Nuk mund ta vësh në dyshim dashurinë e studjuesit nga Çamëria, Niko Stillo, për popullin prej nga i ka rrënjët e tij gjenealogjike, ashtu siç nuk mund ta diskutosh pasionin e tij për historinë. Vetëm se, zbulimi i fakteve të humbura në pluhurat e kohës ka nevojë për diçka më shumë, ka nevojë për dashurinë e pakufishme për të VËRTETËN, ka nevojë për analizën e pavarur prej opinioneve të ndryshme, ka nevojë për një bagazh të madh dijesh, që –nën këndvështrimin dialektik– të jep mundësi krahasimesh në këto zbulime, duke parë në ‘to rrugën evolutive të njeriut dhe shoqërisë njerëzore, përfshir aty strukturat gjenetike, gjuhët, marrdhëniet e punës, kulturën, fenë, idetë, komunikimin, etj., të gjitha në ndryshim të pareshtur. Ky kuadër duket i pamjaftueshëm tek studjuesi Niko Stillo, e jo vetëm tek ky, por edhe tek shumë studjues të tjerë shqip-folës, sidomos të sferës së historisë dhe etimollogjisë, si Arif Matje, Arsim Spahiu, dy Kocaqët, e plot të tjerë.

Për ata që nuk e njohin Diskun e Festos, sqarojmë se ky disk është i përmasave diametrale 16 cm. e i trashë aty afër 2 cm., me shenja të panjohura në të dy krahët, të gdhendura në mënyrën e shtypjes/ vulosjes, pra jo të gërvishtura, dhe të rreshtuara në formë helikoidale, si spiralet e një kurrizi kërmilli, me ndarje këto shenja, herë dy, herë tre, katër e pesë shenja në çdo ndarje, gjithsej janë 45 shenja të ndryshme, me ripërsëritje dhe kombinime të ndryshme. Disku është zbuluar në qytetin e lashtë Festos, (në gjuhët anglo-saksone ky qytet shkruhet me “Ph”, pra Phaistos), i cili gjindet në krahun jugor të ishullit të Kretës, një detaj ky me rëndësi; pra qyteti i Festos nuk ka të bëjë me ish qendrën e njohur të lashtë të Kretës, Knososin në veri të ishullit, ku gjindet si pallati i mbretit mitollogjik Minos, ashtu dhe labirinthi i Minotaurit mitologjik aq të njohur. Mes dy krahëve të Kretës, atij verior dhe jugor, gjinden dhjetra kilometra dhe një serë vargmalesh të lartë. Po ashtu zbulimi i këtij disku i vishet arkeologut italian të kohës dhe zonës, Luixhi Parnierit (Luige Parnier), ndonëse ky vetë nuk u ndodh në vendin dhe kohën e zbulimit të diskut në mbrëmjen e 3 korrikut 1908, një detaj ky –i cili sëbashku me disa detaje të tjera– i ka vënë në dyshim disa studjues për autenticitetin e diskut në fjalë, duke aluduar deri në një fallsifikim nga ndonjë ndihmës apo i njohur i arkeologut italian, si bie fjala zviceriani Emile Gillieron, i cili punonte ndërkohë në veri të Kretës me arkeologun e dëgjuar anglez, Arthur Evans, e i cili akuzohet nga shumë studjues si një fallsifikator i mjaft objekteve të lashtësisë dhe riproduksioneve të tij. Sidoqoftë, shumica e studjuesve e vendosin krijimin e diskut aty rreth 1700-1600 vjet para Krishtit, e disa, qindra vjet më vonë.

Mjaftojnë disa klikime në internet dhe ju do të merrni mjaft informacion mbi diskun në fjalë. Mbi të gjitha, disku i Festos është mjaft i veçantë për shkak të shenjave të tij aq të panjohura e me pak ngjashmëri me shenja të tjera të zbuluara në vende të ndryshme, shenja këto që kanë futur gjatë këtyre 100 vjetëve të fundit në ethet e dëshifrimit dhjetra studjues nga e gjithë bota, për t’mos thënë me qindra. Deri më tani kemi disa interpretime të ndryshme nga studjues të ndryshëm, me tituj e pa tituj. Si bie fjala një studjues gjerman, Herman Vencel (Hermann Wenzel), i cili –pas disa dhjetra kalkulacioneve nga më të komplikuarat për mëndjen e njeriut të sotëm– sheh tek shenjat e dy anëve të diskut një lloj kalendari planetesh, që tregonte rrotullimin e tyre rreth diellit dhe rreth boshtit të tyre. Apo Dr. Karl Decker na jep një lloj elegjie zotash dhe perëndish, (e sjellë në internet pas vdekjes së tij nga një nipçe e tij). Apo linguisti amerikan Steven Roger Fisher ka zbërthyer tek disku një thirrje kretane për luftë në ndihmë të ishullit Naksos kundra pushtuesve karelë (?) të Anatolisë. Ose vetë shefi i sotëm i rrënojave të Knososit antik, linguisti Gareth Owens dhe kolegu i tij Xhon Koleman (John Coleman, Uni Oxford) kanë arritur së fundi në zbërthimin e tyre të këtij disku, duke na sjellë emra dhe misione perëndish për njerëzit e Festos, apo një lloj hymni për perëndeshën e dashurisë, Astarte. Mjaft interesant është edhe një zbërthim i Barbara Gallianos, (përmendur tek emisioni Enigma), e cila vështron tek 45+1 shenjat e diskut kromozomet e burrit dhe të gruas, 23+23 = 46 kromozome, e biles ajo dallon edhe ca më shumë, pikërisht genet e njeriut dhe sëmundjet e tij. Dëshifrimet janë nga më të pafundmet, që shkojnë deri në historira rrëmbimi fëmijësh dhe krimesh, dashurie dhe tradhëtie, aventurash apo dhe kontakte me alienë, -të gjitha në veçantitë e tyre mbeten hipoteza, për vetë faktin se shenjat e këtij disku, përveç nja 3-4, janë të gjitha të pakrahasueshme me shenjat e gjetura deri më tani nëpër relike të ndryshme. Siç pranon edhe një nga dëshifruesit e shkrimit linear B, Xhon Çadvik (John Chadvik) për mos-zbërthimin e diskut, duke e klasifikuar të padëshifruar këtë disk, nga fakti se shenjat në ‘të nuk përngjajnë as me shkrimin linear A, as me atë linear B.

