pamundur te ndash kombi nga fene (ose endrra ne diell me Baba Tomor e sanskritisht), qe edhe identifikohen (lexohet edhe ne shkrim deri si situate komike, ne fakt tragjike), te paraqitura ne menyre false si mbivendosje e kombit mbi fe. Per te mos fol pastaj per gorllikun e zakonshem antifetar qe nuk po na ndahet si kolere kombetare, qe feja shkaterron kombin, e vuuu me video prifti dhe hoxhe, e vuuu ha deri ne mbytje hamburger me koka kola dhe patate te skuqme. 

falimnerit shum' per ket' mju.

s'e di si m'paska hik pa e lexu.  

beratsit shqiptaret e pare, simas cabejt?

interesant. mrrok, e ke nigju ate te osmon gazepit? s'po i vinte mbar si me e fillu fjalimin. u tha: si t'ju them une juve? t'ju them trima, trima s'ini. t'ju them puntor, puntor s'ini. atehere po u them: popull mistrec i beratit! smiley

hej. kjo sa per te vertetu qe nuk nxefemi per pune origjine. si tha ai kozaku te Doni i qete, kur po nigjonte nji e dy veshenskaja, veshenskaja. Ore, tha, po ate stanicen verovskaja e di njeri? se andej thone kemi dale te gjithe.

nuk merzitesh, e? smiley jo me mu ... smiley

 

beratsit shqiptaret e pare, simas cabejt?

 

o Berat çe pate fat,  thuaj..smiley

Kur Darwini tha se e kemi prejardhjen prej majmunit,prape hahej diqysh.Por ,me t'thane dikush se e ke prejardhjen prej Beratit,s'paska ma rand smiley

pse mo,  Berati eshte qyteterim i lashte 2400 vjecar...smiley

njoh nje çun nga Mitrovica ketu, e quajn Berat.  ky tashi ka nje kusheri qe e quajn Arsim.smiley
 

Po mer ,po.Edhe Mitrovica eshte qyteterim i lashte smiley

E ke degjuar ate amerikonçen "queers and steers"?Prandaj,nese ai mitrovicalia nuk ka brire,atehere... smiley

Sidoqofte djema, artikulli ishte interesant, veç do ishte mire te shoqerohej me harte respektive te thenieve. 

Ka dhjetra shpegime qe kemi lexuar per Albane , Arbane , Petrel etj etj .Te pelqyeshme , te pranushme ose me shume te Pakundershtueshme qe shpjegojne toponime vendesh e emertime Shekullore te tyre kuptohet me ndryshesat perkatesepa ndryshime rrenjesore te Kuptimit.

Shqiptar ....!

Shkeputuni pak nga te lexuarat dhe mendoni me koken tuaj .

Perse duhet emertuar nje i Tille kur nuk ka Krahine te emertuar te tille ?

Dhe kjo e lekund dhe e rezon lehtesisht  origjinen e "shqipetar " si dhe cdo Hipoteze te tille te pa cimentuar me dokument Historik te pakundershtueshem ! Deri atehere !

Ja nje shpjegim interesant dhe pothuaj i pakundershtueshem .Njerez qe leviznin ( baritore ) dhe qe benin tregeti ne Kala , sepse atje kontrollohej tregetia dhe vileshin Taksat nga Zoteruesit ose Zotrite Klase . Nje gjuhe qe fshihte komunikimin nga "kontrolloret " ose qytetaret e "ndergjegjshem "  ishte varianti Shqip ...Dhe sot ne Kruje mund ta gjesh 

A Ha Shqip ? ...pra fsheh marveshjen smiley

Ky eshte nje shpjegim Origjinal nga shefi i Katedres se Universitetit te Elbasanit ( Ish Institutit te Larte ) deges Histori -Gjeografi profesori nderuar Graceni ! Me i bindshmi ! 

Pastaj nga keta qe nxjerrin driten nga dielli ,  dhe Shqipetarin nga Shqiperia , Zeusin nga spectrat e Ze i fuqishem ne shqip  ....as kane per te mbaruar ndonjehere  smiley

po vete fjala SHQIP, nga mendon ti se vjen ose si shpjegohet, çfare do me thene ? çfare mendon ai elbasanlliu ?

a eshte fjale shqiptare apo huazim ose keqshqiptim i ndonje tjetre rrotull ? siç perdorim dhe sot plot fjale te huaja per te dukur te zgjuar, kemi perdorur gjithekohes te tilla. shume nga keto fjale nga perdorimi masiv (fjale e huaj kjo po ashtu, ne shqip ben I SHPESHTE,  i TEPERT, etj) zevendesuan fjalet origjinale te cilat u zhduken pa nam dhe nishan. 

Shqiponje, Skifter si fjale nga vijne ?

Ja nje shpjegim interesant dhe pothuaj i pakundershtueshem .Njerez qe leviznin ( baritore ) dhe qe benin tregeti ne Kala , sepse atje kontrollohej tregetia dhe vileshin Taksat nga Zoteruesit ose Zotrite Klase . Nje gjuhe qe fshihte komunikimin nga "kontrolloret " ose qytetaret e "ndergjegjshem " ishte varianti Shqip ...Dhe sot ne Kruje mund ta gjesh

A Ha Shqip ? ...pra fsheh marveshjen [smiley]

Ky eshte nje shpjegim Origjinal nga shefi i Katedres se Universitetit te Elbasanit ( Ish Institutit te Larte ) deges Histori -Gjeografi profesori nderuar Graceni ! Me i bindshmi !

 

Si ishte ky shpjegimi dhe njehere?

 

Pastaj nga keta qe nxjerrin driten nga dielli ,

 

Pse ka dale tashme, qe drita nuk buron nga dielli? Interesante.

 

e kishte kunj per mu ate rresht. 

njeri me halle, si te shumtet, nuk duhet kap pas çdo fjale qe leshon. por vetem tek esencialja, kur sjell ndonje shembull te vertete siç ishte rasti qe dha me ate profin nga elbasani.

o kryesia po pse more i fshini postet edhe kur llafosemi per gjuhen e jo per politike apo gjera private ? 

Perner e per Ideal te Partise , nuk e kisha me ty  Profilo . Te du Fort dhe nuk me prish Pune , jo vetem mua , por as Shqipes , ashtu si dhe une ,   sepse nuk je "pertej se pertejmeve " smiley  Mund te kembesh te mos biesh dakort ,mund te tallesh ,mund te suportosh apo jo , por ne fund te fundit nuk mbron deri ne Fund Gomarlleqe si ne te"ndrojtur "  si ky i te " pertejmeve  " me te verteta te ameshuara smiley Ti e di qe une vdes per Megallomane dhe Batutaxhi Dylekesh  Katuni , , duhet ta kishe dalluar qe shembulli Jot ishte nje Inerci , i themi ne ne fshat tene smiley

Jo ! interesant e ka Roskau . Interesante eshte qe te curufjaksur te kategorise tende ,merren me spektrat e Zeusit . Ndersa varianti jot , tani ka marre te drejten e Qytetarise Dumre = Duam Re , mbetet akoma nje fije shprese qe askush te mos tallet te pakten me Popullin tim nga lloi i te "pertejmes " me spektra !

