Arber Zaimi

Në një letër të hapur drejtuar redaktorëve të gazetave franceze në vitin 1979 intelektuali francez Pierre Vidal-Naquet shpreh shqetësimin e tij për lavdet që i thuren veprës Le Testament de Dieu që sapo kish botuar filozofi Bernard Henri-Lévy. Sipas Vidal-Naquet libri i Henri-Lévy përbënte “një inflacionim të kulturës së mendimit kritik, plot me gabime trashanike, amulli konceptesh e kontekstesh, citimesh të rreme apo pohimesh jo-logjike”. Konkluzioni i natyrshëm është që mbështetja institucionale, akademike e mediatike që i jepej kësaj vepre apo veprave të ngjashme (që sipas Vidal-Naquet shfaqnin një injorancë të thellë në temat të cilat trajtonin, qoftë kjo histori antike greke, histori biblike apo histori bashkëkohore) do të bënte që diskursi intelektual ta humbte integritetin e vet e të kthehej në një fenomen pop. Kjo letër u botua në gazetën Nouvel Observateur asokohe, dhe titulli i saj qe “L’industrie du vide”, ose Industria e Zbrazëtisë.

Në një kontekst krejt tjetër, por në një frymë të ngjashme ia vlen të diskutohet sot për njërën nga industritë emergjente, për një lëmë të ri e thuajse të paeksploruar që po i besohet “dorës së padukshme të tregut”. Bëhet fjalë për Arsimin që shumë shpejt rrezikon të degjenerojë në një Industri të Zbrazëtisë.

Nuk ka asnjë arsye pse të trajtohet privatizimi dhe neoliberalizimi i Arsimit si një çështje komplotesh apo interesash gjysëm-mistikë kur në fakt gjithçka po ndodh me këtë dimension të rëndësishëm shoqëror është e vëzhgueshme, e analizueshme dhe e shpjegueshme lehtë. Që pas 1991 Shqipëria ka hyrë në një garë me veten e vet për të shkatërruar çdo koncept të publikes, çdo përjetim të saj në mënyrë që të krijohet hapësira për Ekonominë e Tregut të Lirë, që nuk mund të ekzistojë pa tregje funksionale që ekspandohen vazhdimisht. Mirëpo tregjet siç dihet ezaurohen dhe nuk mbërrijnë të ruajnë ritmin e qerthullit vetë-riprodhues të kapitalit, kështu që sipas dogmës neoliberale, bash në këtë moment duhet të ndërhyjë shteti për të hapur tregje të reja aty ku më parë nuk ka patur treg, përshembull në fushën e sigurimeve shoqërore, në fushën e shëndetësisë apo në fushën e arsimit. Është me rëndësi të vihet re se ky është një ndër të paktat momente kur neoliberalët kërkojnë ndërhyrjen e shtetit, sepse shteti për ta hyn në punë vetëm për të garantuar stabilitetin e monedhës, për të garantuar kthyeshmërinë e borxhit, hapjen e tregjeve të reja dhe krijimin e infrastrukturës dhe sigurisë për shfrytëzimin e këtyre tregjeve nga ana e interesave private. Kritika teorike e këtij këndvështrimi të cekët që e vë njeriun në funksion të ekonomisë është bërë në mënyrë ezauruese prej shumë filozofëve, ekonomistëve e studiuesve të tjerë, e ndoshta këtu nuk është vendi për t’u zgjatur.

Po si preket realiteti Shqiptar nga neoliberalizmi, ku qëndron problemi? Kjo pyetje meriton një përgjigje të gjatë, që natyrisht nuk do të mund ta jap në një artikull të shkurtër. Gjithsesi është një pyetje e domosdoshme për t’u shtruar, në shpresën që të thyhen barrierat e këtij denkverbot-i monist që e ka kthyer politikën shqiptare në një moçal ku lëvrijnë vetëm ujërat e ndenjura të politikës cliché siç vihet re tash e 20 vjet. Në këtë shkrim do të synoj të merrem sado përciptazi me atë që po ndodh me arsimin, më saktësisht me arsimin e lartë, meqenëse ky është institucioni më i rrezikuar që po rrëmbehet prej publikut për t’iu dorëzuar idiosinkracisë së privatit.

Pas krizës globale u vu re që edhe në Shqipëri tregjet ekzistente që mbanin gjallë ciklin e konsumit po lodheshin e po ezauroheshin. Shifrat që vijnë nga industria e ndërtuesve, nga ajo e façonëve, nga turizmi e nga shërbime të tjera tregojnë se rënia e rritjes (ndonjëherë vetë rënia) jo vetëm që është reale dhe e ndjeshme, po ka rrezik të jetë e pakthyeshme në nivelet e mëparshme. Ndërsa këto tregje ngushtohen për arsye të kuptueshme, kapitali kërkon hapësirë ku të mund të zgjerohet dhe për këtë arsye lobbying-u i biznesit ka bërë presion të fortë në kanale publike e jopublike, mediatike e politike që të hapen tregje të reja, sidomos ai i arsimit të lartë. Që prej dhënies së mbi 25 liçencave për hapjen e universiteteve nga ministri Pollo, akreditimi i tyre nga ministri Beja, e deri te ditët e sotme të ministrit Tafaj, kur po diskutohet ndryshimi i mënyrës së shpenzimit të buxhetit publik në mënyrë që të alokohet në këto kompani private duket sikur i jemi futur me nxitim të madh një rruge që as e kemi diskutuar publikisht e politikisht, as e kemi kritikuar, as kemi parë se ç’kosto oportune ka. Mjaft të shihet mënyra se si në korrik u miratua projektligji për ndryshime dhe shtesa në ligjin për arsimin e lartë e nuk pati as debat publik nëpër media, as debat politik në parlament (me përjashtim të akuzave të zakonshme për korrupsion nga të dyja anët). E pra, ky ligj i ri, i paraqitur si një hap më tej për njësimin e sistemit universitar shqiptar me atë europian nëpërmjet Proçesit të Bolonjës, i përmban disa probleme.

Problemi i parë, ai më i rëndësishmi qëndron i shpallur në vetë Kartën e Bolonjës, ku efektivisht arsimi i lartë sanksionohet si një mjet i riprodhimit ideologjik. Edhe pse ideologjizimi i arsimit në vendet totalitare është një nga aspektet më të kritikuara të diktaturave, 29 ministrat e mbledhur në vitin 1999 në Bolonjë nuk hezituan që të vendosnin një perëndi të ri mbi arsimin universitar, një perëndi të quajtur “Treg i Lirë”. E gjithë kjo farsë ndodhi pikërisht aty ku në 1088 u krijua i pari universitet europian që u shkëput prej kishës e prej religjionit për t’iu dedikuar dijes. Sipas kartës së firmosur shpejt e shpejt nga ministrat e Këshillit të Europës, Procesi i Bolonjës do të ndihmonte modernizimin e arsimit të lartë europian, do të krijonte një arenë të përbashkët të arsimit të lartë duke njësuar programet e diplomat, në mënyrë që rezultati i studimeve të ishte më i përshtatshëm për tregun e punës, duke rritur punësimin e të diplomuarve dhe duke shkurtuar gjatësinë e studimeve. Pikërisht këtu hidhen bazat e Industrisë së Zbrazëtisë. Universiteti, që sipas përkufizimit duhej të qe bashkësi e studiuesve dhe e studentëve, vendoset në funksion të tregut dhe kthehet në bashkësi të sipërmarrësve (pronarët privatë apo shteti), menaxherëve doktrinarë (pedagogët) dhe klientëve (studentët).

