Rreth 32 vite më parë, i ra në dorë "Kronika e një vdekjeje të paralajmëruar". Atë kohë, rreth të 20-ave, prof. Aurel Plasari u befasua nga Gabriel Garcia Marquez. Sot, kur kanë kaluar më shumë se tri dekada e kur nobelisti është shuar, profesori rrëfen me emocion "marrëdhënien" e tij me këtë shkrimtar dhe veprat që i ka përkthyer. Ndërsa hedh sytë pas në kohë, i kujtohet se si mundi të mbrojë përkthimin e mirëfilltë të një vepre "fataliste", "frojdiste", ashtu sikundër kujton edhe "luftën" për të shpëtuar të paprekura shumë fjalë, që duke qenë të pista, iu kërcënohej censura. 

Profesor, ju jeni i pari që keni sjellë në shqip Gabriel García Márquez-in. Si e keni njohur ju vetë atë? 
- E kam njohur në vitin 1982, kur botoi "Kronikën e një vdekjeje të paralajmëruar" në Bogotá. Sa për kureshtje, atë novelë unë dhe mjaft të tjerë e kemi lexuar për së pari në revistën ruso-sovjetike "Letërsia e huaj", e cila botonte çdo muaj, në mënyrë të menjëhershme, çdo vepër që spikaste nga letërsia kudo në botë. Ishte befasim i madh. Mbaj mend, për shembull, që e lexoi ndër të parët Ismail Kadareja, i cili e kishte pëlqyer shumë, dhe filloi të flitej si për një novelë të pazakontë. Miqtë spanjollë, me të cilët bashkëpunoja qysh kur përktheja poezinë spanjolle, nuk patën vështirësi për të ma sjellë librin. E kam edhe sot atë ekzemplar, me vulën e shtëpisë së tyre ku banonin këtu në Tiranë. Fillova ta përktheja menjëherë: ishte një tekst që nuk mundeshe vetëm ta lexoje, të detyronte ta përktheje. 
Në atë kohë ai sapo kishte marrë Nobelin dhe arti i tij pikasej, ashtu sikundër edhe tiparet e këtij arti që mundej të binin në kundërshtim me dogmën zyrtare të realizmit socialist. 
Si ia dolët ta botonit pa censurime? 
- Shend e verë nga kënaqësia e përkthimit, tekstin e përkthyer e paraqita menjëherë në shtëpinë botuese "Naim Frashëri". Me atë shtëpi botuese, e vetmja që botonte "letërsi të huaj" në atë kohë, kam bashkëpunuar gjithnjë si përkthyes i jashtëm, më sak: në qejfin tim. Përgjigjja ishte negative, me sa mbaj mend e cilësuan si "vepër fataliste", "vepër frojdiste", dhe kësi etiketash që ngjiteshin lehtësisht asokohe. U zhgënjeva. Atëherë, isha shumë i ri, dhe punoja korrektor letrar në revistën "Nëntori", por përkujdesesha edhe për rubrikën e letërsisë së huaj. Kryeredaktori i atëhershëm Dalan Shapllo, i cili e kishte lexuar novelën në revistën ruso-sovjetike, kërkoi ta lexonte përkthimin. Qysh të nesërmen në mëngjes herët ma ktheu daktiloshkrimin me një shënim në faqen e fundit, që ishte gjysmë bosh, të cilin e ruaj edhe sot: "Fataliste është sa të duash, edhe frojdiste etj., por është kryevepër. Prandaj bëji një shënim prezantues dhe mund ta botojmë". Ah po, më porositi të mos e përmendja në asnjë mënyrë çmimin Nobel: ishte çmim "reaksionar" për Shqipërinë e atëhershme. Kështu që u botua në dy numra të revistës "Nëntori" më 1984, me variantin e parë të titullit që ndërrova më vonë: "Kronikë e një vdekjeje të shpallur". Besoj se Shqipëria ka qenë ashtu ndër të parat vende që e ka përkthyer dhe botuar "Kronikën". 
Si u prit nga lexuesi? 
- Kam përshtypjen se u lexua sa asnjë vepër tjetër e atij viti. Atëherë shumë njerëz të kulturës i kam njohur pikërisht nga urimet për atë novelë. Të kujtoj edhe një hollësi: deri atë kohë kisha përkthyer më së shumti ose vetëm e vetëm poezi. Ishte sprova ime e parë në prozë. Ndoshta ishte ajo farë proze e mrekullishme e Márquez-it që ma prishi mendjen. Kisha përkthyer edhe dy-tri drama të Federico García Lorca-s, vërtet, por Lorca edhe në dramë mbetet poet. Për futjen në kulturën shqiptare të një shkrimtari si Márquez-i në atë kohë më kanë uruar lexues nga më të larmishmit: pedagogë, mjekë, njerëz të shkencave, njerëz të letrave po e po. U receptua pra në mënyrë befasuese, këtë mund të them. 
Mendoni që ndikoi ky receptim për t'ia çelur edhe më tej rrugën shkrimtarit në Shqipëri? 
- Botimi në revistë, asokohe ishte si një lloj licence që një vepër mund të botohej, prandaj edhe shtëpia botuese "Naim Frashëri" lëshoi pe, vendosi ta botonte. Veprova atëherë si ai që i japin gishtin dhe të rrëmben dorën, madje krahun: u vura të përktheja edhe tekste të tjera prej Márquez-it, tekste për të cilat mendoja që mund të receptoheshin po aq mirë te ne. Kisha dëshirë, për shembull, të botoja edhe "Gjethurinat", mandej edhe "Ora e ligë", që në botimin tonë mban titullin alternativ të vetë autorit "Një histori me paskuinë", sidomos "Kolonelit s'ka kush t'i shkruajë". 
Nuk patën më pengesa? 
- Pengesa... Ideologjike pothuajse jo më. Njëra nga përligjjet për ta bërë të mundur asokohe botimin e një shkrimtari të tillë, të gjallë dhe me emër botëror, ishte edhe gjetja e një "citati socialist" prej tij. Ia kam pas vënë citatin krejt në fund të Pasthënies dhe sot ai citat i Márquez-it tanimë të ndjerë më bën të nënqesh me veten: "Unë kam besim se herët a vonë bota do të jetë socialiste, dhe dua që kjo të ndodhë sa më shpejt, aq më mirë. Por gjithashtu kam bindjen se një nga faktorët që mund ta pengojnë këtë proces të pashmangshëm është letërsia e keqe. Detyra e një shkrimtari - detyra e tij revolucionare, po e deshët kështu - është të shkruajë mirë". Censura atëherë u shfaq në një trajta të tjera. 
Po përse, ç'trajtë tjetër mund të kishte censura përveç asaj ideologjike? 