Mes këtyre qindra dëshifrimeve/ hipotezave, por dhe tërheqjeje, rreshtohet edhe ajo e studjuesit nga çamëria, Niko Stillo*. Sipas tij, disku nuk është gjë tjetër por vetëm një alfabet i lashtë pellazg, (në këtë rast pellazgët kuptohen nga studjuesi ynë si një popullsi e caktuar me një gjuhë të caktuar, siç kuptohen sot –gabimisht– nga shumica e studjuesve jo vetëm pellazgët, por edhe helenët, trojanët, ilirët, etj.). Ky alfabet është gati-gati po ai alfabet që na ka lënë pararendësi i rilindasve shqiptarë, Dhaskal Thodri, na thotë studjuesi arvanitas, duke sqaruar më tej, ai alfabet që njihet me emrin “alfabeti i Elbasanit”, kështu duke na venë qysh në fillim në dyshime mbi njohuritë e tij në alfabetët e ndryshëm shqiptarë. Identifikimi i shenjave të diskut (rreth 2700 vjeçar) me alfabetin e Dhaskal Todrit (rreth 220 vjeçar) nga Niko Stillo, ka si themel sasinë e njejtë të figurave dhe shkronjave, këto të fundit edhe si tinguj, pasi dimë se alfabeti i dhaskalit elbasanit përbëhet edhe nga tinguj të përbërë dhe të zgjatur, si “ndsa” “shta”, “ngha”, “chja” (çja), etj., ndonëse shumica e tyre nën një signjaturë sejcila, aq të veçanta dhe të vjetra këto, mbi të cilat do të flasim. Alfabeti i Dhaskal Todrit ka 52 signatura (shkronja), ndërsa shenjat e diskut të Faistos janë 45. Niko Stillo na thotë se të dy objektet dallohen nga 53 shkronja (!?), duke sqaruar se katër prej figurave të diskut (ikonogrameve, siç ai i quan) ripërsëriten edhe në drejtime të ndryshme, gjë të cilën e dallojmë me të vërtetë tek tre prej figurave, ajo e lëkurës së kafshës, e zogut, e një si punë anije, ndërsa tek figura e katërt (si kokë qeni, apo nuk kuptohet mirë), kjo është e paqartë.

Alfabeti i Dhaskal Todrit (Thodhri Haxhi Filipi) është cilësuar nga pedagogjia shqiptare e shek. 20 si një alfabet i komplikuar dhe i papërshtatshëm për fonetikën e gjuhës shqipe; (ndonëse duhet pohuar se gjuha jonë është e përfaqsuar nën shumë fonetika të ndryshme, që i kanë shprehur dialektet e ndryshme, sidomos deri në mesin e shekullit që lamë pas). Kërkush nuk e di saktë përse mësuesi i gjuhës shqipe ka dhënë këtë alfabet me 52 shkronja!?! Mos ka dashur ti përshtatë tingujve të çdo zone arbëreshe signjatura cilësore të veçanta, (si bie fjala tek emri i Çekisë disa shqiptarë përdorin një “ç” të pastër e të fortë, disa një “ç” të përzier me “q”, e disa si gjermanët e sotëm, duke i vënë përpara një “t” të lehtë; apo tek folja nduk kemi dialekte të ndryshme si ncuk, çuk, xhuk, nxhuk, cuk, ... )?!. Apo mos ka dashur tu japë shqiptarve një alfabet paksa liturgjik-ortodoks, me vetëm pak huazime greke, sllave dhe latine?!.. Ne nuk e dimë saktë! Nuk e dimë as se sa përdorim ka patur ky alfabet, ndonëse disa entuziastë pretendojnë, pa sjellë kurrfarë provash, për një përdorim të tij një kohë të shkurtër në Elbasan aty nga fillimet e shek.19, në letërkëmbimet e klerikve ortodoksë dhe disa tregëtarve. Ne dimë saktë vetëm se ky alfabet tërhoqi vëmëndjen e konsullit-albanolog austriak, Johan G. von Hahn. Dipllomati-historian austriak e analizoi këtë alfabet tek Albanische Studien dhe i gjeti ngjashmëri me alfabetin e vjetër fenikas (Feniqia ≈ Libani i sotëm), kështu aludoi se ky alfabet duhet të jetë përdorur nga pellazgët, si banorë të hershëm e para-helenë këta, të cilve ua solli Kadmi shkronjat nga Feniqia; dhe –me disa ndryshime të vogla– ky alfabet duhet të jetë ruajtur ndër shqiptarët gjatë shekujve, supozoi Hani. Krahasimi i këtij alfabeti me alfabete të tjerë të gjindur në Shqipërinë e jugut tregon ndryshime. Sidoqoftë, përkthyesi i Hanit në shqip, latifondisti Eqerem Bej Vlora, e vulos apriori këtë alfabet në parathënien e librit si alfabeti pellazg. Historiografia e mëpasme e kohës e sheh këtë tezë si të ekzaltuar. Dhe tani ky aludim i Hanit jo vetëm që merret si i mirqenë, por edhe vetë shenjat e diskut të Festos merren nga shumë shqiptarë si alfabet i gjuhës pellazge. Studjuesi Niko Stillo është i bindur për këtë tezë dhe përpiqet ta argumentojë*.

Duke vërejtur me kujdes alfabetin e Dhaskal Todrit dhe figurat e diskut të Festos, dallojmë se ato ndryshojnë kryekëput. (Në internet mund ti gjeni kollaj të dy objektet.) Disku i Festos dallon për figura konkrete më së shumti, si lule, koka të ndryshme njeriu, lëkur kafshe, valë deti, njeri që ecën, mburojë luftëtari, etj.. Ndërsa alfabeti i Elbasanit përmban vetëm shenja abstrakte, si thuajse të gjithë alfabetët e 2000 vjetëve të fundit. Pas këtij dallimi, menjëherë i ngrihet çdo njeriu në kokë pyetja: ku konsiston anallogjia e shenjave dhe signaturave të të dy objekteve, diskut të Festos dhe alfabetit të Dhaskal Todrit?