Të gjithë e dimë (të paktën që prej pedagogjisë së Walter Benjamin) se nuk ekziston “dija për hir të vetvetes”, e megjithatë duhet parë se cili vendos për funksionin e dijes që merret në këto universitete, në dëm të kujt dhe në favor të kujt është kjo dije. Përderisa shprehimisht thuhet se synohet që të përgatiten të diplomuar sa më të përshtatshëm për kërkesat e tregut, atëherë i bie që dija të mos jetë në funksion të shoqërisë, por të idiosinkracisë së studentit dhe të subjektit (kryesisht privat) ku ai do të punësohet. Universitetet nuk do të prodhojnë më intelektualë apo studiues, por teknikë, zejtarë të studimit, çirakë apo mjeshtra (etimologjia e titujve flet qartë). E gjithsesi, edhe po të mos e bëjmë këtë kritikë, e po të themi se universiteti na qenka vendi më i përshtatshëm për të përgatitur ustallarë për punishtet e korporatave, nuk duhet harruar fakti se tregjet kanë dinamikat e tyre të cilat nuk do të mund të reflektohen kurrë aty për aty në përgatitjen individuale, kështu që në çdo ndryshim të tregut do të krijohet një armatë të papunësh që do të duhet të bëjnë edhe një master tjetër për t’u përshtatur me risitë…

Problemi i dytë është mentaliteti i kontrollit që mbizotëron gjithë Procesin e Bolonjës. Është e vetëkuptueshme që heqja dorë prej lirisë akademike që kish prodhuar pikën më të fortë të akademisë europiane, pra larminë, do të prodhonte një të tillë mentalitet të nënshtruar tek studiuesit e tek studentët. Hapat të cilët individi duhet të ndjekë për t’u formuar akademikisht tashmë janë të vendosur nga tjetërkush, ndërkohë që vetë universiteti, programet bachelor (fjalë që ka të njëjtën rrënjë me huazimin tonë nga persishtja beqar), apo programet master janë shndërruar në fenomene “pop” (që mund të kritikohen në terma të ngjashme me ato që përdor Vidal-Naquet, si prodhues të sipërfaqësisë, bjerrjes së vlerave, përcipshmërisë së njohjes e së logjikës, etj.). Është e çuditshme se si programi neoliberal, kaq shumë i fokusuar tek liria, në emër të lirisë së tregut për t’u zhvilluar vendosi të shkelë lirinë e individit për të qenë i veçantë në formimin e vet akademik, madje edhe lirinë e akademisë për të zgjedhur mënyrën e vet të vënies në funksion të dijes – liri kjo që kish ekzistuar me sukses për të paktën nëntë shekuj në Europë…

Problemi i tretë është rrudhja e konceptit të politikës publike, të mirëqenies sociale apo të përkujdesjes shtetërore. Në relacionin e Këshillit të Ministrave që shoqëron “Ligjin e Arsimit të Lartë” që u miratua në korrik thuhet se:

“Qeveria është shprehur qartë se mbështet një arsim të lartë masiv në nivelin Bachelor, të cilin shteti do ta mbështesë me përparësi. Ndërsa cikli i dytë dhe i tretë do të mbeten relativisht të liberalizuar, por të mbështetur gjithnjë e më shumë edhe në investimin e vetë studentëve në formën e tarifës së studimeve duke respektuar përcaktimin e ligjit sipas të cilit tarifa e shkollimit nuk mund të jetë më e lartë se kosto e studimeve. MASH-i ka aktualizuar të dhënat e kostos reale të studimeve në IAL-të publike të cilat do të përbëjnë bazën e tarifave të reja që do t’i propozohen Këshillit të Ministrave në vitin akademik 2010-2011.”

Shikoni ç’ndodh, qeveria shprehet qartë se do të financojë vetëm programin tre-vjeçar ndërsa pjesa tjetër do të mbetet në dorë të individit për t’u paguar. Kjo në radhë të parë bie në kontradiktë me qëllimin që ka ky proces për të përgatitur njerëz për tregun e punës, sepse tregu i punës kërkon më shumë kualifikim se sa programi bachelor. Në radhë të dytë në mënyrë flagrante duket se shteti zvogëlon periudhën e kujdesit për qytetarët, tashmë paguan vetëm 3 vjet arsim të lartë për secilin. Pra, nën mbulesën e një politike mirëbërëse, po i jep publikut një shërbim më të shkurtër, të pamjaftueshëm dhe me sa duket më pak cilësor, ndërkohë që e detyron të paguajë vetë specializimin, apo Masterin.

Askush nuk proteston në Shqipëri në lidhje me mënyrën se si po aplikohet Bolonja, lëre më për vetë procesin. Ndërsa në Europën ku po duam të integrohemi nuk është kështu, mjaft të kujtojmë Gjermaninë ku gjatë 2009 edhe ministrja e arsimit Annette Schavan edhe presidenti Horst Köhler pranuan se procesi i Bolonjës ka probleme e mangësi të mëdha, dhe ka shkaktuar dëme në shoqërinë e në ekonominë gjermane. Kuptohet se dy figurat e larta politike u detyruan t’i bënin këto deklarata prej grevave të vazhdueshme të studentëve e pedagogëve, që duhet thënë se vazhdojnë sot e kësaj dite nëpër vendet Europiane ku karta e 29 ministrave nuk përbën justifikim të mjaftueshëm për monizëm doktrinar, apo për diktat ideologjik.

Përtej kësaj ka dhe një problem të katërt, i lidhur ngushtësisht me arsimin e lartë privat. Nëpër mediat publike po diskutohet gjithnjë e më shumë mundësia e aplikimit të sistemit të kuponave, ku çdo studenti do t’i përcaktohet një shumë që ai përfiton nga taksat publike. Studenti më pas vendos se ku do ta shpenzojë këtë kupon, në universitetet private apo në ato shtetërore. Kjo politikë në dukje naïve dhe e drejtë propozohet prej lobbyistëve të universiteteve private, është i ashtuquajturi sistem kilen i financimit, që bën në mënyrë të tërthortë të mundur financimin e entiteteve fitimprurëse prej buxhetit publik. I marrë drejtpërsëdrejti prej metodave brutale të fashistit Pinochet që favorizoi kapitalin në dëm të qindra mijëra viktimave të sistemit të tij, ligji i kuponave paraqet tendenca shumë të rrezikshme. Së pari, vendos mbi shpatullat e një 18-vjeçari barrën e shpenzimit të parave publike. Së dyti masivizon mundësinë e hyrjes në arsimin e lartë, kushdo mund të hyje, sepse ka vend për çdo klient që paguan. Së treti, individi zgjedh të arsimohet në fushën që pëlqen, në emër të lirisë individuale.

Mirëpo le të marrim një shembull të famshëm prej filozofisë ekonomike. Imagjinoni nëse banorët e një lagjeje në mëngjes do të kishin dy opsione për të shkuar në punë, transportin publik (autobusin) dhe makinën private. Racionaliteti privat i gjithsecilit mund të vendosë të përdorë makinën private, sepse është udhëtim më i rehatshëm, zgjat më pak dhe e zgjedh vetë rrugën. Mirëpo nëse të gjithë marrin makinën e tyre private, në mëngjes trafiku do të jetë i bllokuar, dhe rruga do të zgjasë shumë më tepër se ç’pritej. Ky është rasti tipik kur shoqëria duhet të marrë masa që të kufizojë trafikun privat, përndryshe racionaliteti individual shpesh prodhon iracionalitet kolektiv.

