Në vendimet me rëndësi publike, jo rrallë zhvillohet një proces këmbimi (trade-off) mes vlerës monetare ose pasurisë dhe gjasës së vdekjes njerëzore ose të një fataliteti. Ky trade-off haset në sektorë të tillë si mjedisi, transporti rrugor apo shëndetësia, dhe quhet zakonisht “vlera e një jete statistikore”.

Në citimin “o jetën, o kuletën”, zgjidhja merret me mend, nëqoftëse nuk jemi në filma të hollivudit, ku kuleta e kërkuar kthehet në revolver. Normalisht ne do jepnim çdo vlerë e pasuri në këmbim të jetës. Sikur të përjashtojmë kamikazët apo ndonjë hero idealist, çmimi i jetës e ka kufirin e sipërm të hapur, nëqoftëse vdekja është e sigurtë. Kjo “nëqoftëse” e bën çmimin e jetës një ngjarje të kushtëzuar. Sepse, megjithë shprehjen “e sigurt si vdekja”, kjo e fundit nuk është një ngjarje e sigurt (me probabilitet 1) për segmente të dhëna kohore që prej çastit të marrjes së një vendimi. Edhe vdekja është një ngjarje e kushtëzuar, probabiliteti i së cilës i afrohet 1-shit me zgjatjen e segmentit kohor të vëzhgimit. Pra, për qëllime praktike, probabiliteti i vdekjes është më i vogël se 1, ai i jetës është  po ashtu më i vogël se 1 (shuma e dy probabiliteteve është 1), e në këto kushte, duke qenë se vlerat monetare që përdoren dhe investohen janë të fundme ose të kufizuara, ai trade-off që u përmend më lart bëhet jo vetëm i mundur, por edhe i pashmangshëm.

Raporti pasurisë (vlerës) që pranojmë të këmbejmë për një ndryshim të vogël në gjasën e një fataliteti shprehet në njësinë “dollarë për vdekje”, apo vlera në dollarë e fatalitetit. Termi “jetë statistikore” tregon një indeks teknik dhe jo bisedimor.

Nëqoftëse një veprim apo vendim ekonomik e pranon pasojën që mund të shoqërojë rritjen e së ardhurës, vlerës apo pasurisë ΔW, pasojë e cila është rritja e gjasës së fatalitetit me ΔP, atëhere raporti V*= ΔW/ ΔP është një trade-off i pranueshëm për atë veprim apo vendim ekonomik dhe përcakton vlerën e një jete statistikore për këtë risk fataliteti. V* nuk është një konstante, ajo varet nga vlera e gjasës së fatalitetit përkatës, nga pasuria e poseduar, parapëlqime vetjake etj.

Matja e V* është e vështirë, pasi termat e formulës matëse të saj nuk janë të gjendshme lehtë. Ndërkaq, nqse për një veprim/vendim ekonomik është pranuar oferta me vlerë V e lidhur me një risk të caktuar, atëhere kjo V e vëzhguar (observed) përbën një kufi të sipërm për V*.

Teknikaliteti i përllogaritjes së V në relacion me V*, edhe pse i komplikuar për një audiencë jo profesionale, tregon më mirë se çdo gjë tjetër natyrën dhe domethënien e vlerës së jetës statistikore, ndaj po e sjell shkurtimisht në vijim. Për këtë përllogaritje kërkohet modelim, dhe ky i fundit ndërtohet vetëm mbi pandehma (supozime) të pranuara paraprakisht. Pra, le të supozojmë se V*  përcaktohet apo shoqërohet ngushtë me disa ndryshore të vëzhgueshme X, dhe nga disa të pavëzhgueshme (e si të tilla, të panjohura) ε; atëhere për individin apo rastin “_i”

(1) V_i* =α’ + β’X_i + ε_i’.

Po kështu, supozojmë që V* përcaktohet nga disa faktorë të tjerë Z

(2) V_i = α + βZ_i + ε_i.

Përderisa risku pranohet (merret) kur V_i > V_i*, atëhere probabiliteti “Pr” i pranimit të riskut është:

(3) Pr (Pranohet risku) = Pr (V_i > V_i*) = Pr (ε_i - ε_i’ < α - α’ + βZ_i - β’X_i).

Vlera e pritshme E e V kur pranohet risku,  E(V| Pranohet risku) = E(V|V>V*) duhet të jetë të paktën sa E(V*), vlera mesatare e pakushtëzuar e jetës statistikore të të dyja palëve, edhe të atyre që e pranojnë riskun, edhe të atyre që nuk e pranojnë atë. Mirëpo, meqenëse ana e majtë e barazimit 2 është e vëzhgueshme vetëm ndër ata që e pranojnë riskun, vlerësimi i parametrave të barazimit 2 ka shumë të ngjarë të ndikohet për keq nga “njëanshmëria e zgjedhjes” (selection bias).  

Për këtë arsye këshillohet përdorimi i metodave të ndreqjes apo zbutjes së ndikimit të njëanshmërisë në zgjedhje (diskutimi konfliktual për këto metoda është një ndër shumë diskutimet e famshme dhe interesante në fushë të statistikës dhe ekonometrisë; shiko Heckman dhe Rubin).

Po të supozohet më tej se ε_i and ε_i’ kanë bashkërisht (jointly) një shpërndarje Normale, atëhere (3) mund të llogaritet me funksionin probit:

(4) Pr (Pranohet risku) = F[(α - α’ + βZ_i - β’X_i)/σ],

ku σ = σ(ε - ε’) është (varianca (ε - ε’))^1/2 dhe F[•] është funksioni i dendurisë mbledhëse (cdf) së shpërndarjes standarte normale. Për termat (α - α’)/ σ, β/σ, β’/σ mund të përdoren vetëm “vlerësime” (estimates) të tyre, jo të dhëna të drejtpërdrejta.

Metodat e ndreqjes së njëanshmërisë (shih regresionin Heckman), bazuar mbi V-në e vëzhguar si ndryshore të varur, mund të vlerësojnë parametrat sipas modelit:

(5) E(V_i|Pranohet risku) = α + βZ_i + ρσελ_i,

ku ρ është korrelacioni mes ε and ε’, λ_i = λ(X_i, Z_i) = f(μ’W_i)/F(μ’W_i), μ’ vektori [α - α’, β, -β’]’ dhe Wi vektori [1, X_i, Z_i]. Ky model është i aftë të llogarisë parametrat e barazimit (1) dmth vlerën mesatare të jetës statistikore për popullatën e dhënë, apo edhe nënshtresat e saj që kanë vlera të ndryshme e përfaqësuese të X.

Disa shembuj praktikë të përdorimit të rezultateve të analizave mbi vlerën e jetës statistikore mund të qartësojnë atë çka me sipër është dhënë në formë simbolesh të modelimit. Një fushë ku vlera e jetës statistikore merret në shqyrtim është ajo e transportit rrugor. Këtu, për një buxhet të dhënë, dalin dy çështje:

a) shpërndarja më e mirë e investimeve (sa para, ku dhe për çfarë) për të pakësuar fatalitetet, dhe b) a arrin buxheti që të pakësojë fatalitetet në pikën ku një grahës mesatar i automjetit nuk do të donte të paguante më për sigurinë e trafikut?

Pika e parë (a) nuk kërkon të dimë vlerën e jetës statistikore, por përdor terma të saj. Psh, ta zëmë se ka tre pika në tre rrugë të ndryshme të qytetit ku mund të zbatohen tre projekte përkatëse për përmirësimin e sigurisë dhe kostoja për të shpëtuar një jetë është përkatësisht 3, 1 dhe 0.5 milion dollarë. Është e qartë që investimi në projektin e tretë është më i justifikuari; në projektin e parë duhet shpenzuar 6 herë më shumë për të shpëtuar një jetë.