- Márquez-i ishte problem për atë që redaktorët e quanin përdorim i "fjalëve të pista". Për mua t'i hiqje ato ishte jo vetëm si t'i hiqje erëzat, beharnat, një gjelle të mirë, por edhe të cenoje nuanca të holla të natyrës së personazheve. Kujtoj, për shembull, fjalën "shkërdhatë". Ishte i vetmi variant i mundshëm me të cilin dredhoja për të dhënë në shqip epitetin "maricón" të spanjishtes me të cilin autori shënjonte disa prej personazheve të tij me probleme invertimi seksual. Shqip fare ajo do të jepej me "bythqirë", ose me ndonjë tjetër sinonim, që tingëllon edhe më këndshëm se "shkërdhata". Ato do të binin rëndshëm në sy dhe asnjë redaktor, asnjë redaksi nuk do t'i lejonte. Kur teksti shqip u spastrua nga një varg "fjalësh të pista", përkthimi ngeci në drejtori. Drejtori i atëhershëm i Shtëpisë Botuese kishte nxjerrë një listë të tërë "fjalësh të pista" nga përkthimi, listë që fillonte pikërisht me fjalën "shkërdhatë", vijonte me emrat e organeve gjinore të mashkullit, të femrës, që nuk gjendeshin në veprën madhështore "Fjalor i gjuhës së sotme shqipe" (Tiranë 1980). Për shembull: atë sendin me ngjyrë të errët të Santiago Nasarit, që Anhelës nuk i shqitej nga mendja prej natës së parë të jatakut, "Fjalori" në fjalë nuk e kishte fare. Atëherë si duhej quajtur "sendi" që sillte dhe risillte nëpër mend e shkreta Anhelë netëve ndërsa përpëlitej e vetme në jatak? Shkurt historia, puna u bë hiq-e-vur: njëri hiqte, unë i vija përsëri. Nuk mund t'i bindja që heqja e termave të tillë ia vështirësonte tejmase lexuesit vetë të kuptuarit e personazheve me probleme të ndryshme seksuale. Heqja e tyre do të thoshte madje t'i korrigjoje këta personazhe, duke i bërë "pa probleme". 
Si përfundoi "beteja"? 
- Mbas procesit hiq-e-vur, që vijoi deri në bocat e shtypit, ia dolën të rezistojnë vetëm nja dy "shkërdhata". Edhe ata i shpëtoi Homeri. Një kolegia ime shkrimtare, asokohe studente, ndërsa i qaja hallin më kujtoi e habitur se me "shkërdhata" të tilla ishte plot "Iliada" në shqip. U desh një mund i tërë duke rishfletuar "Iliadën" për të gjetur shprehjet si "dhe u sulën akejt shkërdhata" etj. Por sidomos shpëtoi fjala lapidare e përfundimit të veprës "Kolonelit s'ka kush t'i shkruajë", kur plaka pyet: "Po çfarë do hamë nesër?", koloneli ia ka dalë të përgjigjet shqip: "Një mut". 
Për një përkthyes poezish që e trajtoi me dashuri Márquez-in duke treguar kujdes ndaj fjalës dhe duke synuar t'i qëndrojë sa më besnik, çfarë do të thotë humbja e Márquez-it? 
- Një humbje fizike duke qenë njëherësh njerëzore. Shkrimtarët e mëdhenj vetëm këtë humbje kanë. Ju gazetarët përdorni rëndom togfjalëshin "ndërroi jetë", ose "u nda nga kjo jetë", siç duket duke qenë të bindur që ka edhe një jetë tjetër... Bukur fort nëse e keni këtë bindje, puna juaj. Por rasti i njerëzve të mëdhenj të letrave është ndër ato raste të rralla kur këto shprehje janë të vërteta, për ta po, ka një tjetër jetë: jeta e tyre letrare, komunikimi me lexuesit që madje as kanë lindur ende. Në këtë jetë letrare shkrimtarët e mëdhenj janë të gjallë. Ndonjëherë bëj ironi me shkruesit mediokër, për ta nuk them dot që janë shkrimtarë, dhe i shpotis për bindjen e tyre që pandehin se janë ata të gjallë, ndërsa paskëshin vdekur një Eskili, një Shakespear, një Hugo, një Tolstoi, kështu tanimë edhe një Márquez, që për qindra miliona lexues janë gjithnjë të gjallë. 
Përse nuk keni vazhduar të përktheni edhe më nga Márquez-i? 
- Márquez-i gjeti më vonë përkthyes të tjerë të denjë. E ka përkthyer Mira Meksi, e cila ka qenë jo thjesht e pasionuar, por gati e sevdallisur mbas Gabriel García Márquez-it. Dhe për çdo shkrimtar është fat një sevdallisje e tillë nga ana e përkthyesit. Mendoj se Mira Meksi nuk ka rënë me tjetër autor në dashuri më shumë se me të. Mandej atij iu përkushtua edhe Robert Shvarci, që dha në shqip ndoshta kryeveprën e shkrimtarit, "Njëqind vjet vetmi". Me këtë nuk dua të them që nga Márquez-i nuk ka ende vepra të mëdha për t'u përkthyer, sidomos nga ato që një herë e një kohë nuk mund të përktheheshin për arsye ideologjike dhe politike. 
Për shembull, cila do të ishte njëra prej tyre? 
- Ëndrra ime, për shembull, ka qenë të përktheja romanin "Vjeshta e patriarkut", një alegori e jashtëzakonshme antidiktatoriale. Tani që e mendoj them se kam bërë mirë që nuk kam ngulur këmbë për ta përkthyer në ato vite të vështira. Do të lidhej shumë keq, fjala vjen, me vdekjen e diktatorit tonë. Te "Vjeshta e patriarkut" Márquez-i bën alegorinë e një diktatori që vdes. Të gjithë i mblidhen përqark arkivolit, ndonjë i rrallë qan me tërë mend, shumica gëzohen, zënë e llogarisin se kush do të vijë në pushtet dhe ç'poste do të ndahen, si do ta zhvatin pushtetin etj. As kanë ndjenjë, as mallëngjim, gjithë dashuria që kanë shfaqur për diktatorin, gjithë servilizmi befas shndërrohet në arrogancë dhe shpërfillje. Mirëpo, fill mbas këtyre skenave, diktatori ngrihet nga arkivoli, ka parë gjithçka dhe fillon ndëshkimin e madh, shkakton njëfarë përmbysjeje politike nëpërmjet një diktature të re. Dikur vdes për herë të dytë, tanimë duket se prej së vërteti. Për shkak të herës së parë njerëzit ruhen shumë, presin një ditë, presin dy-tri dhe, kur binden që ka vdekur me tërë mend, futen në ceremoninë në pallatin diktatorial e sërish disa pak qajnë, ndërsa të tjerë qeshin e bëjnë llogaritë e pushtetit. Diktatori çohet për herë të dytë dhe ndëshkimi kësaj radhe është i tmerrshëm, i pamëshirshëm. Romani fillon me arkivolin e diktatorit, tanimë të vdekur për herë të tretë, në një pallat diktatorial gjysmë të rrënuar, arkivoli është i hapur, kufoma e kalbur, përreth minj e miza, dyshemetë e çmuara gjithë me bajga lopësh, hyjnë e dalin kafshë, aty-këtu kanë mbirë ferra, sepse me vdekjen e tretë askush nuk ka guxuar më t'i qaset arkivolit, as pallatit të diktatorit. Përfytyroni tani se çfarë do shkaktonte kjo farë alegorie nëse do të botohej ose nëse dikush do të ngulmonte që ta përkthente, qoftë edhe për qejfin e vet. Sot do të duhej të përkthehej dhe mua ende më vjen keq që ajo vepër ka mbetur pa u dhënë në shqip. Shqiptarëve ajo do t'u vlente shumë, mbase më shumë se intriga e Santiago Nasarit me Anhelën, me cipën e virgjërisë të prishur, me nderin e humbur etj. 

