Dhe trumcaku vuente nga melankolia. U lind në një vend me të vërtetë të shkretë. Në vend të barit bijshin qime e derrit e në vend të pemve – brinat e një shtazës parahistorike. Dhe në kët natyrë – e cila nuk mund të quhet natyrë – kush mos të bahet melankolik? Dihet se një trumcaku s’i duhet shumë për jetë, por natyra, e cila nuk ishte natyrë, s’i epte as aq. Mos pyetni si e tek u gjet trumcaku n’at vend, dhe si e tek u gjet njeriu në kët pikë kozmike; nuk dijmë shumë. Hipoteza dhe andrra. Miliona vjetësh dhe një fjalë goje, si për shembull: “…të bahet dritë! Dhe drita u ba!” – A shifni? Një fjalë magjike! Hokus-pokus! Sa bukur!

Dhe unë thash: të bindet trumcaku në një vend ku në vend të barit bijnë qimet e derrit e në vend të pemve – brinat e një shtazës parahistorike.
Njëherë trumcaku qëndroi mbi një brenë. U mërzit të shikojë qimet e derrit, u mërzit të fluturojë prej brenës mbi brenë. Nga mërzia dhe idhnimi mbylli syt. Ra në pikllim melankolik. Njeriu me temperament melankolik asht inteligjent. E inteligjenca në kuptim ma të hapët të fjalës, pakkuj i solli qetsi dhe të mirë.

Dhe trumcaku, në majë të brenës e në kulm të melankolis, vendosi të vritet. Plot ironi filozofike shikonte rreth përqark vetes e vendimi i patundun mirfilli pasqyrohej ndër syt e tij të dëshpruem. Cicrroi një here, cicrroi dy here; cicrroi tri here. Mandej një crrrr e gjatë e plot mallëngjim ishte porosia e tij e fundit. Testamenti i dhimave të tij. Dhe, pa u dhanë krahve, këcej prej brenës… ra mbi një qime të derrit, të gjatë e të mprehtë si thika, dhe u ngul mbi të.

Trumcaku i ngulun mbi një qime të derrit. Me krahët dhe puplat e tij lonte era dhe e sjellte rreth qimes, si sillet dhe gjeli metalik në majë t’oxhaqeve tona. Atbotë frynte veka janë këto kapërcime logjike! Ka me bërtitë ndokush.

Po, lexues i dashtun e jo i cekët. Po! A pak po kemi kapërcime logjike, morale dhe dogmatike në botën tone reale? Pse po zemrohe dhe po don me më gjykue për disa kapërcime logjike askuj damsjellje?

65 Komente

Per mua, ky eshte nje tekst i dobet (edhe artistikisht) i Migjenit.

Pse mer hidhet kjo perle? 

Mos pyetni si e tek u gjet trumcaku n’at vend, dhe si e tek u gjet njeriu në kët pikë kozmike; nuk dijmë shumë.

Sidoqofte 27 vjec e mbylli kapitullin ky njeri. Per mua thjeshte gjenial per kohen e tij.

Pse qenka tekst i dobet?  Tekst ne kuptimin e ideve apo gjuhes ? Dhe artistikisht pse i dobet?

Çka janë këto kapërcime logjike?

Perveç te tjerash, me duket nje shkrim horror me trumcaku i ngulun mbi një qime të derrit, edhe erotik.

A propo, po shprehja "paskerke pas qimen e derrit" nga duhet te vije?

 

Nuk shkon imazhi (figura), Spiritus. Sic nuk shkon as tek "Te korrat", meqe jemi. smiley

Testamenti i dhimave të tij.

smiley

 

Dhe trumcaku vuente nga melankolia. U lind në një vend me të vërtetë të shkretë. Në vend të barit bijshin qime e derrit e në vend të pemve – brinat e një shtazës parahistorike.

Dhe në kët natyrë – e cila nuk mund të quhet natyrë – kush mos të bahet melankolik?

Mua  me duket mua se ky vend,    qe u lind nje trumcak melankonik dhe inteligjent,  eshte Shqiperia, e djeshme dhe e sotme  qe ka ra ne,  qimen e derrit dhe ne dore te shtazave  para parahistorike te politikaneve tone ! Trumcaku eshte qyetari shqiptar !

Qimja e derrit -simboli i pafatesise ! Shkrim fantastik .

Me qe jemi ketu Barcelona i rrasi nje gol te mrekullueshem Juventusit !

 

 

 

"Trumcaku" i fundit qe u vetvra nga pandjeshmeria e derrave te politikes ishte ish i perndjekuri politik qe i vuri flaken vetes. Ky do ishte leximi me literal por Migjeni eshte shume me shume se kaq. Ne vend te shqipeve, feniksit, zgalemit e plot shpezeve epike ai parapelqen trumcakun .Ne vend te vdekjes heroike te Gjergjit,Mujit, Oso Kukes, heronjve te epikes legjendare dhe asaj historike, Migjeni fut per here te pare ne letersine shqipe situaten ekzistenciale te vetvrasjes.Pa folur per surealizmin, situaten absurde, qasjet cmistifikuese dhe cmitizuese ne perceptimin e jetes dhe shoqerise njerzore.