Dhe qe nje ftese e vogel e se "pertejmeve"  te tua qe do cudisin Boten , per te te dhene te kuptosh se ke  koke mbi supe smiley

Qe nje adresim tek  nje Individ Shqiptar jo nga ata qe dine Shqip , dhe kjo te jepte te drejten ti adresoheshe me te "pertejmet " e te "pertejmeve " me dhe pa Spektrus te Zeusve , atij bashkemoshatarit tend qe adreson se  " e njof mire ,mer Jahu " !

Dhe jepi nje tani "shokeni , e lexuat ! Ofenoi Bashkimin Sovjetik a i qivja Udhet " smiley

Dhe cili na qenkesh varianti im, te lutem citoje?

Me qe ka nje "te lutem " dmth qe kerkon te bisedosh .Ok .

Varianti jot eshte me poshte dhe me te do them si e mendoj , ndersa referenca Jote qe eshte dhe preferenca Jote  vjen nga  nga nje Palo llafazan admin i asaj reference te atij blogu , qe shet Pordhe me dije se "komunistet e shpifur " ...pra dava Langaraqesh Politike te kurverise se mendimit te Kohes , qe jepet si argument kryekeput Injorantesh qe nuk sherbejne per asgje , per njemije e nje arsy , por per te vetmen se ishin ATA "komunistet " te vetmit qe argumentuan Shkencerisht qe ky ham -hums mund te flase SOT Shqip

 Dhe varianti Juaj ( jo nderhyrjet) Qe te kesh variantete e "Deus Exmachina " ose te papritures Hyjnore askush nuk te pengon te Fantazosh .Por qe ta paraqitesh si argument me te "ndrojturen " NDOSHTA eshte nje currufjaksje per biseda prane zjarrit me fshatare Kooperativiste jo KETU , aq me teper per ta mbuluar Ndoshtan me referenca Fetare . E para dhe e Fundit qe ta besh duhet te na sqarosh se cfare Feje Kishte ajo Krahine , Teritor , Popullsi qe mbarti termin Shqiptar .Me pas hajde ,por kujdes ....! qe te mbijetoje per ate Kohe qe flet,  perseri duhet te argumentosh se nga Kush Rezikohej Kjo Fe qe i shuante emrin Arbani dhe si Luftuan ata ( betejat , Luftrat e  popullsise ,krahines)  ,etj qe e mbajten ,Ruajten Arbani ! 

Shqip vjen nga shqipetar apo shqipetar vjen nga shqip se su morr vesh. Po vet fjala shqip vjen nga shqiponja simbol e gjergj kasyriotit?

ne shkolle na kane mesuar qe fjala alban, arban, arber, albanopolis e ka rrenjen te fshati arbane prane tiranes. (Aty ky bllokqenat fituan 60% te votave ne qershor). Kurse po ne shkolle na kane mesuar qe fjala Tirane vjen nga nje plake qe thurte cirjane te xhamia. Kavaje e shijak jane te paqarta. 

aty mund ta kete rrenjen me vertet, se nje grek (Ptolemeu) e ka shkruar i pari ne librin e tij me te vjeter (ne shekullin e II era jone) se te tjeret (ne fakt edhe nje romak po ne shekulli  e dyte na permend, ndersa te njohur boterisht na beri nje francez kur u shpall Mbret i Siçilise dhe Albanisee bile dhe Jeruzalemit nga 1200-ta), mbetet dhe burimi i vetem si me thene.

puna eshte emertimi eshte shqiptar apo i huaj, siç ndodhen dhe sot plot te tjere ne shqiperi (çorovode, etj). 

Alba i thonin te bardhes, agimit, dites, latinet. dhe nga vete fjala nuk duket si fjale shqipe. pra atij fshatit a qytetit a fisit, mund t'ja kene vene kete emertim romaket qe e kane pushtuar ilirine, dmth bregun e detit nga ndodhemi ne, qe ne kohe te qepes. pra shume heret. 

ose romaket e kane keq-interpretuar, keq-kuptuar, psh nje fjale vendase, si me thene ARBËR(ËS) (argjendar) ne ALBA. po kete hajd e gjeje me pas. se ai greku qe e shkroi i pari ne liber te tij, kete emrtim, nuk besoj se e morri nga ne, por nga latinet me te cilet kishin marrje-dhenie tregtare te vazhdueshme.

Emri shqiptar, u shfaq shume papritur dhe per cudi, nuk u refuzua si shume-perfaqsues. Kjo do te thote, qe ai ka qene me i hershem, duke u nxjerre nga "arkivi" i kujteses historike, ndoshta me qellimin e vetem, per te perfaqsuar gjithe ata njerez, me origjine te njejte, qe fete e ndryshme ja u kishin nderruar identitetin.

sot spelialistet e huaj mendojne se lidhet me gjuhen. ngaqe neve si popull, me shume fe, dialekte, e te tjera doke, vetem gjuhen kishim tipar kryesor bashkimi. 

ata mendojne pra se SHQIPTOJ = SHQIPTAR, ose si me thene me ata qe shqiptoj, qe mund te merrem vesh mire, qe jane te mite. me duket se dhe Deutsch (dojç) ka te njejtin kuptim tek gjermanet. 

ps: shqiptoj vjen nga shqise

Mendoj qe ndoshta kjo teze eshte gabim, sepse te gjithe popujt, ne te gjithe gjuhet, merren shume mire vesh me njeri-tjetrin. 

ashtu me duket dhe mu, por spelisteve te huaj (per momentin) nuk ja u hedh dot kollaj studimet. 

Ah keta specialistet e huaj... a nuk te duken pak intuitiv?

Teksti i mësipër i K. Frashërit nuk na tregon "si u krijua emri etnik i shqiptarëve" por si ai u zhvillua dhe u përhap më tej.