Përveçse shkrimtar i madh Márquez-i është njohur edhe për pozicionimet e tij e ndaj politikës. Si do ta portretizonit ju atë politikisht? 
- Márquez-i ka promovuar për shumë vjet atë socializëm që promovohej në vendet e Amerikës latine, pra i ndryshëm prej atij që njeh Europa jonë. Për shembull, ka pasur mik të madh Fidel Castron, ka qenë mik tryeze i tij, ka shkruar për të gjëra fort interesante. Më kujtohet që ka treguar për njërin nga takimet me Fidelin: sapo kishte marrë nga shtypshkronja kopjet e para të një romani të ri dhe njërën ndër të parat ia shpuri Fidelit në tryezë, ndërsa hanin darkë. Të nesërmen në mëngjes, kur u zgjua, Fideli e priste për të ngrënë mëngjes dhe, me t'u ulur në tryezë, i thotë pak a shumë: "Romani është i mirë, por unë i kam nja dy vërejtje...". Márquez-i habitet se si kishte mundësi, kur vallë e kishte lexuar. Fideli i thotë thjesht se kishte ndenjur gjithë natën derisa të përfundonte. Nga njëra anë, faktin që Fideli qenkësh lexues jo i zakonshëm le ta kuptojmë siç duhet: që diktatorët ose pushtetarët autoritarë janë edhe më të rrezikshëm kur janë lexues të tillë. Ka njëfarë pikëpamjeje se diktatorët qenkëshin injorantë, budallenj. Të jenë të tillë zor se vijnë dot në pushtet dhe zor shumë se e mbajnë dot pushtetin gjatë. Nga ana tjetër, është e kuptueshme se përse Márquez-i ka parë te Fideli një model të mundshëm të së ardhmes së Amerikës Latine. Edhe zhvillimet që ndodhin sot në vendet e Amerikës Latine, në fund të fundit, janë një dëshmi që shqetësimet e Márquez-it, shqetësimet e tij politike siç e doni ju, për fatin e Amerikës Latine kanë qenë reale e jo fantazi shkrimtari. Në këtë kuptim, pozicionimet e tij, që shpesh mund të na ngjajnë të debatueshme, nuk kanë qenë veçse pozicionime të një qytetari të madh, përveçse shkrimtari të madh.

114 Komente

Ky ishte pro vrasjeve te 21 janarit dhe per te justifiku vrasesit, perdori shprehjen: "me t'u qi nana me 5 cm" - qe do te thoshte se njerezit e paskeshin kalu gardhin dhe grdistet ishin mrena ligjit qe qelluan.

kur sheh videot ne fakt, ashtu mendova dhe une. i vrane njehere gardistet ne vlore. sa here donin t'i vrisnin ?

do vrasin dhe ata ca here apo jo, se ndryshe duhet te nderrojne zanat. 

dhe e forta eshte qe teoricienet kundra qeveritare te kohes, po t'i degjosh kur flasin, jane te tere per shtet ligjor. nuk e kuptojne si duket (pa pushke) se çdo me thene shtet ligjor. 

@pjeter

E ka thone metermen ket ky Plasari? 

Si cudi m'duket!

Po, per qill e per dhe. smiley

E paskan moderuar titullin. Se ku e lexova kete interviste,  me nje titull tjeter - " Si e shpetova une Markezin nga censura komuniste !! " 

Aureli ka qen disident i modh mer jahu,nuk pyeste per redaktore e censure

ata  hiq e ai vure.

me ate "dhjete ditet.."  tronditi boten . Kishte ardhur Liria. Ate "sendin" e quajti me emrin e vet Bwkovski shqiptar.

ata  hiq e ai vure.

smiley

smiley

 

Cudi, cudi, fjalet normale u censuronin.

mire e benin qe i çensuronin. librat e mire nuk jane per çdo vesh njeriu. vetem sa e turbullojne nje mendje jo te pjekur.

Si e turbullojne mendjen e njeriut disa fjale qe jane ne perdorim ter perditshem?

Po nqs nuk jane turbulluese, mund ti permendesh ti ato fjale ketu? Shqiptaret kane nje raport te habitshem me Fjalet e "pista", me shume druhen prej artikulimit te tyre sesa prej veprimit.Ta besh nje gje eshte me kollaj se sa ta artikulosh ate. Liria e fjales nuk eshte arritur ende.Liria fillon nga clirimi gjuhes.
 

Ka ndryshim thelbesor midis fjaleve qe perdoren ne letersi dhe fjaleve qe njeriu ia drejton dikujt tjeter. Duke e pasur parasysh qe jo te gjithe mund te tolerojne  (perfshire dhe mua) nje fjalor te konsideruar "te piste," ne bisedim, nuk kam pse t'i permend ketu. Besoj se problemi qendron tek banaliteti i padeshiruar (ose gjuha e popullit, te shtreses se ulet) ne letersi, jo medoemos tek sinjifikuesi (le signifié) qe ne fund te fundit shprehet me ane te metafores. 

Pikerisht ky eshte problemi, njerzit vihen ne  siklet , kur te ashtuquajturat fjale te pista ose procest qe ato sinjifikojne, nxirren nga konteksti dhe perdoren ne menyre te pamotivuar jashte nje konteksti te caktuar. Eshte nje lloj si te dalesh me rroba banjoje ne bulevardin Deshmoret e Kombit, kur nje veprim i tille ne plazh eshte mese normal. Kurse ajo qe ti e quan banalitet (gjuha vulgare  e shtreses se ulet ) ne letersi eshte ne funksion te tipizimit te personazheve.Kete po thote dhe zotnia Plasari. Nje njeri i shtrese se ulet , nje doker , bie llafi, nuk mund te llafoset si nje akademik.Kjo do ta bente te pabesueshem si karakter nje personazh letrar. Kjo ndodh shpesh me autoret e rinj te cilet erudicionin e tyre ja veshin nje roje kooperative analfabet. Ose, e kunderta,  ajo qe thote Profili me poshte, autoret e rinj, per tu dukur postmodrene, e mbushin letersine qe krijojne me gjithfare banalitetesh.

Njerzit e kultivuar, per te qene moralisht korrekt, kane shpikur gjuhen simbolike  ose te kodifikuar, cfare te kujton ate barasaleten me makinen e shkrimit. Nuk mundem tani i tha mama te birit. Ik thuaj babit te shkruaj me dore sonte.

Me duket paksa paragjykim kjo qe thua per autoret e rinj meqenese nuk ka te beje medoemos me deshiren per t'u dukur postmoderne por me rrymen e kohes. 

 

Rryma dominuese e kohes eshte postmodernizimi, nqs gjerat i shikojme kronoligjikisht.Letersia postmoderne, ne te gjitha varitetet saj, eshte e percaktuar nga kornizat filozofike (Nice-relativizmi, skepticizmi dhe ekzistencializmi-Sartre) psikologjike (Frojd-e pavetedijshmja, endrrat, deshirat e shtypura seksuale) , sociologjike (anomia, atomizimi, pesimizmi social) dhe politike (neoliberalizmi-konsumerizmi) .Nje nga tiparet e letersise postmoderne eshte thyerja e kufijve mes "te lartes" dhe "te ultes", elitares dhe popullores. Ilustrimi me tipik eshte Duchamp , i cili nje shurrtore e ngriti ne rangun e nje vepre arti.Pra ngritja e banales ne art. Kjo reflektohet edhe ne gjuhen dhe stilin e metanarratives.

