Fjalët e plakës Qefsere erdhën prapë në gjuhën e pakuptueshme. Në fillim askush s’ia kish marrë vesh se ç’thosh; më vonë u ftillua që ishte një dialekt i vjetër sumer. Dhe kuptuan që toka duhej të ishte zmadhuar përsëri. Sepse kjo ndodhte sa herë Qefserja, plaka sybardhë e Allgjatëve, fliste përçart dhe nga goja i dilnin ca zanore, të cilat Faslliu, i lexuari i nënprefekturës, i quajti “kunjiforme”. Gërma kunji. Të rinjtë entuziastë të fshatit, të cilët tashmë nuk prisnin veç që plakës t’i binte ndonjë nga ato zalitë e saj, (Faslliu e kishte patur gati edhe për to një emër nga ata të fandaksurit, epilepsi, thoshte) ia behën me ca litarë të gjatë në duar për të matur largësitë midis shkëmbenjve e rrepeve, se mos qenë larguar nga njëri-tjetri. Punë e vështirë shumë, pasi për dreq litarët kokolpseshin nyje ose nuk tendoseshin njësoj për çdo herë.

Provën e parë për fryrjen e tokës e patën kur shtëpia e Nasufit në matjen e tretë u doli disa pashë më larg nga shtëpia e Zylyftarit, krahasuar kjo me dy matjet e mëparshme. U zmadhua, u zmadhua, thirri grupi i dalldisur nga zbulimi. Kërkuan gjithë përroin mes shtëpive për të parë ndonjë të çarë a shkarje, por nuk gjetën gjësend. Filluan t’ia ngulnin sytë Faslliut me një pritshmëri bojë tulle, që hë, ty të kemi për këto gjëra, pse s'po shohim gjë, këtu dëftona sa të vlejnë ato tepsirat e epilepsirat që na mollois. Se litarët tjetër gjë na thonë. Atëherë Faslliu sëlloi me diçka që s'e kishte bërë kurrë më parë, shkuli nga sëndyqi një libër frëng të një farë Zylo a Zhylo, me llagapin si vernik, i cili sipas Faslliut, kish shkuar gjer në qendër të Tokës. Ai nuk e hapi fare librin , por ia tundi para hundëve gjindjes mosbesuese. E ku dini gjë ju, bubulliu! Ju doni që të hapet Shkëmbi i Martallosit që të besoni. Ai libër i mbyllur e i tundur më fort se një ferman, ishte dëshmia më e qartë që toka e kish bërë prapë të pabërën. Iljasi qe hedhur, me një shpresë të fundit për autorësi zbulimi, e kish thënë që kumbulla shahine e Hajdarit sikur dukej më e anuar se më parë, dhe se nën të kishte një shkarje gjatësore ledhi, por të gjithë e dinin zilinë e tij të fshehtë për Faslliun e lexuar. Nuk ishte e vështirë të kuptohej cmira e Iljasit. Ai i merrte librat me zell të madh që ta arrinte në punë lëçitjesh konkurrentin e gjithëdijshëm, vihej t’i lexonte, por mërzitej për vdekje aty nga paragrafi i dytë; ndërkaq shpirti i bëhej i madh, ia falte Faslliut epërsinë, me qepallat bërë plumb saora – nuk thonë kot që librat të lartësojnë shpirtin – dhe i gjithë pathosi i fashitej, librat veç zemërmadhësisë, jepnin edhe një gjumë të thellë, të qetë, të patrazuar nga lodhja e syve të pamësuar.