Tani le të supozojmë se buxheti është 1.5 milion dollarë. Kjo do të thotë se do të duhet të ndërmerren vetëm projekti i dytë dhe i tretë, por a është kjo zgjidhja më e mire? Kjo varet nga vlera e jetës statistikore. Në qoftë se kjo vlerë është më e madhe se 3 milion dollarë, projekti i parë duhet të ndërmerret gjithashtu, sepse një individ i zgjedhur rastësisht nga popullata që nget automjetet në këto rruge, do të paguante më shumë se 3 milionë dollarë për të shpëtuar një jetë. Vlera e jetës statistikore udhëzon mbi buxhetin për sigurinë e trafikut. Dhe kjo vlerë përdoret gjerësisht në politikën vendimmarrëse që përcakton këto buxhete në SHBA. Psh, në 2004-ën, për Departamentin e Transportit ky indeks ishte 3 milion dollarë (në Kaliforni ekzaktësisht $3,104,738). Vlerat përkatëse që hasen në literaturë luhaten midis 1 dhe 8 milion dollarë, ndonëse zakonisht shifra e përdorur në të vërtetë është 1 milion dollarë, ose edhe më pak. Ndërkaq, kur vlera e zbatuar është më e vogël se vlera e vërtetë e jetës statistikore, kjo vjen me pasojën e shumë aksidenteve dhe të kushteve të pasigurisë në rrugë.

Edhe Agjencia e Mbrojtjes se Mjedsit (EPA) e përdor dendur konceptin e vlerës së jetës statistikore në shqyrtimin e kostos së kushteve të shëndetshme të mjedisit dhe riskut të lidhur me të. Ideja bazë është të vlerësohet risku i fatalitetit për një faktor rreziku për mjedisin dhe gjetja e pikës ku kostoja e shpëtimit të një jete është më e madhe se sa vlera e jetës statistikore. Por vlera e një jete statistikore në fushën e mjedisit në praktikë rezulton shumë më e lartë se kufiri i epërm prej 8 milionë dollarësh që u përmend më lart në fushën e transportit. Kjo do të thotë që në fushën e mjedisit, rregullat dhe politika e zbatuara janë shumë më të rrepta nga ç’konsiderohet si “optimale”.

Në mjekësi një procedurë e re mjeksore pranohet kur kostoja e saj korrespondon me vitet e jetës që ajo shpëton. Konvertimi i vlerës së jetës statistikore në vlerën e një viti jete të shpëtuar është relativisht i lehtë; në qoftëse vlera e jetës statistikore përllogaritet për një moshë 40 vjeçare, jetëgjatësia në mungesë të trajtimit në fjalë (procedurës mjeksore) është 80 vjet dhe vlera e jetës statistikore është 4 milion dollarë, atëhere vlera e një viti jete të shpëtuar prej procedurës është 4 milion / (80 – 40) vjet = 100,000 $. Në qoftë se procedura shpëton një vit jete dhe kushton më pak se 100,000$, atëhere ajo konsiderohet si e pranueshme për zbatim nga pikpamja e kostos për standartin e dhënë përmes vlerës së jetës statistikore. Këtu përllogaritjet shtyhen në domene plot kundërshti, ku futen fuqimisht në lojë morali, psikologjia etj.: ka përpjekje për të përfshirë edhe konceptin e “cilësisë së jetës së shpëtuar”. Pra, vërtet që shpëtohet një jetë, por nga pikpamja shëndetësore, cilësitë e jetëve të ndryshme janë të ndryshme. Kjo ka sjellë në rrekjet për korrektimin e numrit të viteve të jetës në bazë të cilësisë përkatëse të jetës - ‘quality adjusted life years” (QALY). Vlera e një QALY shpesh jepet rreth $50,000 (bazuar në koston e dializës së veshkave – kjo do i siguronte një vit shtesë jetë një të sëmuri me veshka jo funksionale).

Po ashtu, në fushën e sipërpërmendur të transportit, vendosja e një kufiri optimal të shpejtësisë, përfshin një qasje probabilitare të vlerësimit të jetës statistikore. Të grahësh më shpejt fiton kohë (koha është para, etj. etj.), por rrit gjasat e aksidentit dhe fatalitetit, gjithnjë kushtëzuar nga kushtet e rrugës, trafikut, motit, vetë grahësit etj. Sistemi në dukje është i thjeshtë, por nuk është krejt ashtu: shpejtësia më e madhe vërtet shkakton me shumë aksidente, por ajo po ashtu shkaktohet nga rrugë më të sigurta, të cilat në vetvete sigurojnë për më pak aksidente. Aksidentet dhe shpejtësia janë të përcaktuara nga kushtet e rrugës dhe ngarkesa e trafikut. Sisteme të tilla, ku faktorët ndërlidhen dhe bëhen edhe shkak, edhe pasojë, krijojnë një situatë që në fushën e vlerësimit (estimation) quhet endogjeneitet. Ky i fundit përfton vlerësime të njëanshme (biased estimates). Një situatë e ngjashme endogjene krijohet nga mardhënia pagë – rrezik aksidenti në punë. Është e pamundur të merret drejtpërsëdrejti një vlerë e jetës statistikore në këmbimin (trade-off) shpejtësi (apo pagë) – gjasë aksidenti.

Por sidoqoftë, dhe do thosha për fat, vlerësime të besueshme mund të arrihen përmes të dhënave të vëzhguara historikisht. Pas uljes së kufirit të shpejtësisë në rrugët ndërshtetërore amerikane si rezultat i krizës energjitike (dekada ’70-e e shekullit të shkuar) për të kursyer karburantin, kur kriza energjitike kaloi, në vitin 1987 shteteve iu hap drita jeshile për t’i rregulluar (lexo ngritur) kufijtë e shpejtësisë përsëri. 40 shtete e ngritën këtë kufi në 65 milje për orë. Të tjerët që mbetën, vazhduan pa e ndryshuar atë, pra me 55 milje për orë. Si i tillë, edhe pse i pa dizenjuar, ky rast përbën një lloj eksperimenti të llojit të vet, pasi shtetet që nuk e ndryshuan kufirin e shpejtësisë, mund të shërbejnë si “kontroll” për ata që e ndryshuan atë, dhe duke zbatuar principin e diferencës në diferencën mes së tashmes dhe të shkuarës për të njëjtin shtet, mund të arrihet në vlerësime me njëanshmëri (bias) të zvogëluar, pra të besueshëm të vlerës së jetës statistikore lidhur me shpejtësinë dhe aksidentet. Duhet theksuar rëndësia përpjestimisht shumë e madhe e metodës së përllogaritjes - në këtë rast në shkallë të patransformuar kundrejt transformimit logaritmik. Vlera statistikore e jetës e përllogaritur nga të dyja mënyrat rezultoi në 1.6 dhe 6 milion dollarë, përkatësisht.

Vlera statistikore e jetës prej disa dekadash po ndihmon për vendime të drejta e mbi të gjitha të informuara, në shumë domene. Është një qasje që mbart elemente racionalë, por asesi e paqortueshme. E rëndësishme është që ajo ka hyrë si koncept veprues dhe ndihmues në procesin e vendimit, dhe pa asnjë dyshim do të përmirësohet vazhdimisht në metodologji dhe përllogaritje.

Shënim: Për këtë shkrim jam bazuar fort në punën e Prof. Ashenfelter të Princeton University, paraqitur në Royal Economic Society Meetings në Nottingham, në Mars 2005.

113 Komente

While it is easy to lie with statistics, it is even easier to lie without them.

Frederick Mosteller

smiley

 

ku ρ është korrelacioni mes ε and ε’, λi = λ(X_i, Z_i) = f(μ’W_i)/F(μ’W_i), μ’ vektori [α - α’, β, -β’]’ dhe Wi vektori [1, X_i, Z_i]. Ky model është i aftë të llogarisë parametrat e barazimit...

Shiko, edhe kaq i sigurt ne aftesin e modelit per te logaritur parametrat e barazimit nuk ben mire te jeshe! Ja se vjen muhametalia dhe ta tregon ai se pse nuk duhet te jeshe kaq i sigurt!

Muhametali tha nje shume te sakte heren e kaluar, risk aversion eshte e ndryshme per njerez te ndryshem. 

Kisha nje pergjgije but not worth my time...

A keshtu po, ka lezet smiley 

Do e lexoj me shume qef, po nga mbasditja.

na ishte njehere matriksi...

 

Une thashe se e kishte me shaka kete pune ky. Tani une nuk shoh ndonje lidhje me shkrimin e Lubonjes per te cilin gjoja u be sebeb ky ushtrim fillestaresh ne vleren statistike te jetes.

