Sapo nis të lexosh Shkëlqim Ҫelën, ndjesia e parë që përfton është ajo e një letërsie tjetër. Ҫdo të thotë tjetër… Megjithë bagazhin e leximeve që mbart një lexues i regjur që ka mundur të kalojë nga leximet klasike e deri te ato më eksperimentale, e kupton  menjëherë se në produktin letrar të shkrimtarit Ҫela dominantja është origjinaliteti. Them podukti letrar sepse nuk do dija sesi ta karakterizoja në fakt, një letërsi përtej zhanreve e kanoneve të mirënjohura që ka brenda edhe publicistikë, edhe ese, edhe prozë edhe poezi. Dhe menjëherë pas këtij cilësimi më vjen natyrshëm një i dytë, krijimtaria e tij është vërtet moderne. Sapo e shkrova fjalën moderne mendova se është një term shumë spekulativ e komod që nuk do të thotë kurrfarë gjëje ose gjithçka, nëse nuk do t’i jepja shpjegimin tim. Pra, kur e quaj të tillë kam parasysh se Ҫela bën një letërsi që i përgjigjet shijes dhe sensibiliteteve aktuale e bashkëkohore, por me një dimension universal e atemporal që evokon urtësinë antike në një sfond kibernetik; në fund të fundit edhe kjo fjalë a nuk e ka origjinën në greqishten e vjetër, kubernêtikê ?

Ҫela është një autor që lëvron prozën e shkurtër, një gjini pothuaj e lënë mënjanë aktualisht dhe më tepër se thjesht prozë, krjimtaria e tij është prozë poetike, një shkrim diafan, elegant me një frymëzim poetik të ndjerë që shkon bashkë me një ironi po aq të hollë e një cinizëm gati harmonik.

Tema e tij qendrore është marrëdhënia njerëzore, personazhi i vetëm është njeriu, në gjithë shpërfaqet e tij, burrë, baba, djalosh, grua, partizan, fshatar, vajzë, mërgimtar  njeriu dje, njeriu sot…  Ose më mirë individi, kjo qenie një e tërë e përkryer e pareduktueshme, e përjetshme që përtej gjithë copëzimeve që i shkakton mozaiku modern do të ruajë thelbin e vet të pandashëm  e të pathjeshtueshëm.

Me librin e tij Ishulli Ruzvelt autori i ofron lexuesit shqiptar një diptik befasues ku   Ҫyçkët- Kronikë kuqe e zi një prozë e thjeshtë gati naive, me një stil të zhveshur lakonik ku e vetmja pasuri është ndoshta një gjuhë dialektore herë –herë gati arkaike (një idiolekt patjetër funksional), fqinjëron me një prozë poetike me një stil gati precioz  për  të  dhënë  një realitet të përditshëm e banal metropolesh të mëdhenj që merr dimensionin e bukurisë  femërore e sublimohet nga dashuria, nga e përjetshmja  lidhje njerëzore.

Ҫela kërkon të zbulojë  thelbin njerëzor, atë bërthamë të pareduktueshme që është po aq interesante tek njeriu i rëndomtë sa edhe te qënia më e sofistikuar. Ky kërkim ekzistencial  që ai ndërmerr, nuk ka rëndësi se në një fshat të humbur apo në zemër të Manhatanit, është një kërkim i të padukshmes  lidhur ngushtë me kërshërinë matematike dhe saktësinë e shkencave të reja që do të  çonin në një projektim të njeriut  të ngjashëm gati-gati  me atë të rrezeve X, por me një art pothuaj  religjoz për nga dashuria dhe besimi te njeriu.  

Rrëfimi i Ҫelës, në fakt, është i veçantë edhe pse ai, me dimensionin e tij prej matematicieni, refuzon një letërsi që mbetet në kufijtë e klasikes edhe kur e nis të shkruajë kësisoj si për shembull në pjesën e parë të Ishullit Ruzvelt. Ai ka një qasje tjetër, një aparat fotografik me rezolucion të lartë që  e mban larg planeve masive e të përgjithshme, rrëfimeve të rëndomta e uniforme siç do të shprehej vetë diku:

Jo pra, mblidhe mendjen, unë nuk jam ai tipi me kamera në qafë që bën karioke rreth e rrotull një hirusheje. Mos fillo nazet kot. Mos i ço findet dëm. Unë nuk të çoj në Hollywood. Nuk të bëj Anna Nicole Smith. Unë kam një lloj aparati tjetër në duar. Tjetër lloj qasjesh, që ndonëse kanë edhe frymëzim, nuk u lejohen fluturimet, epshet e lehta hedhur në ajër me pasthirrma, imitimet e rënkimeve para orgazmës. Syve të mi u lejohet vetëm kërshëri matematike…

Ndonëse Ҫela rimerr tema të gjithëkohshme si  takimi, dashuria, vdekja, ai qëndron larg klisheve duke rishkruar histori  njerëzore të përjetshme  e gjithsaherë të risuara. Teknikat e tij narrative pa qenë origjinale, gjithsesi janë shumë interesante. Autori përdor teknikën e quajtur mise en abyme ose rrëfimin brenda rrëfimit duke zgjatur rrëfimin e tij përmes historive të bllokut të një shkrimtari lënë në tavolinën e një bari.  Ky bllok si dhe libri i harruar në të njëjtën tyrezë të të njëjtit bar janë metafora e një palimpsesti, i kësaj historie dashurie të shkruar, rishkruar e të stërshkruar, i gjithë jetës dhe  Historinë njerëzore  ku gjithkush lë shenjën e vet. Teksti bëhet vendi i një intertekstualiteti  ku  mund të dallosh që nga vargje popullore, fraza stereotipike, tregime mitologjike, deri te  aluzionet mbi tregimet të Gorkit,  shpirtrat e Gogolit, Ana Kareninën e Tolstoi  etj., që gjithë duke dëshmuar për erudicionin e autorit përdoren  nga ai shpesh në mënyrë parodike duke i dhënë freski e origjinalitet prozës së tij. Ky erudicion ndoshta aty-këtu është eksesiv dhe e paraziton disi rrëfimin apo më mirë receptimin e tij nga një lektorat më i gjerë. Teksti i tij ka densitetin e grimcave elementare që do të rindërtonin trupin e Holzenbeinit, fraza e tij shpesh ndrydh vërtetësi aksiomatike e tingëllon si maksimë. Ai nuk ngurron të parodizojë një lloj letërsie të rëndomtë qysh në tituj si Mesnata poezia që ka fituar një aksh çmim në një aksh konkurs e zvarritet nëpër rrugë në një cep gazete të grisur që e merr era.   