 

Po sa trumcak jane vra e jane mbyt ne det, e jane ngri ne malet e greqise e shqiperise, e jane vra nga greku e nga maqedonasit, e po vriten mes vetit, per nje cop tok a per nje vij uji, e sa trumcak te tjere duan me ik nga ai vend qe ka qimen e derrit, nuk numurohen ne kete cherek shekulli Demokraci ! Ndersa shtazat politike parahistorike jane duke shtu dhjamin dhe duke i pa hajrin "Amerikes " brenda vendit !

Une nuk mund te bej ndonje analiz letrare me nivel te larte  per te nxjerr me qarte brendine e ketij shkrimi po e marr me mend dhe me intuiten time si lexues i thjeshte dhe dashamire i Migjenit dhe them se Migjeni nuk vjterohet asnjhere, eshte nje klasik letersise tone, qe nuk vdes kurre  per aq kohe sa vendi une mbetet ne qimen e derrit dhe ne shtazat parahistorike qe drejtojne ate vend 1

smiley

"Njeriu me temperament melankolik asht inteligjent. E inteligjenca në kuptim ma të hapët të fjalës, pakkuj i solli qetsi dhe të mirë."

Shkrimet e shkurtra jane me te bukurat. 

Njeriu me temperament melankolik asht inteligjent. E inteligjenca në kuptim ma të hapët të fjalës, pakkuj i solli qetsi dhe të mirë."

E thote edhe bibla e kaurit :

eccleiastes 1:18

For in much wisdom is much grief: and he that increaseth knowledge increaseth sorrow.

E cuditshme se sa e kunderte eshte kjo me praktikat orientale ku dija konsiderohet si shpetim. Adami dhe Eva e hongren po ashtu se donin te shkonin ne shkolle. Kurse Prometeu e hongri se donte te shperndante dijen. Mesuesi i pare deshmor si me thene. E njejta gje sot edhe me Institucionin e Patentimit pak a shume.

nuk e kuptova. paradigma e shpetimit ne west ka qene me illuminizmin dhe enlightment, qe ishte nga dija si shpetim, c'ne me orientalizem. 

Nuk behet fjale per njohurite shkencore.Rritja e njohurise mbi shthurrjen e prapesirat e kesaj bote e pafuqia per ti ndryshuar shkakton melankoline e hidherimin .

E kisha fjalen per fene dhe mitologjine kryesisht. Fete monoteiste  (s'po flas per Islamin se nuk e njoh) ngrihen mbi ruajtjen e sekretit nga lart dhe qashtersine dhe perkorjen nga poshte. Iluminizmi eshte levizje shoqerore qe pretendon qe me ane te arsimit te luftoje obskurantizmin fetar, gje qe verteton serish ate qe po thoja. Historia e Molles se Ndaluar qe eshte edhe historia ne themel te njerezimit eshte nje histori e ngritur pikerisht mbi ndalimin e Njohjes (Se Mires dhe Se Keqes) e ilustron kete, nderkohe qe ka edhe shume e shume shembuj te tjere me te vegjel.

Nderkohe qe Buda p.sh eshte Dija vete dhe dija/njohja ( e se mires dhe se keqes) eshte e vetmja gje qe ai ofron per te shpetuar.

"Trumcaku" mire do ishte ta vleresonte llotarine a fatin e madh per te qene gjalle. Dhe me tej te bente me te miren qe mundej. Ky eshte problemi i madh i "trumcakeve" qe nuk e bejne icik hesapin ne gjithe kete gjithesi sa pak jane gjalle e per sa pak kohe. Po ka dhe me keq se trumcaku, ato qe abuzojne me llotarine e i bejne keq te tjereve. 

 

Ne rastin konkret zgjedhja eshte personale. Trishtimi i Migjenit tregon sa i avancuar ka qene shpirti i tij per kohen. Eshte e paevitueshme. Shume pak, pas 80 vjetesh, e kuptojne. E njejta histori perseritet ne shqiperi sot e kesaj dite, dhe eshte shume e trishtueshme. Dhe nuk eshte perjashtim nga e pergjithshmja. Perjashtimi jane mostra si veliaj, tahiri, bregu, duma e co.... pa perjashtim. Nuk kane piken e dinjitetit, dhe kur mungon dinjiteti, eshte per te ardhur keq. Po, i kan hyp kalit mbrapsht. 

Edhe kemi parodistet e peshkut, qe normalisht edhe jasht zhulit, perseri reflektojne mentalitetin e llumit qe i ka rene per hise shqiperise ti rrije mbi koke. Ja prit se vijne turma, turma te bejne bullying. 

 

Problemi i "trumcakut" eshte i vjeter sa bota. Problemi eshte personal, se ashtu vijme dhe ikim nga kjo dynja, secili me vehte, por pastaj integrohet e krijon mjedisin, se jemi dhe shoqeri. Edhe monstrat te vjeter sa bota jane, po varet nga mjedisi ne i lulezon apo jo. Kete thone dhe gjithe fete, zbato ato dhjete rregulla te shkreta (apo nje fare, mos i bej tjetrit cfare s'do te te bejne) e bota do ishte shume me e mire.  

Parodistet mezi i kemi, dynjaja paguan per te tilla shfaqje.  