Keto brockulla me ngjajne me nje studim te bere nga kompanite e duhanit ne nje vend te Europes Lindore ku thuhej qe pirja e duhanit nga popullata eshte e mire per financat e shtetit. E si eshte pyetja? Ja, njerezit duke pire duhan kane probabilitet te larte te vdesin parakohe nga semudje kanceri, zemre etj. Keshtu, thoshte studimi, shteti nuk ka nevoje te shpenzoje shume ne sistemin shendetsor dhe ta ngarkoje kete sistem sikur do te ishte rasti nese nuk do pihej duhan dhe keta njerez nga kjo popullate nuk do vdisnin parakohe por do shtyheshin ne pleqeri.

Llogari e bukur per bese, e?

Ajo qe thote Lubonja, te ai shkrimi qe u debatua, edhe pse nuk jam pothuajse dakort fare me Lubonjen, eshte pune filozofie jo statistike. Pasi ti zgjidhim keto dilema mund ta therrasim ne ndihme statistiken. Gjithsesi kjo e fundit vlen per politikat qe i duhet te beje e ndermarre nje bashki a qeveri, por ne parim dhe ne fillim ceshtja eshte filozofike.

Te drejten per te jetuar nje jete te dinjitetshme e ka si shqiptari si amerikani, si ai afgani atje ne Kandahar si ata qe rrine ne sallonin e senjora Bertinit.

Edhe ai afgani atje i do femijet e tij, e do gruan e tij, i do te afermit e tij njelloj si nje amerikan, ndoshta edhe me shume, e nuk do qe ti fluturojne drones mbi koke e ta rrafshojne me njerez e me ate pasuri qe ka meqe qenka i varfer.

Keto jane racizma latent (i referohem me shume atij shkirmit para ketij, me aq sa kuptova nga komentet) dhe orientalizma te shekujve 18-19 qe s'vjene shume sot.

smiley

s't'u ndenjt, e?

c'thuhet tjeter nga organizata?

Me rob shpie, e lidhi me Kndaharin, sinjora Bertinin, drones, racizmin, dhe orientalizmin e shek 18-19!

I modh eshte per zotin!

O poeto po thuj o vlla, nuk mora vesh asigjo! Po nuk o turp mer, mos me kuptu! 

ky ushtrim fillestaresh ne vleren statistike te jetes.

smiley

Gja poeti eshte i afte te dalloj doren e fillestarit nga ajo e ustallarit. 

O poeto o cop mishi me dy sy!

poeti,

Sa për këto studimet e kompanive, keni të drejtë.
Tani, as unë nuk mund të flas shumë mbi këtë çështje, por janë "prodhuar", le të themi, në vitet nëntëdhjetë, menjëherë pasi ra muri i Berlinit dhe u hap tregu europiano-lindor i cigareve për kompanitë e mëdha Perëndimore. Këto po kërkonin tregje të reja sepse në SHBA psh popullata po sensiblizohej gjithnjë e më shumë, e studimet që flisinin jo mirë për tymin e duhanit ishin gjithnjë e në rritje, pavarësisht tentativave të kompanive të mëdha të cigareve.
Kompanitë e mëdha të duhanit, këto studimet ua bënë publike autoriteteve shëndetësore. Lufta atëherë bëhej, akoma, për ndalimin e duhanit në ambiente publike dhe për sensibilizmin e popullatës; kur lidhja shkakësore mes këtij dhe kancerit të rrugëve të frymëmarrjes kishte filluar të njihej dhe TREGOHEJ STATISTIKISHT që prej viteve të rreth-LIIB.
Studimet nuk janë të gabuara, do guxoja të thoja, sepse nuk i kam lexuar; pra i njoh në mënyrë të tërthortë. E nëse e vrisni pak mendjen, kuptoni se barra për sistemin shëndetësor të një vendi përbëhet kryesisht nga popullata e pensionistëve, dmth pleqtë. Kjo gjë eshtë e dukshme, dmth "ia bën mu" në vendet me popullsi të plakur.

nuk po them qe jane te gabuara si llogaritje shifrash. Sigurisht qe kompanite qe i bene keto nuk po talleshin, jane te gabuara tjeterkund, si qasje ndaj njeriut dhe jetes se tij. Pra ne le te helmohemi me duhan se ne fund te dites, shtetit i bie me lire te kujdeset per ata qe vdesin parakohe per shkaqe qe lidhen me duhanin se me nje popullsi te plakur e qe kerkon sigurisht kujdes shendetesor me te madh.

Me kete gje ma merr mendja do skuqej - nuk e di- edhe Hitleri.

Pse te mos vije ? Qe nga kohet e lashta ( sa te vije rrenjasiu po vazhdoj une ) ...qe nga kohet e Lashta PD-hi mori masa te pergatiste njezit e saj ti njohin e trajtojne problemet me Po -hi dhe Mo-hi por paksa ne ngjyra e ravijezime smiley te tipareve te njerezve me Mastera Ngarkuar si kundrpeshe e kulshedres komuniste qe te mos i zaptonte fushat e dijes . "Rrembeni Armet "

psh teza Baze se Filozofia eshte Shkenca e shkencave ...per Kohete Sotme i eshte ngarkuar Poetit smiley , nje filosof i Cqyer i kohes Post LefKOPEJANE ku masterat edhe mund te bien ,Po nje mbetet ama . Xhibonjizmi filosofik .

Emigrant i nderuar ...Mendoj gjithmone mendoj qe kete Lloj statistike me patjeter duhet ta ballafaqosh me rrjetin Inxhinerik e programator ose me shqeto Perparimet teknologjike qe nderhyjne .Nuk e di ne se edhe e ke por po na e jep me "copa " smiley Gjithsesi me fal !

Po marrim thjesht Raportin; - shpejtesi ( efektivitet ) - aksident ( joefektivitet ) qe aplikohet neRruge ! Nuk zgjidhet vetem me Ministrite Botore smiley  .Keto metodologji mendoj se jane zgjidhje kryesore per nje kohe me perpara e qe cfrytezohet sot me perparesi te tjera .Si problem ne teresi !

Sot askush nuk mund te pretendoje se ka "celsin " e zgjidhjeve por teknologji te Reja kane dale ne skene qe diktojne ( sic kane diktuar ) te merren patjeter ne konsiderate ! C'mund te themi per airbag, navigatorin , sinjalistiken ...dhe shume e shume teknologji me te vancuara sic lexojme !!!!!!

Ziko, ne qofte se sot nje zgjidhje nuk eshte shume-disiplinore, me cdo gjase ajo eshte nje zgjidhje e gabuar. 

Kush kujton se me shtjellimin e nje koncepti (i cili per Shqiperine eshte ende i parakohshem) po jepet nje oferte komplete per zgjidhje, apo edhe per menyre veprimi, nuk e ka kaluar stadin e vepres se 19-te, pra eshte akoma ne vitin 60 si boteveshtrim.

Sidoqofte, me cudit projektimi i vetes tek tjetri ne kto komentet ketu. Dmth meqe nuk e kuptoj une, s'e kupton as ti. 

une e di rregullin, qe kur diskutohet dicka dhe s'ia ke haberin, mbahu fort te ajo qe di me mire. Kshu eshte edhe kjo puna e ushtrimeve ne statistike qe po shohim ne peshk gati ne cdo teme. Sipas statistikes i bie qe 1 ne 5 veta te jete kinez. Cili eshte kinezi ketu?

Sipas statistikes i bie qe 1 ne 5 veta te jete kinez.

Cfare formule perdore o poet qe dole ne perfundimin se 1 ne 5 veta eshte kinez?

Pa he njehere?

poetua sikur ka pas marku letersine dhe artet. tani kaloi nga ekonometria.

kto rrokadat na kan mor m'qaf ne gjithnji. smiley

 

ne nje fare menyre, bezdisjen dhe pakenaqesine qe i japin shkencat egzakte e shpreh shume qarte te fjalia e meposhtme:

Kshu eshte edhe kjo puna e ushtrimeve ne statistike qe po shohim ne peshk gati ne cdo teme.

Sidomos kjo pjesa " e ushtrimeve ne statistike qe po shohim ne peshk ne gati cdo teme" deshmon per bezdine qe i japin temat me shkenca egzakte, ne ket rast statistika. Dhe nuk i ve dot faj pasi poet eshte nuk eshte shkenctare. 

Pa qejfmbetje Emigrant por ky shkrim është edhe më i çkurdisur nga ai i mëparshmi. Ai kishte ndonjë fije drite, por ky është skëterrë fare.