Kur Qefseren e zuri “tartakuti” për herë të parë dhe nisi të fliste përçart me fjalë të çuditshme, gëlbaza rrokjesh, a thua kishte tërbimin, menduan që jermi ishte në turçe të vjetër. Thirrën Qamilin që kish qenë dervish dikur, se mos kuptonte gjë, por ai kish tundur kokën, duke thënë “haber fiqir”. Dhe ishte larguar si një i mundur nga beteja. Do jetë gjuhë tjetër, e mbase kjo nuk është sëmundje hiç; pa thërrisni Fasllinë, ai çoku merr vesh nga këto nasihatet e terxhumanit e na thotë gjëkafshë, e mbase edhe e nomatis. Faslliu e kish dëgjuar me vëmendje të madhe, dhe pastaj kish kërkuar një kafe nga tronditja. Ç’është, o hair? kishin pyetur. Është një gjuhë e vjetër shumë, kishte thënë Faslliu. Nuk është as gjermançe, as gjuhë frëngu. Është sumeriançe. Dhe thotë që toka, lëmshi i dheut po fryhet. Gjindja kishte shqyer sytë. Allah, Allah. Ç’do ndodhë, o shatí, ndonjë tërmet, a çfarë? Nuk e di, kishte tundur kryet Faslliu, por thotë që do ndodhë javën që vjen. Kështu.

Kishte lënë filxhanin me mëdyshjen a ta kthente apo jo, por para profecisë së Qefseres, ato fallet e vogla me të kthyera filxhani dukeshin si gjepura në hënë. Po ngrihem tani, do më falni mua, kishte thënë Faslliu me fytyrën e ngrirë si prej ngërçi sumer. Dhe kishte dalë me hapa të qetë, por të rëndë. Me ikjen e tij frika sikur u shtua më shumë, edhe pse plaka u qetësua krejtësisht dhe po flinte e këputur. Të nesërmen Arifi e ngriti këngën: zunë malet e rënkojnë, se sumerët po njoftojnë. Pritën për tërmet gjithë javën, me frikë në zemër. Asgjë nuk ndodhi, dhe shi kur donin ta qortonin Faslliun, natën e shtatë, ra një shi me gjyma dhe lumi që u fry si përbindësh e mori ç’gjeti përpara duke lënë zall të ri e ca peshq të ngordhur përanash, ua zuri në grykë qortimin e i vuri në mendime, se gjërat ndonjëherë nuk janë aq të sigurta sa duken. Aq më tepër që lumi para se të vinte papritur, zuri e gjëmoi me një hungërimë të largët, uturima të fuste tmerrin. Edhe këtë e shpjegoi më vonë Faslliu: zëri vjen më parë se ujët, tha. Është më i shpejtë. Prandaj. Kështu.
Dhe kishte ikur prapë me një hije të fshehtë që i shkonte shumë. Për fryrjen e tokës nuk i thanë asnjë fjalë. Por shihnin pak si me kërshëri ndonjë tog të mbirë dheu që s’e patën parë më përpara. Se ku i dihet.