Ky është rasti i individualizimit të racionalitetit që prodhon sistemi i financimit me kupona. Nëse individët do të zgjidhnin se ku do ta blinin diplomën e tyre dhe çfarë diplome do të blinin, rezultati do të qe katastrofik. Do të kishim mijëra juristë dhe ekonomistë (kryesisht të paaftë për fleksibilitet profesional), që do të mbeteshin pa punë, sepse racionaliteti individual i kujtdo mbërrin të kuptojë se sot këto janë profesionet më të mirëpaguara e më tërheqëse në Shqipëri. Neoliberalët natyrisht do të thoshin se kjo është zgjidhja që rrjedh prej konkurencës, secili merr përsipër pasojat e zgjedhjeve të veta, mirëpo në rastet e plagëve sociale, të vendosur përballë dhunës që mund të gjenerojnë deformime të tilla të shoqërisë vlen të përsëriten fjalët e ekonomistit antiliberal, nobelistit Stiglitz: “Askush nuk e vë më në diskutim se publikja doemos duhet të ndërhyjë tek individualja që një ekonomi të funksionojë”. Në këtë rast si individ duhet konsideruar ai që aspiron të arsimohet, ndërsa si publik (jo shtetëror, as privat, por i përbashkët) duhet konsideruar universiteti. Nëse arrijmë të konceptojmë një oksimoron si “universiteti privat” sapo kemi krijuar një tjetër Industri të Zbrazëtisë, një piramidë gjigande që do të prodhojë mendje të shabllonizuara, të paafta për mendim kritik, të pazonja për të emancipuar veten e shoqërinë, pra për të kryer detyrën primare të intelektualit. Në shembullin e kafesë pa kafeinë apo ëmbëlsirës pa sheqer, po krijojmë një shoqëri pa intelektualë.

 

39 Komente

falenderoj lexuesit per votat, po mendoj se kjo puna e arsimit te larte do te qe me e rendesishme per t'u debatuar... edhe se edukata e shqiptareve, edhe se ngjarja e himares. Sepse ne nje fare menyre eshte shkak i te dyjave.

E tmerrshme sesi nje artikull i mireshkruar dhe kaq analitik eshte lene pa asnje koment. Sa pak interes qe jepet per diskutimet mbi arsimin e larte, e frikshme mo ejjj!!! smiley

Ajo qe eshte me domethenese dhe me terheq me shume vemendjen eshte veprimi i te vajturit e te kerkuarit nje model financimi kilian. Cfare perfundimi kerkojme te arrijme nese kriteret tona te referencave per administrimin e universiteteve jane kaq te ndryshme, te perziera, dhe ne kete rast te largeta? A nuk duhet ne te kerkojme kritere dhe modele qe te na bejne me te afert me praktikat e zones se perbashket te edukimit europian, qe me gjithe te keqijat e veta eshte qellimi final i Kartes se Bolonjes ku edhe ne jemi nenshkrues? Pastaj, perse duhet buxheti i shtetit te financoje sektorin privat te edukimit te larte? Marrdhenia e shtetit me privatin ne kete rast lidhet me teper me veprimtarine e organeve licensuese dhe akredituese, qe duhet te jene ne pararoje te ruajtjes se standarteve. Me nje rritje te deficitit buxhetor si ne rastin e Shqiperise, zbatimi i praktikes se kuponave do ishte nje Harakiri per financat publike.

Pastaj, perse duhet buxheti i shtetit te financoje sektorin privat te edukimit te larte?

 

Pikerisht! Por halli qendron qe perkrahesit e ketij modeli pothuajse asnjehere nuk e shtrojne problemin ne kete forme, e as nuk do guxonin; hedhin hi syve duke nenvizuar "lirine" e perdoruesit te zgjedh midis privatit A dhe privatit B dhe ne te rralle arsimit shteteror. Interesat kryesore qe mbrohen ne kete rast jane ato te privatit dhe jo te studenteve per te cilet kjo "liri" nuk perben ndonje fitore te qene.  Argumenti qe ky model con ne rritjen e konkurimit dhe forcimin e arsimit shteteror nuk pi uje ne Shqiperi per aq kohe qe privati funksionon pa mbikqyrjen e duhur.  Meqe sektori publik ne Shqiperi eshte katandisur si mos me keq, privatit nuk i kerkohet te bej/ofroj asgje speciale pervec se te jete nje alternative (as me e mire as me e keqe) qe gezon statusin e te mos qenurit pjesa e krimbur e molles.

problemi eshte se "liria" eshte ca e shfytyruar. Duke pretenduar se iu japin "lirine" te gjitheve qe te marrin arsim te larte (bachelor degree), ne fakt iua heqin te gjitheve te drejten per te patur arsim te larte domethenes, apo cilesor. Ajo diploma e bachelorit, jo vetem ne shqiperi, po all over bologna, vlen sa nje defter bakalli.

"liria" eshte koncept qe nuk ka te beje me universitetet, te cilet qe nga perkufizimi jane institute konservative (dija eshte e tille).

Ceshtja eshte mjaft e thjeshte. Sistemi i Bolonjes u aplikua mbi pretekstin e krijimit te nje hapesire te perbashket te edukimit europian, ne menyre qe diplomat te njiheshin ne hapesiren mbare europiane. Mirepo, kjo i jepte lirine studenteve per te zgjedhur vendin ku ata studionin. Ne kete menyre, studenti i jepet mundesia per te qene i lire qe te kryeje studime te niveleve te ndryshme ne universitet te ndryshme pa qene i detyruar te qendroje ne nje vend. E perkthyer ne fjale te tjera, universitetet rriten ne ket forme edhe te ardhurat e tyre sepse munden te zgjerojne burimet. Problemi qendron ne standartet qe ne ofrojme ne Shqiperi per te njejtin nivel. Universitet ne Shqiperi po rrezikojne te kthehen ne fabrika injorantesh me diplome, sepse nuk di qe te ekzistoje nje institucion profesional i akreditimit te kurrikulave dhe programeve qe te mos jete i ndikuar nga rryshfetet qe futen neper xhepat e ministrise perkatese. Ceshtja e dyte qe pengon zhvillimin e arsimit ne vendin tone, do te ravijezoja, eshte pamundesia e vete universiteteve publike per te perdorur burimet qe ato vete gjenerojne. Eshte e turpshme qe Universiteti i Tiranes akoma edhe sot nuk ka nje sistem te informatizuar per komunikimin interaktiv me studentin ne llojin e nje noticeboardi elektronik, nuk ka nje kampus te mirfillte, nuk ka auditore te pershtatshme apo mungojne kushetet per informatizimin e biblotekave te fakulteteve perkatese. Mund te them me plote goje, qe duke gjykuar nga eksperienca ime ne Mbreterine e Bashkuar, arsimin e larte ne Shqiperi e ka perfshire nje Fimbulvinter qe do ti bente zili edhe eposit nordik. Ajo qe drejtuesit e kesaj pune nuk kuptojme eshte qe po djegim talentin e potencialit njerezor qe ulet ne auditore, me menaxhim te keq, tekste te keqija dhe plane pa te ardhme.

Eshte e turpshme qe Universiteti i Tiranes akoma edhe sot nuk ka nje sistem te informatizuar per komunikimin interaktiv me studentin ne llojin e nje noticeboardi elektronik, nuk ka nje kampus te mirfillte, nuk ka auditore te pershtatshme apo mungojne kushetet per informatizimin e biblotekave te fakulteteve perkatese.

