Radhë pas radhe me pandëshkueshmëri të rreptë

Gurët e varreve shfaqin emrat e tyre në element,

Era fryn e vetme në harresë;

Në lugjet e plasaritura gjethet e shkartisura

Grumbullohen në pirgje, natyra e ritualit të zakonshëm

Përkundrejt përjetësisë sezonale të vdekjes;

Dhe më pas, të shtyrë nga shqyrtimi i rreptë

I parajsës në përzgjedhjen e tyre mes frymës madhore,

Ato psherëtijnë thënien e mortalitetit.

 

Vjeshta është braktisja në tokën

E mijra kilometrave katrorë ku këto kujtime rriten

Prej trupave të palodhshëm që nuk kanë

Vdekur, por ushqejnë barin, radhë pas radhe.

Kujto vjeshtat që kanë shkuar e ardhur!—

Nëntori ambicioz me kapriçiot e vitit,

Me një vullnet të veçantë për çdo copë,

Duke lerosur ëngjëjt e shqetësuar tek treten

Copë-copë, këtu një krah e atje një këmbë:

Kurioziteti brutal i vështrimit të një ëngjëlli

Të kthen dhe ty, si ata, në gur,

Shndërron frymëmarrjen e ajrit

Dhe ti lëviz hapësirën detare të syve të tu

Mes verbimit e ngulçimave duke u rrotulluar si gaforre e verbër

Derisa zhytesh poshtë në një botë më të rëndë.

 

   Të dehura nga era, vetëm era

   Gjethet fluturojnë e zhyten

 

E dini kush ka pritur buzë murit

Vendosmëria e një kafshe në muzg,

Ngufatjet e gjakut në mesnatë

I njihni—pishat e padepërtueshme, acarrin e tymtë

Të qiellit, thirrjen e çastit: e dini fort mire pezmin e zemëratës,

Pellgun e ftohtë, të lëne nga përmbytja,

Të Zenos dhe Parmenidit të heshtur.

Ju që keni pritur për zgjidhjen e tensionuar

Të atyre dëshirave te cilat do ju përkasin nesër,

E dini pendimin e parëndësishëm të vdekjes

Dhe nderoni vizionin

Dhe lavdëroni situatën arrogante

Të atyre që ranë

Radhë mbi radhë, të nxituar prej vendimit—

Këtu pranë portës së rrënuar, të ngrirë para murit.

 

   Duke vështruar, vetëm gjethet

   Në fluturim, zhytje dhe harresë

 

Ktheji sytë drejt së kaluarës së pamoderuar,

Kthehu drejt këmbësorisë që ngre

Lugetërit nga toka—ata s’do e kenë gjatë.

Stonewall, Stonewall dhe fushat e përmbytura të thekrës,

Shiloh, Antietam, Malvern Hill, Bull Run.

I humbur në atë orient të shpejtë e të dendur

Do të mallkosh perëndimin e diellit.

 

   Duke mallkuar vetëm gjethet tek qajnë

   Si një plak mes stuhisë

 

Dëgjon thirrjen, plepat e çmendur tregojnë

Me gishta të trazuar drejt heshtjes

Që të mbyt, si mumje, në kohë.

 

                    Bushtra e gjahut

Pa dhëmbë e duke vdekur, në një qilar erë-myk

Dëgjon vetëm erën.

 

                Tani që kripa e gjakut të tyre

Ngurtëson harresën e kripur të detit,

Dhe mbyll pastërtinë e djallëzuar të përmbytjes,

Ç’farë do të themi ne që numërojmë ditët dhe përkulim

Kokat me një dhimbje memoriale

Në xhaketat me fjongo të gazit tonë të zymtë,

Ç’farë do të themi për kockat e lerosura,

Anonimiteti i gjelbërt i të cilave do vazhdojë të rritet?

Krahët e cfilitur, kokat dhe sytë e cfilitur

Të humbura në hapësirat e këtij gjelbërimi të çmendur?

Merimangat e hirta e të holla vejnë e vijnë;

Mes një kryqëzimi shelgjesh pa dritë

Kënga e padukshme e bufit të vetmuar

Mbjell në mendje murmurimën e furishme të fisnikërisë së tyre.

 

   Do të themi vetëm që gjethet

   Në fluturim, zhyten dhe skadojnë

 

Do të themi vetëm që gjethet fëshfërijnë

Mes pamundësisë së mjegullës në muzg

Që fluturon mes shumë krahësh:

Nata është fillimi dhe fundi

Dhe midis cepave të hutimit

Pret spekullimi i heshtur, mallkimi i duruar

Që godet sytë, apo si jaguari hidhet

Mbi imazhin e vet në pellgun e xhunglës, viktimë e vetvetes.

 

Ç’farë do të themi ne që e mbartim dijen

Thellë në zemër?  Do ta marrim këtë akt

Me vete në varr?  Si më shpresëdhënës, a do ta vendosim varrin

Në shtëpi?  Varrin e stëruritur?

 

                                               Lëre tashmë

Derën e mbyllur dhe murin në rrënim e sipër:

Gjarpri i butë e i blertë mes dëllinjave

Dhunon me gjuhën e tij përmes heshtjes—

Roje mbi varr që numëron gjithkënd!