E lexova herën e parë me mendimin se do t'i hidhja një sy kur të kisha ca minuta më shumë. Tani që e lexova më i qetë, duke lënë mënjanë ndonjë paragjykim të mundshëm, them se mund t'ia kisha kursyer vetes ri-leximin po të kisha qenë më i vëmendshëm...
Sepse, paragrafët e parë janë konfuzë; kur në të kundërt nëse do të japësh një opinion dhe të mburresh sikur çfarë ke thënë, paragrafët e parë duhet të jenë ndër më të thjeshtë-lexueshmit e shkrimit, e në këtë rast pseudo-opinionit tënd - gjë që s'janë. Tjetër çështje ideja e mendimet që mund të ketë individi në mendje e komplet tjetër mënyra apo thjeshtë ajo që përçon. Në këtë rast, pra, konfuzion.

Nga mesi, sikur (!) pash disa formula. Po mund të më kenë bërë edhe sytë. Përtej shakave, ky është një karagjozllëk i patëshoq, Emigrant. Vetë i ke kuptuar njëherë? A ua di shpjegimin? Unë natyrisht nuk u zgjata shumë, dhe madje as u përpoqa që t'i kuptoja. E për këtë të jap vetëm një argument. Këto gjëra, formulat në përgjithësi, por edhe konceptet disi specialistike, nuk jepen në këtë mënyrë as edhe nëpër konferenca apo mbledhje mes të barabartësh; pra edhe nëse shkon, bie llafi në një konferencë apo seminar statisticienësh, vëstirë se do të të japin hieroglife të tilla pa ndonjë shpjegim minimal. Pra si duhet ta shoh: si mësipër apo si një simptomë të shfaqjes së kise-autoritetit në publik?

Pastaj, çfarë është kjo: "Në mjekësi një procedurë e re mjeksore pranohet kur kostoja e saj korrespondon me vitet e jetës që ajo shpëton." Serioz?

qejfmbetje? nga kush? nga ty?

come on... smiley

 

Interesant shkrimi Em, megjithese i kalova ato rreshtat me formula. Nese e ke pas pastaj te lidhur me problemin qeverises shqiptar desha vetem me te kujtu qe ne Shqiperi, bagetia blihet akoma duke e pare nga dhembet. Si ky ketu smiley

Doja te jepja vetem nje shembull se si koncepte qe kalohen ne muhabete kafeneje me rrufitjen e kafes ose fernetit, cila te qelloje me afer, per rastin "jeta e njeriut", kane edhe nje komponente shkencore, kane punen e kushedi se sa profesoreve me emer, ka nje mendim teorik pra, e jo vetem bisedimor. Eshte pikerisht shkeputja nga niveli spekulativ i muhabeteve te kafenese ajo qe dua te shpreh me menyren time. Sepse ka nje vend e kohe per te gjitha, per kafen, bordurin, proverbin, gallaten... por dhe per shtjellimin serioz ne median perkatese.

Te rrime shtrember e te flasim drejte si i thone asaj puneje, as ne amerike shumica e njereve nuk eshte e informuar per menyren sesi matet jeta. Dhe ne Amerike shume vendime mirren duke patur parasysh koston politike me shume se kostot njerezore. Nuk mendoj se kjo perben nje dukje shqiptare.

natyrisht. keto nuk jane muhabete pazari dhe shumice askund. une fjalen e kisha tek ata qe shkruajne mbi keto gjera si te ishin duke folur me Stamo Dumon ne kafenene perballe. Dhe per kete marrin honorare! 

Nuk imponohet mendimi, ama nje kerkese per te mos u folur qesim ne media, them qe nuk eshte e tepert te kihet.

Me nje fjale: me zgjuarsi rruge apo "common sense" nuk shkohet dot larg.

Emigrant.
ky shkrimi është mirëfilli për në pazar, ku keni dalë për të fituar kredite duke rritur pseudo-autoritetin tuaj.
Në një makth, ku fatkeqësisht për ju Lubonja sado injorant i tejçon mendimet e veta, edhe me argumente, ndërsa ju vet-kënaqeni me ca germa të alfabetit grek të kombinuara me pluse e minuse.

Jam dakord që tek ne ka ca si shumë gjithologë, por një pyetje, kujt ia drejtoni këtë shkrim?
Po përse kështu informohet publiku; apo duke i thënë "ti rri urtë se eksperit jam unë"?

Dhe, meqë unë nuk e kam kuptuar, apo refuzoj kategorikisht të bëj gjasme sikur e kam kuptuar, si lidhet ky shkrim tellallisës, i mbetur tërësisht në tentativë, pra si lidhet me z Lubonja apo me një PRO për armët kimike.

kujt ia drejtoni këtë shkrim?

"to whom it may concern:" smiley

shiko, me thene te drejten ajo se cfare shkakton tek ty ky shkrim, apo qendrimi yt i pergjithshem ndaj temes, pak me intereson. sepse nuk te njoh. po pate gje konkrete per shkrimin, thuaje. fakti qe nuk kupton formulat me eshte vertete i parendesishem. them qe kete e kupton, besoj.

Qëndrimi im ndaj temës është tërësisht i painteres. Dhe siç e kam thënë tjetërkkund e legjitimoj plotësisht një reagim të tillë të popullatës; përballë një qeverie të papëgjegjshme. Ato ditë u duk qartë se mbarë populli ndihej i lënë pas dore, sikur nuk e pyeste njeri. Madje mendoj se edhe vetëm për këtë unë do të isha në shesh me ta.

Çfarë desha të thoja e kam thënë më sipër. Kush do e kupton.

Një kafe të pasdites dhe muhabet së më të ëmbël tek Peshku; ika sepse e zgjata shumë këtu.

ristinkt, se me ke dale tek nje shteg qe une pertoja t'iu mushja menjen njerezve. Ne fund te fundit, reagimi i popullates duke perdor si mjet sebepin antikimik, ishte fiks nje proteste kunder qeverisjes se papergjegjeshme ne vite. Per qeverine shqiptare, pranimi i kesaj kerkese ishte qar financiar dhe dinjitet me partneret. Dhe faji qe ato nuk e kapen ishte komplet i qeverise qe e trajtoi kete problem me paaftesi dhe dembelllek. I takonte Edit te parit qe te sqaronte dhe garantonte popullin per kete projekt dhe pastaj ti fuste edhe nje dore paresh aq te nevojshme ne buxhet. Po tani kjo pune u mbyll. Ne mund ta tjerrim tani leshin e ta bejme shall, kapuc apo doreza simas preferencave, po sa pare ben.

Faleminderit per shkrimin. Eshte nje subjekt qe e njihja vetem ne menyre siparfaqesore, pa ditur shume detaje metodologjike.

Ku i pe ti qe kane dale ne treg i nderuar Pf . .Keta i ka blere PD-hi fshehtas . Dhe do te shtoj nje dicka per plotesim. Ne zerin "bageti"  Hyjne dhe Kuajt . Keta jane nga lloi te stervitur vetem per "shTjelma "  Kur jane blere jane pare ngaThundrat . Po qe ta vazhdosh mund te thuash qe dhe Gomari ka thundra ...

Poeti smiley nuk e ka arritur akoma se nuk ka instikt !

Formulat mund te jene te teperta po nuk hyjne tek mendimi .Hyjne tek prova kush kupton .Besoj te gjithe i kaluam !

Qesharake.

"statistics is the most powerful weapon today, it comes with responsibility" and the corrolary: "Understand the model’s errors before you understand the model".

Eshte mesazhi i dedikimit qe dikush ka vene ne librin e tij. 

Statistika eshte vecanerisht shkenca e te dhenave. Dhe eshte pikerisht shume e vlefshme kur ka te dhena qe te lejojne te ndertosh modele dhe me kryesorja t'i verifikosh, apo me mire gabimin e tyre, sic thote dhe mjeshtri ne dedikimin e mesiperm. 

Te gjitha shembujt e shkrimit i perkasin rasteve kur ka shume te dhena. Psh ne rruge kalojne mijra makina ne dite, dhe te dhena mjeksore po ashtu jane me bollek. Edhe ne punet e mia zakonisht kam lluksin ta kem shume te dhena.