Kriza e dytë e plakës qëlloi një ditë vere, nga ato me zheg dhe gjinkalla, kur jo shi, por as vesë nuk duket gjëkundi. Ditë kur plas derri, që thonë. Fjalët sumere u thanë prapë, madje gruaja që i rrinte te koka Qefseres, tha se nja dy nga fjalët i mbante mend që nga hera e parë. U thirr Faslliu për verifikim. Është i njëjti lajm, tha. Do fryhet planeti. Do bymehet. Gratë bënë sikur po çirrnin faqet. Burrat ndezën duhane të rëndë me llulla që tymosnin lëngshëm një katran të vjetër. Kur? pyetën me zë të shuar, nga dridhja e pejzave të zemrës më shumë se ato të gabzherrëve. Nuk merret vesh qartë, tha Faslliu. Është shumë obskure. Fjala e fundit i tromaksi të gjithë. Deh, or hall i madh, deh. Ishim mirë, ç’na u poftis kjo plakë me habere, thanë burrat e rëndë. Disa djemuri e pritën me gëzim lajmin. Shyqyr, të ndodhë diçka, thanë, se u mërzitëm për vdekje pa një vaki. Por burrat e rëndë u mrrolën mbi mustaqe. Rrini urtë, se s’janë për t’u hargalisur këto gjëra, thanë. Agua kujtoi se si kish parë me sy të tij një ortek tek u këput nga faqja e malit, në kohët e para, kur bëntë një kurs për roje finance në Italinë e Veriut me njerëz që flisnin gjuhën e gjermanit. Rrapua tregoi për Shpellën e Gradecit, si ishte çarë një ditë kur s’i vinte mendja njeriu hiç; askush s’e pyeti ku e dinte, ca gjëra merren me mend. Tani nuk po vinin më në dyshim fjalët përçart të plakës me sëmundjen e tokës, por po vinin në dyshim tokën me sëmundje, pse nuk e rrëfente ajo ku po ënjtej? Shikonin me pezm visoren përreth, ato vija malesh që i njihnin aq mirë, por që papritur po u dilnin të pabesa, sepse s’po luanin vendit. Disa djem filluan verifikimin, kështu e quajtën. Vinin gurë të rëndë në pika fikse, ku maja e malit dhe kulmi i një çatie ishin në vijë të drejtë. Si vijë shënjimi pushke, maja e malit ishte thepi dhe çatia ishte shqekëza. Dhe aty nisën kundërshtitë e para. Pasi ditën tjetër, kur erdhën për të parë nëse maja e malit ishte ende në vend, verifikuesit u ndanë në dy grupe kundërshtare. Në ata që thanë se mali nuk kish luajtur aspak dhe të tjerët që thanë se kishte luajtur pak. Në anën e “të luajturve”, siç u pagëzuan me idhtësi nga pala tjetër “realiste”, pati gjithashtu kundërshti, pasi disa thanë që mali kishte lëvizur pak djathtas, ndërsa disa të tjerë që ishte anuar majtas. Fjala që hapi dikush, se të luajturit e kishin zhvendosur pak gurin natën fshehurazi nga vendi fillestar, e bëri gjendjen edhe më të ndezur dhe i dha sherrit nota “ontologjike” (Faslliu). U fol për përgatitje për rrahje nga të dyja palët, por kjo nuk u vërtetua asnjëherë. Rrahje nuk pati. Por kërkimet vijuan më tej. Mali në fakt po dukej si më i anuar. Sikur do vidhisej çdo çast. Matjen e parë e bënë pasi dëgjuan dikë që tha se stalla e Arës së Gjatë sikur ish larguar pakëz.

Edhe këtu dy grupet kundërshtare u hëngrën me fjalë në fillim, sepse verifikimi ishte i vështirë. Nuk pati fitimtar në kërleshjen me fjalë, ndaj morën litarë dhe matën largësinë nga rrapi i qendrës tek muri i përparmë i stallës. Litarët u shenjuan. Vajtën ditën tjetër të masnin përsëri, me shpresën se stalla do ish larguar ca qysh nga dje. Por i gjithë verifikimi u doli shumë më i vështirë nga ç’e kishin menduar. Sepse tendosja e litarëve hante ose shtonte si pa të keq disa metra që nga rrapi. Në një nga matjet e përsëritura që bënë, dilte sikur stalla ishte afruar me disa metra, ç’ka do të thoshte se toka po tkurrej në vend që të fryhej. Aty u dëgjua Faslliu që psherëtiu: “ah, të kishim një teodolit”! Askush nuk e pyeti ç’ishte ky alet që u përmend. Por të gjithë ranë dakord që ai duhej shumë në kokolepsje si kjo. Dhe s’do mënd që në partinë e të luajturve u krijuan aty për aty krahët e “tkurrsave” dhe të “bymyesve”. Tkurrsat ishin më të pakët në numër, por ishin më të përgatitur në grindjet e mbrëmjes te rrapi, rrëzë të cilit litarët matës rrinin si gjarpërinj që flinin në dimërim. Ata thanë se dheu tkurret gjithnjë, se e merr era, e gërryen lumi. Seç folën dhe për ca yje xhuxhër, të cilët mpakeshin si pleqtë që u rrëgjohen kockat, gjë që i bëri bymyesit të gajaseshin, po yje ulokë a ka, thanë gjithë qesëndi. Ishte radha e tyre për argumente solide; dëgjuan një ditë Faslliun që foli për pluhurin kozmik, i cili bie pa ndërprerë mbi tokë duke i shtuar kësaj disa kilogramë çdo vit, dhe e bënë këtë argument mushkë beteje. Gjersa dikush u kujtua dhe tha që toka nuk ka pse fryhet e shfryhet çdo ditë. Pra duhej pritur kur të vinte kumti dhe hera.