Studjuesi Niko Stillo sjell një gamë të vogël krahasimi me alfabetin e Dhaskal Todrit, dhe një gamë të gjerë krahasimesh me objekte të tjerë arkeologjikë*. Ai nis me dy shenja të përngjashme me ato të diskut, e para një si lloj gozhde me spirale, apo mund ta marrim edhe si gonxhe luleje të paçelur, apo edhe si lak për të varur njerëzit, apo si litar ankorimi anijesh, apo si pishtar zjarri, apo-apo-apo, e cila gjindet edhe në një monedhë të zbuluar në Korkyra (Korfuz), ishull i Epirit dhe i banuar nga ilirët para zbritjes së kolonëve grekë në shek. 9-8 p.e.s. nga Eritrea e Eubesë, -na thotë studjuesi arvanitas. (Interesant është se unë e gjej në internet këtë monedhë të lashtë korkyrase; në google kërkoj thjesht: numismatik aus korkyra, dhe pastaj klikoj në të parën dritare: CoinArchives.com Search Results:korkyra**; në këtë më dalin monedha antike të Korfuzit, dhe e para prej tyre është ajo që na sjell studjuesi ynë, por pa atë shenjën për të cilën sapo folëm!!!) Shenja e dytë nga Niko është një si punë guri afërsisht në formë trekëndëshi, figurë jo aq e qartë dhe pa anallogji me figurën e të njëjtës monedhë, që na sjell dhe që pretendon studjuesi ynë, pra e diskutueshme anallogjia e dytë, të cilën mund ta krahasojë kushdo në po të njëjtën monedhë, por nga krahu tjetër.

Më tej studjuesi çam-arvanitas sjell katër identifikime midis shenjave të diskut dhe alfabetit të Dhaskal Todrit, pra katër shkronja të alfabetit nga Elbasani janë katër sinonime të katër shenjave konkrete të diskut nga Festo, -sipas Stillos. Anallogjia e parë është figura e një vegle si punë sfurku dhe e një signature në formën e “V”-s, çfarë me një sy të imët dallohet ashiqari se ngjashmëria nuk përkon, pasi dy vijat e V-ës nuk mund të barazohen me tre kapset e sfurkut Ψ. Anallogjia e dytë dhe e tretë bazohen tek figura e një zogu në fluturim e në kahe të ndryshëm me një signaturë si punë “E”-je e vjetër greke, apo “З” (Z-ëje) rusisht, apo si shenja e monedhës Euro sot , apo si një çerek-hëne e harkuar me një trekëndsh të vogël në mes. Figura e zogut (shqiponjë?) dhe signatura e alfabetit të Todrit është e ngjashme. Këtu do shtoja se kjo signaturë tek alfabeti i Elbasanit na jepet në dy drejtime, lart dhe poshtë, duke iu përgjigjur tingujve B-ë dhe shenjës së Omegës (në mos gaboj), ndërsa tek disku ky zog na jepet në tre drejtime të ndryshme, gjë që na jep tre tinguj të ndryshëm, sipas Stillos, siç përmendëm më lart. Dhe anallogjia e katërt e Niko Stillos është: nga disku një figurë si formë guacke-kërmilli-deti, dhe nga alafabeti i Elbasanit një signaturë që i përngjan deri diku kësaj lloj guacke, një lloj signjature e veçantë kjo, e përngjashme me vetëm ndonjë shkronjë nga alfabeti hebre, apo dhe arab, si të thuash në ngjashmëri me 6-ën.

Pra, kjo anallogji prej katër figura–shkronja është argumenti dhe krahasimi kryesor që na sjell i apasionuari ynë arvanitas në tezën e tij aq të veçantë, atë se alfabeti i Dhaskal Todrit është alfabeti i vjetër pellazgjik, që gjindet tek disku i Festos. Kështu duke sqaruar më tej, se ky disk është një lloj alfabeti, një lloj alfabeti rrokjor, siç e gjejmë –bie fjala– tek shkrimi linear B. Pra, në kombinimet e figurave, studjuesi ynë dallon një fjalë të caktuar, ku fillimi i emërtimit të çdo figure jep dhe tonin e caktuar. P.sh. tek figura e një fëmije kemi shkronjën/ tingullin c nga fjala cilimi. Tek figura (si) e bërthamës së rrushit, (por që mund të jenë edhe koqe dashi), kemi shkronjën/tonin mb nga fjala mbërtham, e kështu me radhë, sqaron Stillo. Pikërisht në këtë formë njohësi i shqipes së vjetër jugore ka zbërthyer dy anët e diskut, duke ndjekur kështu afërsisht të njëjtën rrugë që kanë ndjekur shumë studjues të tjerë, por duke u bazuar tek gjuha e vjetër shqipe e jugut. E duke arritur kështu tek vjersha që na jep, e që flet për një ujk të drobitur ulëritës dhe një cjap që i kërkon llogari, -njëra anë e diskut kjo. Ndërsa ana tjetër, po sipas Stillos, përmban një vjershë erotike.

Padiskutim ky përfundim do të ishte një sensacion për ne, nëse në radhë të parë pranojmë faktin se figurat e diskut përbëjnë rrokje të caktuara, siç mendojnë edhe shumë studjues të tjerë në botë për figurat e këtij disku. Dhe pas këtij pranimi do të na duhej të analizonim një për një të gjitha rrokjet që Niko Stillo na ka nxjerrë. Fatkeqësisht unë nuk e kam librin e Niko Stillos, ku ai flet për këtë dëshifrim të diskut, fatkeqësisht edhe e vetmja tabelë krahasuese dhe përkimi paralel midis të gjitha figurave të diskut dhe të gjitha shkronjave të alfabetit të Todrit gjindet vetëm tek një faqe e gazetës shqip (6.102012)*, e cila në internet nuk dallohet qartë! Kjo tabelë (thembër Akili) do ta plotësonte edhe më mirë analizën time.