Trishtimi i Migjenit tregon sa i avancuar ka qene shpirti i tij per kohen.

Shpirt i avancuar? Kam patur pershtypjen se shpirti njesoj ka qene nga fillimi i njerzimit. Pa fetarizma ketu.

shpirti dhe fryma jane dy gjera te ndryshme. dhe shpirti asnjehere nuk mund te jete statik. pse thuhet "soul searchng" per te marre nje vendim? kendveshtrimi i ketyre koncepteve ka per te qene gjithmone individual. 

Me duket se kemi te bejme me botekuptimin, jo me shpirtin. Shpirti, sic e shoh une, ndjeshmeria njerzore e brendshmja s'ka ndryshuar shume. Ndryshe s'kishte si qe nga Greket e Lashte e deri me sot, shpriti i njeriut te shkruaj dhe vezhgoj te njejtat gjerat.

Kjo qe thu ti mund te kete nje arsye, psh qe greket e lashte ka 2000 vjet qe na çajne tajaren me fetarizma pagane qe mbahen si fillimi i pandryshueshem i njerzimit.

 

Shpirti nuk eshte kolektiv, po eshte shume personal, dhe nuk eshte botekuptim, se botekuptime eshte eksperience + mendje. Mendjes ka kohe qe nuk i kushtohet shume rendesi, ne perpjestime me shpirtin. Sepse vendet perendimore kane bere shume perpjekte ta zhvillojne mendjen, po nuk kane ecur aq perpara me shpirtin. Dhe ketu eshte qe botekuptim, dmth, pozicionim i se pergjithshmes, eshte pese me hic. 

Tani do behemi i cik lemsh me koncepte, s ene jemi emigrante qe kemi perqafuar ato lloj konceptesh qe jane te rendesishme per vendin ku kemi integruar. Ndersa disa nuk i shqis dot nga kujtesa qe kane lidhje me brezin time dhe jane puro shqiptaro-komunse. Kerkoj falje per kete, por kur thuhet botekuptim, une gjithmone i referohem dite e enjte ora e pare e gjeografise, zysh kali e quanim ate te shkreten qe na bente lexim m-l, dhe lajmet vietnam dhe lopet laramane. Me fjale te tjera, ne shqip, kur thuhet botekuptim, mua me pritet filmi. smiley sorry. Per mua botekuptim eshte shume fluid, fillon nga mos vrasja e trurit fare e deri ke artificial intelligence.

Per mua, shpirti eshte ca te eshte dhene me shume bujari dhe sa je lodh per ta bere te bukur te shtrire n ekohen fizike ne toke. 

Greket nuk kane shanc te jene reference, sepse kane qene kultura me te lashta qe e kane marre seriozisht evoluimin. Perendimi ka reference greket, po nuk do thote se u vulos. 

 

Gjynah qe ne kohen e trumcakut emigrimi nuk ka qene ne mode. Te ikte trumcaku ku ti donte byca e vogel. Po kshu fatzi dhe i ngulur ne qimen e derrit sikur meqene Shkaba jone.smiley

 ka qene moda me emigru ka qene, kane  shku ne Rumani,  Turqi, Itali Greqi, Siri, Egjypt, jane shkollu dhe kane sakrifiku jeten e tyre per memedheun, edhe athere kishte shtaza parahistorike qe mendonin me shume per turqine greqine, maqdonin, malin e zi ,  dhe kjo  eshte ajo qimja e derrit qe nuk i ec trumcakeve  po u njit qimja nuk shqitet kollaj , fillo i cike e hyn me delikates dhe po hyni, nuk iken dot, ke Meten Berishen Cupin Rucin Pucin, Fazlliicin Dobicin, Fejziun, Mziun, Balliun, ..qe kane 25 vjet ne politik dhe cicerojne n` qime te derrit ne kurriz te popllit, dhe kjo qime nuk iken kollaj, prandaj trumcaket bien ne melankoni, dhe mundohen si me ik nga folet e tyre  duke thone :

 "ai vend nuk bohet !"

Nje zog, shpend, kafshe etj nuk e vret kurre veten se nuk ka emocione e ndergjegje. Ndonjehere dalin ne breg edhe balena, delfine etj qe nuk duan te rikthehen ne uje (dmth te jetojne) edhe nqs i fusin perseri ne oqean/thellesi, dhe kjo sepse u ka ndodhur nje crregullim mendor, a nje helmim a nje demtim i rende dhe ato duket se nuk e dallojne dot ujin/jeten nga toka/vdekja, por qe perseri duket se shpetimin e kerkojne ne toke ku... eshte edhe njeriu qe mendon, qe i le te vdese apo edhe i sheron apo u gjen shkakun, shpetimin apo u ben autopsine.