 Gjithë Ishulli Ruzvelt është metaforë e sinekdokë: ishulli për botën, flokët, lëkura, epiderma femërore, për gruan e dashur, këmba e munguar për krejt trupin e Holzenbeinit (njeriut këmbëdru) dhe gjithë dashurinë e tij ulëritëse, çasti për përjetësinë. Libri ndrydh një dhimbje të thekshme për fatin njerëzor, për limitet dhe pamundësitë e jetës, për dashurinë e kërcënuar nga liria, nga vdekja, nga xhelozia, nga koha, nga plakja, armiku i saj më i madh. Është një dhimbje luksoze që rrezaton përmes ironisë e cinizmit që shmang patetizmin, është një thirrje për ta rimenduar botën, për ta rimodeluar, për të shpikur një botë ndoshta jo domosdoshmërisht tridimensionale, ku lumturia do të ishte ende e mundur.  

 

Revista Letra Nr.8, 2015

65 Komente

Epo ta kemi me jete dhe shendet shkrimtarin mes nesh Shkelqim Çela!
I meriton gjithçka thene me lart.

privilegj qe emigranti ndan me ne punet e tij ketu. 

them qe shkrimi nuk i ben drejtesi sic duhet.

Hera e pare qe shkruhet per emigrantin dhe qe lexojme. Shkrimet e tjera besoj do jene me te arrira ashtu sic eshte edhe letersia e tij. 

Suksese Cim! 

Flm Spiritus per prurjen. smiley

flm Spiritus, mepatjeter

(cili eshte autori i shkrimit - eshte pyetja, kshu ne pergjithesi)

S. Pasho tani e kane shtuar, se nuk e kishin shenuar. 

e pra

smiley

Me gjithe mend qe eshte bashkekohor e modern ne shkrim ( ndryshe) .Keep up the good work Emigranto. smiley

Urime Em i dashur. 

Suksese te metejshme! 

Per emigrantin kam respekt ben shkrime tregime skica interesante dhe  terheqse por ky kritiku Pasho  nuk me duket se ka bere nje analize te mire kritike per letersine e Cimit  ndoshta nje ekspert me nivel pak me te lart do te kishte qene edhe me mire

Kritiken ne nivel te larte mund t'ja bej une Emigrantit, po te me lutet.

Plus qe nuk ja bej se e kam zili, sepse jam ambicjoz pa talent.

 

 `kritiku ` eshte pak abstrakt dhe per te thene nje gje konkrete per Shkelqimin ,    vetem tjerr fjale te bukura duke holluar vlerat e autorit ,

me nje fjale, bo furce, i fut nje dore, dy dure boje pa qene e nevojshme ,

nuk eshte shume konkret ne analize, pak konfuz me duket mu, ndoshta jam gabim,

po ti heretik po pate zili nuk ben dot kritik vetem herezi mund te besh nejse, po ke gje thuje smiley

" në produktin letrar të shkrimtarit Ҫela dominantja është origjinaliteti.- thote Pasho kritiku.

Pastaj vazhdon  : "Teknikat e tij narrative pa qenë origjinale, gjithsesi janë shumë interesante smiley hajde mere vesh Pashon .

mos ngaterro produktin dhe tekniken. 

dmth karrigen nje marangos e ben origjinale (te papame me pare) megjithese perdor vegla banale (te zakonshme) ose dru te zakonshem. 

per te mos thene pastaj qe kritiken me te mire nje shkrimtari ja ben po nje shkrimtar. se nga eksperienca e dallon me mire nga te tjeret nivelin e asaj qe lexon. 

e po nuk shkruan per analfabetet Pasho or ti..

dhe po qe se duhet bere kritika e kritikes , lerja me mire Heretikut

ti rri e degjo

qashtu

po per cil shkruan ?

 

meqe pyete : as per ty

 

ate e di para teje (prandaj une as ja lexova). por po te pyes per cilin ? 

ku fshihen keta te shkolluarit e medhenj ketu ke peshku ?

idriz ferra?

Paske rene edhe ti viktime e atyre koqeve te dosjeve. Po nuk ke aq tru sa te dallosh stilet?

ajo qe bie ne sy, eshte qe prodhon shume. domethene lehtesisht. 

shkrimtaret e mire prodhojne pak dhe veshtiresisht. 

Duke lexuar vertikalisht lart, si thote i madhi Pjer, dhe duke marr shtyse nga komenti i fundit i argentis, arrita te kjo "shkrimtaret e mire prodhojne pak dhe veshtiresisht. smiley 

Ajo qe vihet re eshte qe ti postulatet i leshon shpesh, dmth mendje-lehtesisht. Njerzin e mencur flasin pak, pra pas nje procesi te veshtire te menduari. 

Nese lexon nje tregim, novele a roman e  pas leximit te pare je ne gjendje te riprodhosh apo mban mend se cfare ke lexuar atehere ke te besh me nje veper cilesore.