 

Bir Selman ke te qajme me pare? I njejti shtetesim trajtohet ne shkrimin "Atje ku projektohet e ardhmja" xhaxhai.wordpress.com/2010/08/09/atje-ku-projektohet-e-nesermja/ . Valle keshtu/ketu do brumoset e ardhmja? Kjo braktisje e sektorit publik nuk ka se si mos te jete e qellimshme... nje "invisible hand" qe leviz guret e shahut ne favor te privatit.

 

 

Per mendimin tim sasia ka mposhtur cilesine ne cdo fushe. Nuk dua qe njerezit qe lexojne kete blog te mendojne se neser do te shkojne ne portat e Megidos per te pare betejen perfundimtare, por nuk dua as qe ata qe do kene mundesi qe te lexojne kete postim te genjejne veten se universitet publike Shqiptare mund te jene te afta te konkurrojne me simotrat e tyre europiane ( OXFORD apo UCL sa per shembuj). Studentet dhe pedagoget se bashku duhet te ngrene zerin per rritjne e mireqenies se habitatit te tyre akademik. Kjo ceshtje eshte vitale per cdo komb, pasi luhet e ardhmja e tij. Shtroj edhe nje pyetje tjeter.Kush mudn te me thote se sa nga Bacheloret e UT jane te akredituara per te vazhduar nje master jashte vendit?

Me fal Arber, por kjo analize eshte kaq pop saqe nuk mund ta marr seriozisht.

s'ke pse kerkon falje, uroj te gjesh seriozitetin e kerkuar kudo kerkofsh.

Kjo mosmarrja seriozisht ne fakt eshte dicka teper e vecante, e thelle dhe e menduar mire, aq e rralle eshte sa nuk ka per t'u bere kurre pop.

Arber, nga ajo qe e ke shume per zemer kete teme je ndonjehere konfuz.

A po kundershton liberalizimin ne vetvete te universiteteve apo po kerkon pergjegjshmeri ne akreditimin e tyre? Apo po kerkon te rifutesh nje numerus clausus? Vitet '90 jane deshmia me e qarte se sistemi me numerus clausus eshte nje sistem shkaterrimtar. Problemi yne me i madh eshte korrupsioni dhe si pasoje vetem nje pjese e nxenesve te mire arrinin te futeshin ne universitet. Per mua, liberalizimi i universiteteve ishte i domosdoshem. Problem ngelet menyra e krijimit te universiteteve te reja dhe akreditimi i tyre.

A po thua vertete se universiteti ka per detyre te prodhoje intelektuale? Nqs e ke fjalen per intelektuale tip "kam bere pedagogjiken dhe jam intelektual" kjo eshte pune tjeter. Por intelektualet e vertete nuk i prodhon universiteti. Sokrati nuk ka pasur nevoje te shkoje ne Harvard per te qene mendimtar i madh. Universiteti eshte ure midis jetes akademike dhe jetes profesionale (s'po flas per treg se te acaron). Eshte edhe ure midis brezave. Nuk ka asgje te keqe ti kerkosh universitetit ti pergatisi studentet per tregun e punes edhe pse jam me ty qe nje pjese e studenteve (por nje pjese e vogel ama) do te merret me pune akademike.

Sistemi i Bolonjes lehteson komunikueshmerine ndermjet universiteteve europiane. Qellimin e ka shume fisnik edhe pse ka deme "anesore". Eshte si puna e anglishtes qe po i le ne hije gjuhet e tjera. Na vjen keq qe po leme menjane sisteme te arsimit te larte qe kane pozitive por na vjen mire te merremi vesh me njeri-tjetrin dhe te harmonizojme ligjet, arsimin etj. Ne kete histori ka gjithmone dicka qe do te sakrifikohet.

Te gjitha keto gjera i them se duhen individualizuar mire problemet per tu dhene zgjidhje. Nqs hidhemi dege me dege shajme sistemin dhe cdo pjese te sistemit, s'ka kuptim te propozosh zgjidhje per probleme te ndryshme. Futi me mire nje poshte Sula dhe bjeri shkurt.

Naim, thua se universiteti eshte nje ure mes akademise dhe tregut profesional, por me c'di une eshte nje tjeter seksion i arsimit terciar qe e ka kete detyre.

Po, nuk e kuptoj pse mendon se jam konfuz, jam qartesisht per numer te kufizuar studentesh. Ka nje hendek logjik midis te thenit se ka patur korrupsion dhe te nxjerrit te perfundimit qe per kete shkak u dashka liberalizuar. Nuk me acaron tregu aspak, por ceshtja eshte qe ti e sheh shume siperfaqesisht. Pyetja qe shtrohet eshte "cfare shet universiteti i tregut te lire"?

Per te punuar si sportelist ne ndonje banke a shoqeri sigurimesh, apo per shume pune te tjera, i dashur Naim, nuk ka nevoje as per sistem Bolonje, as per arsim te larte, kete pune mund ta beje kushdo, edhe me gjimnaz. Po ashtu per shume pune te tjera do te mjaftonte vetem arsim terciar specializues, nuk ka nevoje per universitet. Por, mentaliteti mbizoterues, ai i tregut qe po e permend ti me menyre paternaliste, a thua se po permend gogolin, e do qe studentet te shkojne ne universitete turma turma, te paguajne per nje dije teper te ceket qe marrin, te marrin edhe kredi per te mbajtur veten. Arsyet jane te kuptueshme, futen ne qarkun e konsumit, si dhe dalin nga grupi i "te papuneve". Po te mos "liberalizohej" arsimi i larte do te kish probleme per qeverite liberale, se do te duhej te perballeshin me problemin real, do te duhej t'i gjenin pune te rinjve. Dhe si liberale te mire qe jane, nje problem qe nuk e zgjidhin dot sot, e shtyjne per neser.

Sa per Bolonjen, Naim, je shume i painformuar, jo vetem qe "na vjen keq", por eshte duke u diskutuar ne menyre aspak margjinale procesi i zhberjes se saj, ne disa vende te rendesishme Europiane.

Shkrimi, po ta lexosh imtesisht, me shume se me Sulen, e ka me ty.

Nejse, u morem vesh qe nuk jemi me nje mendje.

Une nuk jam per numer te kufizuar nxenesish sepse universiteti per mua ka nje mision te pashkruar teper te rendesishem. Ben qe te njihen te rinjte me prejardhje te ndryshme mes vedi. Krijon nje hapje horizonti per te rinj qe ende nuk jane pjekur mire pavaresisht ne jane te suksesshem ne studimet universitare apo jo.

Une jam per perzgjedhjen e studenteve gjate studimeve jo para se te pranohen per studime. Te gjithe duhet te kene mundesine te provojne veten dhe te permiresohen. Perzgjedhja e studenteve para se te pranohen per studime eshte shume arbitrare. Shancet jane qe perzgjedhja gjate studimeve te jete me pak arbitrare edhe pse per momentin ka shume probleme. Ndaj dhe kerkoj te kembengulet ne kete pike.

Kur te degjoj kur shprehesh per arsimin nuk di pse ne shume argumente je afer te djathtes franceze edhe pse llogjikisht do te mendoja se duhej te ishe me afer te majtes smiley. Arsimi terciar i specializuar eshte nje teme e rendesishme e te djathtes. Megjithate gjerat nuk duhen prere me thike. Mendoj se ka shume pune sqaruese per tu bere ne drejtim te nxenesve dhe studenteve sepse, per mua, universiteti dhe arsimi terciar i specializuar duhet te bashkejetojne madje dhe te bashkepunojne. Mbase nuk duhet diplome universiteti per te punuar sportelist ne banke por te interesuarit mund te shpresojne me vone per pune me te kualifikuar.