Dhe kumti erdhi me dambllanë dhe përçartjen e plakës në një gjuhë që natyrisht s’merrej vesh. Masat ishin marrë qysh më parë. Dihej që do fryhej, apo makar edhe do shfryhej, gjithë puna ishte kur? Midis shtëpisë së Nasufit dhe Zylyftarit trualli ishte më i sheshtë se gjetiu. Morën litarët dhe djemtë më të shëndetshëm të fshatit, i shtrinë ata sa më ndershmërisht të ish e mundur, pa menduar për interesin e vogël të sektit ku përkisnin, por për të vërtetën. Sepse e vërteta të çlironkësh, o llah, qe fjala. Dihet kush e tha atë citat. Mes rezidencave të Zylos dhe Nasufit, të tendosur nga pritja, litarët u nderën më shkencërisht se “lavjerrësit e Fukosë” (ah, Faslli, të hëngërt një tënjë, të hëngërt, jarabi!). Matja tregoi që toka nuk kish lëvizur. Metrat e fundit, të pritur me zemër të dridhur, treguan që asgjë nuk kish ndodhur. Grupi i “realistëve”, u gëzua, i shtrënguan dorën shoku-shokut, dhe panë me një mëshirë të hapur kundërshtarët. Këta ishin tkurrur vetë dhe nuk kishnin asnjë argument kundër, pasi matja ishte bërë nën kontrollin e rreptë të komisionerëve të caktuar nga të dyja palët. Derisa njëri nga të luajturit, duke krehur flokët me gishta, si të ish duke plotësuar dëshirën e fundit, tha: E megjithatë, lëviz!
Shpresat nuk u humbën, sidoqoftë. Toka duhej t’i nënshtrohej besimit të tyre, dhe jo anasjelltas. A nuk thuhej që besimi lëviz malet? Ata ishin gati që me forcën e zemrës dhe të dëshirës t’i lëviznin ata të uruar male që dukej sikur kishin zënë rrënjë, vetëm që t’u dilte fjala. Kjo shpjegon edhe zellin e tyre për të rimatur përsëri largësinë Nasuf-Zylyftar kur plaka Qefsere parashikoi përsëri. Realistët shkuan me qesëndinë e përzjerë me bezdinë e atij që është i sigurt në fitore; kish një farë fjetjeje mbi dafina ogurzeza vetësiguria e tyre, eh, ç’na detyroni prapë të bëjmë të njëjtën gjë, aman, hajt, po jua plotësojmë edhe një herë dëshirën, vetëm ju të bini rahat. E bënë matjen pikë për pikë siç e kishin bërë për herë të parë. Dhe në metrat e fundit, panë gjithë me zemër të dridhur sesi litarët po mbaroheshin më shpejt se hapat e tyre drejt shtëpisë; skaji i fundit i litarit dha shpirt përpara se të arrinte murin e Zylos. I vdekur, ai dukej si dëshmor, që me baluket e fijeve të dala e të shthurura rënë mbi ballë, dëshmonte bymimin. Bymyesat brohoritën. Fitorja dukej përfundimtare, pasi ata e kishin pranuar humbjen e përkohshme më parë. Ndërsa palës realiste dukej sikur festimi i ngadhënjimit të mëparshëm po u dilte nga hundët në formën e duhmës së shpeshtuar nga pezmi. U fol për një aleancë të re midis tyre dhe tkurrësve, megjithëqë nga pikpamja botkuptimore, ata duhet të ishin palë me bymyesat, pasi kishin të përbashkët besimin në ndryshimin e vëllimit të tokës.