Ndoshta Migjeni vendosi qe te flijoje trumcakun qe te mos vetevritej, dhe biles i vjen keq per te pasi e ka vendosur ne nje bote te pamundur, te trishtuar e pa jete ku asgje nuk ka kuptim, ashtu si edhe akti vetevrases, por dikush duhej te vdiste, te binte "hero" e te flitej per te, e te pakten u vra nje zog i pafajshem qe mund te fluturonte kudo ne ate burg a bote te erret imagjinare. Ne fakt mund te duket si ceshtje perceptimi a kuptimi pasi 1) Trumcaku mund te ish duke kerkuar ushqim (instikti i mbijeteses) qe fshihej ne ato qime te mprehta derri qe kushedi sa here do e kishin plagosur ne te kaluaren, nderkohe qe ne spektatoret (perfshi Migjenin) japim mendimet tona interpretuese nese trumcaku e beri me qellim, nese ish nje aksident, nje dalldisje e castit, nje pakujdesi, apo nese ishte ajo qe te gjithe pritnin qe do ndodhte  2) Qimet e derrit mund te jene veshtiresite e medha te jetes apo semundjet e renda 3) Mund te ish trumcak japonez...?

Vete e ka pasur penen ne dore dhe ashtu ka dashur ta beje tablone. Rri ne tani e vrasim mendjen se cfare ka dashur te thote shkrimtaro-poeti ne momente depresive, pesimiste apo thjesht filozofiko-ngacmuese.

p.s. "dhima" eshte dhimbja

 Trumcakut nuk u vra se ju tek me vra veten  por sepse ai vend ishte i cuditshem

Në vend të barit bijshin qime e derrit e në vend të pemve – brinat e një shtazës parahistorike. Dhe në kët natyrë – e cila nuk mund të quhet natyrë – kush mos të bahet melankolik?

E cfare ushqimi te kerkonte Trumcaku ne qime te derrit, a merr vesh ti ? Ti flet per mbijetesen e Trumcakut, ku ne ate ven ne vend te barit mbijshin qime derri, dhe ne vend te pemeve shtaza parahistorike ! smiley

Nuk e ke lexu me vemenje, shkrimin ti smiley

 

 

Abc, paradigma e gjitha nuk qendron.

Tjeter pune se Migjenin e kemi "me kimet", po nqse do flasim vetem per kete pjese, ajo thjesht nuk qendron. Vec e vec gjerat jane OK, trumcaku, qimja e derrit etj etj. Bashke nuk rrine. Vetem nese qimja e derrit eshte e trashe sa nje kunj shkrepse. Si dhe tjeter pune qe per letersi te thajne piten e japin mend te gjithe. Meqe eshte e kollajshme smiley

Cheers!

Nje zog, shpend, kafshe etj nuk e vret kurre veten se nuk ka emocione e ndergjegje

Abc e ke lexu Pinokun ti ? Po filma me Tom e Xher a ke pa? Po ate shokun qe u be insekt a e njef? Si u be insekt ai njeri ?se kshu krevati, kapelja dhe jastiku vec e vec , ne rregull jane.

Ka shkabë, ka shqiponjë por edhe gabë/gabonjë (sinonim). Une aq mish nxorra nga trumcaku i gjore i te shquarit Migjen, dhe mora guximin te ulem prane tij kur mbaroi ate shkrim, dhe dhashe nje mendim. smiley

Ne fund te fundit, Pse po zemrohe dhe po don me më gjykue për disa kapërcime logjike askuj damsjellje?

Ore ti shume mire bere qe dhe nje mendim por mua me duket se ti ke nje problem te madh ne dallimin e e nje fictioni  nga realiteti, nga bota reale. Migjeni i ka dale vete perpara lexuesit i cili do ti thote: cfare eshte ky  "kapercim logjik" " Ne boten reale asnje trumcak dhe asnje shqiponje nuk vetevritet, kjo eshte e vertete.Sikurse permes "trumcakut vetevrases" te ngritur ne alegori, Migjeni percjell nje te vertete botekuptimore qe sipas mendjes time eshte pamundesiae  njeriut per te ndryshuar rrethanat (nje natyre ku ne vend te barit mbinin qima derri dhe brina te nja kafshe prehistorike), konflikti njeriut me forcat irracionale. Ne vetvrasjen e trumcakut ka doza te fatalizmit dhe ceshtja e raportit mes determinizmit dhe free will.(pyetja jote: po pse trumcaku nuk fluturoi diku ne nje vend tjeter per te gjet ushqim? )

Me larte une dhe te tjere e aktualizuan kete etyd ne realitetin shqiptar.Eshte pak a shume leximi qe behej dikur ne shkolla, duke e marre Migjenin ne cdo germe si akuzator te "regjimit te satrapit Zog".Ne fakt Migjeni trajton nje problem universal, fati njeriut.Ne mos gaboj kjo copa ka si nentitull Rrota e fatit

Imazhi i perftuar nga skica (te ciles i mungon faqja e pare) eshte teper surrealist dhe nuk ka asgje mangut nga tablot e Dali-se.

smiley si gjithmone

Po ca te bente Migjeni i shkrete. Ta shtoj, mos ta shtoj, se mos me ofendohen lexusit. Ne fund e ndau mendjen, hajt po e ve tha per kursin kunder ... me qene mrena. Po aha, kot e pati.smiley 

ai nuk ka asnje problem me fiksionin. nje trumcak nuk mund te vritet nga nje qime derri. kaq e thjeshte.

nqse duhet me se s'ben te vritet nga nje qime derri, duhet ose te besh trumcak sa nje mize, ose qime derri sa nje thumb marangozi. te dyja ne art jane te mundura. nje prekje shkopi do (ne dore te Circes), ose asgje tek e fundit, thjesht zgjohesh si brumbull, e pastaj ia fillon meseleve me brumbull. ama fiksioni nuk eshte nje gje pa kusht. plus qe imazhi letrar nuk eshte i njejte me imazhin e piktures ne pikpamje te te berit (te ndertuarit). sepse operohet me mjete te ndryshme (Dali vs. Migjen). Imazhi ne kete rast ka aksion, (eshte movie picture) dhe eshte pikerisht aksioni qe e ben te pabesueshem te gjithe pershkrimin.