Panvarsisht nga kjo mungesë, (sepse ne i krahasuam edhe vetë këto figura të diskut me shkronjat e alfabetit të dhaskalit elbasanas, dhe nuk pamë kurrfarë ngjashmërie, përveç kësaj pamë që studjuesi ynë nga Çamëria solli vetëm katër “ngjashmëri”, ku vetëm figura e një zogu nga disku përngjasonte me shkronjën si E, ), vazhdojmë edhe pak, duke qëndruar tek gama e gjërë e krahasimeve të figurave të diskut me objektet e zbulimeve të tjera arkeologjike dhe ato mitollogjike, që Niko Stillo na sjell. Qysh në fillim të shkrimit* të tij, Niko Stillo na ngatërron me përmendjen e (?) qytetit të Festos apo të mbretit mitollogjik Minos, nga Homeri tek Iliada dhe Odiseja, duke na dhënë tjetër për tjetër këngë dhe varg nga ato ku Homeri i përmend si qytetin e Festos, ashtu dhe udhëheqësin e kretezve në luftën e Trojës, Idomeneun, apo qoftë edhe Minosin mitollogjik. Më tej, Niko Stillo na përmend një hamajli me figurë njeriu me kokë këndezi dhe këmbë prej gjarpëri, me mbishkrimin (sipas tij) BPACA (BPAΣA, VRASA), që do të thotë vrasës. Ajo që unë nuk kuptoj këtu është lidhja e kësaj hajmalie me diskun e Festos, apo me alfabetin e Todrit! E megjithatë studjuesi arvanitas vazhdon duke e lidhur këtë hamajli edhe me një legjendë të Thydys-it, ku në pikturën bashkëngjitëse paraqiten dy luftues, njëri prej të cilve me mburojë me figurën e këndezit, i cili është Tydesi, biri Oineut, ky mbret i Etolisë, që ishte një vend në bregdetin e Detit Jon, -na thotë Niko Stillo, pa përfunduar akoma por duke vazhduar dhe sjellë edhe dy monedha të qytetit të Karistos së Eubesë, ishullit të madh grek prej nga –siç na tha më lart– kanë ardhur grekërit aty nga shek. 9-8 p.e.s.! Ndërsa tani, meqë këto monedha nga njëra anë kanë lopën që ushqen viçin me qumësht, si tek monedha e përparme e ishullit të Korkyrës (Korfuzit), po kështu edhe monedha të tjera të gjindura në Dyrrah dhe Apolloni, dhe nga ana tjetër këto monedha të Karistos së Eubesë kanë këndezin, si tek mburoja e Tydysit, dhe ky gjel është simboli i qytetit të Karistos, banorët e të cilit edhe sot e kësaj dite –na thotë studjuesi ynë– flasin akoma gjuhën arvanitase, i bie që teksti i shishes së bojës në formë gjeli, (që pason më poshtë), e gjetur në Viterbo të Tirrenisë (Itali), të jetë as më pak e as më shumë por alfabet i qytetit të Karistos arvanitase, (nënkupto: alfabeti ynë shqip). Duke bërë krahasimet e drejtimeve të alfabetit të shishes së bojës dhe figurave të diskut të Festos*, studjuesi ynë arvanito-çam nuk ka më dyshim për shkrimin pellazg të këtij disku. Mirpo këtu ai gabon, pasi figurat e diskut, po ti marrim siç na thotë studjuesi ynë, se ato fillojnë nga qëndra duke shkuar drejt anëve, (dhe vërtet, ana e parë e diskut dallon që fillon nga qendra), i bie që drejtimi i këtyre figurave nuk është nga e majta në të djathtë, siç thekson Niko Stillo, por është nga e djathta në të majtë. (Biles vetë ky drejtim i këtyre figurave na tregon neve se nuk kemi të bëjmë me shkrim rrokjor, por thjesht me një art hieroglifesh; por për këtë problem unë do të jap mendimin tim në një tjetër shkrim.)

Edhe alfabeti i shishes së bojës, (nga e majta në të djathtë, po si alfabeti latin), që na ka rreshtuar vetë studjuesi ynë, duket mjaft i ngjashëm me atë latin, çfarë na jep të mendojmë se do jetë ndonjë alfabet i ndonjë krahine pranë asaj romake, jo më thellë se 2-3 shekuj para Kr., dhe jo siç është e kronollogjikuar kjo shishe boje, shek. i 7 p.e.s.. Edhe me alfabetin e Dhaskal Todrit, alfabeti i shishes së bojës me formë këndezi nuk ka ngjashmëri, po të përjashtojmë ato shkronja të njohura latine, (disa prej të cilave me origjinë nga fenikasit), si A, B, C, E, K M, N, e ndonjë tjetër. Pra, lidhja e vetme e diskut të Festos me alfabetin e Dhaskal Todrit është vetëm numri 53 i shkronjave dhe figurave. Në fakt, do ti kujtoja studjuesit tonë arvanitas, (në fakt ai duhet ta dinte vetë këtë, por duket arsimimi në Greqi është i skarcuar në interes të dy kastave binjake, kishës dhe latifindistëve politikanë), se numri 52 (sa dhe shkronjat e alfabetit të Dhaskal Todrit) është një numër simbolik në ortodoksinë ballkanase...

Pa u zgjatur në simbolikat dhe historitë e lashta, përfundojmë duke thënë se edhe një krahasim tjetër që sjell Niko Stillo me rrethin e shenjtorve të pikturave kristiano-ortodokse, në provë të vazhdimësisë së alfabetit pellazg nga lashtësia e deri në ditët tona, kjo është një varfëri e tepërt mendimi, pasi edhe fëmijët e kopshtit e dinë se rrethi simbolizonte më së shumti diellin dhe diellorët, të cilët panvarsisht njëri-tjetrit ekzistonin në forma dhe mënyra të ndryshme organizimi fetar-kulturor në të gjitha kontinentet e globit. Mos do të thotë kjo se të gjithë këta banorë ishin pellazgë dhe flisnin të njëjtën gjuhë?!?