Sa për njohuri:

gjatë shek. VII – VIII të e. sonë, me lulëzimin e kulturës së hershme mesjetare shqiptare dhe më vonë, popullsia vendase u bë gjithnjë e më e rëndësishme. Ajo ruajti emrin e lashtë të cilin ia dha gjithë krahinës Arbanon, Arbëri. Ky emër i një territori të kufizuar, përafërsisht i viseve midis Durrësit, Ohrit e Dibrës, treva që kishin të njëjtat karakteristika me banorët e Arbanonit, duke përfshirë këtu Prevalinë, Epirin e Ri, Epirin e Vjetër dhe Dardaninë. Duke u nisur nga një territor i ngushtë, emri arbër dhe Arbëri erdhi duke u zgjeruar deri sa u bë i përgjithshëm. Ky përgjithësim u favorizua nga faktorë konvergues, ekonomik, kulturor, gjuhësor dhe etnik, të cilët ishin të njëjtë për tërë popullsinë e provincave që përmendëm dhe që rrjedhimisht morën të njëjtin emër Arbëri
(Citimi është i M. Korkutit, i cili në mbështetje thërret gjuhëtarë si Eqrem ÇABEJ (Studime etimologjike, II, III) apo Shaban DEMIRAJ (Gjuha shqipe dhe historia e saj) Për më tepër, shih : Muzafer KORKUTI –Parailiret - Iliret – Arberit, Bot. Toena, Tiranë, 2003.)

Sa fatlum duket skenari i mësipërm - besnik i logjikës së ilirologjisë - që arrin të shkrijë në një të vetme rrënjën ilire, kulturën e Komanit dhe arbërit – me emëruesit e përbashkët territorialë, etnikë, gjuhësorë dhe kulturorë, po aq problematik paraqitet ai përballë murit të kohës. Tashmë, ai i famshmi hiatus kronologjik prej gati pesë shekujsh – nga « Historia Ekleziastike » e Evagrius-it deri në « Aleksiadën » e Ana Komnenës – çiftohet me një hark tjetër kohor po aq të gjerë – nga kqyrja për herë të parë e albanëve deri në “zhdukjen” e ilirëve (Shekulli i VItë). Ajo çka tërheq vëmendjen dhe që hedh një hije dyshimi mbi të është pikërisht kontrasti flagrant, ajo kontradiktë mes këmbënguljes fenomenale popullore për të ruajtur dhe transmetuar vetëemërimin si edhe vetëdijen e lashtë etnike albane nga njëra anë – përballë trysnisë së mjedisit latino-grek dhe kaosit rrethues barbar, dhe paaftësisë së saj shekullore për të krijuar struktura vetëdrejtuese dhe vetëqeverisëse, qoftë edhe për t‘u afirmuar në rrafshin lokal nga ana tjetër – veçanërisht në ato kushtet e një pranie të dobësuar të pushtetit bizantin si edhe të mungesës së dyndjeve të reja të popujve.

dhe paaftësisë së saj shekullore për të krijuar struktura vetëdrejtuese dhe vetëqeverisëse, qoftë edhe për t‘u afirmuar në rrafshin lokal nga ana tjetër

kjo eshte karakteristike e perbahsket e popujve me te vjeter, qe nuk e kane problem mos organizimin sepse, jane te pa asimilueshem, kane dhene prova historike.

shembujt jane te shumte. çifutet, basket, etj. qe asnjehere nuk kane pasur shtete, bile as nevoje per to, per te mbijetuar. 

Kjo pjesa siper nga JU xixa , vetem paragrafi i Fillimit , eshte Thelbi per te perjashtuar shume Urra - Patriote nga kjo Fushe .

Ne se do te ekzistonte nje dokument qe Personalitete Historike Kufitare te njohur Historikisht Mbreter , Duke apo cfaredo titulli ti drejtohej dikujt si "SHQIPTAR " ( motivi eshte objekt tjeter studimi ) kjo do te ishte fillesa e mbare per te argumentuar Shqiptarin dhe Shqiperine !!!!!!

Kemi nje te thene prej arberesheve te Italise qe dihet perafersisht kur jane shperngul Ketej e vendosur Andej ose Labshe "ben tutje "  Nje thenie Italiane 

" kalon SHIFTARI , Kalon Uku .Vrit SHIFTARIN , ler Ukun "

Pra qenia e nje indidualiteti te emertuar Shiftar ne ato krahina , te jep te kuptosh se dikush i perafert me gjuhen qe Fliste eshte emertuar Shiftar !!!!! Dhe gjetja e mbartja e nje emertimi Shqiptar qe rrjedh prej nje nendialekti qe fliste nje grup Popullsie Karakteristik i atyre Trevave e i misheruar edhe sot ne Krahinen e KRUJES del si  " A ha Shqip " ? .Kjo mund te jete nje piknisje qe u shfaq edhe nder Arberesh te emigruar me emertimin Shiftar ..Dhe ketu me cdo KUSHT nga JU qe merreni me kete Pune duhet Ndare Shqip me Arber .Te flasesh nje Gjuhe dhe te emertohesh me vone sipas saj duke Ndryshuar Arber , eshte nje Fushe e gjere Studimi ! 

Une nuk jam studius Gjuhe po me vjen keq kur lexoj Romantizma si te Profilit me emra Shqiponje etj  qe nuk ka tallje me te madhe si Popull ne kete Fushe ! Te pakten te bijen nje Fakt Bizantin te nje te Tmershmi qe Pushtoi fqinjet me Shqiponja ne duar dhe ketij fisi te mebtur ju vu  emri Shqiptar smiley

Dhe mendoj ne ate trinitetin Mahnites smiley asnjehere nuk kemi per tu mahnite ne se nuk pasqyroni te DOKUMENTUAR veprimtarite ekonomike .Respekt per qartesine e artikullit te prof Frasherit !

tesh Juda e ka mbiemrin iscariota,aman mos na e nxirrni fis me Skenderbeun...e shumta me hamzain

Me duket se Serbet jane te vetmit qe na njesojne me dicka te ngjashme me fjalen shqiptare. 

Serbet kur duan ti fyjene shqiptaret e Kosoves u thone "Shiftar"

 

 

Dhe shqiptaret e Kosoves ofendohen...

shume

ironike!

Para naj 4-5 vjeteve (kur nuk ja kisha idene se ca o "shiftari") shkoj ne Budva me 2 miq te mi qe kishin ardh nga NY. Njeri prej tyre kish sjelle me vete nje Camaro bardhe ku mu perpara i kish ngjitur nje shkabe dy krenare. U nisem pa e dite asnjoni se si shkohet ne Budva. Duhet te kemi ndalu nja 3-4 here ne Mal te Zi per per te pyt per rrugen ne Budva. Sa here qe ndalojshim une ndigjojsha qe malazest flisnin me njoni tjetrin dhe thojshin "shiftari", mu me dukej sikur flisnin shqip dhe duke i zgjat doren me ate buzqeshjen time vrastare smiley i pytsha do you speak albanian? Nuk i ngrete syte nga toka malazezi me e vra!!! 