Nje moment mendova me vete, pa dale, mos nga pikpamja teknike, Migjeni flet thjesht per "qime derri" sic eshte ne kurrizin e derrit realisht, sepse s po me kujtoheshin detajet. Dhe shiko sa i kujdeshem Djaloçi me ide por me gjuhe te paperpunume (sic e quante fillimisht A.Pipa): ra mbi një qime të derrit, të gjatë e të mprehtë si thika, dhe u ngul mbi të. Pra edhe "qimet e derrit" nuk jane me qimet e derrit fale shkopit magjik te artit.

Kur them imazhe  surrealiste, kam parasysh tablot e natyres (qe nuk eshte natyre thote autori): nje peisazh gri, ne vend te barit, qime derri si thika, shtaze prehistorike me brina. Surreale e gjitha. Imazhe mund te perftohen edhe nga poezia, edhe nga proza, pertej dallimeve , gjuhes dhe teknikave qe perdor filmi, piktura dhe proza.

E gjithe skica (pako gje, gjysem faqe!) me nje gjuhe minimaliste, eshte nje tekst me te gjitha shenjat artistike, ne forme e permbajtje.Aksioni  eshte kaq i natyrshme dhe i besueshem sepse ka si parakushte trumcakun dhe natyren jo natyre me qime derri si thika ne vend te barit.Cdo kapercim i logjikes formale behet "logjike" e fabules.

Nuk kam pare ndonje analize serioze, nga kritika serioze te vere ne dyshim "logjiken" autoriale te skices.Nqs ke ndonje reference, je i lutur ta sjellesh. Meqe the se sot kushdo behet ekspert letersie.

 

pikerisht se nuk ka nje qime derri te tille ("të gjatë e të mprehtë si thika"), po flas. edhe autori e ka ndjere/kuptuar kete, pa ka qene i shtrenguar ta sqaroje. Dhe eshte pikerisht sqarimi qe e verteton c'po them une.

Ekspertin e letersise nuk e thashe per ty. Nqse ka pak komentues ketu qe nuk do ta meritonin ate shpoti, nje nder ta je ti. Por hidh syte rrotull dhe shiko sa eksperte gjen. Jo vetem eksperte, por edhe nje shkalle me larte se aq: capkener qe bejne qesendira dhe humor te holle, te mprehte e te gjate, mu si qime derri. smiley

ore po me habit vertet! se ti je vete krijues dhe jo radhiko. Si mund te besh kauz me dike qe nuk ben dallimin mes artit dhe fiction dhe thote trumcaku, shqiponja dhe miza nuk vetvriten! Edhe nqs qimja e derrit nuk eshte "si thike" (dhe ajo si eshte kalimi nga realiteti ne art-sorry per sqarimet didaktike per gjera qe ti fort mire i di) atehere "kapercimi logjik" na con ne nje logjike absurdi e cila eshte nje tjeter qasje ne art dhe me plot emra te shquar, madje.

ps: une nuk jam ekspert, jam thjesht nje dashnor i artit smiley Dhe kaq sa kam thene me shume jane gjera te thena nga ekspertet por edhe reflektime vetanake. Thjesht debati te ben te reflektosh dhe te zbulosh edhe ne kete skice gjera qe si kishe vene re me pare si lexonjes. Nejse, boll u morem me qimen dhe e beme tra akrobacirash smiley

well, cic-mici yne ne fakt e ka konceptual burimin. une jam per ate qe fiksioni ne art eshte dicka qe nuk ka ndodhur, por qe mund te ndodhe. dhe kur themi fiksion, kemi siperuar te gjitha kategorite letrare (ajegorine, simbolin, metaforen, metalepsis-in etj etj etj). Fiksoni eshte produkt, jo mjet. 

Une nuk po diskutoj nese nje trumcak mund te vetvritet apo jo. po te me degjosh ndonjehere ashtu, dije qe ose kam rrjedhur, ose kam pire keq fare. Nuk diskutoj edhe ate qe nje qime derri mund te behet shpate e jatagan. Por ajo do bere pas nje rrjedhe logjike, ose pas akti, sado voluntarist te autorit. Kerkon nje akt ama, jo nje pershkrim! Samsa u zgjua ungecifer, nuk u pershkrua si i tille. Imazheria ka nje logjike te veten. Perafrimi duhet te mos beje xing me trurin. Fytyrat ne stacionin e metrose kane vertet dicka nga petalet ne trungun e zi e te njome. Tani, si autor, ti je ne te drejten tende te ndertosh cfaredolloj bote (e kush do ta pengonte - tm), pra mund te besh nje bote ku mbijne qime derri neper dege, puna eshte sa kollaj perceptohet imazhi nga lexuesi. Te thashe edhe per "Te korrat", edhe atje (per mua gjithnje, per aq sa kjo ka vlere - pra vetem 2 cente) eshte i njejti deshtim. Eshte tricky imazheria, spiritus. sa e fuqishme si menyre, aq kollaj te le ne balte kur nuk sellohet.

jam shume dakord me ty ne berjen e qimes tra. Kjo ishte gjeja e fundit nga une ne kete bisede, per te cilen vertet te falenderoj.