Shpresoj qe Shkelqim Cela te zere ne letrat shqipe ate vend qe ze Emigranti te Peshku.Sa per te semurin nga Franca,nje "bashkekombas" i tij,Balzaku,eshte shembulli me i mire qe shkrimtari mund te shkruaje shume dhe mire,i nxirrte romanet si simite.Pa permendur bashkekombasin tone te njohur,Kadarene,qe nuk eshte vetem cilesor,por edhe prodhimtar.

ka me shume shkrime se ata te dy. beje llogarine vete, ta zeme 2 shkrime ne jave per dhjete vjet te peshku. ja kalon dhe balzakut me gjithe baben e tij bashke.

dhe pa u marr vetem me letersi por edhe me zanat tjeter, i cili e ushqen. pra duke shkruar vetem ne kohen e lire ja u kalon edhe atyre qe letersise i perkushtojne jeten.

 

po hedh dyshimin se ka ndonje marifet?

...se ca s'bo vaki, ray kurzweil, baba i phd-ve, Ka shpik shpejt Poetry Generator...software, fut llafe, dalin...vjersha!!smiley

Ben sa te duash ne dite!

Degjo,edhe une kam kerryer dikur ca poezira e tregime,po pastaj me zuri ngerci (ose kolapsi,si tha ai i fjales shqipe per te huajen),dhe kur iu qurravita per kete nje shoqes sime qe eshte e zanatit,me tha te mos sekelldisem,se,sic kishte thene dikush,shkrimtari me i mire eshte ai qe nuk ka shkruar asgje,ose me mire,shkrimtari i mbetur ne tentative,po te perdornim gjuhen e kronikes se zeze.Kaq desha une,dhe qe atehere,nuk shkrova me asgje,madje u pendova edhe per ato pak qe kisha shkruar,qe me kishin larguar nga te qenit,bashke me miliarda te tjere,shkrimtari me i mire.

Rri mos na kujto kadarene se do plas ndonje sherr.

...nejse, suksese prozator...shyqyr qe u futem ne Peshk thuaj, do kishim vdekur injorante!

Talenti i Emos, ka rene ne sy ne pothuaj te gjitha botimet e tija si ketu tek peshku po ashtu edhe tek publiku i gjere leximdashes,  ne Tirane e me gjere. Pothuajse te gjithe "konsumatoret" e shkrimeve te tij, njezeri kane theksuar kenaqesine qe te jep leximi i shkrimeve te tija. E parashtrova kete paragraf per te thene qe, keto rreshta te sjella me siper, nuk thone te verteten per krijmtarine e Emos. Autori i mesiperm (per mua nje i panjohur), me kete shkrim, klishe, duket sikur i ka kerkuar me zor, dikush per ti bere nje qoke...

Sapo e shkrova fjalën moderne mendova se është një term shumë spekulativ e komod që nuk do të thotë kurrfarë gjëje ose gjithçka, nëse nuk do t’i jepja shpjegimin tim. Pra, kur e quaj të tillë kam parasysh se Ҫela bën një letërsi që i përgjigjet shijes dhe sensibiliteteve aktuale e bashkëkohore,( smiley) por me një dimension universal e atemporal që evokon urtësinë antike në një sfond kibernetik; ( smiley) në fund të fundit edhe kjo fjalë a nuk e ka origjinën në greqishten e vjetër, kubernêtikê ?

Krijmtaria e shkelqim Çeles, kerkon nje kritike dhe analize te hollesishme, qofte edhe nga  z. Pasha, aaq me teper kur vete thote:

 Rrëfimi i Ҫelës, në fakt, është i veçantë edhe pse ai, me dimensionin e tij prej matematicieni, refuzon një letërsi që mbetet në kufijtë e klasikes edhe kur e nis të shkruajë kësisoj si për shembull në pjesën e parë tëIshullit Ruzvelt. Ai ka një qasje tjetër, një aparat fotografik me rezolucion të lartë që  e mban larg planeve masive e të përgjithshme, rrëfimeve të rëndomta e uniforme siç do të shprehej vetë diku...

Paragrafe te tilla, besoj se e mbeshtesin mendimin tim. E shkrova kete koment nisur edhe nga kritika qe i behej D. Çulit ne nje artikull te ngjashem ( pa bere fare paralelizma me autoret dhe stilet e tyre, qe nuk ngjajne fare)

PS

Spiro, a ka mundesi te me tregosh se ku mund ta gjej kete Revisten letrare??????... apo ku mund te gjej ndonje shkrim te ketij S. Pashos...????

Zoti Pasho duhet te jete zonja Pasho. Ne s'gabohem, behet fjale per perkthyesen e njohur te frengjishtes znj. Saverina Pasho.

Besoj se shkrimi me siper ka cilesi mjaft te mira (perkunder atyre qe po thuhen ketu): autorja eshte qartesisht brenda subjektit qe po analizon, keqyrja eshte artikuluar ne menyre te kujdesshme, si edhe ndjehet dashamiresia ndaj tekstit dhe nentekstit ne pergjithesi.

Urime! (autorit kete radhe)

Znj. Pasho eshte pedagoge e letersise frenge ne filologjik per dekada tashme, pervecse perkthyese, nder te tjere, e M.Houellebecq, A.Rand.  

Nuk punon pra dru-me-pre ne sektorin e sharrave te Fushe Arrezit prandaj kush ka mpref sepaten e kritikes se kritikes do ishte me mire ta perdorte per te bere dushk per dhite.

Spiritus e percakton sakte qellimin dhe natyren e shkrimit te saj. Sa per cilesine e shkrimit do perserisja finisterre-n. Emigranti mund te meritoje shume me teper,por gjithe c’shkruan znj. Pasho i meriton pa asnje dyshim.

Sa per mua, Emigranti nuk eshte më nje shkrimtar per t’u bere por nje shkrimtar i formuar tashme. Pervec talentit te njohur edhe ketu, eshte edhe jashtezakonisht punetor dhe mbi te gjitha i ndershem me vetveten, cilesi qe do ta cojne drejt suksesit pa asnje dyshim. Sukses qe ia uroj me gjithe zemer.