Per sistemin e Bolonjes, nuk pretendoj ta njoh shume mire. Me sa duket ti qenke i "brendshem". Do ishte mire te na dergoje informacione shtese. Vetem se me eshte dashur para do vitesh te beja fushate per miratimin e Kartes se Bolonjes ne universitetin tim. Kur i mendoj tani argumentet "per" mund te duken qesharake por argumentet e kampit kundershtar ishin akoma me shume. Me demek, do na mbysi sistemi liberal anglo-sakson, do jemi te detyruar te mesojme anglisht per te marre diplomen, do humbasim vecantite e sistemit tone etj. Fjale boshe dmth. Karta e Bolonjes mbase ka shume gjera per tu permiresuar por fryma dhe ideja e saj fillestare eshte pozitive.

Me kupto drejt. Jo se te kundershtoj ne cdo pike por nuk shoh se c'mund te nxjerresh nga ky sulm "frontal" qe i ben sistemit arsimor shqiptar dhe europian. Apo eshte per efekt mode?

E djathta, i dashur Naim, kerkon qe Universiteti te shnderrohet ne shkolle profesionale, sic the ti pak me pare. Une po te them tjeter gje. Universiteti nuk ka per qellim te ofroje zeje, nuk ka per qellim te ofroje techne. Hapni politeknikume per ate pune.

Ky kendveshtrimi jot per shkollen, si vendi ku njerezit njihen nder vedi rrezikon ta ktheje universitetin ne nje lloj facebooku real.

Sa per "skartimin" gjate procesit, as qe ia vlen te flasim. Une po te them qe qellimi i universitetit eshte dija, dhe dija po korruptohet, nuk eshte qellimi te njihen njerezit me njeri tjetrin, apo te skartohen nder vedi. Nuk eshte kampionat futbolli, eshte universitet.

Eshte shume e lehte ta zhvleresosh argumentin e tjetrit duke e keqinterpretuar ose me keq duke perdorur karikatura. Shkolla eshte vend socializimi i perkryer per njerezit. Ky eshte nje qellim dytesor i saj por shume i rendesishem. Cudi qe nuk qenkemi ne nje mendje ne kete pike te pakten. Kur thua qe qellimi i universitetit eshte dija, kesaj i thone "to state the obvious" sic thote inglezi, dhe besoj s'ka nevoje per diskutim. Nqs je duke thene se per mua kjo eshte e parendesishme atehere qenke i "pabese" ne diskutim.

E di cili eshte problemi yne me i madh? Si gjithmone ne flasim se si do te ishte me mire te benim nqs do te kishte nje funksionim normal te shtetit. Dhe shkojme ja veme te gjitha fajet liberalizmit psh ne nje kohe kur te gjitha te keqijat vijne nga funksionimi anormal i shtetit.

Naim, vendos, do me shkruash nga anglia apo nga amerika, mos e leviz istikamin smiley

shiko, puna e shtetit qe s'funksionon normalisht eshte dicka qe as ia vlen te diskutohet. shteti nuk eshte e mundur te funksionoje normalisht, perderisa s'ka nje standart te kesaj normales per te cilen te kemi rene dakord me perpara. per nje liberal, mjaft te lexosh pak doktrine, shteti gjithnje eshte problematik. per nje radikal marksist gjithashtu eshte problematik shteti. por kjo nuk do te thote qe keta te dy bien dakord. per liberalin shtetin duhet ta zevendesoje hapesira e privatesise. per marksistin duhet ta zevendesoje hapesira e perbashket. se cilat jane diferencat mes privates dhe mes publikes (jo ne sensin pronesor te fjales, as ne sensin individ vs. shtet), cdo kush qe ka lexuar ndonje "intro to kant" e di. pyetja me me vend qe mund te beje ti do te mund te qe pse publike e jo private psh. dhe ketu mund ta shtronim biseden ne ndonje linje, meqenese ti po heziton ti pergjigjesh pyetjes sime te anasjellte.

sa per punen e asaj, qe universiteti ka per synim dijen, nuk eshte kaq e ceket sa e lexove ti aty per aty. sepse une po flas per konceptin e universitetit, e jo per universitetet reale ne kete fare feje qe po katandisen. te thuash se ka per synim dijen, menjehere thua se ka per synim thellimin, ka per synim shtrirjen e kufijve, jo vetem nepermjet asaj qe ti e quan "research", po nepermjet guximit akademik, qe nuk pyet per ate cka kerkon tregu. dhe si perfundim, qe te ta bej qejfin dhe per socializimin, po eshte e vertete, universitetet jane institucione sociale. ato jane sipas perkufizimit, komunitet i studiuesve dhe i studenteve. komunitet i njerezve te perqendruar te dija. socializimi i tyre vertitet rreth dijes. hajde tani, le t'i leme keto budallalliqet, universitet ku shkohet per te marre eksperienca te reja e per te "ndare" (sharing), gjerat me te tjeret, c'jane keto boza te thartume. nese ka ndonje gje "pop", jane universitetet e sotme, te cilat ashtu si mediat fjala vjen, nuk shesin me produktin e tyre nistor (dmth dijen ne rastin e universitetit, apo informacionin ne rastin e medias), por destinatarin. universiteti shet studentet, media shet audiencen e saj. dhe keshtu mbijetojne fale granteve (reklamave ne rastin e medias) me origjine nga biznese, fondacione, apo shtete qe nepermjet universiteteve dhe mediave vijojne te prodhojne konsensus. konsensus ne emer te lirise, kuptohet. nje ambient universitar i larmishem veshtire se ta prodhon kete konsensus... keshtu qe, le te vijojme drejt lirise me hap rreshtor, hitlerjugend!

edhe nje here po e perseris, me shprese qe te mos me lexosh pa vemendje pavaresisht te qenit tim pop, liria per te gjithe do te thote liri per asnje! cdo gje qe eshte per te gjithe nuk eshte me per asnje. per me teper dija, qe nuk synon perhapjen horizontale (si popi), por thellimin etj etj.

sa per liberalizmin, eshte e natyrshme qe perderisa e kritikoj, e kritikoj kudo, ne shtet(sh)formimin e vet, ne kultur(zh)berjen e vet, ne menyren se si behet seks (i keq, duhet pranuar), ne menyren se si i kthen pyjet ne parqe e parqet ne trotuare, ne menyren se si kujdeset te shtype cdo moment mllefi, duke shtypur njekohesisht lirine, ne menyren se si te detyron qe gjithcka ta shohesh si tjeter gje, se si mistifikon gjerat, se si i kthen ato te deshirueshme per t'u patur, per t'u konsumuar, ne menyren se si i ben njerezit qe te mos shtrojne me pyetje, por te japin vec pergjigje e gjykime, ne menyren se si ende nuk ka nxjerre qofte dhe nje filozof te denje, apo nje njeri qe te dije te shkruaje, dhe patjeter ne menyren se si zapton ate qe i perket komunitetit e shoqerise, ne kete rast arsimin. liberalizmi, i dashur naim, eshte ideologji globale, ngjashem me nazizmin, por te themi qe ne vend te svastikes eshte $ dhe ne vend te propagandes kemi pi ar-in. ne vend te hebrejve, natyrisht kemi gjithe periferine e botes, vendet ku jetojne "njerez dembele e te trashe" qe jane te varfer dhe vdesin urie thjesht sepse s kane kulture perendimore etj etj. dhe natyrisht qe e gjitha kjo eshte e drejte, si ne nazizem, dhe natyrisht qe diversantet denohen, si ne nazizem, por jo me ekzekutim, sepse liberalizmi i ka frike aksionet fizike. se si denohen, mund te ta shpjegoje psh. rasti lubonja, po t'i besh nje analize. ai i ka provuar te dyja llojet e denimeve, ate totalitar fashist dhe ate "liberal". heren e fundit qe e takova, ishte duke lexuar trockin, "morali yne, dhe ai i tyre". e cuditshme apo jo, nje njeri qe ka qene i privuar nga liria, nuk shkon ta gjeje lirine te pionieri friedman, po shkon te trocki... s'ka mundesi, nuk e do aq fort sa duhet lirine.

i kepusim nje: rrofte liria, poshte shteti, dhe jemi ne rregull?