"kerkon nje akt, jo nje pershkrim" ! Me beri te mendoj kjo dhe te me breje dyshimi.Mundet te jete dhe keshtu. Krijuesi ne teorine kreacioniste eshte akt, vullnet ne fakt kur thote: le te behet...Por  edhe Kafka pershkruan zgjimin e samses si insekt dhe jo aktin e transformimit si te tille.Ne logjiken formale pikenisja duket krejt arbitrare. Tek te korrat ajo " po po, kena me ngarane hekur" me duket krejt logjike si deduksion.Nje lloj si ajo Hani koqet e ...Nejse.

Emigranti per SPIRITUS

Ekspertin e letersise nuk e thashe per ty. Nqse ka pak komentues ketu qe nuk do ta meritonin ate shpoti, nje nder ta je ti. Por hidh syte rrotull dhe shiko sa eksperte gjen. Jo vetem eksperte, por edhe nje shkalle me larte se aq: capkener qe bejne qesendira dhe humor te holle, te mprehte e te gjate, mu si qime derri. [smiley]

Une u habita kur lexova komentin tend

  emigrant - 6 Qershor 2015 - 15:11 Permalink

 

Per mua, ky eshte nje tekst i dobet (edhe artistikisht) i Migjenit.

dhe kur nje ekspert komenton keshtu vari qillon te tjereve qe luajne rolin e ekspertit, si puna ime smiley  Nuk eshte turp te mos jesh ekspert dhe te shkruash komente si ekspert, dhe nuk eshte apsolute  qe nje ekspert te shkruaj vazhdimisht si  ekspert ! Ja qe realiteve eshte kjo puna e ekspertizes  smiley ja fusin kot ndonjehere edhe ekspertet , per inerci ndshta !

 

 

 

Ilirjan, Migjeni ka proza te mrekullueshme, edhe te shkurtra si kjo. ndersa njeren qe e ka me te gjate, "Buken e perditshme falna sot", e ka pa medyshje ne top 3 te letersise shqipe (per mua me e mira, por c'thashe diku gjetke, ajo qe une mendoj ka nje vlere dy qindarkshe).

per mua kjo skicez ka problemin qe thashe. nuk eshte puna a ka te drejte autori, cfare simbolizon trucaku, qimja e derrit (ne fakt kjo eshte perdorur per "derrin", jo per qimen, dhe "derri" e ka prishur punen, sepse per derrin i eshte dashur ta beje qimen thike), keto jane gjera qe nuk vijne ne pyetje. Une e kisha tjeter kund.

po c'rendesi ka fundja, shiko sa u fol per Migjenin, kjo eshte great ne vetvete. po flasim per shkrimtarin e madh, jo per mziun dhe ballen! smiley

 

ah, dhe te lutem, mos ver me ne nje fjali nje mendje mediokre si pipa me Migjenin!

Me shume se kunder Migjenit une ketu jam ne anen e trumcakut se te pakte jane ata qe dolen ne mbrojtje te drejtave te kafsheve (shpendeve), nderkohe qe ai trumcak do kete qene gjysem i vdekur qe kur e kuptoi se ne c'bote e kishin vendosur, dhe shume domethenes eshte momenti kur e kapi merzia e pikellimi dhe qimja e derrit filloi ti dukej si fotoksine. Ndoshta na duhej te merreshim me shume me derrin dhe shtazen parahistorike, pasi edhe derri po te kish levizur pak qimen trumcak-vrasese mund te kishte shpetuar nje jete te vdekur, por nuk deshi te levizte asnje qime e asnje muskul, sepse ashtu e komanduan, ashtu donte apo ndoshta me mire ashtu pasi doli si meshirues per humbesin. 

Nuk e mohoj qe bashkeshkruajtesit ketu kane me shume te drejte dhe i jane afruar me shume te vertetes artistike apo se cfare e si ndihej Migjeni atehere per vendin e per veten. 

E keni mire por trumcaket veshtire te perfshihen ne boten e kafsheve ...e ky i Migjenit as ne ate te shpendeve ...

Si u tha Lasgushi nxenesve kur po analizonin poezine e tij?
Nje mut ka dashe te thote autori.

"Me krahët dhe puplat e tij lonte era dhe e sjellte rreth qimes, si sillet dhe gjeli metalik në majë t’oxhaqeve tona."

pjur hell

    Migjeni shkroi fare i ri dhe kuptohet qe jo te gjitha mund te konsiderohen te arrira.Mirepo poeti yne i madh, na la vepra aqe te qarta sa mund te merren vesh lehte prej cilitdo  kendonjesi te zakonte, aqe te thella ne kuptimin sa nje poezi e tij vlen sa disa togje vellimesh, aqe moderne nga mejtimet, pershkrimi i realitetit  dhe ndjenjat, sa na duket qe Migjeni  Yne jeton kohen tone,problematikat e saj  ...mu ne zemer te Evropes se sotme.Natyrisht, hapim gojen,  kur kujtohemi se jetoi gati nje shekull me pare .