Parodia, paranoja, kaosi, relativizmi, absurditeti etj. reflektohen  edhe ne gjuhen e perdorur .Nuk ka me heronj, ka individe te mberthyer  ne absurdin e jetes, nuk ka heronj si te Iliades , te angazhuar ne aksione dhe  veprime te medha, ka iliade derdellitjesh  dhe zhytjesh  ne subjektivizmin e tyre, odise  ne labirinthet e subkoshiences, saga seksuale etj.etj. Por nqs autoret e medhenj gjuhen e vendosin ne funksion te personazheve dhe sitatave, imituesit ose metuesit per shkrimtare,  mendojne se thjesht banaliteti linguistik i ben postmoderne. Pra te jetosh ne kohen postmoderne (ndikimi rryme se kohes) nuk te ben vetvetiu shkrimtar postmodern. Ashtu sikurse te futesh ne uje, nuk nenkupton medoemos se di te besh not.

Degjo Kopshtije dhe banda jote postmoderne nje fraze artistike postmoderne, dhe njekohesisht nje fakt historik postmodern i zbuluar nga çmitizueset:

Skenderbeu ka qene pederast.

Kush e ka marre kete seriozisht perveç teje, z. Heretik?

Rryma dominuese e kohes eshte postmodernizimi, nqs gjerat i shikojme kronoligjikisht.Letersia postmoderne, ne te gjitha varitetet saj, eshte e percaktuar nga kornizat filozofike (Nice-relativizmi, skepticizmi dhe ekzistencializmi-Sartre) psikologjike (Frojd-e pavetedijshmja, endrrat, deshirat e shtypura seksuale) , sociologjike (anomia, atomizimi, pesimizmi social) dhe politike (neoliberalizmi-konsumerizmi) .Nje nga tiparet e letersise postmoderne eshte thyerja e kufijve mes "te lartes" dhe "te ultes", elitares dhe popullores. Ilustrimi me tipik eshte Duchamp , i cili nje shurrtore e ngriti ne rangun e nje vepre arti.Pra ngritja e banales ne art. Kjo reflektohet edhe ne gjuhen dhe stilin e metanarratives.

Parodia, paranoja, kaosi, relativizmi, absurditeti etj. reflektohen  edhe ne gjuhen e perdorur .Nuk ka me heronj, ka individe te mberthyer  ne absurdin e jetes, nuk ka heronj si te Iliades , te angazhuar ne aksione dhe  veprime te medha, ka iliade derdellitjesh  dhe zhytjesh  ne subjektivizmin e tyre, odise  ne labirinthet e subkoshiences, saga seksuale etj.etj. Por nqs autoret e medhenj gjuhen e vendosin ne funksion te personazheve dhe sitatave, imituesit ose metuesit per shkrimtare,  mendojne se thjesht banaliteti linguistik i ben postmoderne. Pra te jetosh ne kohen postmoderne (ndikimi rryme se kohes) nuk te ben vetvetiu shkrimtar postmodern. Ashtu sikurse te futesh ne uje, nuk nenkupton medoemos se di te besh not.

smiley

 

Vecoj:

"Ashtu sikurse te futesh ne uje, nuk nenkupton medoemos se di te besh not."

As NardiN nuk do te mund te shprehej me mire.

#SipritusiFilozof! smiley

a e di sepse banalja u kthye ne art ?

ngaqe nje koke e madhe ka thene, qe kryevepra eshte ne thelb diçka banale, vetem nje fije artistikllik ka ne te. puna pra qendron tek kjo fija e padukshme e artistikllikut qe banalen e ngren ne piedestal dhe qe shumices se krijuesve i mungon (s'dine t'i japin jete nje vepre). 

duchamp e kompani jane pastaj sharlatane, qe e dine qe s'kane vlere, duan vetem te provokojne e perfitojne nga situata (sipas llogjikes: pikaso pikturonte si femije 10 vjeç, po une pse mos pikturoj si majmun ose akoma me primitif, njesoj eshte, ose duhet te merret prej publikut qe s'kupton). institucionet e artit te sotshem, drejtohen nga funksionare te shtetit ose politikane, qe s'marrin vesh nga arti (nuk e njohin te bukuren), dhe qe rrehen lehte. nuk ka me princa, medicis e kompani, qe ishin vete bleres (konsumues) te artit. duke qene bleres ishin gjithashtu njohes te mire. 

sot i blejne (me parate shtetit) dhe mbushin muzete qe i kane kthyer ne depo. dikur zbukuronin shtepiat. kjo eshte diferenca.

 

Keputja ne gjyle sipas zakonit: ne Mesjete nuk ka pas art, arti modern eshte sharlatan, vetem ne Rilindje ka pas art.

 

Faleminderit per definicionin e zgjeruar, por me duket se gjykon letersine postmoderne te dobet si jopostmoderne. 

post modernizmi eshte shprehje akademizmi (tipikja e spiritusit kur analizon) qe s'do me thene gje te madhe. ai me siguri kete e mban si artin e vertete te kohes se sotme, ndersa artin e realizmit socialist (shprehje po njesoj qe lidhet me nje epoke te caktuar pa thene gje te madhe tjeter) me art te gabuar ose pa vlere. 

kur ne te vertete, arti i realizmit socialist, po ka gjithnje e me shume cote me te madhe ne tregun e artit, sesa ai postmodern. dhe TREGU vetem e tregon vleren e vertete diçkaje, jo llafet ne ere te "kritikeve" te artit.

kjo me ben mua qe ti them heretikut, qe arti i rilindjes italiane ishte i madh, ngaqe eshte astronomik ne çmim. nuk ta shet me njeri (nje kryeveper te asaj kohe), aq vlere permban.

Nuk ka me heronj, ka individe te mberthyer  ne absurdin e jetes....etj "

 

5*****

Pse duhet te kete heronj medoemos? 

Sepse duhet te kete legene medeomos!!!

 

Nese "legenllekun"e gjykon si pjese te eksperiences njerezore, pse mos te perfshihet ne letersi?!

Nese "letersine e legenave" e gjykon si pjese te eksperiences njerzore, pse legenlliku letrar te mos jete eksperienca njerzore?

 

Ose nje antihero smiley

Heretiko, you should make peace with her. Or if you want make love. p.s. Mos gjuaj, thjesht nje sugjerim lol.. Dashuri ne kohen e Koleres nje masterpiece. Qe te jem ne teme. smiley 

Ehu kane ndryshuar kohet, tani ka vetem Dashuri ne kohen e SIDA-s, dmth konkretisht s'ka gje me mu Kopshtija, e ka me ju hallin.

Dmth u dashurofshi e u trashegofshi.  Po deshet edhe u martofshi (sa te qartesojme nje çike ligjin).

 

po sepse kur lexojne kari-pidhi, neper teks, mund te mendojne qe shkrimtari eshte banal. nuk e kuptojne DOT (pa qene ne te njejtin pozicion me shkrimtarin) se per çfare jane perdorur. detyrimisht keto fjale do t'i marrin jashte kontekstit te vepres, dmth te qellimit te autorit te saj. 

por me e keqja, eshte se shkrimtaret e rinj, do te fillojne te imitojne, ate me te madhin, duke e mbushur te gjithe letersine me kari-pidhi neper tekstet e tyre. kjo shkaterron siç e ka shkatruar ne fakt, me shume sesa ndreq letersine. 

pra po ta shohim ne kete aspekt, keta shkrimtaret e medhenj, per hir te vepres se tyre, i bejne keq letersise duke e futur ne qorsokak. si pikaso i beri keq piktures duke e futur ne qorsokak (rruge pa krye).

Sigurisht, por duke mois i çensuruar, normalizohet raporti njeri-fjalor i "piste." Ose te pakten e ndihmon te normalizohet.

e plotesova mendimin lart, lexoje dhe njehere.