Me ne fund ne aeroportin e Fiumicinos, ne pjesen me periferike nga ku nisen avionet per Tirane smiley, kishin vene nje kafene dhe per here te pare pashe qe nga po i njejti sektor niseshin avionet per Egjipt dhe Beograd. Ishte nje moment paqeje mes popujve, kur te gjithe ndanin te njejten salle pritjeje dhe radhe ndenjesesh smiley

Dhe te njejtat banjo per te lare kembet ne lavaman dhe tymos cigare ne qenef me breket tek gjunjet. Brrrrrrrr!

E dime PF qe per ty shqiptaret do te kene arritur shkallen e qyteterimit kur te vi dita qe te ndajne te njejtin terminal me Athinen! Por do vi dhe ajo dite hic mos ki merak!

smiley Leje se kam ca kujtime nga ai terminali i Athines... Personalisht bej te pamunduren qe ndalesen europiane ta kem o ne Vjene o ne Londer. Mor po dhe Ljubjanes nuk i bej naze, vec Itali dhe Athine jo!

Banja s'ka aty smiley, shyqyr edhe ate kafenene, se gjer dje vetem makina te jepte nje shishe uje ne ate zone. Si karantine ngjante dhe ngjan akoma: zona me e shemtuar e atij aeroporti!

Kane qene, more si nuk kane qene. Ne te djathte te shesh pushimit ku jane karriget. Bile heren e fundit qe isha aty (para nja dy vjetesh0 ishin me kompensata si pune rikonstruksioni. Sa per e shemtuar, si zorre qorre ishte!

Hem, banjat e fundit aty jane para se te zbresesh shkallet, ne te majte. Nuk di te kete banje te salla e pritjes, po mbase gabohem. Edhe episodi komik kete here ishte nje egjiptian me kalamajte qe sec porositi te kafeneja, numeroi parate, s'i dilnin, edhe i tha banakierit: lere fare! Iku egjiptiani, ia hyri italiani me te shara, me rrenje e me dege. 

Finesterre ka pas qene nji restorant/club/bar serb ne East 4 street midis avenuse se dyte dhe te pare. Kerrciste muzika house me nuanca ballkanike qe i lute zotin. Muzika, muzike, droga, drog, e qefi qef deri ne 6 te mjesit. Serb, shqiptare, kroat, boshnjak si vllezer. Te dhjefsha "bashkim-vllazerimin" e Titos, vllazen e kalu vllazenve. Kerrcisshin barcaletat me serb e shqiptare dhe asnjonit nuk i mbeste hatri. Mu kujtu nji barcalate qe tregote nji serb per shqiptaret. Paranteze: shqiptaret gjate Jugosllavise jan njofte si akullore beresit me te mire te Jugosllavise dhe pothujse kan pas monopol ne ket biznes. Nejse, tregote serbi, ishte beteja e Fushkosoves ne 1389 kundra turqeve. Lufte qe nga mjesi deri ne darke. Kur fillon dhe bie muzgu dhe bashk me te fillon dhe bie dhe intensiteti i luftes, i thot shqiptari shqiptarit "a filojme"? "Fillojme" ja kthen shqiptari dhe qe te dy njezeri "akullore, akullore".

U se harrova te vetmet vende qe mbajne Konjak Skenderbeu ne Manhattan kan qene ky vendi qe po them dhe nje tjeter qe quhet "Employees Only" ne Hudson street. Te dy vendet me pronare serb, ec e merre vesh!  

Normal, veset bashkojne me mire se virtytet smiley.

E kam treguar ate barcaleten, kur ne Rome u takuan nje greke, nje shqiptare dhe nje serbe dhe secila thoshte qe Skenderbeu ish i tyri? 

Une nuk e kam lexu ket barcalete

Po ja kshu: cupa nga Serbia thoshte Skenderbeu eshte yni se ne kemi edhe nje rruge me emrin e tij. Kurse me ne fund, cupa nga Greqia, tha qe Skenderbeu qenkesh si puna e kafese, qe te gjithe i monopolizojne prejardhjen. Aty, une (qe isha personazhi i trete i barcaletes), u thashe: a marrim nje birre, se po japim shfaqje para pepinove (ne si ballkanas, me nje llaf). Edhe vec kur te shihje si u be Ballkani sa hap e mbyll syte si nje trup i vetem. Tashti po e ndjej veten mu si Pjeri smiley.

Ron i dashur .Edhe ne u themi Serbeve dy variante Serpente dhe Servi ,dhe i argumentojme me vetite e tyre . Po kjo nuk ka te beje me Ofendimin . Ka te beje me origjinen . A kemi ne mundesi te zbulojne origjinen e Shiftar ( nje variant i luftetarit te kohes ) teper i Eger deri ne krahasim me UKUN ?

Dhe a mund te nisemi nga kjo per te vertetuar se perse jane sjelle kaq ashper ndaj tij me keq se

"Ne Kartagjene .Ta djegim  shkaterrojme , te mos lenme Gur mbi Gur .Ta kripezojme " smiley

Po druaj se do bijem ne shprehjen e Enverit "Populli yne e ka care Rrugen e Historise me shpate ne Dore " smiley Vetem per kete duan te prishin basore;iefin e Muzeut jo me te argumentojne smiley qe dhe ai e ka marre nga pefundimet  me te vertetuara shkencore se Cfare Perfaqesojme NE !

po edhe shqiptaret ama, kur duan ti fyejne serbet u thone  ''shkja'',  ''shkije''.

"Ajo çka tërheq vëmendjen dhe që hedh një hije dyshimi mbi të është pikërisht kontrasti flagrant, ajo kontradiktë mes këmbënguljes fenomenale popullore për të ruajtur dhe transmetuar vetëemërimin si edhe vetëdijen e lashtë etnike albane nga njëra anë – përballë trysnisë së mjedisit latino-grek dhe kaosit rrethues barbar, dhe paaftësisë së saj shekullore për të krijuar struktura vetëdrejtuese dhe vetëqeverisëse, qoftë edhe për t‘u afirmuar në rrafshin lokal nga ana tjetër – veçanërisht në ato kushtet e një pranie të dobësuar të pushtetit bizantin si edhe të mungesës së dyndjeve të reja të popujve"

Lexoje shtojzovalle dhe une po ta them me perpara mejtimin  e mendjes sime .Perjashtoj emrin e atij qe ka TJERR kete paragraf . Jane pikerisht ajo kategoria e kohes sone qe cilesoheshin "Kam bere nje Material " smiley 

Shprehje te tilla jane Vellua me Klasike qe nuk te shpien ne asnje RRUGE per te zbuluar Historikisht nje te vertete te perafert , pa le me te Dokumentuar ! Dhe si duket kesaj kategorie i shtohen dhe Presidente e sotem smiley qe mendojne se sa me shume te Tjerresh Llafin je me shkencor ne fantashkence .Ketu ne PPU i themi Lesh per Xhibin !