   Nga pikpamja ideore,  qe mjerisht jo vetem nuk eshte i arrire, ne kete pjeseze, sepse autori ka rene ne poziten e vetfajsise , apo te fatit( qimja e derrit ) , kjo pjeseze eshte e vaket fare .Duket se i ka munguar pjekuria per t'i pare ne nje rrafsh me te gjere problematikat, faktoret veprues ekonomiko- shoqerore dhe shtysat, per fatin tragjik ..te " trumcakut " .Mirepo poetet lirike kane gjuhen e tyre qe  duket se imitojne te zogjve.

Megjithate na duhet te mos e harrojme se Migjeni mbeti produkti me natyral i kohes dhe i vendit te vet, skuta te te cilit i perjetoi  dhe i pasqyroi, duke na e dhene kete toke mjaft pjellore, pergjersa e kemi sot nje lule te tillen, kaqe te rralle - Migjenin tone ! 

Pa Migjenin, Shqiperia intelektuale e viteve '30 do ishte si rruga librazhd-pogradec, pa pogradecin. smiley

.Duket se i ka munguar pjekuria per t'i pare ne nje rrafsh me te gjere problematikat, faktoret veprues ekonomiko- shoqerore dhe shtysat, per fatin tragjik ..te " trumcakut "

"ne nje rrafsh me te gjere problematikat faktoret veprues ekonomik .."   smiley

 Po si mund te pretendos nga nje poet qe me dy vargje, me dy figura te thjshta -qimen e derrit dhe trumcakun,te analizoj " problemet ekonomike shoqerore ne nje rrafsh te gjere ?"

Une nuk  jam expert por kjo qe thua ti me vret pak veshin tim , pa te keq e ?smiley shume po i kerkoni trumcakut , me zgjithe te gjitha problemet sociale , me nje te rame te spates !

Me duket duhet te analizosh te gjithe letersine e Migjenit qe te shikosh,  qe pjekuria  etij nuk ka munguar edhe ne rafshin me te gjere,   sic po thua ti,

 

kshu qe mos pretendo qe  me nje trumcak Migjeni te pres te gjithe `pemen` e probleve sociale qe egzistonin ne ate kohe .

ilir, nje mesues edhe i kohes tij do te duhej ta dinte se shqiptaret nuk kan vujt prej vehtes e as prej fatit ( qimja e derrit) por se kane qene nden vale te njepasnjeshme pushtimesh, qe i kane roberuar, grabitur, shkatrruar...Se Evropa e kohes tij ishte coptuesja e fundit  dhe kete ai nuk mund te mos e dinte.Ndaj  nuk i kerkoj te presi ndonje"  lis  problemesh sociale " , sikunder e konceptoni ju, por as te mos viktimizojme vetvehten apo nje fat te zi tonin ...gjith qime deri ! 

 

Shiko nuk du me perserit Spiritusin se ai e ka analizu shume mire `viktimizimin` e trumcakut, edhe fatin, ne ate kohe qe jetoi Migjeni, bile me pelqeu shume analiza e tij

Shqiperia kishte nje qeveri, kishte aq sa kishte buxhet dhe njerez qe duhet te kujdesishn me shume per `trumcaket` per jeten sociale mirqenien, drejtesine, strehimin, shkollimin, e megjithe ate ata qe kishin ne dore keto para, nuk i vune dhe nuk do ti vejne asnjehere, per trumcaket per populin shqiptar, sic dihet Zogu mori te gjithefloririn dhe ja mbathi, mori them une, ai i vodhi me sakte as qe pyeti fare per qytetaret e vet trumcake,   e kam fjalen se te pasurit, ose ata qe kane nje gje ne dore, qe mund te bejne ndryshim e madh . gjithmone e kane rrjepur ate vend, kane menduar vetem per vete, dhe ne keto kushte kemi fenomenin e trumcakeve te migjenit melankonik dhe te pafat,

sepse fatin e tyre ja besojne atyre qe kane pushtet dhe para, dmth qeveritareve,

Po lind pyetja per cfare i duhet qeveria shqiptasreve ?  (athere dhe tani ) e cfar ete bej nje trumcak i dobet kocke elekure ?

He se harrova mire athere e kishte fajin Europa, po tani kush e ka faji ?

Ke sa te duash trumcak migjenien ne Shqiperi qe mendojne se jane pa fat ! smiley dune te ikin te shkretet te emigrojne te kerkojne fatin ne brigjet e largeta te atllantikut. aty mendojne ata se i pret nje fat i madh !

Mendje zogu, trumcaku thuaj .

..Librazhd ...Poradec ..!  Besoj do ishte 

Andej nga je ti ore Peter, bilez pak me tutje nga veri- lindja jote kane nje shprehje per ata qe ja fusin katundit

"  Meram po llaf,  na the de ! " Demek u gjende nde muhabet ! Ta pata llafin , qe jam dhenderr aty ndaj, .... qesh me pake ! 