Do përfundoja duke thënë se, kjo rrugë/ teori e re e disa historianëve dhe linguistëve në historiografi, se pellazgët, ilirët, keltët, helenët, trojanët, dardanët, skithët, etj. na përbënkan popullsi të caktuara si këto të sotme, pra kombësi të caktuara, është sa jo shkencore aq dhe e pavërtetë! Kjo teori vetëm sa përkëdhel komplekset e tyre të inferioritetit. Identifikimi i shoqërive antike bëhej në bazë të kultit kryesor fetar dhe jo kombësisë apo gjuhës, ku e para ishte farë e paçelur akoma mirë dhe e dyta nuk luante rolin kryesor në identifikimin e individëve dhe shoqërisë. Është e vërtetë se gjuha shqipe e sotme është e vjetër për shkak të evolimit të saj të ngadaltë. Por dikur ajo ka qenë më e thjeshtë dhe më afër gjuhëve të tjera përreth. Prandaj kërkimet në tekstet dhe hieroglifet e lashta nuk duhet të cungohen nën prizmin e njërës apo tjetrës gjuhë të sotme, me piksynimin absurd se kjo apo ajo gjuhë është më e vjetër! 

*https://www.google.de/url?sa=t&rct=j&q=&...

**https://www.google.de/url?sa=t&rct=j&q=&...

44 Komente

Ku dreqin do jete futur ky shkrim tek peshku, qe une nuk e shoh tek faqja kryesore, por me del ketu tek postimet e mia sikur ka dale!?... Apo disa jane edhe prapa liste!?.. 

Doli doli KM, por kete rradhe duhet t'i pergjigjesh Pjerit kur te kerkoje ballafaqim.

Zeqo, kete fushe, ky Kar-lua, duhet ta kete te tijen, keshtu qe kete shkrim te stergjate do ta lexoj (neser) me shume per te perfituar se sa per te diskutuar. 

qe ti besh kritike studiuesit te nderuar shqiptar , z stillo , duhet te kesh njefare niveli profesional .

po ndoshta me mire qe si kupton ca gjera !   sepse ju , nxenesit e shkolles jopublike lubonjasmileypo ta kuptonit cfare shpelarje truri keni pesuar , do te kishit e atij qe e kuptoi!  a.klosit.

jo po skenderbeu s'ishte shqiptar,jo po shqipja  eshte produkt greko-turko-latin, jo po pellazget s'kane lidhje me iliret te cilet nuk jane paraardhes te shqiptareve, jo po kosova eshte jo shqiptare, jo po  diku ne pus e duart ne cicasmiley.

 

mbaroi ujet e gamiles sate efendi

 

Vetem nacionalizma do shpetoje Shqiperine ka thone i madhi .smiley

nga sa thote KM-ja, z. N. Stillo i bie te jete daja i profilit. 
btw, ku eshte zhduk dajoshi i ppu-se?

"Identifikimi i shoqërive antike bëhej në bazë të kultit kryesor fetar dhe jo kombësisë apo gjuhës,"

 

-po si keshtu (?!) kur vete greket e vjeter (helenet) thoshin: "kush flet greqisht, eshte grek !"  pra per ta gjuha/ kultura greke, ishte element themelor identifikimi.

Helenet nuk kane thene kush flet greqisht, por kane thene (dikush nga "ajka" dhe jo te gjithe) kush flet gjuhen e Helades eshte helen. Nuk me kujtohet tani cili nga kjo ajke, cili mbret apo ndonje nga arisokracia e ka thene dhe ku dokumentohet kjo, me duket nga Herodoti apo me pas nga Tukiditi, apo biles me vone! S.d.q., me helene kuptoheshin henoret, ashtu sic me perse kuptoheshin ata te kultit te diellit. Fakti qe Dari dhe Kiri i mepasem mbeshteteshin nga fise ne Ballkan (perfshi edhe Shqiperine e sotme; Kiri duhet te kete qene deri ne Shkoder, ku prej tij do te kete mbetur "lugina e Kirit&quotsmiley tregon se shume fise ne Ballkan ishin diellore, pa permendur dhjetra fakte te tjera. Te vendosesh kombesite ne antikitet, kjo d.t.th. te jesh kundra te gjitha cfare eshte shkruar dhe mesuar edhe ne shkolle. Nuk e di pse ky lloj identifikimi (i gabuar) behet si pavetedije nga shume studjues sot, ndonese ata e dine se kombesite -ne kuptimin e sotem- nuk ekzistonin ate kohe!!!

Karlo, i vleresojme njohurite e tua te gjera mbi historine e lashte dhe antikitetin,  por dime qe greket e vjeter  e kishin vene qartesisht kufirin e  identitetit.. dhe kjo ishte gjuha, kultura  helene!  kush zoteronte keto ishte grek, sipas tyre, te tjeret qe nuk i zoteronin keto ishin  the rest ,  ose ndryshe barbaret.

tashi persa i perket shkrimit qe ke sjell ketu,  une nuk po kuptoj qelllimin e vertet te tij (?!)   cfare kerkon tamam  te thuash me kete analize,  te diskretitosh apo çmitizosh studimin e Niko Stillo (aq me teper qe se paske fare  librin/ studimin e tij por e ke ndertuar analizen me te dhena interneti).

-po mire, çfare ka bere keq ky Niko Stillo me kete studim qe jep nje kendveshtrim te ri ?   nderkoh, po ti  vete ne paragrafet e para te sterngjeshura me fakte  na jep shembuj  te shume te studiuesve te tjere anembane botes,  te cilet jane perpjekur ta deshifrojne kete  ''diskun e famshem te Festos'' , sipas versioneve te tyre..   -atehere perse nuk paskerka te drejten edhe studiuesi Niko Stillo  te jap nje version  tjeter (mire apo keq) ??  

-Karlo je analist i njeanshem, i rremujshem, tendencioz  dhe rrjedhimisht jo serioz !