Ju thoni çfar te doni, por un e gjej shume artistike, defryese dhe çlirimtare biseden me lart midis Tredharakut dhe Komentuesit. Jam gati te hyj edhe une ne debat letrar me ta, duke u share me ta ne stilin e Garcia Markes della Pagliacciata della Serenata.

Biles, po desh Gjembi, edhe me Gjembin jam gati per debat per çeshtjen e Tores dhe Torreve moderne qe i shohim kudo.

 

ja fute kot pordhes tiku. Ska ngel alien pa e mor vesh se i vetmi defrim per ty eshte t'i cash trapin robve me traplliqe qe i afrohen infinitit

Eshte sakte keshtu si thu ti, vetem me nje ndryshim te vogel (fjala me bold):

... i vetmi defrim per ty eshte t'i cash trapin trapave me traplliqe qe i afrohen infinitit.

po ti mer tiku, vrap per te ilustru ku e kisha une llafin? 
po mos ki merak se e kan kuptu robt

Rrymat artistike/ te letersise keshtu funksionojne Profil, por kjo nuk do te thote qe Arti do degjenerohet ( nuk e pelqej kete fjale...) perheresisht. Shijet gjithashtu ndryshojne sipas vlerave estetike dhe artistike te kohes. Pikaso ishte iniciator i asaj rryme te rendesishme qe akoma influencon artistet e rinj. Ne kete aspekt, ai e ka ndihmuar Pikturen duke inkorporuar teknika dhe vlera qe shkeputeshin nga konvencionaliteti.

arti (si jeta, si çdo gje tjeter) degjenerohet çdo 50-100 vjet te pakten. jane po artiste te medhenj qe e nxjerrin edhe nje here gomarin nga balta dhe e vene ne levizje.

e keqja e vetme eshte se keta njerezit e medhenj, nga mungesa e lufterave (dhe shtimit te budallenjve), po pakesohen dita-dites.  

prandaj siç tha Niçja dikur qe zoti vdiq, kjo shtyu Kunderen te deklaroje qe arti vdiq.

"Shtimit te budallenjve"?! smiley

Arsyeja pse artistet e medhenje po paksohen eshte jo mungesa e luftes apo dicka tjeter, por mungesa e ideologjise dmth idelaizmit shpirteror, ose spiritualizmi. Jetojme ne nje bote materiale komercialiste qe po shkatron te gjitha vlerat shirterore idealiste te njeriut qe kane frymzuar njerzit e medhenje te bejne vepra arti madheshtore! Ky eshte opinioni im! 

jeta komerciale ka ekzistuar historikisht (nuk eshte vetem koha jone qe po ndodh diçka e tille) dhe jane po njerezit e medhenj qe i leshojne idealet apo japin idete, se keto nuk vijne vete prej qiellit.

per vete mendoj se armiku i arteve eshte DEMOKRACIA (pushteti i popullit, pushteti nga poshte, pra nivelimi i vlerave nga poshte). asnjehere ky sistem nuk ka qene kaq gjate ne pushtet. prandaj arti ka mbijetuar.

C'lidhje ka ideologjia me "spiritualitetin" more bir, se na dollet te gjithe ideolloge te mbaruar.

ku pe ti qe permenda spiritualizem apo ideollogji ?

po flisja vetem per sistem ekonomiko-politiko-shoqeror, motorin e shoqerise.

ai libri e ka titullin te tille rastesisht mendoj. ndersa posteve te mija, jam dakort qe do t'u shkonte per qamet nje titull i tille.

Nuk ka lidhje 

 Nga njëra anë, faktin që Fideli qenkësh lexues jo i zakonshëm le ta kuptojmë siç duhet: që diktatorët ose pushtetarët autoritarë janë edhe më të rrezikshëm kur janë lexues të tillë. Ka njëfarë pikëpamjeje se diktatorët qenkëshin injorantë, budallenj. Të jenë të tillë zor se vijnë dot në pushtet dhe zor shumë se e mbajnë dot pushtetin gjatë. Nga ana tjetër, është e kuptueshme se përse Márquez-i ka parë te Fideli një model të mundshëm të së ardhmes së Amerikës Latine. Edhe zhvillimet që ndodhin sot në vendet e Amerikës Latine, në fund të fundit, janë një dëshmi që shqetësimet e Márquez-it, shqetësimet e tij politike siç e doni ju, për fatin e Amerikës Latine kanë qenë reale e jo fantazi shkrimtari.

shkrimtari (artisti, intelektuali, etj) i mire eshte ne nature PO DIKTATOR. prandaj lidhja me Fidelin ishte me shume lidhje NATYRE te perbashket, sesa çeshtja e socializmit amerikano-latin. dy njerez te medhenj i lidh madhesia, lartesia ku qendrojne, qe i ben te merren vesh kollaj. te tjerat s'jane veç rrjedhoje e kesaj natyre te perbashket.

Njerzit e medhej i lidhka hipokrizia me duket, se ndryshe s'ka se si te bejne shoqeri e te hane buke bashke tirani dhe shkrimtari demokrat qe shkruan kunder tiranit dhe tiranise, dhe tirani ja lexon dhe e admiron:

... sapo kishte marrë nga shtypshkronja kopjet e para të një romani të ri dhe njërën ndër të parat ia shpuri Fidelit në tryezë, ndërsa hanin darkë. Të nesërmen në mëngjes, kur u zgjua, Fideli e priste për të ngrënë mëngjes dhe, me t'u ulur në tryezë, i thotë pak a shumë: "Romani është i mirë, por unë i kam nja dy vërejtje...". Márquez-i habitet se si kishte mundësi, kur vallë e kishte lexuar. Fideli i thotë thjesht se kishte ndenjur gjithë natën derisa të përfundonte.

Jam kurioz se nuk e kam lexuar librin, po per shkrimtarin Adrian Gunga qe i lepihet tiranit, a shkruhet ne roman?

Te "Vjeshta e patriarkut" Márquez-i bën alegorinë e një diktatori që vdes. Të gjithë i mblidhen përqark arkivolit, ndonjë i rrallë qan me tërë mend, shumica gëzohen, zënë e llogarisin se kush do të vijë në pushtet dhe ç'poste do të ndahen, si do ta zhvatin pushtetin etj. As kanë ndjenjë, as mallëngjim, gjithë dashuria që kanë shfaqur për diktatorin, gjithë servilizmi befas shndërrohet në arrogancë dhe shpërfillje. 

Plasari ben mire qe na i tregon perpjekjet e tij per botimin e autorit ne fjale, por duhet pranuar gjithsesi qe ai regjim i priste drute shkurt, nuk eshte se ja hodhi Plasari apo doli nje drejtor qe e pelqeu, ky shkrimtar i kishte kaluar filtrat dhe llogaritej nga regjimi si "simpatizant i tyre", prandaj edhe e kane lene te botohej.

ta sqaron edhe oidrisi, plasari nuk ka qene nga ata qe "priste te vleresohej" por kishte akses te percaktonte se cfare hynte ne kokat e njerezve.. ka qene "gatekeeper" ne ate pozicion dhe jo pasiv .. 

pastaj ka dicka...  thone se ka pasur censure - po kush dreqin e bente censuren pervec se keta, qe me pas thonin se kishte censure.. vleresonin perkthimet dhe krijimet e njeri-tjetrit (peer review - i thone tani)

 te lexosh censuren e asaj kohe, dilnin me te kenduar se nje profesor letersie ne perendim  - Freud, Nitzche, Benjamin, per dreq edhe Lacan gjenin ne vepra letersie - edhe ne ato te atyre qe shkruanin ne malet e librazhdit apo kenetat e lushnjes.. 

kishte kaluar filtrat dhe llogaritej nga regjimi si "simpatizant i tyre", prandaj edhe e kane lene te botohej.