Ali,

Autoria e shkrimit eshte Severina Pasho, pedagoge ne Fakultetin e Shkencave Filologjike dhe perkthenjese. Revista LETRA kerrehet nga ky fakultet dhe meton te jete reviste kritike profesionale.Mund ta gjesh ke libraria Adrion.

Shkrimi eshte nje reçension, nje kartvizite, nje  ftese per lexuesit dhe jo nje analize e plote,shteruese e krijimtarise se Emigrant.Kam pare te tete numrat  e revistes dhe recencat jane shume  selektive.Kur mendon se botohen rreth njemije tituj ne vit dhe nje autor, sado me vlere, mund te mos prek vemendjen e lexeusit, nje shkrim ne kete reviste nuk eshte pak.

Autoria mendoj se ben  nje profil te shpejte dhe evidenton ato tipare qe e bejne origjinal autorin.Te krijosh profilin tend ne nje fushe ku  duket sikur jane thene te gjjitha,nuk  eshte pak.

Ja disa pika dhe  piketa:

Ҫela bën një letërsi ...me një dimension universal e atemporal që evokon urtësinë antike në një sfond kibernetik;

...krjimtaria e tij është prozë poetike, një shkrim diafan, elegant me një frymëzim poetik të ndjerë që shkon bashkë me një ironi po aq të hollë e një cinizëm gati harmonik

 

Ҫela kërkon të zbulojë  thelbin njerëzor, atë bërthamë të pareduktueshme që është po aq interesante tek njeriu i rëndomtë sa edhe te qënia më e sofistikuar.

(Kjo eshte levdate  dhe  pak :Kujdes nga  qasja esencialiste . A ka nje thelb , esence njerzore, nje tulle  te pareduktueshme??

Ky kërkim ekzistencial .. është një kërkim i të padukshmes  lidhur ngushtë me kërshërinë matematike dhe saktësinë e shkencave të rejado të  çonin në një projektim të njeriut  të ngjashëm gati-gati  me atë të rrezeve X, por me një art pothuaj  religjoz për nga dashuria dhe besimi te njeriu. 

( kete punen e artit religjioz  nuk e kuptoj.Por eshte moda or ti per pak mish dhie. erdhi Hegeli dhe ne u beme te gjithe hegeliane . Ndoshta ka dash  me thene me nje akt religjjioz)

Teksti bëhet vendi i një intertekstualiteti  ...duke dëshmuar për erudicionin e autorit .. duke i dhënë freski e origjinalitet prozës së tij. Ky erudicion ndoshta aty-këtu është eksesiv dhe e paraziton disi rrëfimin apo më mirë receptimin e tij nga një lektorat më i gjerë.

Pra  erudicioni i jep frymemarrje te  gjere tekstit dhe i merr frymen lexonjesit.Ndonje gje  nga kto ja kemi thene dhe na ne org.bazesmiley

 

 

 

Autoria mendoj se ben  nje profil te shpejte dhe evidenton ato tipare qe e bejne origjinal autorin.Te krijosh profilin tend ne nje fushe ku  duket sikur jane thene te gjjitha,nuk  eshte pak.

Ja disa pika dhe  piketa:

Ҫela bën një letërsi ...me një dimension universal e atemporal që evokon urtësinë antike në një sfond kibernetik;

...krjimtaria e tij është prozë poetike, një shkrim diafan, elegant me një frymëzim poetik të ndjerë që shkon bashkë me një ironi po aq të hollë e një cinizëm gati harmonik

 

Ҫela kërkon të zbulojë  thelbin njerëzor, atë bërthamë të pareduktueshme që është po aq interesante tek njeriu i rëndomtë sa edhe te qënia më e sofistikuar.

(Kjo eshte levdate  dhe  pak :Kujdes nga  qasja esencialiste . A ka nje thelb , esence njerzore, nje tulle  te pareduktueshme??

Ky kërkim ekzistencial .. është një kërkim i të padukshmes  lidhur ngushtë me kërshërinë matematike dhe saktësinë e shkencave të reja që do të  çonin në një projektim të njeriut  të ngjashëm gati-gati  me atë të rrezeve X, por me një art pothuaj  religjoz për nga dashuria dhe besimi te njeriu. 

Ky pathetic bullshit qe ne shqiperi considerohet  sophisticated shit   eshte shkruajtur ne revistat tona letrare qekur s'mbahet mend .ndryshon vetem data dhe emri i autorit.Shkrime te tilla kritike ku lexuesi pasi e ka lexuar s'mban asgje per shkrimtarin, nuk ndihmojne ne promovimin e vepres se tij .

Se mos eshte nga Skrapari,se pastaj,vate kjo pune. smiley

Spiro, flm per sqarimin, dhe ne teresi jam dakort me sa ke thene, sigurisht pak me gjere se Fini.....Por gjithsesi, duke mos qene shume i azhornuar me kete reviste, dhe duke i qendruar mendimit tim te shprehur dhe ketu per nje mungese te nje kritike profesionale te artit dhe letersise, dhe me keq akoma duke e shnderuar kritiken ne me te shumten e rasteve, si nje qoke per autorin, shpreha mendimin tim, se per te paraqitur nje auttor, dduhet minimalisht me se paku ti analizosh nje veper tijen, qofte kjo nje poezi a qofte nje tregim a nje esse... por te flasesh keshtu ne pergjithesi, e te mos e dish se kush eshte ne kete rast "pergjithesia" me duket pak si nje pune pareqende... me mire se kjo zonja kritiken ja kemi bere ne ketu Çimit, e kemi "xberthyer", e kemi share, a e kemi puthur por e kemi bere telef ne tere keta vite. Çdo pjese qe ka hedhur nder ne ketu... me eshte dukur sikur ka hedhur nje shqerre te vogel ne kopene e ujqerve, e ne ja kemi bere cope....