Por si gjithe shkencat, edhe statistika ka kufizimet e veta. Dhe rasti i ngjarjeve te ralla, pra me probabilitet te vogel por me pasoja katastrofale eshte pikerisht nje nga keto kufizime, ose kur statistika do perdorur me shume kujdes. Vendimet te tilla kerkojne kujdes te vecante apo intervale konfidence shume te medha. 

Ne jeten reale ne nuk shikojme shperndarje probabiliteti por thjesht ngjarja. Pra ne nuk i dime karakteristikat probalistike te tyre derisa ato ndodhin. Nqs se dikush thote se eshte ngjarje nje ne 1000 vjet, kjo vjen zakonisht nga modeli, dhe per te verifikuar modelin do te duheshin ngjarje ne 3000 vjet.  

Pra rastet e ngjarjeve me pasoja katastrofale, si natyrore apo aq me shume man made kane shume pak te dhena per te verifikuar modelin. Ndersa ne rastin e shkaterrimit te helmeve, zero te dhena, se operacioni eshte ad hoc. Si rrjedhoje, gabimet mund te jene shume te medha dhe cojne ne katastrofa. Disa shembuj:  IMF vlereson koston e katastrofes financiare subprime ne trilone $, apo me shume se sa fitimet e bankave, dhe kjo merite e modeleve; Ne Fukushima digat ishin ndertuar per ngjarje nje ne milion vjet, ruleta ruse. etj. etj. Si rrjedhoje, zgjidhja ne keto raste eshte te evitohen sa te jete e mundur. 

Per Fukushimen te drejte kishin gojdhanat vendore qe e quanin toke te mallkuar apo dragoit dhe ku nuk duhej ndertuar. 

PS. Kete koment e le ne respekt te rendesise se problemeve te helmeve. Perndryshe nuk besoj se eshte vendi per diskutime shkencore, ku dhe statistika do politizohej. Nqs dikush eshte i interesuar per me teper mund t'i jap referenca literature.   

Ishe i qartë.

Kam ardh me la gojën, me protestue, zotni! 

Protestoj! 

 

emigranti e ka humbur dellin e frymezimit qe kur ka ardhur rilindja e shqiptareve, nuk thone kot me jepni nje dhimbje tju jap nje kryeveper dhe tani qe Shqiperia me ne fund u çlirua nga diktatura e Berishes e  po lulezon dite per dite emigranti nuk po shkruan me asnje poezi dhe proze qe dikur nen diktature na jepte pak kenaqesi   quel dommage

dikush pat thene qe kritiket e artit jane si puna e eunukeve, te cilet e dine shume mire se si behet, e shohin per dite te behet, por vete nuk jane ne gjendje ta bejne. 

Emo, meqe merr vesh nga matematika, mbasi te mbarosh ciklin qe ke ne plan, po deshe na shkruj ndonje gje per ne profanet nga kjo teme:

Gödel's ontological proof is a formal argument for God's existence by the mathematician Kurt Gödel.

 

Kam nje gje inetresante posaçerisht per ty meqe adhuron Rasellin. Shiko çfar gjeta rastesisht (vallaj pak eshte me thene mosmirnjohes):

This passage is typical of Russell's popular writing on religion, and it is not surprising that contemporary atheists have adopted him as their champion. But his autobiography occasionally reveals a more complex and ambivalent relationship to religion. In particular, he relates an episode in 1901 when he witnessed the wife of his Cambridge colleague Alfred Whitehead suffer intense pain due to heart problems, causing Russell to have what can only be described as a spiritual insight. "The ground seemed to give way beneath me and I found myself in quite another region," he writes. "Within five minutes I went through such reflections as the following: the loneliness of the human soul is unendurable; nothing can penetrate it except the highest intensity of the sort of love that religious teachers have preached; whatever does not spring from this motive is harmful, or at best useless; it follows that war is wrong, that a public school education is abominable, that the use of force is to be deprecated, and that in human relations one should penetrate to the core of loneliness in each person and speak to that."

Such was the power of this experience that it made him "a completely different person". Even though Russell's "mystic insight" later faded in the face of an older "habit of analysis", its effects, he wrote, "remained always with me, causing my attitude during the first war, my interest in children, my indifference to minor misfortunes, and a certain emotional tone in all my human relations".

http://www.theguardian.com/commentisfree...

 

As edhe nje koment nuk paska bere "ekonomisti" ne kete teme? Cudi, se ai dhe sikur praktikon gjuhen intelektuale. Apo mos valle e ka lexuar artikullin por nuk ka kuptuar asgje dhe rri e kruan koken?

 

Roni, une nuk e kam pare akoma artikullin, tani sa vura re komentin tend, ngaqe ishte poshte te timit, dhe me vjen keq qe nxitohesh ne gjykim, nxitim qe te ka bere armiq me shum njerez, nxitim qe te çon ne paragjykim per tjetrin, nxitim qe te shtyn te nxjerresh ne pah egoizmin para arsyes, e plot e plot te tjera minuse qe ti nuk do qe ti kuptosh. 

Pse ti ke kuptuar. Lere mo, na dolet te gjithe matematicjene, perveç se politologe.

ne shqipot i dime te gjitha.smiley

Poshte Lubonja gjithologu!

po s'eshte vec ironi o alke. eshte ca ironi dhe humor bashke. tregimet e emigrantit ne malet e skraparit me pelqejne vertet. nuk e di a e mbani mend nje film francez me seri qe eshte dhene nga '97-98 me historine e ca familjeve qe nga fshatrat e larget malore deri ne ditet moderne. sec me kujtojne kete film keto tregimet e emigrantit. mire eshte te lidhet me ndonje regjisor dhe ta beje skenar. smiley

Statistika eshte e vdekur nese atyre te dhenave nuk ju jepet kuptim dhe kete s'mund ta bejne statisticienet. Ja psh. ketu kemi po themi 5 komentues, te gjithe shqiptare, 3 jane ateiste, 1 eshte agnostik dhe 1 besimtar. Kaq ben statistika pastaj duhet te nderhyjne disiplinat e tjera per te shpjeguar se pse nder keta 5 shqiptare disa jane ateiste e disa besimtare ose agnostik sic eshte moda te quhen tani.

Sa per armet kimike, kjo teme eshte diskutuar, por shkurt, rreziku ishte i pranishem dhe perfitimi shume i vogel. Ta harroje dikush qe do na jepte Amerika miliarda, keto ishin genjeshtrat e fletushkave te Rames. Asnje kacidhe nuk do perfitonin shqiptaret, e shumta po negociohej, sipas vete Rames, qe amerikanet te merrnin persiper edhe pastrimin e ca helmeve industriale apo ushtarake qe kane ngelur ende ne ca vende ne Shqiperi. Por edhe sikur te kishim ndonje perfitim ekonomik, nuk eshte ndonje ngushellim per rrezikun qe po merrej persiper.

Ja psh.

smiley

prape vazhdojne me kete teme.... ja u shtuan edhe keta....

Artikullin e lexova me vemendje, biles tek ndonje pasazh u ktheva dy here, per ta pertypur me mire domethenien, ishte nje artikull i rende, apo hard siç quhen tashme. Eshte e vertete se vlera e jetes po llogaritet nga ekonomiste te ndryshem, ka kohe kjo pune, ku me te interesuarit per kete pune jane shoqerite e sigurimeve, biles nje pjese e subvencionimeve per keta ekonomiste vijne nga keto shoqeri sigurimesh. Formulat aty, ishin pak te ngatarruara, apo me sakte nuk kish nje shpjegim paraprak te tyre. Kishte nje kapercim nga njesimi i vleres se jetes me vleren e vdekjes, direkt e tek formulat, nderkoh qe edhe vlera e jetes me vdekjen, nisen nga pika ne ndryshme llogaritjeje.  Emigrantit do ti lutesha qe te na i shpjegonte me qetesi te tera formulat, çfar perfaqesojne ato, si psh;  V_i* =α’ + β’X_i + ε_i’.   βZ_    α - α’   ρσελ_i,  etj, etj. me qellim te te nxjerrin nje konkluzion per çka ka qullosur profesori;  Ashenfelter të Princeton University, paraqitur në Royal Economic Society Meetings në Nottingham, në Mars 2005. 

Megjithate une e pergezoj Emigrantin, qe ka marre mundimin te na japi punen e profesorit, i cili eshte bazuar mbi pandehma/hipoteza smiley

Mire. kur ta kam prish! Po marr ate me te koklavituren, modelin e Heckman-it (ka marre Nobel per kto ky).