Po ç'ke o derëbardhe qe do me çdo kusht te Ulërish edhe këtu " Une jam GOMAR , marr vesh edhe nga censura edhe nga pëlqimet e mospëlqimet e Biroit " smiley E dimë që në politiko je pjesë e stërkalave të pastra të teshtimës së Berishës si antikomunist i vitit 1968 kur u pranua në Parti për ta luftuar nga brënda Kulshedrën e kuçe !....Po ketu çfarë ke dashur ? Ta përforcosh ?

LefTkope të ardhtë gjëma / vërvite politicon larg / larg e larg mërguarë / si tollombace te çpuarë ... smiley

Po nuk kupton o KOQE që kjo është kundër teje dhe një Debili nga Italia që përmend tituj që nuk lejonte " se Diktatura zotrie "  dhe gjithashtu më thelbësore e  thelbësores ai sistem  kishte busull " ...më shumë Kulturë " për bagëtitë që do shfaqen më vonë si Politiko smiley

Ishte nje lexim sh. i mire smiley & informues. Flm.

ja dhe njehere te dyte (meqe fillimisht thashe mos bija ne sy per kaq 'popull', por hajt... nejse)  well done o finisterre,  vertet nje kenaqesi kjo prurje!

Pëjetje Si ia dolët ta botonit pa censurime ? 

Purgjigje ....revistën "Nëntori", por përkujdesesha edhe për rubrikën e letërsisë së huaj. Kryeredaktori i atëhershëm Dalan Shapllo, ...., të cilin e ruaj edhe sot: "Fataliste është sa të duash, edhe frojdiste etj., por është kryevepër. ... dhe mund ta botojmë".

Jam 100% i bindur që shokët letrarë antikomunist përfshi dhe Poetin Kombëtar të PPU si dhe shumë analë të thellë nuk e kanë lexuar Intervistën . Mjerë Plasari po ta kishin Lexuar e mjerë se Real Soci !

Që këtu të lind një pytje e natyrshmë ....Po Plasari e ka ditë çfarë ka thënë ?

Sa për kureshtje, atë novelë unë dhe mjaft të tjerë e kemi lexuar për së pari në revistën ruso-sovjetike "Letërsia e huaj", e cila botonte çdo muaj, në mënyrë të menjëhershme, çdo vepër që spikaste nga letërsia kudo në botë.

Mendoj qe ka edhe shumë mendime të Vyera që plotësojnë disidencën e z Plasari ku komentohet fiLLosofisht ,  sa orë qëndroi Berisha në Det ! smiley

 

Unë kam besim se herët a vonë bota do të jetë socialiste, dhe dua që kjo të ndodhë sa më shpejt, aq më mirë. Por gjithashtu kam bindjen se një nga faktorët që mund ta pengojnë këtë proces të pashmangshëm është letërsia e keqe. Detyra e një shkrimtari - detyra e tij revolucionare, po e deshët kështu - është të shkruajë mirë

 

qe bota do behet ndonjehere socialiste une per vete nuk e besoj, por qe letersia aktuale eshte gjithe e me e keqe, per kete jam i sigurt (romani francez, per shembull, ka kapur kuota te paimagjinueshme mediokriteti, dhe kete nuk jam vetem une qe e them).
Lum si ne per epoken qe jetojme
smiley

 

Po mire me,klasiket aty jane dhe u mbyll ceshtja.

Klasiket jane nje çeshtje e mbyllur prej kohesh, sepse ka kohe qe i lexojne vetem rektoret.

Stalker, mo u merzit se drejt socializmit do na çoje me siguri filmi i mire francez, Godard psh.

 

filmi ka vdekur; ne po flisnim per te gjallet, dmth letersine

E pse filmi paska vdek, dhe letersia nuk ka vdek?

Filmi eshte fenomen shume me i ri se letersia, gje qe eshte konsiderate formale, por vlen diçka si argument ne kete muhabet.

 

Stalker, filmi si produkt i kultures popullore ka vdekur me te vertete, por nuk do te isha aq e sigurte qe si medium nuk percjell me vlera (te reja) artistike meqenese ka plot prodhime te pavarura qe i ofrojne. Kinemate franceze dhe iraniane vazhdojne te shkelqejne ne to (apo jo?).

Jug-koreania, deri diku (e vetmja ne bote), fale sistemit te kuotave i cili ne vitet 2000, i detyronte kinemate te shfaqnin te pakten pergjate 140 ditesh te vitit filma koreane; pas vitit 2010, nen presionin e USA, e ulen ne 60.
Ku ishim hiçgjekundi, me nje fjale smiley

Sans la poli­tique des quotas, il n’y aurait sans doute pas eu d’augmentation de part de marché pour les films coréens, et par consé­quent d’investissements sup­plé­men­taires pour la pro­duc­tion. Cette loi impose aux cinémas de consa­crer environ cent qua­rante jours par an à l’exploitation de films coréens (le quota est aujourd’hui ramené à soixante-dix jours, sous la pres­sion des Américains).

 

kjo me ben mua qe ti them heretikut, qe arti i rilindjes italiane ishte i madh, ngaqe eshte astronomik ne çmim. nuk ta shet me njeri (nje kryeveper te asaj kohe), aq vlere permban.

Profili-tem,

me gjylen e topit me siper ke godit vetveten duke treguar paret si kriter vlersimi te artit, sepse je po ti qe konsideron epoken moderne si te degraduar meqe dominojne bankieret dhe paret, tregtaret dmth, edhe tregtaret e veprave te artit. Paret jane vetem nje prej kritereve te vlersimit

E ke gabim edhe formalisht, Guerniken nuk e shet dhe nuk e blen dot askush, pastaj ka kohe qe çmimet e veprave te shitura klasike dhe moderne po bejne gare me njera tjetren.

Pastaj pse je fiksuar vetem tek piktura per te treguar situaten e artit ne pergjithsi? Psh ne muzike eshte evidente se ca djelmoshe nga Liverpuli shiten shume me mire se Bahu, psh. 

 

Si mund të shprehet në kte farë feje një njeri si Plasari që vetë ka qenë censor i dorës së parë . Korrektor letrar(  redaktator) tek nëntori gjëja parë që bënte ishte censura sipas mendjes së tij.

Nuk paskan të mbaruar "biografët e Belulit" aman nuk durohen.

 

mire dhe kaq; ti ende nuk e ke konstatuar se kush ka ngel(c)ur atje?

Ndoshta ke të drejtë por dikush duhet ti thotë mjaft këtyre " biografëve" e barcaletaxhijve pa skrupull e pa din e iman.

pse ti dhe une kemi internet, kjo nuk do te thote qe barcaletaxhinjve u ndalohet e drejta te rrefejne barcaleta smiley

S'kam çtë them smiley por nuk e kisha fjalën tek censura por tek  nxjerrja publike e "dosjeve"  a CV të tyre si dhe punës nën rrogoz që kanë bërë nga ata që i njohin. 