Arber, imperializmi anglo-amerikan i njejte eshte nga te dyja anet e Atlantikut, vetem flamujt i ndryshon smiley

Po mundohem te jap xhuvap per hir te muhabetit jo per te ndryshuar mendjen. Nuk je duke thene me shume sesa "demokracia (liberale) eshte sistemi politik me i keq". Vetem se ke harruar te thuash "pervec te gjithe sistemeve te tjere". Idealizmi i pambeshtetur ne pervoje eshte si te rrahesh uje ne hava. Pervoja dhe disa kokemedhenj (lexo koka te medha) na tregojne qe kushdo qe ka pushtet ka tundimin per te abuzuar me te. Liberalizmi kerkon rol te kufizuar te shtetit sepse i trembet abuzimit te pushtetit. Me nje fjale, i pranon veset e natyres njerezore dhe kerkon tu japi zgjidhje. Ndersa marksizmi eshte dogme e njerezve te persosur dhe nuk i ve ne pikepyetje vendimet e pushtetit te dale nga masat. Kur thua qe radikali marksist nuk e do shtetin gabohesh. Pervoja ka treguar se radikalet marksiste e kane dashur shtetin me shume se te tjeret, madje e kane identifikuar veten me shtetin deri ne ate mase sa kane "harruar" se kishin per qellim ta "zhduknin" shtetin. Nuk fshihesh dot pas asaj qe marksizmi i vertete nuk erdhi ne pushtet. Megjithe ato revolucione ideologjike ne shekullin e XX do te kishte qelluar me ndonje vend qe marksizmi te vinte ne pushtet, ne faze embrionale te pakten. Ose i bie qe marksizmi s'ka se si te vije ne pushtet sepse nuk perbrendesohet dot nga te ashtuquajturat masa. Dhe ketu vijme ne nje pike ne te cilen e di qe nuk biem dakort. Une them se vdekshmeria qe karakterizon njeriun nuk e lejon persosmerine e njeriut. Sepse qe marksizmi i vertete te ekzisoje, njeriu duhet te jete i persosur. Ose te zhduket. Instikti riprodhues i njeriut qe perben bazen e natyres njerezore (packa se ne na pelqen te flasim per kafshe qe arsyeton) nuk e lejon njeriun te jete i persosur. Njeriu do te jete gjithmone egoist dhe te them te drejten s'me duket se perben problem. Vetem se njeriu duhet te kete etike. Per kete mendoj se duhet te edukohet njeriu (mos e ngaterro me ate temen tjeter mbi edukaten po deshe) dhe per kete mendoj se mund te edukohet.

Ideja ime per universitetin nuk eshte ajo e nje rrethi elitist qe merret me vetveten. Universiteti mund te perbehet shume mire nga shume rrathe, nga me i rendomti deri tek me elitisti. Dija eshte proces jo nje e dhene njehere e mire. Guximi akademik eshte i mireseardhur por eshte me i dobishem kur i pergjigjet nevojave njerezore. Nuk po te kundershtoj kur thua qe universitetet e sotem shqiptare lene per te deshiruar por kam pershtypjen se po e drejton kritiken ne nivel planetar dhe ketu gjerat jane me komplekse.

Sa per kritikat ndaj liberalizmit je kontradiktor. Nuk e krijoi liberalizmi shtetin, liberalizmi eshte zbutesi me i madh i aneve despotike te shtetit. Liberalizmi ka kerkuar me shume ta manipuloje shtetin (ketu me gjen dakort) sesa ta shformoje. E kritikon liberalizmin per kulture kur thua qe liberalizmi nuk prodhon kulture (mabse e kritikon per kulturen e keqe) dhe e kritikon per kulturezhberje kur i bie (sipas teje) qe nuk mund te kete kulture jashte kurnizave te marksizmit. Per menyren e te berit seks ia fut kot fare. Po mos te ishte per liberalizmin do ngeleshim akoma si tek ajo barcaleta e kinezit me shqiptarin smiley Nejse, nuk po vazhdoj me. S'kam ndermend ti dal ne mbrojtje liberalizmir por gjerat nuk jane kaq bardh e zi.

Sa per Lubonjen, s'kam c'te shtoj. Por nqs thua qe eshte faji i liberalizmit, ke ngaterruar shenjester. Keshtu eshte nderveprimet njerezore i analizon nepermjet syzeve ideologjike. Duhet kuptuar njeriu per te kuptuar se c'eshte liberalizmi dhe marksizmi dhe jo e kunderta.

Aha Naim, jemi ne regjistra krejt te ndryshem, e jo persa i perket dogmes...

Cfare eshte shteti per ty? A eshte korporata shtet per ty? Po mafia? Po "shteti i fshehur/i thelle"? Nejse Naim nejse, me kete lexim qe i ben historise...

Nese ti me thua qe marksistet kane dashur shtetin po te them qe s'e ke haberin hic per konceptin politik dhe tendencat marksiste, dhe nuk e kam fjalen per idealet, po dhe per historine faktike, gjerat qe ndodhen realisht.

Po. kane kembengulur per shtet te forte marksistet, dhe ende kembengulin. Kjo nuk eshte aspak kontradiktore me faktin qe ata pretendojne "zhdukjen e shtetit". Se si e qysh nuk eshte kontradiktore, mjafton te pyesesh ndonje hegelian 16 vjecar. Po gjithsesi nuk ka nevoje te jesh marksist per te kuptuar se eshte me mire nje shtet zyrtar, publik, politik, i cili gjithsesi eshte nen kontrollin e qytetareve, pavaresisht abuzimeve qe mund te ndodhin dhe mund te korrigjohen, se sa nje shtet (si puna e korporatave, mafias etj), privat, aspak transparent, absolutist dhe totalitar. Nuk eshte faji im qe ti tek ky i dyti "gjen lirine".

Nese "guximi akademik" qenka per t'u vene ne sherbim te njerezve, mos harro se e njejta gje duhet te ndodhe dhe me tregun (te cilit duhet t'i pritet dora e padukshme), e njejta gje duhet te ndodhe me ekonomine. Liberalizmi s'eshte gje tjeter vecse nje ideologji qe fetishizon marredheniet ekonomike (as e para as e fundit). Dhe nuk po te bej kritike marksiste shok i dashur, mjaft te njohesh korrentet kryesore mainstream te ekonomise per ta kuptuar se liberalizmit i ka ardhur fundi.