(5) E(Vi|Pranohet risku) = α + βZ_i + ρσελ_i,

E eshte funksioni i vleres se pritshme (expected value) i nje ndryshoreje. Ne princip eshte kombinimi linear i te gjitha vlerave qe ndryshorja merr ne intervalin e vet te supportit me probabilitetin perkates, pra eshte nje fare mesatare e ponderuar mbi gjasen e vleres. Vi eshte vlera e jetes statistikore per individin e dhene "i", ku i = (1,2, ..., n) dhe n eshte madhesia e popullates se individeve "i". Shenja "|" eshte nje operator i kushtezimit, pra Vi kushtezohet nga pranimi i riskut, ose me fjale te tjera, vlera e Vi matet mbi popullaten qe e pranojne kete risk, perndryshe ajo nuk merret ne konsiderate. "α" eshte nje konstante e cila nuk varet nga asgje tjeter, eshte e dhene, shpesh quhet edhe "nderpreres" (intercept), ajo eshte vlera qe merr krahu i majte i ekuacionit nqse cdo kufize (term) tjeter ne ekuacion eshte zero. β eshte nje vektor fiks i parametrave qe vleresohen dhe qe shumezojne matricen e variableve te vezhgueshem "Z", ose ndryshe "te dhenat". Matrica eshte e dimensioneve p x n, ku p eshte numri i vecorive qe ne njohim per individet "i". Natyrisht vektori β eshte i permases 1 x p. ε eshte pjesa e panjohur, sepse e pavezhgueshme, qe na mbetet e fshehur, e vecorive te individeve "i". Vleresimet per β jane te sakta dhe jo te njeanshme, neqoftese ε eshte nje madhesi e rastit, dhe e pavarur me pjeset e tjera te ekuacionit. Kur kjo ndodh (pra kur ajo varet nga pjese te tjera), vlerat e β nuk jane te besueshme. Ky Hekmani perpiloi ca metoda qe e korrektonin ε per ta sjelle ate ne nje gjendje te pademshme per β. Keto terma jane λ_i, qe eshte inversi i raportit te Millsit, dmth raporti i funksionit te dendurise se gjases me funksionin e dendurise mbledhese te ndryshoreve X dhe Z, σ qe eshte rrenja katrore e variances se diferences (ε - ε'), si dhe ρ qe eshte korrelacioni mes ε dhe ε'. 

Para se te zhvillosh kritiken qe e pres me padurim, kije parasysh edhe se si duket kshu nga syfeti ky tipi, Pjer. 

 Para se te zhvillosh kritiken qe e pres me padurim...

Po cfare kritike o emigrant?

Po ku ka kapacitet ai te zhvilloj kritike shkencore! 

 

Ke fillu ...emo, te shikoshe me skepticizem arritjet qe ardhen si pasoje e revolc.ne kulturen mbi ekonomine .Gje qe mund te jene ndikime nga shoqeri, ne mos e ...semure, jo fort e shnoshe...!

nuk jam skeptik, thjesht i hapur ndaj mendimeve te reja. plus qe jam i sigurt qe input qe do vije nga Pjeri, do e zbresi me kembe ne toke kete profesorin e shkeputur nga jeta e vertete dhe problemet reale. ja do shofesh neser. mos degjo Ronin, se ai nuk po i mban dot te ndara konfliktet personale nga ato profesionale.

Pjeri, do e zbresi me kembe ne toke kete profesorin e shkeputur nga jeta e vertete dhe problemet reale.

Prit gomar te mbi bar!

neser avazi, neser!

Une ve bast qe neser do vi dhe do i kepusi nje nga ato te vetat qe keto teorite e ketij profesorit ai i ka permendur dhe ne VQ*. (genjeshter me bisht) 

* Jo per ti bere reklame te keqe, por ne VQ nuk ka as edhe nje formule shkencore...as edhe nje!!!

Shkenca e vertete eshte ajo te cilen e bejne masat dhe e vene ne praktike po masat..nden nje udheheqje ..te sprovu...! Ketu, pikerisht duhet me i krrku rrenjet e mosqartesise tende !
Ta them miqsisht

Cunam do kemi thua, emo?

Eh mer Em. Ti e njeh Pjerin vetem nga ajo ana e tij e mire, po nuk e njeh akoma nga ajo ana e tij e keqe. Ai do ta beje presorin qe te qaje. smiley

Meqe ra llafi. Te kujtohet sa vjec ishte gjyshja e portierit te shtepise kur vdiq mo?

Emigrant, flm, per pergjigjen, nje pergjigje pak e koklavitur, dhe me vjen mire qe po studion per keto gjera. Kjo tregon se nuk kam gabuar kur te kisha zgjedhur dhe ty si pjestar i grupit, ku ndonse nuk u bo gjo kete vit, ti ngelesh i regjistruar tashme ne memorien politike-ekonomike smiley timen. Profesori, ka zhvilluar nje ekuacion te vetin, dhe ketu nuk ka vend per ta kritikuar, siç mendojn rendom disa, por ka vend per te pare se sa afer realitetit eshte ky zhvillim qe ka sjell profesori nepermjet atyre ekuacioneve pakez te nderlikuar. 

Edhe une e kam ne plan (me vone, me te patur kohe) te bej nje liber ekonomie, ku te fus te tera vlerat dhe raportet ndermjet tyre, teori qe mendoj se jo vetem do pasqyroj realitetin por mundet te behet udherrefyesja e ter ekonomive per mijvjeçarin qe do kalojme. Kuptohet qe tezat, do te te jene shume me te kuptueshme per lexuesin intelektual, dhe jo kaq te mbyllura dhe koklavitura sa i ka bere profesori jot smiley

Ju thoni se; " ....E eshte funksioni i vleres se pritshme ..." 

Kujt vlere te priteshme ? dhe kush eshte; nje ndryshoreje,  per ke e ka fjalen ketu profesori, per ate qe pritet, kjo eshte "ndryshoreja" , dhe nese eshte keshtu, pra keto dy fjale; "pritshme" dhe "ndryshoreje" jane e njejta gje ketu, athere kemi taoteologji, dhe zhvillim te nje realiteti, pra kemi perseritje boshe, rreth vicioz, pa dale gjikundi, veç supozojme, e supozojme. 

 

" ....Ne princip eshte kombinimi linear i te gjitha vlerave qe ndryshorja merr ne intervalin e vet te supportit me probabilitetin perkates, pra eshte nje fare mesatare e ponderuar mbi gjasen e vleres..." 

Mund te ma shpjegosh edhe me fjale te tjera kete teze, se me duket pak e koklavitur. Se me duket si kur nje Vlere qe ti e sheh dhe e kupton me sy se sa kushton afersisht (sa vlere ka afersisht) ti e merr dhe e ndan ne dy pjese, thjeshte per te zhvilluar nje ekuacion, ekuacion qe justifikon thjesht pagen dhe famen qe merr smiley

 

Edhe une e kam ne plan (me vone, me te patur kohe) te bej nje liber ekonomie, ku te fus te tera vlerat dhe raportet ndermjet tyre, teori qe mendoj se jo vetem do pasqyroj realitetin por mundet te behet udherrefyesja e ter ekonomive per mijvjeçarin qe do kalojme.

Ehhhh c'te ben megallomania!!!

 

Roni, pse i shef kaq gomarçe gjerat dhe problemet. 

Pjer nje pyetje te drejtperdrejte kam per ty. Te lutem te me pergjigjesh me nje Po ose me nje Jo: VQ ka apo nuk ka formula?

Faleminderit.

Ti je i fandaksur nga formulat, nuk te mjaftojne tezat a derzi. 

para se t'pergjigjem, po e them se do bosh shume mire qe ta nxjerresh sa me shpejt ate librin e ri te ekonomise. sepse ka ca qe hedhin akuza qe tek LIBRI nuk ka formula.

Ore zoteri me vjen keq! Akuzat e mia jane te mbeshtetura ne FAKTE!!!

Librin e ke, hape dhe me trego ne cilen faqe ka formule!

Me vjen keq, une nuk merrem me thashetheme. Une flas me fakte!

faktet nuk jane gjithcka, ka thene Hesiodi.

Une por perdor logjiken kantiane...nuk po merrem thjesht me fakte Hesiodike!