Me fal qe nderhyj, por doja te thosha qe Plasarit mund t'i ngarkohen shume faje, por jo kjo puna e censures. Per shume arsye, njera nga te cilat eshte qe korrektori nuk eshte redaktor. Per me teper, ne ato kohera, korrektori ishte njeri qe shkonte ne shtypshkronje dhe kontrollonte drejtshkrimin ne kopjen qe dilte nga radhitja e germave te plumbit.

A. Klosi, P. Misha, A. Plasari, V. Muci... kane pase perkthyer gjithe letersine "e re" me cilesore ne vitet '80. Une u jam per faleminderit, sepse me kane pasuruar gjimnazin me lexime shume te mira.

qe bota do behet ndonjehere socialiste une per vete nuk e besoj

e di ti qe bota do te ishte natyrshem socialiste nese universi do te operonte me entropi negative (edhe pse kontradiktore kjo; por po e quaj nje 'moonshine'). Ka pas fol njehere dicka emigranti per ngjajshmeri (te njefare shkalle) te ligjshmerive te shoqerores me egzakten.  

jo, nuk e dija smiley

nuk eshte se ndez nje drite diku, perkundrazi, eshte pragmatiste. por po shpjegoj ('moonshine-in' tim empirik.)  

Ne boten e egzaktes, Entropia eshte balanca (diferenca) mes energjive qe harxhohen dhe atyre qe prodhohen, ne nje proces. Ne ligjesite e sotme te universit qe bymehet, kur prodhohet materie, harxhohet me shume energji nga sa prodhohet, dhe kjo eshte gjendje pozitive e balances, entropi pozitive.

Edhe jeta, si nje dukuri qe realizohet (si egzistence)  me ndihmen e materies & energjise, ne fund te fundit perfundon si nje dukuri qe degradon vazhdimisht (kryesisht prej oksidimit), dmth shperberje, e si rrjedhoje, zgjerim i universit.

Por prodhimi i jetes, vetem ajo instance ne vetvete, e vecuar nga sistemi i tere, eshte pikerisht e kunderta, dhe mban sekretin e prodhimit te energjise, me shume energji krijohet sesa harxhohet -> entropia negative.  Psh. nje foshnje e sapolindur psh, fillon te plaket diku aty pas 10-11 muajsh. Deri atehere, pra qe prej konceptimit, e deri  10 -11 muaj, jeta e saj njeh vetem rritje. Me pas, kuptohet, jeta degradon e plaket ( deri sa vdes,  nje proces reaksionesh qelizore, e kimike, ne fund te fundit, energjitike).

per ngjajshmeri me egzakten, ku utopia socialiste/komuniste krahasohet me jeten qe lind, po te merret ajo si rezultante e nderveprimit te dy energjive:  energjise se instiktive te lindura te njeriut, dhe energjise se emancipimit, e dyta (energjia qe prodhon) disponohet ne mase me te vogel se kjo e fundit (energjia qe harxhon, shkaterron, etj.) -> bilanci pozitiv, entropi pozitive. Cili eshte sekreti i lindjes se jetes, ai duhet te jete edhe sekreti i utopise.

smiley

Thanks Juli, koment fantastik.

Cili eshte sekreti i lindjes se jetes, ai duhet te jete edhe sekreti i utopise.

!!!

 

Utopia

by Wislawa Szymborska

island where it all becomes clear

solid ground beneath your feet

the only roads are those that offer access

bushes bend beneath the weight of proofs

the tree of valid supposition grows here
with branches disentangled since time immemorial

the tree of understanding, dazzingly straight and simple
sprouts by the spring called now i get it

te thicker the woods, the vaster the vista
the valley of obviously

if any doubts arise, the wind dispels them instantly

echoes stir unsummoned
and eagerly explain all the secrets of the worlds

on the right a cave where meaning lies

on the left the lake of deep conviction
truth breaks from the bottom and bobs to the surface

unshakable confidence towers over the valley
it's peak offers an excellent view of the essence of things

for all its charms, the island is uninhabited

and the faint footprints scattered on its beaches
turn without exception to the sea

all you can do here is leave

and plunge, never to return, into the depths

into unfathomable life

smiley

sikur dikush qe ka dore per ta vizatu ne nje skice t'i hidhte keto bashke me legjenden, ta shikonim te teren njeheresh.

Ne rregull si analogji poetike, por pse barazoni utopine me socializem/komunizmin, koncepti i utopise ka shoqeruar gjithe historine e njerzimt, kurse socializem/komunizmi jane fenomene relativisht te vona ose moderne.

 

ok, fenomene relativisht te vona, pa asnje diskutim. Por, po nje lidhje midis, te themi, levizjes spartakiane, asaj te Thomas Muntzerit, ... (etj etj... e ke parasysh vazhdimin) e deri tek praktikat socialiste 'relativisht te vona', a ka ?

Patjeter qe ka, biles ne esence eshte e njejta gje.

Por gjithe problemi eshte se socialistet/komunistet e shpjegojne proçesin e utopise si entropi pozitive, dmth si proçes qe ngordh, prandaj ngordhen dhe ata vete megjith soj.

Ja psh ti vete si komunist nuk beson tek e ardhmja socialiste, ndersa une si antikomunist besoj, rezultati zero me xhufke (entropi zero, qe nuk e ka trajtuar Juli 7.62, por ka per ta trajtu Emigranti ne ndonje poezi).

Megjithse ka diçka me teper se zero, eshte qeshja e Interit qe ben tifoz per skuadren e Berluskes.

 

'analogji poetike'

Shkaku eshte perdorim amator i fjales, prej meje. Si dhe perdorimi i konceptit i jetes. Por ky eshte i vetmi shembull qe njoh (njihet) i dukurise, ne fizike. Edhe ai, me paqartesira.

Sidoqofte, perderisa nje utopi ky  socializem/komunizmi (midis  te tjerave),  mund  t'i pranohet 'poetikja'. Edhe pse s'desha te dilte e tille, nese ka dale (afersisht).

Iu referova ne vecanti soc/komunizmit. E natyrshme te egzistojne te tjera utopi.

(Besoj, duhet ta le me kaq) 

Juli mos e le me kaq, karikoje muhabetin me nje çike entropi negative.

 

Vazhdojme, por  te jemi te ndergjegjshem qe do vije nje moment ku do duhet te shkeputemi per shkak te diferencave, ok?

Me pak sa c'di, te them se entropine negative cik veshtire ta ilustrosh. Por pranohet nje opsion i egzistences se universit qe funksionon ne kete menyre, njelloj si egzistenca e numrave negative. (Shpresoj te hyj ne bisede dikush i specialitetit). Veshtiresia eshte ne konceptin, njelloj si numrat negative, per shkak se natyra ku jetojme vepron mbi te kunderten: cdo proces ne natyre, pasi krijon dicka, ka per pasoje humbje ne energji (e cila sigurisht, ruhet brenda sistemit). Pyetja eshte a egziston nje fenomen i cili nga kombinimi i dy a meshume energjive/materieve, te prodhoje me shume se ato fillestare. Normalisht qe duket pyetje idiote, ne boten ku jetojme kjo eshte e pamundur. Por gjejme jeten si dukuri qe krijon, invigoron, zhvillon.  Por edhe kjo, si ne shembullin e foshnjes, nuk zgjat pambarimisht (normal, ndryshe njerezit nuk do te vdisnin kurre), ama zgjat mjaftueshem smiley sa ta konstatojme si mundesi. Me bimet per shembull mund te jete ekuivalent me procesin e 'germination' - lulezimit. Me pas jeta fillon e vdes pak nga pak. Per shkak te procesit jorentable te zhvillimit te mepasshem, materia me ne fund dezintegrohet.