Koncepti yet per universitetin qe ka rrathe nga me elitisti te me i rendomti eshte ne vazhden e krijimit te strukturave te kota, shperqendruese e fetishizuese. Perse duhet te ekzistoje nje institucion i tille gjitheperfshires? Ti vijon te biesh dakord me mua gjithe kohes, pavaresisht se ne menyre te pandergjegjshme. Ky lloj universiteti qe ti pershkruan eshte pikerisht ai aparati ideologjik, qe nuk prodhon asgje tjeter pervecse konsensus, shabllonizim, dhe dumbness. Shoqeria qe pershkruan ti gjithashtu eshte fatkeqesisht huxleyane.

Sa per kulturen jashte marksizmit, je duke vijuar metoden e famshme liberale te debatit ilogjik. As e thashe ate qe thua ti se thashe, as e mendoj. Di te te them qe liberalizmi, me tendencen e vet individualizuese i bjerr kultures dimensionin e vet kryesor human, qe eshte publikja.

Keshtu Naim. E mos harro, qe te mos kishte qene per marksistet, feministet, 68-istet, sot e kesaj dite ti do te kishe mundesi te flisje per seksin po aq sa cdo angloamerikan ne periudhen viktoriane... E di mire ti (dhe historia) se kush ka luftuar per clirimin (qe eshte dicka krejt tjeter nga liria liberale).

sol, me vjen keq, i dashur, por argumentat e tua, pervec se jane pop, permbajne brenda tyre edhe gjysem-te verteta dhe ne rastin me te mire dua te besoj, qe kjo vjen, ngaqe ke kaluar gjithe kohen duke pare dhe lexuar vetem njeren ane te medaljes.

Me vjen keq per ty dhe te tjere si ty, qe vazhdoni akoma te ndiqni kufoma ideologjike si Badiou dhe Zhizhek, te cilet edhe vete e kane kuptuar qe te pakten pesedhjete vjetet e fundit te jetes se tyre kane ndjekur nje utopi te parealizueshme dhe kane arritur nje "point of no return", nje pike te vdekur te moskthimit, ne te cilen nuk mund te hedhin poshte idete e tyre, sepse kjo do te thoshte qe e gjithe ekzistenca e tyre ishte kot, po kot fare ama. Sigurisht duke hequr ditet e kaluara neper suitat e hoteleve lluksoze dhe fluturimet ne Business Class neper konferenca te padobishme.

Po ti, or djale, ke gjithe jeten perpara. Megjithate ka nje lajm te mire per ty. Thone qe: po qe se je deri 25 vjec dhe nuk je komunist, nuk ke zemer, por po qe se i ke mbushur te tridhjetave dhe nuk je kapitalist, atehere nuk ke tru.

Kur ti kalosh te tridhjetat dhe po pate tru, atehere do te te kujtohen keto fjale.

Se mos harroj:

pune e madhe qe 68-istet ishin revolucionere fallco, ja kemi falur edhe financimin e dyshimte te krereve te tyre prej STASI-it dhe KGB-se. Fuck all that! Rendesi ka, qe seksi sot eshte i lire dhe i mire! smiley Pervec kesaj une personalisht ua di per faleminderit edhe ngaqe u krijua nje klime e tille antiautoritare ne Gjermani, ku te them te drejten pa ate, une sot e kesaj dite, nuk e besoj qe do te jetoja ketu ku jam.

PS: interesohu pak perse Jürgen Habermas nga njera nate ne tjetren e hodhi tutje katedren e filozofise ne Frankfurt?

Arber, ajo qe desha te them eshte se sado qe marksistet te pretendojne per zhdukjen e shtetit asnjehere nuk do ta bejne sepse do te dashurohen me pushtetin. Marksistet jane njerez per fat te keq. Ose per fat te mire. Merre si te duash.

Shiko se po e bejme si tek Kapedani, e nisem me luften ne Vietnam dhe e perfunduam me rritjen e produktivitetit te qumeshtit te lopeve. E beme terkuze dhe nuk nxorem gje ne shesh. Jo se s'ke te drejte ne asnje pike por sepse ben kujdes mos te dalesh nga "vija e partise".

nuk do te komentoja ne kete shkrim te hallakatur qe pervecse riperserit parrulla nuk sqaron asnje pike me te cilen merret ne menyre te duhur po te mos ishte ai "vizioni" per universitetin si nje vend vetem per nje grup te caktuar te shoqerise. Dmth. elitizem akademik. Dhe ketu ngrihet pyetja se a e di se per cfare po flet ky marksisti apo jo, se mua me ngjan si konservator. Megjithate me duket se e kam nje ide, kete lloj "perzgjedhje" e kemi provuar ne komunizem. Shikoni me kujdes se si idete e vjetra shiten me shkrime pop te kesaj natyre. Nderkohe qe perseri ketu kemi nje mos apo keq kuptim, se radikalet nxenien e dijes nuk e shikonin thjesht si nxenie per hir te dijes, por dija te ishte baze per aksion. Sa per shikimin e universiteteteve si ripordhuese te sistemit, per kete ka kritika edhe nga e djathta le te themi, ku kritikojne universitetet ne Amerike se ju mesojne studenteve vetem sekularizmin apo perspektiva te majta e radikale dhe nuk ju japin mundesine e kohen e nevojshme per kendveshtrime te tjera te kunderta. Universiteti eshte institucion qe ofron edukimin e larte dhe kerkimin duke pasur nje kombinim te ketyre dyjave. Cdo nxenes duhet te kete mundesine te shkoje ne arsimin e larte, pastaj avancimi ne te eshte thjesht ceshtje aftesish. Ndersa per sex,drug e rock&roll nuk besoj qe Naimi po flet si konservator por si liberal qe nuk besoj se ka gje me to, megjithese kjo puna e 68 ha shume diskutime e kohe per te pare se sa na shtyu perpara apo mbrapa. Jo per gje po tani kam degjuar se ne zyrat e punes ne Gjermani do te listohet si vend vakant per pune per te papunet femra, edhe striptizmi dhe nese nuk e pranon te ndalin ndihmat sociale. Nejse se me 68 jane zhgenjyer edhe vete pjesemarres ne ato ngjarje e levizje, pastaj kemi kritikat per 68 edhe nga vete Badiou.

te vdes une per ty qe e njef dhe ti badiou-ne. te marrte te ligat logjika ty, ti je me i mire se logjika. Po si or bule, meqe e paska kritikuar badiou 68 dhe meqe e kritikon dhe ti, paskeni te dy te njejtin qendrim ee? or "kritik i popit", badiou e kritikoi 68 sepse priste qe pas saj te vinte tjeter cka, e jo ky momenti i filistejve impotente si puna jote qe gezohesh sa here qe komenton sepse keshtu i provon vazhdimisht vetes qe di te shkruash.

Ah mor Naim... nuk ka rendesi hic deshira per pushtet e marksistit, rendesi ka ndergjegjja qytetare qe duhet ta mbaje nen kontroll ate. Po c'lidhje ka kjo me temen? A duhet te jete universiteti i tille qe te mbledhe njerez si bulja dhe si pedua? Ti thua po, le t'i mbledhe te gjithe, le t'i shklyeje dyert. Po pse universiteti xhanem? Pse zgjedh kete institucion ti per mass-socializimin qe kerkon? Pse nuk zgjedh parlamentin? Ose dyqanin e mishit? Nese vertet e ke fiksim ti marresh te gjithe e ti fusesh ne nje vend, pse nuk i fton te bahcja jote xhanem...

Gjithe diskutimi qe po vijon eshte nje diskutim i vertete reaksionar, dhe nese ka dicka qe eshte pop, eshte reaksioni, pavaresisht formes qe merr. Mjaft te lexosh c'shkruhet dhe ve re qe joi vetem konsistence logjike s'ka, por nuk ka as njeohje te percipte te asaj qe pretendohet te diskutohet, universiteti dhe roli i vet shoqeror.