Kjo zonje e ka paraqitur Çimin sikur ate e ka njohur (lexuar) gjysma e shqiptareve dhe kjo po i ben nje pergjithesim. Ne fakt, sipas meje, me e pakta qe do te duhej te bente kjo zonje, si nje profesioniste e fushes (ne se eshhte) meqe e ka permendur, ti bente nje analize Ishullit Ruzvelt, i cili eshte, per mua, pasqyrimi me i  plote i stilit moderrn te krijmtarise se Çeles dhe vepra me perfaqessuese deri me sot e tij.

flm spiritus edhe per humorin ne sqarim e siper. Mendoj gjithashtu qe kur peshqit sugjerojne prurje ketu, eshte mire me 2-3 rreshta te sqarohemi edhe neve paraprakisht cili ka qene qellimi, e ne c'menyre eshte pare prurja nga ai vete, qe debati te kanalizohet pak a shume por dhe te mos kemi keqkuptime. Ja, sic e paraqitet juve, po patjeter ca me shkurt.

Mendoj "religjioz" e perdor ne kuptimin "besnik" te fjales.

 

Mund te behet dhe ashtu July_21, dmth nje info dhe koment me dy tre rreshta. Por postjeri nuk komenton letren e sjelle.Ai e dorezon dhe aq . smiley

art besnik? sikur nuk shkon dhe keshtu. Ndoshta shprehja "art religjioz" do duhej te ishte: ..dhe gjithcka e ben me nje besim gati religjioz tek dashuria dhe njeriu.

po prandaj themi, postjeri te jete ai qe le komentin e pare, dmth sqarimin pse si qysh e tek.smiley

"art pothuaj  religjoz për nga dashuria dhe besimi te njeriu" - mendova ka dash te thote (se u pa puna, me perkthyes ! ), "art qe i qendron besnik dashurise dhe besimit tek njeriu".  Por te them se nuk kam ndermend ta mbroj - e leme edhe ashtu sic thua ti.

 

Besoj se eshte e qarte qe me "art religjioz" e ka fjalen qe eshte nje art qe ka ne qender njeriun dhe dashurine per te,ashtu si feja eshte antropocentrike dhe predikon dashurine.

Po, ne ate kontekst, flm. Ose edhe pak me ne ekstrem nga qendra. Dicka si fanatik, psh.

(po s'ka me rendesi kjo, sa ka koha qe harxhohet te merresh me kete gje - s'ia vlen, s'eshte as ndonje sofistikim a rafinim fjale, thjesht ngaterrese - per mua)

falje, e terheq komentin. nuk te kisha kuptuar.

Arti religjioz eshte shume i degezuar, sipas besimeve perkatese. Per cilin art eshte fjala? arabeskat, kalografine, ikonografine, mozaikun, artin religjioz gotik, barok, budist?

Plus kam idene se  feja ,sidomos ajo katolike dhe islame,megjithe elementet antropocentike, jane theocentrike ne thelbin e tyre. Ekzistencializmi eshte humanizem dhe antropocentrik. Budizmi dhe hinduizmi as jane fare antropocentrike.

Nejse,muhabet kot. Ndoshta autoria ka pat ne mendje perkushtimin gati religjioz  tek besimi per njeriun dhe dashurine.

Feja eshte antropocentrike,njerezit e krijuan Zotin qe t'i doje a mbroje,dhe nga dashuria e madhe per njeriun ai sakrifikoi edhe te birin,pavaresisht se para kesaj,po nga dashuria e madhe per njeriun sigurisht,kishte vrare e prere gjithe ata njerez,edhe foshnja ne djem.Une besoj se autorja eshte ndikuar nga keto debatet shkencizem-fe ketu ne Peshk,se fare mire mund te kishte thene,art humanist.Ajo cka dashur te thote gjithsesi per mua eshte e qarte,domethene,megjithese eshte letersi e bere nga nje shkencetar,domethene ate saktesine e ftohtesine e shkences,nga ana tjeter eshte nje letersi qe e do njeriun dhe beson tek ai,megjithese pasaktesite e papersosmerite qe ne fund te fundit e bejne ate njeri.

Meqe termi "art fetar" tani eshte çvleftesuar, sepse tani feja eshte e falimentuar (eshte vertetuar qe arti fetar eshte prodhim i njeriut injorant primitiv nga frika e forcave metereologjike te natyres - rrufeja ne shterngate), atehere termi i vjeter riciklohet dhe rivlersohet me termin modern "jo ush, po gomor-in" "religjioz".

Sidoqofte presorave ju duhet akoma pune per te kuptuar qe arti ka hyre ne epoken e "artit karagjoz", rezultat i nje epoke qe don njeriun ashtu si eshte, me te gjitha te metat e tijsmiley, dmth si qenie pa zemer, acide, hipokrite, qe nuk don asgje, perveç se te shkaterroje çdo gje. Dhe kete e ben nga frika e forcave te natyres, plus friken nga vetja e vet, si produkt i forcave te natyres, i paramecit dhe amebes.

Dmth njeriu tani e di mire se çfar legeni eshte, ja kane sqaruar 400 vjet humaniste antropocentriste çmim Nobel kunder artit fetar theocentrik qe prodhoi se fundi lager dhe gulag.

  

     E lexova shkrimin medemek " kritik " per Shkelqim Celen.Nuk me pelqeu fare.Dhe nuk me pelqeu jo pse fliste mire por se duke dashur te fliste mire flet " me vervime " me fjale te medhaja ..per te mos u marre vesh as nga autoria vete cila eshte vlere ne shkrimet e ketij shkrimtari i cili nuk eshte hic i ri.Paragrafi i pare i shkrimit do te ishte mire fare...te mos qe fare ! Sipas meje, ne shkrimet e Celes, lexuesi krejt ndryshe nga sa tenton autoria nuk perjeton as modernistin as te rendomtin, por asgje me te veshtire se sa veshtrimin depertues te syve te tij te thelle  e te murret, buzet e tij te shtrenguara e deri ne ironike, nga te cilat dy a tri fjale te nje qortimi gjithe helm, bejne cdo lexues te perjetoje dridherimen e kohes vet.Dhe ky eshte thelbi i artit te tij.