Shenjat e fryrjes së tokës nuk dukeshin megjithatë gjëkundi. Ato kërkoheshin dëshpërimisht. U hap fjala se bariun Nasip e kish përpirë dheu me gjithë tufën e dhënve, ngaqë ky nuk po kthehej me kohë në fshat. U treguan hollësi sesi Nasipi kish mbetur në njërën anë të honit të krijuar nga fryrja e dheut, ndërsa tufa në krahun tjetër. Thirrjet e Nasipit në erë ishin si ngashërima dimri dhe kuisje zemre. Delja manare kish dashur të shkonte drejt tij si vetëtimë – u kujtuan vargjet e poetit “kur dëgjon zëthin e s’ëmës, qysh e le qengji kopenë”. Pastaj zakoni i dhënve që ndjekin qorrazi të parën që ikën, dhe e tërë tufa përpihet nga gremina bymyese. Nasipi ishte hedhur të shpëtonte gjënë e gjallë… i jepej fund me nota heroike e shpirtkëputëse rrëfenjës së krijuar aty për aty. 

Besimi kërkon shenjtët e tij. Nasipi ish gati për shenjtërim, u hamend edhe emri i vendit të parashenjtë: “tek kanionet e Nasipit”. Kur nga mesnata në rrugët e fshatit u dëgjuan këmborë që ktheheshin nga kullota, Nasipi që u vërshëllente e i drejtonte “brr, brr”, ndërsa tufa çante errësirën për tek stalla. E kishte zënë gjumi, tha, që s’ishte kthyer më herët nga kullota. Delenxhiu!

Dukej sikur ishte e thënë që bymimi i tokës të mbetej një ngjarje pa dëshmi dhe shenjtor. Dhe toka bymehej çdo orë nën këmbët e njerzve. Vidhi i Shemes largohej përditë. Degët e rrepeve dukej sikur thoshin lamtumirë. Shtëpitë sikur donin t’i iknin njëra-tjetrës një orë e më parë. I pari që u mundua ta shfrytëzonte bymimin e dheut për përfitim financiar, ishte Selfua. Ai këmbënguli që njëra nga arat që do shiste ishte e bymyer, kishte edhe dy dynymë më shumë. Blerësi, që ishte fqinji, nuk pranonte kurrësesi. Është e pamundur, thoshte, unë e bëj si gjithnjë fiks për pesë minuta me gomarin tim gjithë gjatësinë e arës sime dhe tëndes. Atëherë Selfua, pa ia bërë syrri tërrt hiç, i tha që nuk shkohet me mendjen e gomarit, se ara e tij ishte bymyese, ndërsa ajo e tjetrit tkurrëse. Si të duash, tha, arën time bymyese e lusin. Madje nuk e shes hiç, se po ta mbaj edhe ca, i rritet vlera. Kjo e stepi blerësin, i cili zuri dhe shihte arën e tij çdo mëngjes dhe po i dukej vërtet krahasimisht gjithnjë e më vogël se e tjetrit. Gjë që, në fakt, e kishte vënë re për pulat. Dhe vendosi ta blinte arën e fqinjit me çmim të bymyer. Ky ishte transaksioni i parë vëllimor në tregun e pasurisë së paluajtshme. Që u pasua nga lindja e tregut të pasurive të paluajtshme të luajtshme. Faslliu u bë sekser dhe u vetquajt me një emër të çuditshëm, si çdo gjë tjetër e tij: aktuar. Sa më i padëgjuar emri i një zanati, aq më i nderuar është ai.