Ti do formula, se tezat nuk i lexon dot aty, eh ç'kerriç qe je a derzi. 

Tezat pa formula jane thashetheme!

Teza pa formule si veza pa pule, ka thene latini. smiley

Ohh, ate e kam ne mendje he per he, dhe ne plan kam nje roman dhe nje me tregime, te dyja jane nisur dhe jo bitisur, keshtu qe ajo e ekonomise ngelet per me vone, i dashur. 

Po pra, pasi e ndrite ekonomine tashti po na u hidhke nga letersia artistike. (Mbase te kjo e fundit kerkon te hidhesh pasi ne letersi nuk te kerkon kush formula.)  

Nje gjithollog i rendomte je Pjer...si Lubonja me shoke. Po fundja nuk kish si te ish ndryshe se nje sistem ju ka formuar. 

Po pse kjo tema eshte lidhur me armet? Kaq me thene te verteten nuk e kutpova, e sinqerisht nuk e kutpoj sesi kjo mund te lidhet me ceshtjen e armeve.

Sic shkruajta dhe tek tema tjeter, nje llogaritje e tille ka kuptim ne nje situate kur ke dicka te detyrueshme (per shembull rruget ose minierat), ke nje problem (per shembull aksidentet ne rruget ose minierat) dhe burime te kufizuara (buxheti). Pyetja eshte sa para jemi gati te investojme si shoqeri per shpetimin e nje jeteje fal masave me te mira te sigurise? Numri ne Amerike eshte diku tek disa miliona, por jo ne pergjithesi mbi 10 milione.

Ne lidhje me armet ama nuk kemi dicka te detyrueshme, per shembull sic kemi ne lidhje me rruget apo minierat. Prandaj kjo lloj llogaritjeje apo argumentimi nuk i pergjigjet asaj ceshtjeje. Ne rast se nje situate hipotetike, asgjesimi i armeve nuk sillte asnje lloje rreziku, por qe problem reputacioni ose estetik, populli do kishte aq te drejte sa do kishte ne rast se siguria qe shqetesimi kryesor, dhe ne te dyja rastet ky lloji argumenti nuk do ti pergjigjej tamam asaj gjeje qe u vendos. Historia do qe ndryshe vetekuptohet ne rast se ne shqiperi ekzistonte nje problem i armeve kimike, dhe tani duhej te gjenim zgjidhjen, e te mendonim sa eshte vlera e jetes, pra deri ne cnivel jemi gati te paguajme per te shpetuar nje person nga ky proces i detyruar.

 

keto lloj llogarish nuk u bene as edhe nje here te vetme ne lidhje me impaktin qe do te kishin ne politikat publike te mjedisit ne aspektin kosto/benefit. Nuk e dime akoma sesa vlere ka jeta statistikore me mbi 30 vatrat akoma aktive te mbetjeve te meparshme, pasi ndihma qe do jepej nuk u mat kurre.

si perfundim sa u vlerseua jeta e nje shqiptari qe jeton ne shqiperi ,ne nasdaq?

po e nje shqiptari qe jeton  varjabilisht (popullorçe ne dimer ne usa e ne vere ne alb)ne dy rezidenca ; shqiperi dhe usa sa u vlersua ne euronext?

Asigje smora vesh. Po jam i sigurt qe alba ka marr vesh dhe me pak se une. Me thjesht o emigrant se ne dokendise me keto p..v...b. Megjithse kunder p' nuk kam gje. 

shkrim interesant (ne kendveshtrimin qe e shoh une)...Ndergjegjesimi (Sensibilizimi) eshte themra e Akilit ne raportin vlere dhe antivlere. Ky Ndergjegjesim sot ka arritur nje forme te perkryer te tij

A eshte ky i fundit komercial? Padyshim qe eshte: Ai eshte komercial dhe i kanalizuar per interesa te caktuara ( ne shumicen e rasteve) por investimet ne rritje per Ndergjegjesimin;  te kuptuarit e vleres dhe antivleres ka perfitime e veta te padiakutueshme ne shoqerine e sotme!!!

Duke aplikuar formulat e dhena ,mua me del se gjyshi dhe gjyshja ime kishin mesatarisht nga nje bole,secili prej tyre.

Nuk me duket cudi, duke patur parasysh thenjen e njerit kur u hapen kufinjte e Shqiperise "po ne paskemi pas qene martuar me burra a derebardhe".

Ketu e ke gabim,o gjembi.Po shkove atje poshte,ne çdo 100 metra has ne nje Iris Shala,ne kuptimin pozitiv te fjales smiley

thone qe ne cdo 100 metra, ne hungari shikon nje ''personazh''. 

Varet nga syri. I vogli sheh te vegjel kudo. 

Por kush ka sy, nga gjithe Hungaria nxjerr nje mbretereshe. smiley

 

Une nuk e di se çka keni keshtu me hungarezet !Jane popull gullash,por prape,miq i kemi e s'kemi ku i çojme smiley

a te thashe pse s'bohesh presor? ma paske nigju llafin. ja ku u bone mesuesi i peshkut, na dhe nje leksion gratis. Evkaristo poli! smiley

alba1 - 6 Dhjetor 2013 - 20:10 

shkrimi flet per vleren por s'ka asnje vlere. nqse dikush kerkon te beje publicistike, nuk eshte kjo menyra e te shkruarit. nje shkrim i merzitshem qe nuk anon as nga shkenca tamam as nga publicistika. alla shqiposh dmth.

 Te verteten kam thene. Nuk kam shpifur si ca e ca, alba1!

degjo emigrant, ke vendosur te dalesh ne shesh te mejdanit, duhet te jesh i pergatitur ndaj mos-peqimeve, replikave etj etj. sic ke te drejte te postosh ketu, edhe ne te tjeret kemi te drejten e komentit. ky quhet blog, apo jo?

degjo emigrant, ke vendosur te dalesh ne shesh te mejdanit, duhet te jesh i pergatitur ndaj mos-peqimeve, replikave etj etj. sic ke te drejte te postosh ketu, edhe ne te tjeret kemi te drejten e komentit. ky quhet blog, apo jo?

flisni, por drejt, dhe pa te hjedhuna. 

dhe jo nga dy here te njejten gje. kaq shume ju pelqen vetja?

Cimo, nice, shume informuese kjo. 

Po ca lidhje kishte kjo me Luben nuk e morra vesh?

eh, jo, lubja s'nok gje nga keto. nuk ka lidhje dmth.

nqse do flisnim pastaj per ate muhabetin e norvegjezve vs. Albanie, shikoje keshtu: per nje investim te dhene, sa eshte kuota pas se ciles nje norvegjez hipotetik nuk do me te paguaje per te shpetuar nje jete? po ajo e nje shqiptari te sotem hipotetik? edhe pse keto numra nuk i dime, une kam bindjen qe shuma e shqiptarit hipotetik eshte qenesisht me e vogel se ajo e norvegjezit.

e perseris, keto gjera lubua as ne enderr nuk i sheh, pra nuk ka si te kete nje lidhje direkte.

Ok, po nuk besoj qe cdo publicisti te medias do i kerkojme te kete nje ekspertize te tille per te shkruar apo jo? Ja te bej nje analogji une. Sa here qe permendet fjalia "arka e shtetit eshte bosh" kushdo qe kupton si funksionojne financat publike duhet te cmendet nga absurditeti i asaj qe degjojne. Ama nje njeri pak me racional e kupton se c'po kerkon te thuhet - i.e gjendje e buxhetit eshte e veshtire. Pra ne vend te insistoje te shpjegoje se arka e nje shteti, nese edhe ekziston kjo si koncept, nuk mund te jete kurre bosh, me mire do bente sikur te diskutonte problemin e vertete qe ngrihet.  

edhe pse keto numra nuk i dime, une kam bindjen qe shuma e shqiptarit hipotetik eshte qenesisht me e vogel se ajo e norvegjezit.

Tani Luba nuk ka nevoje te di algjeber lineare apo shperndarjet statistikore per te kuptuar se kjo qe thua ti eshte e vertete. Pooooooor, arsyeja pse me shume gjasa jeta e shqiptarit vlen me pak eshte pikerisht sepse historikisht shqiptaret kane ndertuar nje sistem politiko-shoqeror aspak te mire per zhvillimin e tyre. Dhe nje nga cilesite e ketij sistemi eshte shperfillja ndaj njerezve sic u pa ne rastin e LHL-ve. 