Tani puna e shkrimit shqip. Ja te marrim pak ne konsiderate fqinjet.

- Greket e vjeter, gjuha greke e dokumentuar qe eshte shkruajtur qe ne antikitet. Mjafton te marrim per shembull Iliaden dhe Odisene te shkruara me germat greqisht, akoma edhe sot e kesaj dite jane perla te letersise boterore.

- Shkojme pak me tej Latinet, ne ate qe sot njihen si Gadishulli Apenin, Italia e sotme. Edhe latinet e shkruanin gjuhen e tyre me germat latine, qe sot e disa mijera vjet perdoren nga pothuajse e gjithe Europa. Pervec te tjerave i dhane botes te drejten romake, qe perben thelbin e cdo kontrate te shkruar qe perdorim sot.

- Le te hidhemi nga krahu tjeter. Serbet, te ardhur ne Gadishullin Ballkanik andej nga shekulli i 4-t. Edhe keta e kane te dokumentuar shkrimin e gjuhes se tyre mer germat cirilike.

Po keta arnavutet kaq te zgjuar edhe te mencur te kene qene sa te mos kene patur nevoje t'a shkruajne gjuhen e tyre??? Mbase, sepse me se fundi, aty nga fillimi i shekullit te 20 (viti 1908 Kongresi i Manastirit), u kujtuan t'a njehsonin alfabetin e gjuhes me germat latine. Mund te kishin perdorur ato arabe ose turke, por ce do se edhe vete turqit i thirren radakes dhe vune ne perdorim germat latine. T'ja dine me nder Ataturkut. Ose ndoshta arnavutet nuk kishin ndonje dituri te madhe qe t'jua linin te shkruar te tjeter qe te ndricoheshin edhe te tjeret.

 Edhe rumunet e kane shkruar gjuhen e tyre per here te pare ne vitet 1500 ad, edhe lituanezet po ne ato kohe , dhe cfare del prej ketej , qe greket dhe serbet, jane me te zhvilluar se keta? 

Edhe egjyptianet e kane shkruar gjuhen e tyre para grekerve, edhe fenikasit , bile keta iu mesuan shkrim e kendim grekerve, por cfare  del prej ketej, qe keta jane me te zhvilluar se greket?

ps- sllavet kane vend kembe ne Ballkan per here te pare ne fund shek. VI, ne shek IV komandonin gotet.

Zhvillimet historike nuk jane lineare dhe keto arsyetime nuk cojne asgjekundi. Sa per greket , historine e tyre te lashte ua mesoi Europa se ata vete nuk mbanin mend asgje. Te mos qe Ludvigu II shanset ishin te gjitha qe ne Greqi te flitej arvanishtja.

Nuk eshte te themi qe Shqiperia ka qene qendra e botes po edhe ky qejf i madh te nxish gjithcka s'ka bythe te rrije.

Ky me siper eshte nje mendim i shkeputur nga Teza Shkencore e pranuar Boterisht ! 

"Kur informacioni u trasmetua nga Gojor ( vjersha ,poema , legjenda histori etj ) ne ate shtypshkrimor , shoqeria kaloi ne nje Faze tjeter te njohjes se te vertetes qe eshte Baza e studimeve sot " Dhe doemos kjo te shpie  nje qorrsokak nisur nga keto qe ke shkruajtur me siper  Nuk niset njeri nga Gjuha sepse ka nje studim te Pa kundershtueshem se si nga Germa e Pare ( tiger- eufrat deri sa te zbulohet dicka tjeter ) u shndruan ne 6400 gjuhe te shkruara e te folura SOT . Dhe sipas kesaj tuajes me Lart na del se kemi vetem Tre Popuj ne Europe ..Latin  Greke dhe Serbe !!!! ????

Problemi ketu eshte me i Qarte . Nga rrjedh emri Shqiptar ! Pra shume thjesht .Nje gjuhe  e krijuar si gjithe Gjuhet e Botes , por qe shpreh nje raport ne nje kohe te caktuar per emertimin e nje Popullsie .

Dhe na sill nje Dokument qe verteton qe gjuha Greke e shkruar qe ne antikitet , Homerike ose paraHomerike eshte Ajo SOT !

 

 `Albania` e Kaukazit ka te njeten emer Albania, njesoj si ne!  Pse kjo ngjashmeri  me ngjithse nuk kemi as gje te perbashket si popull ose histori ?

Ne i japim shpjegim preardhjes se emrit Albania nga albanoi ect.. por keta Kaukazet jo !! smiley nuk ka nje shpjegim te qart ky emer per Kaukazianet! smiley

Ne kohen e turqeve, ndoshta ne keme perdorur "shqiptar" duke u nis nga simboli i shqiponjes ndersa  turqit per te na dalluar,  na quanin arnaut!!  kurse kaukazianet arran!smiley

albani i thonin dhe skocise bile ka dhe nje shtet te amerikes mos gaboj. kur shef tek ajo harta qe romaket jane fare prane, te behet akoma me e qarte qe Alba/nia eshte emertim qe e kemi nga ata. 

dhe qe ata, ja kane vene shume vendeve, te gjithe atyre popujve qe ndoshta u dukeshin me te bardhe se te tjeret rrotull tyre, ose me ne lindje, me nga drita, etj, etj. shpjegimet mund te jene te shumta.

ps: fjala/emri PERENDI a e di nga vjen ?

Ka disa zona Albania neper bote dhe emri Albania eshte latinizim i emrave te zonave nga romaket..Te permend zonen Skoceze, Albania....

Ne fakt Albania e Kaukazit, emri ne gjuhen vendase(parthiane) eshte Arran-Ardhan

Cdo te thote ne latinisht ALBANIA? 

LINDJE (nga lind dielli, nga vjen agimi ose drita)

Alba perkthehet e bardhe por besoj se ka lidhje me teper me fiset Albanoi zanafilla, megjithate termi Albania eshte perdorur shume vone nderkohe qe romaket e quanin zonen Illiricum

Ptolemy e permend qytetin Albanopolis por nuk e specifikon kombesine e ketyre fiseve dhe ka lene hapesire per shume hipoteza..Nje nga hipotezat eshte qe banoret e Albanopolit ishin kolone etruske te ardhur nga Alba Longa (Kryeqendra e Etrurise) dhe vendasit u quajten Albanians per ate shkak.

illiret jane me te vjeter si popuj se romaket. keshtuqe nuk kish se pse mos t'i quanin ilire. iliret njiheshin qe prej grekerve qe ishin civilizuar shume me heret se romaket (latinet). 

si dhe ne kohe te Ptolemeut, termi Kombesi nuk ekzistonte. ne asnje liber te vjeter nuk permendet se greket ishin Helene ose e mbanin veten per te tille (Qytet shtetet mbizoteronin). kete lloj njohje greket ja vune vetes per qellim Bashkimi (nacionalist) ne nje shtet, pra ishte me teper nisme nacionaliste sesa realitet historik. 

turku otoman, greqise i vuri emrin RUMELI (ROME) dmth i njohu si pjese e perandorise romake (te lindjes). te ishte se greket ne ate kohe, vetnjiheshin si Hellene, edhe turku do t'i njihte si te tille dhe jo si romake. pra po ashtu siç roma njohu ilirine si te tille, pra nje te dhene e qene, nje realitet i dhene, i vulosur, i vertetuar.

si dhe sa i perket faktit asaj legjendes Alba e romes me Albanopolin (Zgerdhesin e sotem), po te ishte e njohur ne ate kohe, Ptolemeu patjeter do ta permendte (se do t'ja kish kap veshi) dhe sot do te ishte fakt i kryer, e jo hipoteze.

ps: fjala/emri PERENDI a e di nga vjen ?