   Tek Cucket autoria paska perfunduar se autori ka gati te rendomten, dialektikoren medemek skrapallishten...sipas ketyre modernisteve gjuhesore .. te cilet me gjuhe  letrare shqiptare kuptojne te folurat terthuar per te mos u marre vesh  ...ca flitet! Perkundrazi! me nje gjuhe te embel, letrare, shum fine, autori jep gati kultin hyjnor te gruas, te nenave e pjellave te tyre, kontraditen ne gjirin e familjes shqiptare si asnje autor bashkekohes dhe bile edhe para tij.Shkelqim Cela eshte nje njohes i rralle i natyres njerezore te vendit te vet, truallit te vet, kombit te vet te cilin e ngre ne nivelin  gradacelave, pasi e leqendis duke tundur e shkundur nga pluhurat.Shkelqim Cela ne veprat e tij eshte nje pasurues i gjuhes shqipe! Por ndoshta per Cimin duhet ulur kembekryq , qe  ketu ne basen ...do ishte nevoja.... per meze 

  I rritur ne realitetet te kohes, ku vlera morale ne kontradite me aspiratat, mundesite praktike ardhur prej kufizimesh krejt absurde, kane ngjizur karakterin e ketij autori brilant, i cili e ka  shume te veshtire ne veprat e tij, .... ta heqi kemishen,  pa i keputur  ndonje komce ! .....

ta heqi kemishen,  pa i keputur  ndonje komce ! .....Ahhhhhh grave Efendi ky zanat lind dhe qe ta ushtosh duhet te jesh nga zagoria .....Zanat i Ylli Pangos.....mos ti ngaterojme gjerat tani smiley

Që të analizohet një fjalë, togfjalësh a fjali, duhet njohur më parë dhe konteksti. 

Art religjioz është shkruar nga një përkthyese e frëngjishtes. Meqenëse në shqip s'i thashka kujt gjë, mundet shumë kollaj të mendohet se vjen nga frëngjishtja, ku religjioz (réligieux) përkufizohet mes të tjerash si "shumë skrupulloz, tejet i saktë në bërjen e diçkaje", që i përshkruan shumë mirë shkrimet e Emigrantit, ritualin që i rrethon. 

Më në fund lexova një kritikë/koment shkrimi të paemocionuar...Faleminderit postjerit.

Ndjese, po nuk ke bere vete ate qe u kerkon te tjereve, nuk ke pare kontektin ose kotekstin.  Tani zevendesoje ate "religjioz" sic propozove dhe shiko se si do te te dale: "... është një kërkim i të padukshmes  lidhur ngushtë me ... saktësinë e shkencave të reja ..., por me një art pothuaj  tejet te sakte .... E shikon qe ajo lidheza kundershtuese "por"  te kunderve te sakten me saktesine. Nejse, se shume u morem me kete, sic tha dhe Spiritusi, sikur po diskutojme per ndonje burim alterativ energjie. Shqiperia aq eshte, kush hidhet nje vrap pele e ta pyese autoren se c'ka dashur te thote, qe ta mbyllim muhabetin e religjiozes. 

As eshte nevoja me pyete autoren se fjalen "religjion" e perdor si pune mode e jashtme, per t'i dhene luks termit, per ta bere "firmato", me impresionues, siç ndodh edhe me fjalen "diskurs", njesoj krijuar ose marre hua ngambrapa vitit 90-te. Tani eshte bere nje term publik, dhe mund ta perdoresh per çdo lloj gjeje, edhe ne kundeshtim me kuptimin origjinal qe e pershkruan per bukuri etimologjia me lidhe, me bashku, ne kuptimin vertikal te bashkimit te njeriut me Zotin, e per pasoje ne kuptimin horizontal te bashkimit edhe midis njerzve duke krijuar komunitet.

Por dihet qe miti i Turres se Babelit pershkruan nje ngjarje reale te ndodhur ne lashtesi, e cila riciklohet. Dmth diksioneretsmiley vetem rriten entropikisht, fjalet perdoren sipas qefit, edhe me kuptimin e kundert.

Jemi ne pritje te diksioneritsmiley qe fjales religjion i jep kuptim edhe bullshit, art religjioz=art bullshit.

 

emigranti ka stil!  eleganca e te shprehurit ne kombinim me thjeshtesine dhe pastertine e gjuhes e bejne tejet te pelqyeshem dhe antikonformist.   ne kundershtim te plote me muchnanizmin e kritikes,qe vazhdon tu shtroje tapete te kuq fjaleve te marra borxh ne aeroporte dhe dogana.

Po ka thone llafe te mira bravo i qofte, po ka thone llafe te keqija ja ka fut kot. Se une per vete nga gjuha e kesaj kritikes mora vesh po aq sa marr vesh nga raportet qe shkru doktori mbasi ben eko, dmth qe duhet me shku te i doktor tjeter me ti perkthy smiley

 Pra, kur e quaj të tillë kam parasysh se Ҫela bën një letërsi që i përgjigjet shijes dhe sensibiliteteve aktuale e bashkëkohore, por me një dimension universal e atemporal që evokon urtësinë antike në një sfond kibernetik; në fund të fundit edhe kjo fjalë a nuk e ka origjinën në greqishten e vjetër, kubernêtikê ?

WTF? Mu kujtu portokallia ne fillimet e veta "ca dmth kjo Nino?" 