   Miq, po flitet per Migjenin ! Dhe kini parasysh se ka kombe ...si Persia e cila qysh ne shekullin e nente gjer ne te gjashtembedhjetin, pas Krishtit, pati nje perlindje kulture, diturie dhe literature, qe produkoi nje tufe mejtimtarsh , shkencetaresh  dhe poetesh te medhenj si Firdusi, Avicena , ( Iben -i-Sina), Kajami, Attari, Nizami Arusi , Saadiu, , Rumi, Hafiz Shirazi, Xhami e Attifi e plot te tjere.Averroesi ( Iben-i- Ruzhd ) , filozofi arab, librat e te cilit ishin per evropianet e Kohes Mesme , pothuajse i vetemi burim informatash  per kulturen greke, ( qe ne fakt historia duhet te nxjerre se ishe baze kulture iliro- greke ) , ishte dishepulli  i nje shkolle  dijetaresh persiane ...te Bagdatit ! 

Migjeni yne , sipas meje,  eshte per rilindjen tone te re ...nje Iben -i-shqiptar, i cili petjetoi kohen e prag luftes gjate mes Lirise Mendimit dhe dogmatizmit fetar obskurantist...! Ai mbetet pa asnje medyshje nje model evropian i letersise dhe kultures ..shqiptare ! 

 Miq, po flitet per Migjenin ! Dhe kini parasysh se ka kombe ...si Persia e cila qysh ne shekullin e nente gjer ne te gjashtembedhjetin, pas Krishtit, pati nje perlindje kulture, diturie dhe literature, qe produkoi nje tufe mejtimtarsh , shkencetaresh  dhe poetesh te medhenj si Firdusi, Avicena , ( Iben -i-Sina), Kajami, Attari, Nizami Arusi , Saadiu, , Rumi, Hafiz Shirazi, Xhami e Attifi e plot te tjere.Averroesi ( Iben-i- Ruzhd ) , filozofi arab, librat e te cilit ishin per evropianet e Kohes Mesme , pothuajse i vetemi burim informatash  per kulturen greke, ( qe ne fakt historia duhet te nxjerre se ishe baze kulture iliro- greke ) , ishte dishepulli  i nje shkolle  dijetaresh persiane ...te Bagdatit !

Cfare lidhje ka ky paragrafi nga Introdukta e Nolit ke Rubairat?

Migjeni nuk ishte aspak nje Iben ..sepse nuk solli ndonje kulture te varrosur.Migjeni ishte pa parardhes.Po nuk la as pasardhes..thone.

E po ca te te them un ty kur nuk arrin te kuptosh cfare  modeli kulture  inicioi ne letersin e kohes dhe sidomos cfare la Migjeni pas ..! 

Grave, Migjeni hapi nje hulli te re ne letersine shqipe me qasjen e tij realiste kritike ndaj realitetit te kohes duke thyer paradigmen romantiko patriotike te Rilindjes, nga  De Rada tek Naimi e nga Naimi tek Mjeda e Fishta.Nqs Migjeni eshte "revolucionar", eshte bash per kete thyerje.Paralelzimi me Avicenen i cili, sipas Nolit, "transplaton kulturen e vjetersise  hellenike ne Perendim" me duket i pavend. Migjeni inicoi modelin e realizmit kritik dhe reflektoi ne krijimtarine e tij qasjet filozofike dhe letrare te kohes si askush tjeter nga bashkekohesit. Ne kete sens , mbetet unik dhe nuk la pasardhes (jo biologjik).

Po ku do linte pasardhes. Realizmi kritik apo dhe filozofimi ne gjysmen pasuese te shekullit te conte ns Spac. Po tashti a duket ndonje Migjen, sidomos nga eleganca, ne horizont? Kjo do ishte pyetja.

Po pra, kjo eshte , vendin e personazheve migjeniane ( lypsi, i papuni, prostituta, malsori varfer, Luli vocerr) e zuri heroi pozitiv, i lumtur, steril. Tani nuk di ç'te them. Liria nuk para prodhon gjeninj-tha. Tani qe u lirua,te gjithe e levrojne letersine.Mua me pelqen Xhaelga psh,realist, kritik, antikonformist dhe vende vende elegant.

Tashti eshte ne mode me sha kohen nga nona, po s'me duket se e ka fajin liria, perkundrazi. Shembull eshte Migjeni vete; pa liri zor se gjeniu e shpalos dot gjithe potencialin. Mbase eshte thjesht eshte ceshtje llotarie. 

Migjeni, Morrisoni, Hendrix, Joplin, Cobain..... klubi 27

Per robin thuhet se truri ia zbukuron dhe embelson realitetin. Si rrjedhoje, vetem ata me depresion e shohin tamam pa ngjyrosje (kushedi pse u ka mbaru boja e kaplloqes),  dhe perfundojne ne qimen e derrit si trumcaku.  

Thanks adminit per prurjen si fillim.

Falemners dhe emos & spiritus. Debati juaj ishte ai sheqeri i munguar i kafes kona te mengjesit. 

Me vje keq qe kafja nuk gje dot nje biskote shoqeruese, nje debat Peter-Lefti, mbi ndonje veper te atij gjeniut tjeter, te letrave e fjalimeve shqiptare... Prof.Dr....

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).