 

ndersa per ate e quan apo mendon  ''se po vendosen kombesite ne antikitet'',  mendoj qe eshte nje qasje e gabuar e jotja. nuk mendoj se studiuesit duan te vendosin  kombesite ne antikitet.. ama ne antikitet ka pasur popuj te cilet flisnin gjuhe te tyre  dhe nepermjet studimeve  jepet vazhdimesia ne histori. dhe kjo eshte shume e rendesishme sidomos per popullin tone qe meqense per fat te keq ka fituar pavaresine nga perandoria otomane rreth 100 vjet me vone nga te tjeret, dmth fqinjet,  keta te fundit perfituan tja çbejne historine, ta asimilojne, ti marrin territore ..etj etj.

Belulo, edhe vet ai KM nuk e di pse i ben keto "analizat" e stergjatura. Ai siç duken bathet, udhehiqet nga ide fikse, e nga egoja. 

Pikerisht Belul ky kufi helen / barbar tek gjuha nuk ka qene strikt dhe per nje kohe te gjate. Herodoti na ben fjale per ndryshimin e gjuhes tek shume fise... (jam ne studim aktual te tij ndaj nuk mund te sjell tani shume prova), gjithashtu problemet e gjuhes dualen edhe me maqedonasit e Filipit dhe Aleksandrit me vone, (kujto nga shkolla Demosdenin c'thosh per kete problem mbi maqedonasit), mirpo maqedonasit e Filipit dhe Aleksandrit te madh u bene me helene se helenet! C'ti besh, keshtu ka qene historia e njeriut. Po te qendrojme tek keta te kultit henor, qysh nga ionianet e lashte e deri tek helenet antike kemi nje ndryshim te madh genetik, patjeter edhe ne gjuhe, (sic po shihet nga zbulime te ketij 100 vjecari te fundit, por dhe nga emrat e personazheve te historive te Hesiodit dhe Homerit), dhe ne kete ndryshim nuk duhet te jene vetem dorianet e njohur por edhe shume grupime te tjera! E biles edhe vete perhapja e heleneve me ne veri bente qe struktura e tyre gjenetike dhe gjuha te pesonte ndryshim te pareshtur. Ndaj ai kufiri i permendur gjuhesor helen- barbar duhet marre me rezerve dhe vetem i kufizuar ne kohe dhe terren.

Persa i perket qellimit te shkrimit tim, ky eshte i qarte. Cdo shkrim qe del nga mendja e njeriut duhet ti shtrohet nje analize nga shume njerez, qe (pretendojne se) dine nga fusha e temes ne fjale. Vetem keshtu i afrohemi te vertetave te historise se kaluar, apo dhe atyre te natyres kur kemi tema te tjera mbi natyren. Ndaj dhe shkrimi im nuk i thote Niko Stillos mos shkruaj, por vetem hedh dyshime dhe ben ca korrigjime te vogla. 

Persa i perket serish temes se kombesive ne antikitet, duhet ta kishe ndjere edhe tek shkrimi im parakalues me dyshime mbi disa shifra te olimpiadave te antikitetit, se qendrimi, diskutimi dhe sjellja e me shume fakteve mbi lojrat sportive te tjera, si ajo istmike, nemejane, pitike, do te na tregonin vertet kete karakter fetar te ketyre lojrave te kohes. Do thuash ti se edhe ne benim olimpiada socialiste, por megjithate ishim shqiptare dhe jo kombesi socialiste. Vertet, por mendo sikur kjo utopi te vazhdonte!.. Sa domethenie do te kishin kombesite!.. Pra nuk eshte se etnite mungonin ne antikitet, por keto ishin ne plane te dyte, pas identifikimit te kultit fetar, per te cilin beheshin me se shumti lufterat.  

Ore KM, çfar gjuhe flisnin "popujt" para Krishtit, kam parasysh gadishullin Ballkanik, Romen me rrethinat dhe ata te Azise se Vogel (Aferme). 

Popujt (pa thonjza) para Krishtit ne Ballkan kane folur gjuhe te ndryshme, ndersa ne Rome dhe rrethinat e saj flisnin latinisht; ne Azi te vogel po ashtu kete kohe jepen te dhena se fliteshin akoma disa gjuhe, mbeturina te te cilave i kemi deri sot ne nja dy grupime te mbetura ne Turqine e sotme, pa llogaritur ketu kurdet, qe flasin nje gjuhe deri diku te perngjashme me persishten. 

Ore, po ç'jane keto budalliqe qe thua, nuk te vjen turp. 

" ......ndersa ne Rome dhe rrethinat e saj flisnin latinisht;...." 

A ke marre, a ke turp ti Don Kishot. Ku e provon ti pedant se ne Rome flitej latinisht, kur vete italianet thone se flitej etruskisht. Hyyy. Nuk e kupton se je shabllonist, i merr kallpe gjerat e kesaj bote. Te rrofte shkolla qe paske bere, qe e permend si papagall gjithmon. Nuk e ke kuptuar a derzi se shum gjera qe jane mesuar ne shkolle jane gabim. Edhe une mesova ne shkolle se gjuha shqipe eshte e veçante e s'ka lidhje me asnje gjuhe tjeter, por ja qe kjo doli gabim, se shohim qe gjuha jone ka ngjashmeri me shume gjuhe. Hyyy yshshsh. 

Te thashe Pjer qe KM do te pergjigjet! Tani prit goditjet e KM, kam frike se do te te zbertheje komplet ne debat.

Zeqo, ku humbi ai i humburi, KM, pse nuk pergjigjet per ate qe i thashe. Nuk pergjigjet se i ka ide fikse, nuk i ndryshon dot, se i eshte fiksuar qe di te VERTETEN smiley  ehh, ç'budallenj qe mban kjo bote. 

selman madhers san, uot ken aj kraj ferst

 the great

Nuk di per KM-ne, por Pjeri nuk e kupton anglishten, megjithese, ne menyre krejt te mistershme, di te shaje ne ate gjuhe.