Jo.

PERENDIM , roma qyteti fetar, ose i zotit te njeriut europian, a nuk eshte ne perendim tonin ? 

   'perendi ' , qe ne thelb eshte 'sundimtar, mbret' vjen nga latinishtja 'imperantem'. Pranohet pa diskutim nga gjithe gjuhetaret .

perendi i thone ZOTIT dhe jo perandorit, e para. 

e dyta lidhja behet se roma parpara se tu bente qytet i zotit (pra te shnderrohej ne vatikan, ishte dhe perandori. 

pra Perandori = Perendi = Perendim.

po termi LINDJE a e di se nga vjen ?

Perandori ishte Zot...Te permend ketu themeluesin e krishterimit, Kostandinin e Madh i cili u vetequajt i biri i Zotit

sakte .

 

biri i zotit e quante veten dhe napoloni, edhe nene tereza e quante veten te martuar me zotin (gruaja e Jezusit). puna nuk eshte si e quante veten nje njeri, po per çfare te tjeret e mbanin kete. 

perandore ka pasur shume me parpara sesa Konstandinit. 

sipas D'Angely fjala IMPERATOR vjen nga Pret. ai qe M/PRET (nga bile vjen dhe fjala shqipe MBRET), ai qe n/dan qe merr vendimet, qe komandon.

fjalori etimollogjik latin e jep si ai qe komandon.   

Po , perendi(perandor) dhe mbret vijne nga e njejta fjale latine, por nga rasa te ndryshme te se njejtes fjale.Po nuk e kam pare gjekundi te shpjeguar me hollesi dhe nuk di ta interpretoj me qarte.

Para Konstandinit ka pasur shume perandore vertete por ai ishte qe legalizoi fene ( e krishtere) ne koncilin e Nikese ,325 ad, te cilin e drejtoi bile ai vete dhe jo ndonje peshkop. Aty ai i atribuoi vetes pushtetin e dyfishte, mbret dhe zot. Nga ortodokset bizantine e moren edhe osmanet ku mbreti ishte edhe sulltan edhe kalif, figura me e larte fetare.

D'Angely eshte i lezetshem, gjithe fantazi, por parashkencor; ai thote po nuk provon, nuk ben shkence.

po PERENDIM ? ishte pyetja iniciale (I NISUR fjale shqipe kjo apo huazim ?). 

konstandinopoja, nga ku ti mendon se lindi fjala Perandor, dhe Perendi, nuk eshte gje ne perendimin tone. apo eshte rastesi dhe pa lidhje ?

 

 shiko , se nuk jam as i zanatit, as i kam gjithe librat e as i mbaj mend, por per :

perendim(perendon dielli)- po them sipas mendjes time .

Mund te jete nje kalk nga greqishtja, dmth shprehje e greqishtes e perkthyer ne shqip ,ose nje shprehje shqip e ndertuar sipas modelit grek.  Ne gjuhet ballkanike jane te shpeshta.Keta variant e kam pare por se mbaj mend se prej kujt.

Por , dhe kjo eshte thjesht e imja , mund te jete nje reminishence paganizmi, ne kuptimin qe dielli tek paganet ishte perendi dhe sic ka ndodhur shpesh marre nga te krishteret. Pra 'perendon dielli=perendon zoti', te themi 'iken zoti te fleje', pastaj me kohe shprehja eshte ekonomizuar ne 'perendon' duke nenkuptuar , pastaj me kohe merr edhe kuptime metaforike psh : ajo perendoi syte.Fjalet keshtu jane , gjate jetes se tyre ndryshojne, zgjerohen ne kuptime ose edhe humbasin fare.

 

 

Profili, duhet marre kuptimi i fjales ne kohen e huazimit jo kuptimi i sotem.

Art e ka shpjeguar drejt, Konstandini i Madh ishte sundimtari dhe i derguari i zotit, qe con ne kuptimin e dyfishte, apo metaforik.

Lindje : vjen prej 'lej,le" , dmth 'lindje' eshte nje zhvillim i mevonshem me hundorizim (li-n-dje). Shumica dermuese e etimologeve e pranojne si fjale te fondit indoeuropian, dmth fjale e lashte e vete shqipes. Kuptimi eshte ai qe i japin sot ' to be born', te dale.

si mund ta quash te ngajshme LIND dhe LEJ dhe jo ate SHQIPE dhe SHQYPE ?

Gjuhesia eshte shkence, ka ligje qe jane studjuar e njihen.

psh nje rast tjeter per analogji :  ve- vendos

 

nuk e kuptova shembullin tend. ti i quan te ndryshme apo te aferta fjalet  ve-vendos ?

 

e njejta fjale pra , por bazikja eshte 've' , kurse 'vendos' e prejardhur prej saj me hundorezim 

po ve/ja, veza e pules a ka lidhje ?

Se c'kuptim ka Albania ne Kaukaz eshte pune e tyre, jo e jona. Sic shkruan Profil dhe Art , 'albania' ka ne te gjithe boten ( bile edhe ne Lacio) po kjo nuk do te thote se kane ndonje lidhje njera me tjetren doemos.Psh piramida ka edhe ne Egjypt, edhe tek majat ne Meksike po nuk thote njeri se kane lidhje syresh,jane te pavarura. Njerezit ne thelb mendojne ne menyre te ngjashme se jane  e njejta specie kudo qofshin. Nese fjala indoeuropiane ka kuptimin 'e bardhe' , sic pretendohet, atehere vendet malore te mbuluara me bore te bardhe pritet te emertoheshin ne menyre te ngjashme ne lashtesi.