Se une per vete nga gjuha e kesaj kritikes mora vesh po aq sa marr vesh nga raportet qe shkru doktori mbasi ben eko, dmth qe duhet me shku te i doktor tjeter me ti perkthy  [smiley]

 "  ..po Pasho nuk shkruan per analfabetet " do te thoshte loloto, me siper 

 Pra, kur e quaj të tillë kam parasysh se Ҫela bën një letërsi që i përgjigjet shijes dhe sensibiliteteve aktuale e bashkëkohore, por me një dimension universal e atemporal që evokon urtësinë antike në një sfond kibernetik; në fund të fundit edhe kjo fjalë a nuk e ka origjinën në greqishten e vjetër, kubernêtikê ?

swed

Se une per vete nga gjuha e kesaj kritikes mora vesh po aq sa marr vesh nga raportet qe shkru doktori mbasi ben eko, dmth qe duhet me shku te i doktor tjeter me ti perkthy  [smiley]

Mire e ke ti, se kete thashe edhe une me lart;  

 "  ..po Pasho nuk shkruan per analfabetet " --do te thoshte loloto, me siper.  keshtu qe ti swed, je nje koker analfabeti smiley ose bari me dhi! smiley -loloti kshu. 

me art religjioz ajo sorra e ka fjalen per artin ku ne qender te tij eshte SHENJTORI (ose çfare ka lidhje te ngushte me Zotin, me hyjnoren, me perfekten, me te perkryeren). sa shfletoni fjalore, shkoni dhe shihni ndonje pikture te rilindjes me ndonje vend, muze apo internet, dhe e kuptoni me thjesht. 

Shkelqim Çela nashti, ne qender nuk ka shenjtin po Njeriun. jo çfaredo njeriu megjithate. njeriun si do ta donte te ishte çimi, jo njeriun e çfaredoshem. se vetem postet e djeshme po t'i lexosh çimit, jo me tej, ven re se nuk i pelqen as maloket e as myslimanet. dmth 80 % te shqiptarve. e ben me turp ky pis milet. pra ai do te donte qe robt te ishin me te mire se ç'jane.

Shkelqimi idealizon pra njeriun po ashtu si artistet e rilindjes idealizonin Zotin, ose te shenjten. vetem se ndryshe. çimi e permireson njeriun (me trut e veta) per ta bere ideal. ndersa piktoret e kohes, merrshin model njerezor, qe kishin rrotull dhe e benin shenjtor (i benin vetem nje rreth te koka dhe aq).. prandaj dhe eshte art i bukur, art i madh, se mbeshtetet te realja, te modeli qe ekziston, nuk kerkon me shpik tjeter.

shkelqimi ndjek rrugen e kadarese sepse edhe ky Idealizon (nje kritik amerikan thote troç, siç e kane zakon amerikanet, qe Moli prapagandon. i ben reklame shqiperise dhe shqiptarve per t'i paraqit me te persosur se ç'jane). 

vetem se çimi tani qe te behet i njoh, duhet te kopjoje Molin tamam. dmth ta zgjeroje fushen e shikimit. te futi dhe konkflikte Aktuale, historike, mitologjike, etj. vetem futeqitjet e personazheve te tij te idealizuar (fallc se te permirsuar artificialisht) nuk mjaftojne. 

Moli e hudhi lumin me Gjeneralin e ushtrise vdekur. me konflikt historik.

Dmth i bje qe "çimi" te shtroje ate pyetjen:

...ej o rono, te pyti gje per mu kadareja kur ishit tu kenu hymnin?

Roni do komentonte te kjo teme keshtu (po t'ja mbante): Ti çimo e paske shkrujt librin ne Njyjork per ta shit ne shqiperi keshtu ? Ky eshte ai shkrimtari i madh per te cilin e mban veten ?

Sepse per Ronin dikush qe jeton dhe krijon jashte me synim tregun shqiptar, nuk eshte veçse nje i deshtuar. Kete verejtje ma beri para ca ditesh mu, duke me marre gabimisht per piktor qe kisha ekspozuar ne Shqiperi.

ky eshte Roni i vertete dmth. Ai neper komentet te peshku. Se sigurisht edhe ky po te ulet neser te shkruaje diçka serioze, per botim, do hiqet sikur i do njerzit ( humanizmi sot eshte ne mode, sidomos te krijuesit e dobet. Qe s'kane bythe per me shume, s'ja u mban te jene te sinqerte, te tregojne hapur se ne ç'krah te frontit jane), pa dallime fare midis tyre, pra te mire a te liq sikur te jene.

"Pra, kur e quaj të tillë kam parasysh se Ҫela bën një letërsi që i përgjigjet shijes dhe sensibiliteteve aktuale e bashkëkohore, por me një dimension universal e atemporal që evokon urtësinë antike në një sfond kibernetik; në fund të fundit edhe kjo fjalë a nuk e ka origjinën në greqishten e vjetër, kubernêtikê ?"

Cela ben nje letersi qe i jep pergjigje shijes dhe ndjeshmerive bashkekohore. Mirepo megjitheqe bashkekohor ne kete qasje ndaj realitetit, ai ka edhe nje permase universale (te perbotshme) dhe te pakohe. Perzjen urtesine e lashte me te tashmen kibernetike (teknologjike e komunikative), sepse pavaresisht te gjithave, rrenja e se tashmes, ashtu sic rrenja e fjales kibernetike, qendron tek e shkuara.

 

"por me një art pothuaj  religjoz për nga dashuria dhe besimi te njeriu. "

"Religjoz" ne kete rast besoj shume se i referohet nje kuptimi te rrjedhur qe ka fjala e qe mund te perkthehej si "venerues", "i devotshem", "thellesisht respektues".

nuk ka pra Emigranti respekt per maloket dhe myslimanet, sa here duhet me ta perserit ty ? 

beja pyetjen vete atij, se ketej rrotull e ke çdo dite. 

çfare venerues, i devotshem  apo dashuri dhe besim mund te tregoje atehere per ta ?

si dhe art religjioz eshte arti i zbukurimit te objekteve te kultit. 