Ajo ishte fjala e pare anglisht qe mesova ne azil-centrum, Jardin smiley

selman my son , for whom should i weep over firstsmiley

+1

Nuk e di pse ky lloj identifikimi (i gabuar) behet si pavetedije nga shume studjues sot, ndonese ata e dine se kombesite -ne kuptimin e sotem- nuk ekzistonin ate kohe!

sepse historia perdoret si mjet per rritjen e krenarise kombetare apo ne funksion te politikes se dites e jo per te mesuar te verteten.

Burri i Xhenit origjinal ka thene qe e verteta ka karakter klasor (per me teper e verteta historike), dmth ka po aq te verteteta sa ka edhe klasa, ka te vertete skllavopronare, te vertete feudale, kapitaliste, siç ka te vertete proletare, dhe te vertete intelektuale ngambrapa. Dmth ne plan te fundit nuk ka te vertete, dhe ka pas te drejte Ponc Pilati kur beri pyetjen e famshme: çfar eshte e verteta?

Per kete shkak burri i xhenit fals kur ishte ne burg komunist debatonte me kapterrin gardian per pllakat tektonike kontinentale. Kapterri mbronte teorine fetare kapitaliste te Wagner per ekzistencen ne origjine te nje kontinenti te vetem qe me vone u nda ne pese copa, ndersa burri i xhenit mbronte teorine marksiste disidente proletare qe te pese kontinentet kane qene gjithnje te pranishem.

Ketu vertitet gjithçka, e gjithe kultura ne thelb permban debatin dyfelor kapterr-burri xhenit, kapterri si felor qelbesire e djathte per ekzistencen e nje Zoti hebraik te vetem lart ne qiell qe se rru fare se çfar ben vaki poshte ne toke, ndersa burri i xhenit si felor i majte lyer me livando frenge mbron ekzistencen e shume zotave helene qe tallin koqet me njerzimin nga Olimpi (nga vjen edhe fjala Olimpiade, edhe fjala Olimbi moj Olimbi, çfar them un e çfar thua ti!).

Pastaj duket ne horizon alternativa felore e trete, fela ngambrapa, i pari super hiper i modhi Holderlin qe beri pyetjen super hiper t'modhe:

Tani a jane te mundur zotat?

the truth is in the eye of the beholder thone kauret smiley identifikimi sipas fese ne antikitet eshte I vertete.ne perandorine romake pas berjes se krishterimit fe zyrtare mund te levizje e te pranoheshe kudo mjafton qe te ishe i krishtere pavaresisht prej gjuhes apo etnise.

kjo qe thu ti kishte preçedent te qenurit qytetar romak pagan para zyrtarizimit te krishterimit.

kshu nje arsye me teper qe nacionalistet kunderfetare te na rruajne trapin, ose me mire t'jua rruajne atyre qe kane pashaporte amerikane, ne mos qofshin vete trapi me pashaporte amerikane qe do rruar.

 

Duhet studiuar me themeli nevoja e qenies humane per te qene pjese e nje grupi te caktuar .se edhe komunizma a internaciolizma proletare funksionoi pak a shume ne kete menire .komunistat nuk kane atdhe ishte motoja .mjafton te shpalleshe komunist e beheshe vellame me guerrilasit ne xhunglat e hondurrasit apo ne shkretetiren e Angola .

nevoja themeltare e qenies humane nuk eshte per te qene pjese e nje grupi te caktuar sportiv, por per te qene Grupi i Tere. Kjo ishte ambicja e Perandorise Romake dhe e feve te Librit (dhe jo vetem), e shpallur me qarte prej Komunizmit.

Te njejten gje kerkon me ngerçe edhe demokracia plurifelore ngambrapa.

 

Artikulli gati sa s'me vuri ne gjume. Nje pyetje kisha une; 

Romaket nuk flitshin gjuhen e grekerve, e as ate te maqedonsve, as ate te izraeliteve, as ate te fenikasve, as ate te babilonasve, as ate te arabeve, as ate te gjermanve, anglezve, hollandezve, dhe te gjithe keta nuk e flitshin gjuhen e njeri-tjetrit, mirpo dikur ne lashtesi, keta flitshin n'mes njeri-tjetrit pa perkthyes, tani, cila gjuhe i bashkonte keta, cila ishte gjuha qe kete perdornin per tu marr vesh ne mes njeri-tjetrit. 

Kishte raste kur ne beteja, ne anije, etj, nje komandant, udheheqes fetar iu fliste pjesmarseve te cilet ishin nga raca apo kombesi apo vende te ndryshme, ne nje gjuhe qe e merrnin vesh te gjithe. Cila ishte kjo gjuhe? 

Po jua them une, dhe lerini budalliqet e Kar-lit dhe ndonje tjetrit, ka qene gjuha etruske, etruskishtja.  

lerini budalliqet e Kar-lit

Pjeter, nese do te vazhdosh me ofendimet dhe inatet si femije rrugac, do te kete pasoja negative.

Gjembo, piksepari, jam Pjeri dhe jo Pjetri,  e piksedyti sterhollimet qe ai ben e lodhin lexuesin, kur dihet boterisht gjithshka se te ter kete kulture e kemi nga Etrusket. Etrusket kane lene gjurme nga Azia ne Europe e anasjelltas nga Europa ne Azi. 

Pjero, mos u hidh dege me dege. Nuk e kisha aspak per Etrusket apo Egjiptjanet.

Latinishtja ishte gjuhe zyrtare e perandorise Pjer .qe te beje karriere duhej te dije latinisht .kjo eshte arsyeja e latinizimit te pothuaj gjithe europes me perjashtim te baskeve e shqiptareve te cilet jetonin be zona me pak interes per romaket prandaj I shpetuan asimilimit .

Alba, po te ishte latinishtja (teori e vjeter dhe e pa studjuar mire) athere kete gjuhe do e kuptonin dhe popujt e Azise se Vogel (Azise se Aferme), mirpo ja qe ata nuk e kuptojshin fare. Shume profesore, historiane, etj,  ngaqe keto kohet e fundit e kane kuptuar se ajo teoria e gjuhes latinishte fuste shum uje (pra nuk qendronte), dolen me nje konkluzion se; gjuha e perbashket e kohes se Jezuit e para Jezuit, MUND te ket qene greqishtja. Pra edhe ketu ata thone; Mund. 

