Pjesë nga novela "Një zgjues për ty"

Xhemi pa me një farë shprese të butë një dosje në cep të tryezës, mbi të cilën ishte shkruar “Diaspora 7”, me krijime të emigrantëve, të cilët ishin të lektisur pas letërsisë po aq sa patriotët në vendin e origjinës. Të shkruarit ishte qartësisht një farë huqi kombëtar. Gjashtë dosjet e tjera rrinin në një raft më vete, me të rëndën e gjësë së çmuar e të veçantë. Ndërkombëtarizimi i biznesit ishte diçka që do ta shtonte veçanërisht vlerën tregtare të emrit të markës “Zgjues”, kishte thënë ndihmësi, kur kishte mbërritur dërgesa e parë për Çmimin e Madh të Letërsisë së Zgjuar të Vitit. Ishin vjersha të një poeteje që shkruante nga hemisfera tjetër e globit. Bashkë me poezitë, ajo kishte dërguar edhe një jetëshkrim të detajuar si dhe foton, një pozë studioje fotografike, këmbë përmbi këmbë, me vështrimin hedhur në një kënd tridhjetë gradësh të prirët me kameran, diku thellë dhe pak më lart se një bojë njeriu, gjithë duke e tretur në lëng përsiatjesh. Një shtresë kremi dhe të kuqi buzësh të ngjiste që nga suprina e fotos. Por të gjitha këto harroheshin kur shikoje gjunjët e saj, të trashë në mënyrë të pakthyeshme, fundorë. O Zot, kishte psherëtirë, këta nuk mund të jenë gjunj poeteshe! Megjithatë s’kishte mënuar të shikonte faqen e saj në Facebook, pas adresës së dhënë në jetëshkrim tek rubrika “informacione kontakti”. Statusi i fundit i saj, domethënë përgjigjia për pyetjen “Ç’ke në mendje”, nderej si mjegull mbi rrafshultë:

Një ndjenjë zbraztësie. Ecja në mëngjes dhe e ndjeja që diçka më mungonte. Pa e ditur ç'ish. Befas e ndjeva supin më të lehtë se zakonisht. Çanta. E hapa vrik. Ishte si një shpellë bosh. Libri i Hajdegerit! Ajme, e kisha harruar pranë Platonit. M'u desh të bëja një krahasim për një fjalë të greqishtes së vjetër, dhe i kisha lënë të dy librat pranë e pranë. Sic duket magnetizmi mes tyre ish i vetishëm. Psherëtiva zymtishëm. Ç'ditë aligatorësh, thashë me vete, por e harrova atë mendim sakaq. Sot mund të bjerë shi, por edhe mund të mos bjerë. Në ditë të tilla dalin ylbere, m'u ndërmend. Ishte një asfiksi ngjyrë vjollce.

Like. Comment. Share.

Një koment shpupuritej pakëz më poshtë: “Je e paarritshme kur vjen puna tek ndjenjat”, teksa majtas një shenjë zemre për “statusin e mardhënies romantike” pulitej si çapkëne: “është e komplikuar”. E si të mos jetë e komplikuar, kishte menduar Xhemi duke parë rishtazi foton. Këta kërcinj do të komplikonin gjithçka. 

Mbase nuk do të ishte keq të shpallnin fitues të Çmimit të Madh të atij viti dikë nga diaspora. Dymbëdhjetë klube shkrimtarësh, të njohur pak a shumë botërisht prej internetit, ishin të diasporës. Vetëm se prodhimin e tyre të bollshëm letrar ata e krijonin pa ndihmën e lëngut vital. Pa zgjues. Kjo nuk është diçka e mirë, tha me vete, duke ndjerë atë vërshimin e vetishëm të limfës krijuese të biznesit, për të cilin ai s’kish patur kurrë nevojë të përdorte ndonjë lloj shurupi. Letërsia e diasporës mirëfilli e kompromentonte idenë e zgjuesve. Me bezdinë e atij mendimi filloi të ndërtonte skenarë ndreqës të situatës: transportimin ilegal të lëngjeve të tij në vende të huaja që të emigruarit bujtës i merrnin në shishka të etiketuara me tjetër send, kinse si ilaçe popullore për migrenë, për kollë, për jashtëqitje... Paskëtaj vinte organizimi i rrjeteve të shpërndarjes në Perëndimin e pasur, fitimet marramendëse që bënin të tjerët me produktin e tij, paraqitjen e korporatës "Një Zgjues Për Ty" si viktimë e tregtive të paligjshme, çka do t’i shërbente biznesit, pasi simpatia për viktimën është gjithnjë e nënkuptuar.