Nuk e kuptoj pse me je drejtuar mua. Nuk jam autorja e shkrimit*, thjesht u perpoqa te jepja nje celes a nje lexim me te thjeshtezuar te tekstit.

Religjozja, ashtu sic e ka perdorur zonja, them se s'ka asnje lidhje te drejtperdrejte me artin e zbukurimeve te objekteve te kultit. Besoj, si edhe me siper, se eshte perdorur ne kuptimin e fundit ne radhe ketu.

 

* Megjithate...

"nuk ka pra Emigranti respekt per maloket dhe myslimanet, sa here duhet me ta perserit ty ? "

Zonja ka shkruar per nje liber te publikuar e te vene ne qarkullim, pra per cfare eshte shkruar e thene aty, e jo per komentet e Emigrantit te Peshku. (Dhe te Cycket gjen vertet shume dashuri per "maloket dhe myslimanet".)

Sikur shkrimtari ne fjale te ishte i sinqerte mbi ato qe shkruan, do te ishte njoh nderkaq, nuk do te kishte me nevoje per ate zyshen dhe stilin e saj te sofistikuar kritik ( alba me siper, ja gjeti emertimin e duhur ketij stili gjuhe).

Religieux eshte mbiemer. Kur e lidh me Artin ka vetem nje kuptim (ai qe dhashe une). Po ta lidhesh me martesen ka kuptim tjeter, me tjeter fjale kuptim tjeter e keshtu me radhe, varet me çfare e lidh.

Ne mos arbitrar,  termi "art religjioz" mbetet i debatueshem persakohe  rreket te evidentoje qasjen morale te autorit permes tekstit (novelave).

Novela e pare (Çyçkët) eshte nje kronike e jetes fshatare ne fillimet e shek. 20-te.Autori eshte i distancuar dhe jane personazhet ata qe rrefehen dhe rrefejne rrjedhen e jetes. Por si produkte te autorit, personazhet nuk idealizohen  por pershkruhen me nota humori, me te metat dhe naivitetin e tyre, qenie reale, me deshira dhe defekte, me kushtezimet dhe kufizimet e kohes se tyre.

Nqs Çyçkët eshte pasqyre e raporteve njerzore ne nje shoqerie agrare, patriarkale, e cila perballet me nevojat materiale, novela e dyte Ishulli Ruzvelt fokusohet ne raportet njerzore te shoqerise postmateriale ne metropolin postindustrial.Ketu ka nje diskurs mes personazheve per problemet metafizike (te dashurise, lumturise, lirise)  te cilat nuk mund te shpjegohen me ligjet e fizikes, te termodinamikes, thote autori.

Dy novela, aq larg njera tjeteres ne dukje, njera e shkruar ne stil klasik, tjetra ne stil postmodern, ne fakt jane te lidhura  me  idene e progresit te shoqerise, progres i cili kqyret si nje proces kontradiktor.

Ne te dy rastet, si ne novelen e pare dhe ne te dyten, qasja eshte e frymezuar nga humanzimi thelle dhe, ne kete kontekst, nuk ka asfare ndonje perdellim religjioz.Sipas paradigmes religjioze, njeriu eshte qenie e papersosur, e korruptuar,hyri ne mekat dhe shkoi drejt renies. Religjioni e shikon shpetimin e njeriut tek besimi dhe dashuria ne Zot, tek e shenjta, kurse autori beson tek humanizmi dhe vlerat e dashurise  tokesore.

Novela Ishulli Rusvelt, si diskurs,  te con pak tek Ishulli i mundshem i Houellebecq.Ndoshta Profili ka parasysh kete te lebetiturin e Parisit kur flet per qasje te sinqerte ndaj shqetsimeve bashkekohore.

hahahahah, rrofshi per humorin qe na beni, sidomos ne fundjave, 

partia s, do japi ndonje çmim per shokun shkrimtar te rradhes,radha esh sh e gjate mer yahooo

Meqe eshte fol papushim ketu (dhe jo vetem) per humanizmin, per vleren e njeriut, dhe me çfar pason lidhur me religjioninsmiley antihumanist:

Humanizem eshte nje term si te thuash modern po aq sa edhe Iluminizmi, eshte nje sajese, shpikje, historike Iluministe qe falsifikon ideologjikisht historine. Eshte po aq shpikje e qellimte sa termi Mesjete, i cili nuk ekzistonte, nuk e permendte dhe nuk e vinte ne hesap asnje historian me pare. Per te nxjerre veten si fillimi i historise (biles fillimi i berjes se historise), ardhja e drites ne mes te erresires se meparshme, pozicjonohet nje epoke e erret injorante e meparshme me emrin Mesjete.

Po njesoj per humanizmin, per tu treguar se ishin te paret qe donin njeriun, u shpik "humanizmi", dashuria per njeriun, ndersa ne Mesjete ishte anti-humanizmi, atehere ishin vetem kafshet qe urrenin njeriun humansmiley, i benin autodafe humanisteve shkencetare qe lexonin libra.

100 milione te vrare ne shek. e 20-te jane vrare ne emer te humanizmit, e megjithate vazhdojne derdellitjet ideologjike qe vejne njeriun ne qender te botes, te rrethuar nga Hiçi, Asgjeja, Mosgjeja.smiley

 

pranoj se pasi iu ktheva prape, jo vetem s'e pata problem shkrimin, por edhe u pelqye OK,  gjithmone duke pas parasysh nderhyrjen e spiritus te dyja heret. Mbase duhet edhe njefare predispozite lexueshmerie, qe te perkoje me faktin nga vjen e cfare do te thote autorja. na falni per konfuzionin smiley

Me i plote komenti i Spiros se sa artikulli i kesaj zonjes... Te pakten u mbeshtet diku dhe dha "dy" veçori te krijuesit per  nje krijimtarie konkrete te tij...

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).