Studimet e mia apo me sakte meditimet e mia mbi kete çeshje, nxjerrin Etruskishten si gjuhen e perbashket, nga e cila ka rrjedhur shqipja dhe qe i ka dhene shume fjale edhe gjuheve te tjera. 

5*

nuk e di, nuk e dismiley

ajo qe ka ndryshuar eshte menyra e organizimit.    fise,qytet-shtete,principata,perandori, shtete-kombe.    kane ekzistuar gjithmone popujt, dhe keta ,gjithmone dalloheshin dhe identifikoheshin  nga gjuha.   edhe shtetet apo perandorite teresisht fetare, nuk kane mundur te erresojne perparesine e indentitetit gjuhesor(kombetar me vone),keshtu qe ajo qe ngelet eshte grisja e defteses lubonjasmiley

E para ishte Fjala

dmth para majmunit ishte gjuha, futja n'llape me nje fjale, e cila ka qene e para.

 

sido qe ta perdoresh, gjuha eshte e para!      llapa eshte mbiemer goxha i perhapur ne shqiptari.

tani, perse i plotfuqishmi  i dha  keto funksione(gjuhes_, vetem ti  si perfaqsues i tij per gadishujt apenin dhe ilirik(po po karl) mund te na i lecites neve grigjes pagane,megjithese si heretik nuk e di  me c'rryshfet e ke marre kete perfaqsi!

Pa dyshim qe gjuha eshte nje element me shume rendesi, ja po e pranoj me i rendesishmi, por jo me rendesi ne vetvete ose me vlere mistike sikur gjuha ka krijuar te tera, ka qene e para dhe prej saj jane krijuar te tera.

Shpjegimi literal i shprehjes biblike: "e para eshte fjala" eshte nje keqkuptim banal ne rastin me te mire, dhe ne rastin me te keq, keqkuptim i qellimte. Pretendimi per origjinalitet (edhe providencial) te gjuhes perkatese eshte fenomen banal ne historine kombetare te çdo kombi. Kjo e ben qesharake situaten, kur nuk e ben tragjike. Fjala ne kete rast eshte projekti per krijim, dmth qe Krijimi ka nje Zanafille (teoria e kapterrit qe mbyllte me shul ne qeli burrin e xhenit te Peshkut)

Kot sa per provokim, si shpjegohet qe shumica derrmuese e pretenduesve qe shqipja eshte origjina e gjuheve (ose ajo çfar ka mbetur prej origjinales) eshte ortodokse?

 

nuk e di nga se nisesh qe arrin ne kete perfundim (per ortodokset).    nga te gjitha fete ka atdhetare qe kane luftuar per shqipen.   por, edhe sikur ta marrim per te vertete(provokim nuk eshtesmiley) ka 2 arsye kryesore mendoj.     

1. fakti qe ''greqia'' u krijua nga shqiptaret ortodokse, te cilet u manipuluan keq si nga evropianet , ashtu edhe nga ruso-fanariotet.   dmth, disa kokrra qe i kuptuan hilet kishes bizantine si f.noli psh ju perkushtuan shqiptarizmes, megjithese heretik-er! '' greqia'' u gjet si zgjidhje e momentit,per ti dhene  vazhdimesi projektit kryesisht rus, te bizantit.  per kete u sakrifikuan shqiptaret dede, dhe naive.     eshte pak a shume si projekti i sotem serbo-evropian i kombit''kosovar''.

2.duke mos qene te lidhur fetarisht me padishahun, e kishin me te lehte te identifikoheshin me kombin shqiptar. por, une besoj se pas 70-80 vjetesh jete te kombit artifial grek,ortodoset shqiptare kane qene dhe jane akoma nen nje presion me te madh nga greqia sesa bashkesite e tjera fetare.   atehere , nen shembullin e fan nolit ,por edhe te intelektualeve te tjere ortodoks, qe jetonin jashte shqiperise e greqise(pra nuk i kontrollonte dot), pati nje vale kombetariste.   gabimin e athershem, greket e sotem e kane korrigjuar duke vene ne krye te kishes shqiptare nje ithtar te shen kozmait.

Un nisem vetem nga lista e studjuesve qe pretendojne per origjinalitet (kryesisht pellazg) te gjuhes shqipe. Besoj se ti je me i lexuar se une ne kete fushe, provo e bej listen e ndoshta bindesh vete, ose ne te kunderten, e terheq fjalen une.

Arsyet mos i shih kaq perciptas, siç i shpjegon me teper arsye politike ne zonen greke.

Shiko se ke edhe studjues nacionaliste katolike, te cilet nuk besojne keto lloj tezash. Çuditerisht gjen ndonje kokerrr myslimane qe i beson.

 

Fjala ne bibel ka kuptimin e birit te perendise.bibla ka shprehje te tjera te keqperdorura si:jepini qezarit ate qe i takon qezarit.kuptimi eshte smileyaguani taksat.qezari perfaqesonte qeveriun.ne gazetarine shqiptare perdoret me kuptimin per te mos e renduar dike me teper se sa I takon .

Meqe jemi tek fjala .zoterimi I mire I gjuhes shqipe me nuancat e ngjyrimet e saj duket nuk qenka kusht i nevojshem per te qene gazetar ne shqiperi .koha jone psh ka nje titull te tille:

Deputetja e PDIU, Mesila Doda cilin ministër të PS-së do të “palosë"?

nuk di nese gazetaret e kane vene re por fjala palose eshte equivalent I nail e mund ta fuse nje zonje tendercme e te martuar ne bela me burrin.

Km ka merite se ne postimet e tij niveli i debatit eshte akademik dhe ai si nje individ qe nuk do te ndikoj te opinionshkruesit eshe shume i rezervuar ne komente. Nje Bravo te madhe Km!

Pikat jane renditur mire, ndonese me te shkurtera do te ishin akoma me mire.

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).