krahasimi me utopine u be ne kuptimin qe sot per sot, duhet energji nga jashte per ta mbajtur ate ne kembe, perndryshe fenomeni del i pamundur, sepse jorentable (ne gjendje normale del me humbje energjie, si te thuash, duhet nje force e jashtme e madhe te detyroje njeriun te mposhte sjellje me baza instiktive). Ne nje univers me entropi negative, kjo do te ishte e natyrshme per vete menyren se si operon ai,. Ne fund fare, mos e merrni seriozisht, ne ppu jemi. Por ju them se c'thashe, kane qene baze ne nje pregatitje klasike te pergjithshme.

krahasimi me utopine u be ne kuptimin qe sot per sot, duhet energji nga jashte per ta mbajtur ate ne kembe, perndryshe fenomeni del i pamundur, 

Juli po te jap une nje çike entropi negative, ne menyre qe te vazhdosh perpetum mobile diskutime ne temat e kinofilit komunist qe nuk beson se e ardhmja do jete komuniste: 

Kuptimi (domethenia) e botes duhet te jete jasht saj.

                                                                   Wittgenstein 

 

Utopia eshte si puna e rrezatimit te Hawking-ut. Ne gara te gjata, e fiton davane. Jeta (dhe Zoti) do behet e kudondodhur, thoshte njeri, po hajt ta gjej tashti. 

une them qe i duhet dhene opsioni te vazhdoje garen edhe pasi rrezohet ndonjehere, sikur edhe ketij tjetrit.

Edhe te duam ne, s'ia heqim dot ate opcion.

Çova nje leter mu ne poste,

tu shku rruges m'humi,

erdhi njona (j. ose f.) qe nga mbrapa,

dhe ne xhep ma vuri.

Anka lupi la,

la la la ...

(kenge e vjeter vajzash te llastuara me entropi zero)

 

Tipler, Odifreddi? smiley

Pse ankohesh me siper qe s'mund te gjesh jeten (dmth Zotin)? Ti e paske gjet!smiley

 

a ishte kjo rradha jote te qeshesh si Interi me lart? se ja, zgjidhja absolute e nje problemi psh., te cfaredolloj natyre, s'duhet te jete vec nje prezence e tashme, sado minimale, e zotit.   "Dio è ciò in cui l'universo si evolve", ne kuptimin qe thoshte edhe ky xhaxhi.

Na habiti ky socializmi me ca lexova nga komentet po i ngjan fese, religionit.Po rregulla , rite ose ndonje ane mistike ka? smiley

Po ka, sakrifica te panumerta ne altar, por per nje qellim te madh, parajsen ne toke ose ne ndonje vend tjeter.   

Ja nje shkrim çfardo nga miliona shkrime qe ekzistojne per kete çeshtje:

http://www.ritosimbolico.it/rsi/2012/08/...

In un certo senso, il futuro socialista è il completo capovolgimento positivo di tutte le ingiustizie della nostra era, con la differenza fondamentale, rispetto all’aldilà cristiano, che questa condizione può essere realizzata dall’uomo con le sue forze, qui e subito. Molti hanno evidenziato le radici cristiano-giudaiche del mito socialista, e non manca chi vede nel socialismo l’ultima eresia cristiana oppure l’applicazione sociale del messianismo giudaico, con il quale condividerebbe la concezione lineare del tempo. Anni addietro il segretario del più grande partito comunista d’Europa accostò la nascita dell’istituto della proprietà privata al peccato originale dei cattolici. 

 

Gjynof i madh qe keta s'e provune tegelin. Mbase kenojshin me bukur. 

Kane provu tegelin fashist, dhe kane kenduar te njejten partiture.

Ne fakt nje partiture ka ne bote, edhe ti me shoke te njejten partiture kendon, vetem se e kendoni xhaz, "per mendimin tim", me interpretim te liresmileysmileysmiley.

 

Vallai tegeli jone ka qene me i mire, dhe me i gjate ne kohe. Sikur s'para i keno njeri facizmit, krahasimisht. 

E me mire, ne kenojm, ti dirigjon, "per menimin tat." smiley

“nel febbraio 1941, Hitler sentì la necessità di affermare in un discorso pubblico che Nazionalsocialismo e Marxismo erano in sostanza la stessa cosa”.

 

                                                                  Friedrich von Hayek, “La via della schiavitù”.

 

Megjithse trap, Hitleri kete mire e ka pas, ne kuptimin qe cdo diktature i ndalo robt te mendojne, pra centralizon mendimin e te gjitha ne vazhdim. Ne teknike quhet scalability problem dhe eshte themra e Akilit ne shume sisteme, me sa duket dhe ne shoqerine njerezore.  

Tirona si duket ke pa shume filma me gjermane atebote, dhe tani me Carli Caplin, qe e quan trap.

Por trap nuk ka qene, edhe ne kuptimin se kur ka fol per kete çeshtje, nuk ka fol vetem nga pikpamja e ndalimeve, por edhe nga pikpamja e lejimeve.

Sepse diktaturat ndalojne, por edhe lejojne.

Traplliku eshte tek moskuptimi dhe mosgjetja se çfar duhet ndaluar e çfare lejuar, dhe me e rendesishmja si harmonizohen ndalimet me lejimet.

 

Pikerisht, ndalojne apo lejojne ate qe u do trapi. Dhe meqe shume trapa jane me mire se nje, i bie te kete qene kryetrap se i shkaktoi botes dhe popullit te vet gjithe ato qamete. 

PS. Leji filmat qe kam pa une, po a e gje dot ca hongra per dreke, ajo quhet zotesi zbuluese. smiley

Dhe meqe shume trapa jane me mire se nje,

Kjo fraze eshte e regjizorit hollivudian Çurçill? Perkufizim gjenial i demokracise?

Kush diskuton per kete çeshtje pa tjeter ka ngrene "tasqebab me loqe prifti". Edhe une.

 

Ja ta pysim iher Çuçin. smiley Leje se po lu poker me Dolfin e Josifin.

Ta thashe une e kam arrit prej nahije tjeter aty. 

PS. Bile dhe feja ato mesimet e veta i ka mbledh me pikatore ne mijra vjet nga shume menje. Mbase Zoti nuk ia ka besu vetem nje menje. 

PS1. S'gjete gjo, sot fitoi prifti, jane ashtu demi.(perifrazim barcalete) smiley

Se ku dreqin e kem lexo njonin qe thoshte:kush nuk eshte kristian nuk shkon ne ferr smileyray:

Jo me fal thoshte nuk shkon ne ferr po nuk ishe i krishtere

Gjendet me ndonje vend pdf apo ebook ose free, ne internet??

Nuk e di, vete e kam lexuar liber ne dore.

 

Jane mire shoket mo smiley

Intervista ishte interesante smiley

" Kam mesuar se gjith bota adhuron te jetoje mbi majen e malit, pa e ditur se lumturia e vertete eshte ...ne ngjitjen e shpatit..!"
Kam mesuar se kur i sapolinduri shtrengon me grushtin e tij te vogel per here te pare, gishtin e babait te tij, e mban shtrenguar ...pergjithmone
Kam mesuar se nje njeri ka te drejte ta veshtroje nje tjeter nga lart poshte vetem kur duhet ta ndihmoje per tu ngritur..."
Copeza nga letra para vdekjes

Nje liber I kam lexuar- 100 vjet vetmi. I madh! I paharruar!

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).