 

Përktheu:  Endrit Agolli

 

Këtu origjinali

5 Komente

Row after row with strict impunity

The headstones yield their names to the element,

The wind whirrs without recollection;

Emrat e ushtarëve i fshin era (elementi, një forcë e natyrës, sikundër vdekja(?)) pa kujtesë (fshirje përfundimtare meqë as ajo që i merr nuk i kujton, zgjedhje e bukur fjala recollection këtu se jep imazhin e emrave që shpërndahen e nuk mblidhen më, shkuan e s'u kthyen, dhe në ndryshim nga rendi i rreptë i gurëve), yield në fushën e betejës dmth dorëzohem. Përzgjedhja e fjalës element është fantastike, se nuk simbolizon vetëm erën por edhe ushtarin si element, pra njeriu nga njeri me identitet të vetin, emër mbiemër, unik dhe familjar, shndërrohet në një element të ushtrisë, unik vetëm në njësinë e tij fizike porsi guri i varrit. Është metaforë klasike kjo e erës meqë edhe harresa ashtu punon, avash avash.

Pra emrat nuk shfaqen, por zhduken.

Poema shumë e mirë, po kënaqem, falemnderit.

Më duro edhe një ndërhyrje: tek "of nature the casual sacrament" pirgu i gjetheve është rit i rastit që natyra i bën (kungatë dhe monument i përkohshëm që ajo i ngre) përjetësisë stinore të vdekjes (lufta një stinë e saj), pra nuk kemi natyrë të ritualit por pirgun e gjetheve si objekt ritual të natyrës (siç është varri-varreza objekt ritual i njeriut). Në kaq pak rreshta tipi i ka thënë të gjitha për përkohësinë dhe përjetësinë me çels deshifrues dhe urë mes tyre konceptin e stinës.

Faleminderit për komentet.  Janë vërtet interesante dhe të bëjnë të mendosh për përzgjedhjen e fjalëve në përkthim, i cili s'mund te jete kurrsesi perfekt.

Që emrat e ushtarëve të zhduken në erë, në element, ështe lexim i bukur, por gurët jane me emra dhe qëndrueshmëria e gurit ndaj erës më shtyu që të zgjedh foljen 'shfaqen' për 'yield', në vend të më tradicionales 'dorëzohen.' Diçka që është vënë në gur ('set in stone') ka qëndrueshmërinë e vet, ndonëse dhe vetë guri, ashtu si dhe era, është vetëm një shfaqje e përkohshme materiale e elementit metafizik. Harresa është vërtet çelës për zhdukjen, por n.q.s era do ishte plot me emra të dorëzuar në elementin e vet, duke mbartur gjithshka, gjithë emrat pa asnjë shenjë kujtese, atëherë kjo odë, ky, si të thuash, kujtim memorial poetik, ngulmon në vetvete si nje akt kujtese, sidomos në metafizikën e vetë kësaj pjese letrare ku "trupat... ushqejnë barin" ("inexhaustible bodies that are not dead, but feed the grass row after rich row") tek "kujtimet rriten" ("memories grow").  E gjithë pjesa përshkohet nga ngulmimi i kujtesës, një ngulmim sezonal, ku vetë trupat që ushqejnë barin i janë dhënë elementit tokë (diçka tjetër materiale qe ka lidhjet e saj të veta me ëngjëjt dhe parajsën) me një anonimitet që poema vetë mund ta shtjellojë.  Fjala 'shfaqje' mu duk e përshtatshme për vetë lidhjen me idene e vjeter, që edhe Shekspiri e trajton, ku i gjithe globi është një skenë ku njerëzit shfaqen si karaktere të përkohshme, ndonëse ne luftë shfaqja është edhe më dramatike.  Prandaj dhe vetë oda është një shfaqje dhe rishfaqje e kujtimit të të rënëve, anonimiteti i të cilëve (sepse edhe disa emra mbi gur nuk do ishin më kuptimplotë se thjesht disa gurë pa emra, pa prezencën e atyre të gjallëve që kujtojnë dhe lexojnë odën) bashkangjitet me anonimitetin e natyrës, ku vetë fjala 'element' ngulmon të përmbaje disa kuptime në vetvete.  

 

Përsa i përket përkthimit të "of nature the casual sacrament," një përkthim disi i saktë vërtet do ishte "një ritual i zakonshëm i natyrës," por vetë konstrukti në anglisht më shtyu të zgjedh "natyra e ritualit të zakonshëm," ndonëse grumbullimi i gjetheve në pirgje është thjesht një ritual sezonal natyror.  Për të rritur dramacitetin e imazhit të vdekjes, e cila shfaqet si sezonale dhe e përjetshme ("seasonal eternity of death") duke e bërë ritualin e natyrës ku gjethet vijnë e bien stinë pas stine dhe ballafaqimin me vdekjen e të rënëve, vdekje e cila, ashtu si gjethet që vdesin, ka natyrën e zakonshme të një rituali, pra përsëritjen, unë zgjodha të theksoj natyrën e ritualit në vend që të shprehja nje ritual te zakonshëm natyror.  Në leximin tim, natyra e ritualit të rënies së gjetheve dhe natyra e vdekjes jane një, dhe prandaj doja ta theksoja vete ngjashmërinë e ‘natyrës’ së ritualit të gjetheve dhe vdekjes, për ti cilësuar të dyja si natyra e ‘ritualit mortor.’  Edhe vetë tingëllimi i shprehjes mu duk i goditur, ashtu sikurse vete poeti nuk thotë “the casual sacrament of nature” që do ishte një mënyrë prozaike e zakonshme, por thotë “of nature the casual sacrament” si për ta lartësuar sakramentin dhe të nxjerrë në pah vetë natyrën e tij dramatike ndonëse është diçka e zakonshme që ndodh stinë pas stine...

Këtu pranë portës së rrënuar, të ngrirë para murit.

Duke vështruar, vetëm gjethet

Në fluturim, zhytje dhe harresë

........

Gjarpri i butë e i blertë mes dëllinjave

Dhunon me gjuhën e tij përmes heshtjes—

Roje mbi varr që numëron gjithkënd!

Bukur! Me pelqejne keto 2 fragm te origjinalit, por edhe perkthimit te vet..

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).