Nuk ishte çudi që lëngu i tij të kërkohej. A nuk i merrte malli të ikurit për një çaj mali ose raki vendi? Zgjuesit e tij ishin në të vërtetë edhe më të fortë se këta, esencë e tokës amtare, barëra e erëza mitologjike në tinktura magjike të gjuhës pa eshtra, jod për tiroide jermi pellazgjik, dishrimesh ilire (emër i bukur ky për një linjë të re lëngu). Jod-jodëll-iso, tha me vete, por e kuptoi që lidhja ishte shumë e kërkuar edhe për reklamë…, ama një punonjës dogane aeroporti të huaj që kap një shishe zgjuesi më të madhe se 100 mililitra dhe e pi atë fshehurazi, kjo nuk ishte dhe aq e pamundur, apo jo? Mund të ndodhte pra, dhe pastaj doganieri pirës (vëmendje: analogji e mundshme me qingjin pirës; lloji Naim Frashër, vertikali "letërsi zgjuese dhe kombformuese"), ai pirësi pra, fillon e prodhon papritur sonete pa fund në gjuhë të huaj, aq të bukura, saqë nuk mund ta besojnë se i ka të tijat, ato janë domosdo të Shekspirit, por të panjohura, që doganieri i ka zbuluar në hatullat e një shtëpie të braktisur mes lavandrave të fushës dhe tani i shet si të vetat…

Po kalamendej në këto vegime që po e çonin ngadalë, por me hap të sigurt drejt statusit të autoritetit në arenën ndërkombëtare, - e ç’kishin baronët e drogës më shumë? – teksa imazhet e Pablo Eskobarit dhe Hugh Hefenerit nuk vonuan të mugullonin nga ekrane TV-sh, e midis tyre kishte një vend bosh, gati të mbushej me portretin e tij, mogulit të letërsisë së zgjuar nga Shqipëria e Eposeve dhe gjuhës më të lashtë të globit, zotit Xhem.

Në të vërtetë ai kishte vënë re një ndryshim në sjelljen e emigrantëve kur vinin në atdhe, ndryshim në të folurit e tyre, në tonin dhe volumin e zërit, një rritje fantazie dhe hasharitje sidomos për biznese dhe politikë, zgjim të njëmendtë të dëshirës për t’u bërë shefa, parlamentarë, ministra, kryeministra, i cili u vinte aq natyrshëm e çdo gjë u bëhej aq e realizueshme sa do të ish mëkat të mos ish e justifikuar, mbushur me vegime pronash, latifondesh, ndërmarrjesh pa fund me bujqësira biologjike, serra gjigande organikesh, panele diellore, lavazhe gjithfarësh dhe skema pasurimesh të shpejta, gjithë me një ndjesi të trenit të ikur dhe të stacionit bosh, ku ata paskëshin mbetur pa e ditur, të rrëmben jeta andej, s'të lë të mendosh, ndjesi që ata e merrnin me vete kur shkonin prapë andej ku kishin emigruar dhe që s’kish doganier në botë t’ua zbulonte e as deklarim malli t’ua kërkonte; dhe me siguri ai delir i shoqëronte për disa javë atje jashtë në dhera të huaj, derisa u mehej e u fashitej nga e përditshmja e atjeshme e thatë, pa lëng, (pa zgjues!), ku i vetmi çast fërgëllues mbeteshin sekondat e zbulesës së numrave të fundit të llotarisë…

Mori me përtesë Dosjen 6 që iu duk më e vëllimshme se Shtata. Aty poezitë ishin të klasifikuara pas titujve. Me frazën “Bëj dashuri” fillonte një aradhe e tërë vjershash. Bëj dashuri, andaj ekzistoj. Bëj dashuri me erën. Te gjitha këto të jepnin njeë ndjenjë kotjeje që mund të mbytej kollaj. Letërsia ka diçka prej kafeje elbi, tha me vete dhe iu duk sikur midis dhëmbëve hasi vërtet një bëzhdilë drithi. Kafeja në shumicën e vendeve të huaja ishte ashtu, një lëng gështenjash që nuk mund të zgjonte asgjë, madje edhe atë çikë kafeinë që të mban të zgjuar, herë-herë ia hiqnin. Bëj dashuri dhe heshtem heshtuar. Bëj dashuri… kotja prej leximit desh e mbyti, si një valë e llurbët hurdhe… C’është kështu, tha me vete … “ky fllad, kjo erë e marrë po më çmënd për dashuri”… Kjo sikur i mbeti mbi lëkurë, ishte leshteriku i një vargu, dhe siç i ndodhte ndonjëherë, u nemit si nga pamundësia. Në këto vjersha ka vazhdimisht inflacion të çmendurisë, mendoi. Ka kaq shumë çmenduri të deklaruar, saqë bëhet çmenduri të kërkosh diçka normale, pa për të mençur nuk po mëton njeri. Pa me dëshirën e atij që do me doemos të humbasë, për autorin dhe përmbledhjen e dërguar për çmimin e vitit, e cila titullohej “Dashuri nuk bëj, por bëhem” me nëntë pjesë, dhe u shtriq së brendshmi si një mace në kukëzim. Shumë mirë të të bëhet, i tha vetes me një farë cinizmi dinak dhe etilik që lukthi ia donte prej kohësh, duke e mbyllur fashikullin me zymtinë e një arkivoli. Kështu i do mushka jote drutë. 