Thene me nje gjuhe qe ti e kupton, vlera e jetes ne kete rast eshte endogjene me problemin ne fjale.  

Well, emri Lubonja nuk eshte permendur gjekundi ne kete tekst. Une nuk u ktheva pergjigje atyre qe e moren kete prurje si ndonje kunderpergjigje per te. Por meqe e permende edhe ti, po te them qe perpos problemit te uzurpimit te medias (pra gjithegjendjes duke mos i lene vend njerzve qe kane vertet dicka per te thene), per mua ky tip eshte nje e shkuar tashme.

Shqiperia do zhvillohet se s'ben dhe do i shkunde keto turpe. Pra luboja vertet qe nuk eshte asnje faktor ketu.

Do thuash pse e solle? Po sepse do te doja shume qe nje menyre e tille e te menduarit (e me pas e te vepruarit) te hynte dora dores ne Shqiperi. Ja per kaq.

Ore sa here e permendni kete lubon, kam nje mik qe me merr ne tel e me thote:
" Me bete per serum, ju te peshkut.Prape me Lubonjen?...

Thuji mikut mjaft pe nga penxherja, po deshe hajde e fol shtruar me te tjeret smiley 

Emo, me vjen shume keq qe nuk ke denjuar te me pergjigjesh, nderkohe qe i ke dhene xhuvap kujtmos.

 

me fal. me thuaj ku dhe qysh. 

edhe nje here, me fal.

Lere se e pashe. Besoj qe po thua per proven e Goedel-it. Eshte cape e forte, ajo, heretik. Ketu te peshku kane diskutuar Leibnitz-in nje here. Logjika matematike, beso-mos beso, ka qene nje lende qe e kam pat goxha zet. Plus qe muhabeti i Godel-it nuk kalohet me nje cope koment. Nuk e di dmth, mua nuk me ka bindur kurre, per vete, madje vete perdorimi i vertetimeve ontologjike jashte matematikes se paster me ka dhene ca te krruara alergjike.

Well, e bejme teme te vecante po deshe, por them qe te PPU-ja duhet te kete te fushes se matematikes teorike qe do e qendisnin ku e ku me mire.

Si te duash, une me aq sa di, do hyja ne ate muhabet. por sigurecen e kam me tel te shkurter ne ket fushe smiley

Besoj se llafin e ka, që Zoti është çapë e fortë, për ta kaluar me një "është bullshit" lloj komenti. 

 

jo, jo, prova e Godelit eshte e tille. jo Zoti si koncept.

tjetri ka qen shok me ajnshtjanin. shok ne gjithe kuptimin e llafit.

Po pra, ideja është që, ashtu si kërkohet - me të drejtë - respekt për trajtimin e një teme të tillë, ti këtë i kërkon Lubonjës, apo jo? Po kështu edhe koncepti i Zotit, kërkon të trajtohet me respekt. Dhe për mua, është burimi i gjithë respekteve të tjera. Ashtu si ka qënë dikur burim i çdo legjitimiteti.

 

Ore, seriozisht e ke ti qe praneve lubonjen me Godelin? A je ne vete?

PS. Repsekti eshte fakultativ, kompetenca eshte e detyrueshme.

... madje vete perdorimi i vertetimeve ontologjike jashte matematikes se paster me ka dhene ca te krruara alergjike.

Alergjia eshte katolike, vetem se katoliket kane kruajtje alergjike edhe me "rastin", perfshire edhe rastin ne fjale te llogarive rastesore te vleres se jetes njerzore.

Komenti im ishte sa per te ngacmu nje çike ty, jo per te hap teme matematike veçan. Nuk ja vlen barra qerane. As une nuk kam me kuriozitet dhe deshire per tu zhyt ne keto lloj temash. Dihet qe edhe aty do te jene dy parti me perfaqsues militante perkates (e kam llafin jo vetem per Peshkun, por kudo).

Megjithate une besoj ne aftesite (potenciale) te njeriut per te kap te verteten  edhe logjikisht. Vetem se duhen rregulluar ca gjera praktike te tjera me pare.

Na begenis te na thuash diçka edhe per Rasellin, komenti im ka nje link per te.

 

 

Aksiomat kthehen gjithnje ne problem. Po te mos u interesonin mbreterve, keta do mundoheshin t'i ndryshonin.

Me ler ta shoh linkun qe thua per Rasellin, dhe do te them po pata gje me thene, sigurisht. smiley Me vone.

Prita, prita deri ne oren 12, por nuk mora "me vone" asnje pergjigje.

Kam shprese se nga ora tre e nates, sipas zakonit, te ndodhe fenomeni "lashe nje koment atje".

 

tani hyra ketu. e pashe ate linkun. spekullim i paster. une nuk jam shume per keto pandehmat qe duan te behen te verteta permes te folurit mbi to. i gjithe mendimi i krishtere pershkohet nga keto 5 minutshat e te thirrurit nga ai lart, mjafton te shikosh Saulin, Konstantinin, Augustin, s'mbaj mend ne Theodora e Justinianit pat ndonje "call" nga ai lart apo jo, te gjitha murgeshat e pretendojne ate thirrmen nga siper qe i sqaron e i ben te nderrojne jete, etj etj. Une nuk i besoj dot keto. Ose jane genjeshtra nga ata qe i thone, ose jane caste kur processe te gjata te te reflektuarit mbi dicka, shpesh edhe pa ndergjegje, kane shperthimin e tyre, mu si nje burim uji. "Uji i ftohte" ne vlore a tepelene qofte, nuk del ashtu kot qe thua ti, por e ka marre ujin qe nga maja e tomorit me abas ali, qe i qofshim fale, jarabi smiley

te diel te bukur, racionale, pozitiviste e shkencore.

Ke pare shume filma porno me murgesha qe i permend here pas here pa pike lidhje.

Po flas per procese krijues, dhe nuk ka krijues ne bote (me plote kuptimin e fjales krijues, jo çdo kalemxhi) qe nuk ka pasur nje eksperience te ngjashme, qe ne psikologji quhet "neuroze krijuese", te cilen e ka kaluar edhe Frojdi, Jungu, pershkruar fije e per pe nga keta te dy. E ka kaluar kush mos, edhe Niçe, Hegel etj, biles edhe Kadareja yt (per te mos fol krijues te gjithe llojeve qe kane perfunduar çmendinave). Por ndonjeri e tregon, ndonjeri nuk e tregon, ose e tregon ne menyre te shtremet, siç ka bere Kadareja.

Dhe keto nuk vijne nga Zoti, sepse Zoti nuk merret me qelbsina, me qelbsinat merren banoret e botes tjeter.

Ti mund te mos besosh dhe te mohosh edhe evidencen, siç ndodh pèrdite me njerzit, por kjo nuk ka te beje aspakt me te verteten, ka te beje me menyren tende komode te jetes, dmth ajo qe ti beson se eshte komode, dhe na e paraqit te tille. Tani per tani, se kena pare plot burra qe lujne me teper se muri.

 

Po. Dhe pas ketij ditirambi, i vjen radha rrefimit te mrekullise se Fatimas. Be my guest. smiley

smiley

 

Lere shoqen Fatime ti e shif te pakten te pergjigjesh pa i bere dredhe kuvendit. Kjo eshte merita e pare ne muhabet blogu, pastaj vijne te tjerat.

Ke hum shume Emo kohet e fundit. Shif se mos po te afrohet ndonje neuroze krijuese. Eshte pune me shume rrezik.

 

Mbase. Dhe kushedi, rrezik eshte me mire keshtu...

Cimo tani e lexova kete artikullin tend.. eshte i shkruar mire dhe sakte po nuk ke kalkuluar shume variabla e xhingla mingla nga keto tuajat ( matematikanet) smileysmiley.. Psh nuk ke llogaritur sojet e buceve qe kane ne dore shtetin koke e kembe.

Bucet ne shtet, si dhe keta verdalle, futen tek ai termi "epsilon" smiley

Ok flm smiley

Jo per gje po keta te peshkut qe me kritikojne mua qe se gjeta 84 mandatshin nuk e dine qe une gabova dhe nuk llogarita epsilonet e shqiperise.smiley

smiley

smiley

 

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).