Njerëzit u mësuan me realitetin e ri, domethënë me kohën e re. Relievi u bë i lëvizshëm, si të ish i lëngët. Shkarjet e ledheve u shtuan (ishin shenjat më të sigurta të bymimit, kur ky duhej), dhe nuk ish çudi që mali të vinte një ditë pranë njerzve. Këta u bënë më të plotfuqishëm se perënditë dhe Dheu një poçe e njomë balte që formësohej tek rrethrrotullohej nën duart e tyre të etura.

Shkurt, 2011

10 Komente

"Sa me I padegjuar emri I nje zanati,aq me I nderuar ai"smiley

propozoj z autor qe heres tjeter ti bej cik formatim txt

 

Tregim i ngjeshur shume smiley i duhej lene hapsire ne çdo paragraf, hapsire fizike dhe konceptuale. 

Po, gjatë leximit më bëhej sikur më bymehej truri dhe sikur më tkurrej stomaku. 

Megjithatë, unë them që po të mos marrim parasysh që duheshin edhe ca më tepër hapësira mes paragrafëve tregimi nuk ishte i keq.

“tek kanionet e Nasipit”.

Vidhi i Shemes....

Bymyesat brohoritën......U fol për një aleancë të re midis tyre dhe tkurrësve,...

smileysmileysmiley

Vajtëm kohë që nuk lexojmë rreshta të tilla cilësorë ! E nuk po bie me .Vetem do kujtoj nje bisede te ... me P.Markon , rp

"Me të tilla përcaktime mundet të krijohen rrëfenja më vete , po aq të këndëshme sa dhe njëra e vetme !"

Intensiteti Juaj dhe Goditjet sistematike si me Tokmak , janë bërë shumë herë më të pranueshme në shpjegimin e ndodhisë .  .Kësaj i thonë të "mbish " nga Gurra e Popullit !

Shumë flm !

Ziko, falemnderit.

Kjo besoj eshte prurja ime e fundit per ketu. smiley

Me vjen mire nqse i ke pelqyer qofte edhe pjeserisht.

Kalofsh mire, i nderuar, vete dhe me gjithe c'te do zemra!

 

Pse prurja e fundit?

I dashur, nuk te lejoj te kesh prurjen tende te fundit ketu. Do vazhdosh te shkruash edhe sikur kritika te hidhura te marresh, se gjer me tani ke marre kritika te shendosha smiley

Shumë i mirë e i këndshëm. Pena të përmisohet vazhdimisht.Përgëzime !

Kjo e stepi blerësin, i cili zuri dhe shihte arën e tij çdo mëngjes dhe po i dukej vërtet krahasimisht gjithnjë e më vogël se e tjetrit. Gjë që, në fakt, e kishte vënë re për pulat. 

smiley

Protestoj! T'i ndash shkrimet nga lexuesit (fansat) reflekton nje mizori te pafalshme nga ana e atij qe deshiron t'i privoje nga ato perla te çmueshme. E them me sinqeritet, megjithese i veshtire pranimi.  

U pamë pa folur, ama gjithë duke e përkufizuar njëshin siç ndodh gjatë shikimit sy në sy, duke e lënë veten të përplaset në pasqyrat pa fund të tjetrit, e duke kapur për një grimë veten e fundit, atë që nuk pasqyron e s’pasqyrohet dot më, aty ku është njëshi, domethënë një hije e tij tek vrapon të zhduket pas murit më të afërt të shpellës, ajo vrimë e zezë e syrit që thith çdo rreze dhe e përthyen në kushedi ç’dimension shumëfish të treshit të tmerron me kuptimin e vërtetë të çastit, atë kokrrizë silicore të kohës, nuk ka njeri të gjallë t’i qëndrojë shikimit të drejtëpërdrejtë të llojit të vet, një krah fosil rrëshqanori fluturues të sjell doemos “në vete” pastaj, tek e zakonshmja kapitulluese, të bën rob

Euleriane.

Nje mrekulli e vertete! smiley

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).