Shënime për përmbledhjen me tregime "Për shtegtarët e pak metrave katrorë" të Romeo Çollakut.

Për një udhëtim brenda vetes mjafton pak hapësirë… shpirtërore. Shtegtimi që na sugjeron Romeo Çollaku është shtegtimi i përjetimeve për gjërat që na mbeten bashkë me kohën. Kërkon ta nisë me Suzin “e pakapshme” për të mbërritur në shtëpinë e plakës Olimbi që “nuk braktis këtë dynja” edhe pse i ka mbyllur sytë. As Suzi e as plaka Olimbi, nuk kalojnë nga e njëjta rrugë, nuk kanë të njëjtin histori, por mund të takohen nga i njëjti njeri në jetë e që të dyja kanë nevojë për lexim të asaj lëvizjeje që sjellin brenda nesh njohjet apo shkëmbimet e fjalëve me ta.

Çollaku ka stilin e personit jo protagonist, i “shikimit të dytë” që është pranë ngjarjes, por nuk e trazon atë, edhe pse përndizet nga flakët që mund të ketë çdo zjarr i ndezur nga të tjerët. Njeriu duket sikur pret- sikur pret që t’i ndodhin ngjarjet që më pas të bëjë një hap. Personazhi i Çollakut është personazh që nuk dëshiron të hedhë hapin e parë edhe pse mbi të dallohen shenjat e pasojave. Ata janë si një telajo, ku ditët lënë nga një lëvizje, herë me shumë ngjyra, e herë akuarel. Por kur e mbyll kopertinën ata bëjnë bashkë një tablo të plotë.

Sa nga ne vetëm presin? A jemi ne po aq “jetësorë” kur nuk jemi shkak, por pjesë e pasojës? Çollaku sugjeron daljen nga “pak metrat katrorë” përmes forcës për të besuar, përmes rrokjes së çastpasçastshme të asaj që e bën jetën “të përditshme”.

Në tregimin “Të internuarit”, Çollaku bën një “vizitë” njerëzore për të sjellë pak, fare pak copëza skëterre- por që mjaftojnë- për të kuptuar se çfarë mbajti gjallë mjaft nga ata të cilët diktatura i dhuroi honin si shtëpi. Dhe ata mbijetuan me jehona ëndrrash. Si për të plotësuar mozaikun e kotësisë shpirtërore të asaj kohe, autori na sjell “Shërbimin besnik ndaj arteve”, ku ironia vjen bashkë me keqardhjen, ku ai që pikturoi njeriun e kishte braktisur shpirtin. Në kanavacën e fjalëve për njeriun nuk kishte asnjë shenjë, por një grumbull kockash e mishi, e një shaka me atë çfarë mund të bëjë me vetveten kur bëhet pjesë e mekanizmit denatyrues.

Në tregimin “Zeja e përunjur e bukëpjekësit” Çollaku e vendos destinacionin qartësisht për raportin jetë-vdekje. “O bukëpjekës, o varrmihës” e ka porositur i ati Jordanin që kur e ka paralajmëruar se duhet të zgjedhë një prej dy profesioneve, pasi universitetin nuk mund ta arrinte dot për shkak se një dajë i ishte arratisur. Ai zgjedh bukëpjekësin, pa ditur se ajo që di të bëjë më mirë mund të ishte edhe karremi për ta futur në listën e dikujt që kishte zgjedhur të bëhej varrmihës. Ai zgjedh që bashkë me Zelihanë- të shoqen duarartë që vetëm buzëqesh- të bëjnë qytetin të gëzohet nga puna e tyre. Por konkurrenca, xhelozia, i nis një mandatë tjetër.

Një grafikë tjetër e përditshmërive të pathëna vijnë edhe në tregimin “Tri bijat”, ku plakës Sose i duhet të dëgjojë pas dere versionet e tri bijave të martuara “me hallet si gjithë bota. E ndoshta mungesa e ekuilibrit është vetë rregulli për ekulibrin, që ai të mbetet në fuqi e të ndërtojë atë që na duhet ditë pas dite.

Ka shumë poezi në tregimin “Liqeni”. Thuajse një keqardhje për ujin që nuk lëviz, që mbetet ashtu, e mbështetur në të njëjtin breg, pa sjellë asgjë të papritur, si bën “I vogli e i rrëmbyeshmi lumë”. Më pas, bota e pafundme e dlirësisë shënohet në paraditen e një dauni, si një pasqyrë e botës që nuk e ka kurrë ylberin që qëndron në sytë dhe buzëqeshjen e tij. Çollaku e vë si kontrast të atyre që ngrihen e bien duke besuar se një ditë më vonë, do të mund të buzëqeshin.

“Më lutesh, bir, të të ndryshoj? Më kërkon të zhduk lumturinë e dlirësinë nga fytyra jote? Pa shiko rretheqark! Gjithë këta bij e këto bija, që janë mbledhur sot në shtëpinë time, s’më kërkojnë gjë tjetër, veç tiparet e tua. Të gjithë ato lakmojnë. Në zemrat e tyre ka dëshpërim e shpresë. Zemrën tënde dëshpërimi s’do ta pushtojë dot kurrë. Nuk shpreson në asgjë shpirti yt i panjollë, sepse, çdo çast e çdo ditë, i ka të gjitha ç’i duhen dhe është i sigurt që, nesër, do t’i ketë më me shumicë. Trupi yt i pamëkat është baltë, ujë, frymë e asgjë tjetër. Dhe, kur të vish pranë meje, do të gjesh babanë që s’e njohe e, tok me prindërit e tu përjetë, një livadh, si ai që pe gjatë rrugës, do të jetë i gjithi i juaji. Në qoftë se të ndryshoj ty, atëherë, më thuaj, ku do të gjej unë, në mes të njerëzve, e ku do të shoh ballë kaq të shndritshëm, vështrim kaq të pafajshëm, buzë kaq të qeshura? Mos harro! Këto lakmojnë të gjithë dhe ti këto i ke”. (Tregimi “Paraditja e një dauni”, f ’90)

E pasi “ka vënë disa lule në varrin e plakës Olimbi”, që ajo të mos i vijë nga bota tjetër për të vijuar bisedat, pena e Çollakut vendos të ulet mbi anijen e meditimit duke u dhënë mundësi shtegtarëve të dinë të fluturojnë nga çdo hapësirë e mundshme. Aftësia për të ëndërruar dhe besuar është anija dhe deti më i madh më botë, e fundja, dallimi më i madh i Njeriut!

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).