Por ne kemi nje te dhene te shek II ad nga Ptolemeu per nje qytet 'Albanopolis' ( qe mund te jete sot fshati Ngerdhesh prane Krujes) dhe pastaj po ne kete zone kemi 'arbanet, arbania' ne mesjete dhe prandaj behet nje lidhje midis lashtesise dhe mesjetes , qe e kane pranuar shume e shume autore te huaj.Ka edhe qe e kundershtojne por argumenti i tyre i vetem eshte negativiteti, dmth u duket e pabesueshme. Po pse eshte cudi qe nje krahine te ruaje emrin e vet klasik nga shek II deri ne shek XI? Pse psh emrat e Vlores,Apollonise , Durresit , Lezhes , Shkodres , Ulqinit,etj qe permenden me heret akoma , qe para eres se re ,nuk vihen ne dyshim? Logjika historike duhet te jete e njejte apo jo.

Psh N .Hammond, nje grekofil i deklaruar dhe historian i lashtesise me fame, qe ka qene edhe ne shqiperi ne vitet '30 , po edhe ne kuvendet albanologjike te kohes se komunizmit thote qarte fare :  "The conclusion that 'Albanians' lived there continuously from the second century to the thirteenth century becomes, I think, unavoidable ".

Ose P.& B.Cabanes qe thone se : "..kjo popullatë e Mesjetës së hershme, e dalë nga rrënja ilire, mundi jo vetëm t’i rezistojë asimilimit romak – siç është rasti i një varg popujsh të Ballkanit dhe gjetkë – por njëkohësisht, falë gjallërisë jetësore të saj, falë gjithashtu shtrirjes së saj të gjerë territoriale si edhe relievit malor vështirësisht të kalueshëm që shpesh i ka shërbyer si strehim, arriti t’i bëjë ballë edhe rulit petëzues sllav"

Vazhdimesia iliro-shqiptare nuk eshte pra halucinacion i kombetaristeve shqiptare por edhe teze e autoreve te huaj me reputacion . Dhe pergjithesisht pranohet si hipoteza me e mbeshtetur nder te tjerat.. 

 

 

 

 

 

me kaukazin edhe mund te kemi lidhje historike (shume emertime tek ajo harta, duken si fjale shqipe). ajo qe dihet eshte se nuk kemi ardhur prej andej, ngaqe jemi si race me te bardhe se armenet. deri sot nuk kam pare armen bjond. 

bile dhe te gjithe Albanet mund te kene origjine te perbashket, pra nje moment te dhene te jene shperndare nga e njejta pike, i njejti vend, ose mund ta kene ruajtur ne kujtese nje origjine te perbashket.

Ne lidhje me fjalen 'shqip' :- ketu K.Frasheri ben nje permbledhje te perfundimeve te njohura te te gjitha dijeve por paraqitur ne linjen historike.

'Shqip' nuk ka asnje lidhje me 'shqiponjen'. Kete e ka provuar Cabej duke studjuar autoret e vjeter Buzuku, Budi,Frangu,etj ne shkrimet e te cileve figurojne te dyja fjalet, 'shqip'( e folura) dhe 'shqype' ( shpendi) , te cilat duket qartazi qe gjuhesisht jane fjale te ndryshme. 

Po ashtu 'shqip' nuk ka te beje me 'excipio' sic mendonte Meyer-i per arsye se kjo fjale nuk do te thote 'kuptoj' sic e interpretonte ai por ka kuptimin "marre, ve menjane,pranoj' , keshtu qe bie analogjia.Edhe kjo prej Cabejt dhe pranohet tashme nga gjuhetaret.

Ka pasur mendime se 'shqip' ka ardhur nga greqishtja 'skippetton' ( e kjo vete nga italishtja 'schioppetto) ne kuptimin e 'pushkatar' ( njerez me pushke ne krahe),por eshte hedhur poshte sepse kjo fjale ne greqishte vete eshte shume e vone, shek 16-17. 

Eshte propozuar bile edhe 'qipi' (mullar) me supozimin e nje kuptimi 'grumbull,popull'. Por nuk i ka qendruar kritikes.

Ajo qe pranohet pergjithesisht eshte qe "shqip" ka kuptimin "flas qarte, kuptueshem(per tjetrin) , pra qe merren vesh, ashtu sic e ka interpretuar ketu K.Frasheri. Sigurisht eshte interpretim, sepse ndonje dokument nuk eshte gjetur, por eshte interpretimi me bindes per studjuesit.

Prej 'shqip' ka prejardhur 'shqiptar' ( ai qe flet qarte, qe kuptohet) dhe prej ketej "shqiperi" sipas modeli 'arber' -'Arberi'

 

a din te na thuash se nga vjen fjala SHQIPONJE (SHQYPE, SKIPE apo tjeter variant i saj)  ose SKIFTER apo bile dhe SHPEND ose SHPEZ ? qe ne dukje duken te peraferta ? 

çfare thote ai Çabej per kete ?

_skifter me duket se vjen nga greqishtja, po e kam me te degjuar.

_shpende( me format : shpeze, shpes) vjen nga : sh-pende ( dmth me parashtese, qe eshte nje nga rruget e rendomta te fjaleformimit te shqipes)

_shqipe( shqype,zhkabe,zhgabe) - se si e trajton Cabej nuk di ta them tani, po e gjeta do ta them

por autore te tjere psh Orel ( rus ne Kanada,qe ka bere edhe ky nje fjalor etimologjik me vlere) supozon se vjen prej latinishtes 'accipiter'- bird of prey, shpend grabitqar. Kamarda me duket se e nxjerr prej :- sh-qep ne kuptimin shqyej.

sh-pende, pende lidhet me latinen pluma. sh-pende, shume pende ? sidoqofte eshte e qarte se pende = pupel = pule = pate, eshte origjina e fjaleve pende, pene/a (sendi qe sherben per te shkruar) ngaqe shkrimi ka lind me vone nga puplat e shpendeve. smiley 

Per prejardhjen e emrit shqiptar, Pirro Prifti ka botuar ne Gazeten SOT nje shkrim ...

Ja linku: http://www.sot.com.al/dossier/e-v%C3%ABrteta-historike-e-ndarjes-s%C3%AB-madhe-fetare-nga-arb%C3%ABr-n%C3%AB-shqiptar%C3%AB-si-dhe-shkaqet-q%C3%AB-ndan%C3%AB

Midis te tjerave thote...