Më pas vinte korpusi pa mbarim i poezive të ciklit “Më mungon”. E dinte, e njëjta gjë kish ndodhur edhe vitin e shkuar. S’mund të ishte ndryshe tani, ca gjëra nuk ndryshojnë kurrë. Kështu do të ndodhte edhe vitin tjetër. Një ujëvarë mungese derdhej që nga titujt, sa të dukej çudi se si vetë ato vjersha nuk mungonin. Më mungon më shumë kur je. Në mungesnajën tënde me mërzi lundrash bie një shi drerësh të vetmuar. Mungohmë. Mungesat dashurojnë ndryshe. Mung. Kjo e fundit luante me fjalën “tung”. Mungatjeta, tha Xhemi me vete, dhe u vu të shihte mos vërtet autori kishte luajtur me këtë fjalë. Nuk pati fat, por kishte qenë fare afër: Mirëmunges, u dha përshtatja e fjalës në rreshtin e shtatë. Agsholi u derdh me pëshëndetjen plot vesë: mirëmunges! Xhemi qeshi hidhët, vetëm me mollëza. Tek e fundit edhe bizneset e tjera, tha me vete, të njëjtin mall tregtojnë, të njëjtën aranxhatë që shuan të njëjtën vapë. Më mungon mes këmbëve e më djeg, jam hënë pa natë dhe drenushë pa shteg. Jam mpirë, mendoi, s'më mungon dot edhe sikur të mungosh, o çgjër që nuk je! Njatjeta Jupiter i bukur, e njatjeta edhe ti, o planeti im i zhdukur… Mung! (Pa ty, i vetëm... trung).

 

* Ilustrimi: Andy Warhol, Campbells Soup Can, 1965 (Blue and Purple)

7 Komente

Një sugjerim, por veç një i tillë e asgjë më shumë:

hiq, në mundsh e në do, natyrisht, elementin fantastik, "lëngun", dhe bëje Xhemin thjesht botues, i cili, për arsye të ndryshme, kërkon të bëjë para, a karrierë, a të arrijë diçka tjetër - këtë e di ti pastaj.

Sepse situata e botimeve dhe e shkruesisë në Shqipëri është vetvetiu groteske e ndaj nuk ka nevojë, për mendimin tim, për artificë të tillë si lëngu magjik.

Përndryshe, copat që ke postuar deri më tani janë të shkruara këndshëm; mua si lexues më shqetëson veç ajo që mëton të jetë "gjetja" e kësaj novele, por që mua - nuk është e thënë medoemos të kem të drejtë në këtë pikë - nuk më pëlqen.

Por ti, natyrisht, mund të bësh ç'të duash: kjo është veç një mbresë imja.

Me të mira e përgëzime!

P.S.: edhe A. H. Gjyzeli e ka trajtuar këtë si temë në një roman satirik: e gjen këtu, nëse nuk e kishe vënë re. Është temë interesante dhe fort groteske dhe e meriton një trajtim të posaçëm letrar; në duhet të jetë qasja satirike, apo fantastike, apo realiste, këtë e vendos pastaj gjithsekush vetë.

para gjysem ore kjo, ne nje goxha shitore smiley

Pa lëng dhe shkruajnë më shumë se gjysma e popullsisë shqiptare.

Një propozim: Xhemin bëje ish-farmacist, i cili bëhet botues, kur vëren se për këtë nuk ka nevojë të investohet fare, pasi i japin paratë autorët për të botuar, ose edhe gazetar të kohës së diktaturës, te Bashkimi apo Luftëtari p.sh.

Siç shkrova më sipër, realiteti është vetiu aq grotesk, sa nuk ka nevojë fare për drogë.

https://www.youtube.com/watch?v=uxqk79QiU9I

https://www.youtube.com/watch?v=4wM0cWpqwug ( nga min. 2.50)

Kafka, Franci është engjëll (nga min. 2.30)

https://www.youtube.com/watch?v=EkfH7uX_TPo

tashti u bera mbare t'i shihja. 

duke marre shkas nga linku me libra femijesh, me duhet te them se pavaresisht te gjithave, feminia ime ka qene e mbushur me libra te mire dhe te perkthyer ne menyre dinjitoze e disa here virtuoze.

Edhe imja...

Mund te jem gabim po mua s'me duket se autori ka botuar kete apo shkrime te tjera me kerkesen per "crowdsourcing" apo brainstorm kolektiv per te marre ide si ta ndryshoje dicka qe e ka shkruar nderkohe.

Një sugjerim, por veç një i tillë e asgjë më shumë

shkrova qysh në fillim.

Për brainstorm as që bëhej fjalë, për crowdsourcing aq më pak ...

Je gabim dmth.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).