Në shkrimin tim të disa ditëve më parë ` Shkijet dhe shkipëtarët- ose Zanafilla e fjalës shqip dhe Shqipëri`, problemi se ku u zhdukën shqiptarët ortodoksë (dhe më pak ata katolikë) ishte një problem edhe `tabu` edhe pak misterioz, sepse në fakt ka patur të bëjë edhe me kalimin në një etapë të re të gjuhës së folur shqipe e sigurisht edhe në ndërrimin emrave dhe emërtimeve për shkak të dyzimit religjioz dhe prishjes së shtetit shqiptar për gati 500 vite. Shqiptaret ne kufi me sllavet nuk emigruan por zgjodhën një alternative tjetër të pathënë më parë nga historianët tanë:    u afruan pas Kishës sllave ortodokse sepse ajo kishte imunitet; kjo i shpëtoi ata nga raprezaljet. E këtu fillon transformimi. Nga arbër ne shqiptare. Arbërit ortodoksë të mbrojtur nga Kisha sllave - i quajtën arbërit e konvertuar myslimanë si Shqep-tarë,  kurse  arbërit orthodokse i  quajtën   si Shqije-Shqja-nga shizma (që do të thotë shkep, ndaj,). Fjala shqiptar u ngeli arbërve dhe epirotëve te konvertuar ne myslimane; arbërit ortodoksë që u bashkuan nga halli me sllavët u quajtën shkije; epirotët ortodokse u quajtën arvanitas; ortodokset që flisnin shqip ne trojet shqiptare u quajtën shqiptare kaurrë. Sipas F.Xharra: "Viti 1637,për Gjakovën  sipas misionarit fra Bonaventura da Palacula ,nga 500 shtëpitë e kësaj kasabaje vetëm 20 ishin katolike të tjerat “ il resto tutti Turche et Scismatici”( të tjerët shqiptarë musliman dhe  shqiptarë shkije ). Dhe mandej vashdon:” Per andare dalla parte del Settentrione sopra Jacova incominciano li Scismatici” –duke u ngjitur nga Gjakova në Deçan ,nëveriun e Gjakovës nëpër fshtra të gjithë  fashtarët  “shkizmatik”  Në marsin e vitit 1683 dëshmitë e fra Kerubinit e japin pamjen demografike-statistike të rrethit të Gjakovës si “ që nga Gjakova e deri në Deçan  ishin të gjithë shkizmatik dhe Manastiri i Deçanit . Pra frati Kerubini që nga Gjakova në Deçan i hasi “fshatrat   shkizmatik” („molte ville di Scismatici”.)

Shqep eshte fjale toske apo gege ? 

sepse Skizme vjen nga greqishtja skhisma (ndaj, shqis, veçoj) 

Besoj fjale e gjithe gjuhes, ne toskerisht 'shqep' , ne gegnisht 'shkep'.

Profil, e leme per sonte , me duhet te iki tani. 

Naten.

Edhe nje here eshte provuar qe nuk kemi asnje lloj lidhje gjuhesore apo historike me Albania ne Kaukaz(Dagestan,Azerbajxhan) nje teori kjo e perhaup nga pseudohistorianet e Akademise Serbe. Teoria serbe flet per shqiptaret si kolone te sjlle nga turqit ne mesjete, teori kjo qe su mor asnjehere serjozisht ne qarqet akademike dhe historianet smiley

E para nuk ka asnje rekord historik te ndonje emigrimi popullsie te ne zonen e Shqiperise (sic ekzistojne per sllavet). E dyta dhe me e rendesishma qe klasifikon lidhjet midis racave eshte gjuha dhe gjuha shqip eshte satem ndersa gjuha Armene i perket grupit centum (ne te cilin futen dhe gjuhet sllave dhe ato Indo-Iraniane) E treta dhe me e rendesishmja nga studimet gjenetike ne zonen e Shqiperise eshte perqindja me e larte e haplogrupit E-V13 ne Evrope, nje nga haplogrupet me te lashta dhe autoktone i cili i perket perjudhes neolithike. 

Ja po u sjell edhe une nje pasazh nga nje miku im qe po mbron doktoraturen dhe gjate studimit e tona ka hasur ne nje dokument te tille (qe eshte e vlefshme edhe per temen ne fjale....

Mbi etimologjinë e fjalës “arnaud” dhe prejardhjen e shqiptarëve marrë nga Salname-ja për Vilajetin e Kosovës, botuar në shqip (1834-1898).

Faqe 672; Origjina e fjalës “Arnaud”, është shqip. Kjo fjalë ka dalë nga fjala rrënjësore e shprehur shqip prej vetë shqiptarëve të cilët e kanë quajtur vendin e tyre Arbania ose Arbëria. Grekët meqënëse se kanë tingullin “b” e folën në formën (Arvania) dhe popullin shqiptar e quajtën (arvanit), prej (arvanit) nxorën osmanllitë fjalën e formuar në trajtën (arnaud) duke i shndërruar vendin edhe tingujve që japin gërmat (n) dhe (v) sipas fonetikës turke.

Faqe 669; Keltët dhe Shqiptarët kanë ardhur të parët, keltët në Europën Perëndimore, shqiptarët në Europën Lindore, më vonë në Europën Veriore erdhën e u vendosën Teutonet dhe sllavet.

Faqe 670; Helenët dmth Elinos-et zunë vend në ishujt e Junanit, zbuan dhe larguan prej aty nga atdheu i tyre Pellazgët që ishin popullsia e vjetër e vendit 

Faqe 674; Pellazgët dmth shqiptarët e vjetër, ishin ndarë në 4 krahë:

1. Ilirianët ishin shtrirë në zonën prej kufirit të Greqisë së Vjetër deri në fund të gjirit të Adriatikut në drejtim të Veriut dmth pushtonin së bashku me Shqipërinë e sotmë, Bosne-Hersekun dhe Dalmacinë. Ilirianët stërgjyshërit e shqiptarëve të sotëm.
2. Makedonasit të vendosur prej malit Pindos dhe Shar deri në malin Redop, në lumin Karasu dhe në tokat e bregdetit rreth Selanikut si dhe në Manastir, Shkup e Serez;
3. Trakjasit, pa një kufi të fiksuar në Veri, kanë qenë të përhapur në zonë e Vilajetit të Edrenës si dhe nga ana e Bullgarisë dhe ndofta deri në buzën e lumit të Ternës.
4. Friçjasit, kishin zënë vend që nga brigjet e Mesdheut të Anadollit e duke hyrë thellë në Ankara e Sivas.

  shqipt-aret.

katund-aret,

fshat-aret

 .. nga vjen fjala shqipt me qense shqip nuk ka lidhje me shqiponjen ? Po gjetem kete e kemi gjet qe pse quhemi shqiptar! smiley Ne anglish deles i thone sheep Dhe shqip eshte shume e perafert me sheep ne anglisht, mos harojme qe shume fjale tona jane te peraferta me disa fjale angleze, si Night me Nate ,Day me Dit March me Mars,ect ..nje fakt tjeter dihet qe shqiptaret kane qene barinj, qe jetopnin ne male, si rumunet, bullgaret ect dhe ka mundesi smiley qe fjala shqiptar te  perkthehet barinje duke u nis nga rrenja `sheep` ...smiley

( shaka ) 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).