Hajde mo, ju prifte e mbara (per aq kohe sa mund t'ju gezoheni shijimit pervers te te qenit mainstream ne epoken e pop-it). Noten Naimo, une te isha si ty do distancohesha nga ky qendrim, jo per t'u bere marksist (se nuk e kuptoj nga erdhi ne diskutim kjo alternative, une s'fola kurre per nje sistem arsimor marksist), po per t'u bere logjik. Pra per tu shkeputur nga pedua dhe nga b(u)lja.

@pedo dhe bule, mos lexoni shume, se e kemi thene, shume lexim keq, pak lexim mire. Dhe kujdes, jo cdo penetrim eshte seks, pavaresisht asaj qe ju ende mendoni.

sinqerisht te pyes se per cfare e ke fjalen se nuk kuptoj gje tek shkrimi jot? Po flet per universitetet duke pasur si model Oxford, Cam. Bolgona etj.? Po flet per "liberlas art college" dhe kerkon te tilla institucione ne Shqiperi (me duket se ketu rreh cekani jot, nese harrojme marksizmin)? Po flet per "professional school"? E ke me kriteret e pranimit ne universitete? E ke me kurrikulumin e tyre? E ke me metoden e mesimdhenies? I shikon si vende reaksionare qe riprodhojne sistemin aktual? Ketyre zoteri duhet te ju japesh pergjigje ne shkrimin tend dhe jo te besh ate fare shkrimi te hallakatur me gjysme ore leximi ne gugell. Edhe shiko ee, Peace. Vetem po bejme muhabet, nuk ta kemi me te keq qe ta na ofendosh sic e ke zakon kur nuk perballon dot debatin. P.S. Propozimi me i mire i marksisteve ka qene ZHDUKJA E FAMILJES dhe femra per te gjithe. Jo keq si ide, jo keq.

P.S. Propozimi me i mire i marksisteve ka qene ZHDUKJA E FAMILJES dhe femra per te gjithe. Jo keq si ide, jo keq.

S'eshte ide e "tyre."  Platoni e ka sqaruar mire e bukur kete plan. 

sol, une ta fal gjuhen tende. Nuk eshte faji yt. Po te te kisha prane, do te te perqafoja fort dhe do te thoja: Mos u merzit! Nuk eshte faji yt!

Nuk eshte faji yt, qe ti je para kohes, qe ke lindur tremije vjet perpara.

Nuk eshte faji yt, qe asnje nuk po te kupton ty.

Nuk eshte faji yt, qe njerezit jane gatuar keshtu sic jane gatuar.

Nuk eshte faji yt, qe disa arriten te ngrejne nje sistem totalitar dhe nuk e mbajten dot derisa te rriteshe ti dhe t´ia tregoje qejfin ketij bicim mileti.

Nuk eshte faji yt, qe koka te zien nga mendimet dhe ti nuk di se cfare te hedhesh mepare ne leter (eshte frustruese, e di), sepse mendimet fluturojne me shpejt se ti mundesh te shkruash ne tastjere (edhe pse shkruan me dhjete gishta si Anila Basha).

Nuk eshte faji yt, qe po te iken koha me shpejtesi, dhe ti nuk arrite dot te merrje nje zanat (perse nuk u bere tapicier, ose kasap?), qe te haje buke edhe ti, por kokeulur dhe i heshtur akoma pret mamane qe te te sjelle pjaten me gjelle ne tavoline.

Nuk eshte faji yt, qe asnje nuk ia ve veshin Marksit dhe te bejne rishperndarjen e te mirave materiale.

Nuk eshte faji yt, qe ne Shqiperi qe te gjithe duan te shesin pordhe, dhe asnje nuk don te bleje pordhet e tua.

Nuk eshte faji yt.

e se fundmi......

Mbi te gjitha mos harro historine e trimit qe hynte ne qebaptore dhe terrorizonte njerezit me kobure ne dore dhe te atij plakut, qe i thonte: "Or cun, rrafsho thepin!" smiley

 

Gjithe diskutimi qe po vijon eshte nje diskutim i vertete reaksionar

Reaksioni mund te jete pozitiv ose negativ, madje dhe neutral. Varet nga aksioni.

Noten Naimo

Naten edhe ti. Po nuk me the. Shume shpejt fle gjume. Apo e ke bere edhe ti tenden ate thenien qe bota u perket atyre qe cohen heret smiley

Por intelektualet e vertete nuk i prodhon universiteti. Sokrati nuk ka pasur nevoje te shkoje ne Harvard per te qene mendimtar i madh.

Naim, u kapa me kete, sepse pavaresisht rrjedhes dhe replikave te temes, ka dicka qe mund ta fillojme qe ketu. 

Nuk eshte nevoja ketu te mbajme leksione se si Sokrati, Platoni, Aristoteli, etj ishin filozofe ne ate kohe.  Por eshte per t'u shenuar fakti qe psh ne Greqi filozofet e Athines "shkelqyen" kur shkelqeu "city-state".  Ne shek 3 b.c. dhe me tutje, me Aleksandrizmin, perandorine etj, pra me renien e "city-state" filloi periudha e Specializmit; specializimi ne cdo departament e jo vetem ne boten e te mesuarit.  Arkimedi, Euklidi, Aristarku etj u perqendruan ne matematike, por nuk u frymezuan per filozofi origjinale, nuk u bene Pitagora.  

Ne filozofi, pyetja nuk ishte me "Si mund te krijojme nje shtet te mire?" por "si mund te ruaje individi virtytet ne kete bote te keqe."      

Efektet e "specializimit" shenohen qe ne ate periudhe.  Ose sic do te lamentohej nga nje kritik "ah the evils of specialization."  Shekuj me vone do te lamentohej per "ah, the lack of renaissance man". 

Per te arritur te ceshtja e universiteteve sot.  Per karten e Bolonjes, kerkesat dhe udhezimet nuk i njoh, keshtu qe nuk kam si ta komentoj.  Por qe ne nje menyre ose ne tjetren ceshtja qe shtrohet (pavaresisht menyres se shtrimit te Arbrit, qe eshte kapur me tjeter aspekt) eshte:

Cili eshte roli i Universitetit?  Specializim apo "holism" (gjitheperfshirje ne shqip? Ndjese per pasigurine.)

Por, me gjendjen qe jane universitetet ne Shqiperi, problemet jane me rudimentare.  Dhe fatkeqesisht, debati me i gjere qe bashkon psh te majtet apo dhe konservatoret kulturor ne kete pike (per rolin e universitetit) duket pa vend ne Shqiperi.  

Por, me gjendjen qe jane universitetet ne Shqiperi, problemet jane me rudimentare.  Dhe fatkeqesisht, debati me i gjere qe bashkon psh te majtet apo dhe konservatoret kulturor ne kete pike (per rolin e universitetit) duket pa vend ne Shqiperi.  

Monda, ketu e kam fjalen edhe une. C'lidhje ka karta e Bolonjes me gjendjen e universiteteve shqiptare sot. Kjo eshte teme me vete. Eshe e vertete, jo vetem ne Shqiperi, qe implementimi i procesit te Bolonjes te merret si pretekst per te bere reforma te tjera si psh financimet private ne universitetet publike. Po per kete nuk e ka fajin karta e Bolonjes. Duhet ndare shapi nga sheqeri.

Mos i lexo komentet e mia si kundershtim sistematik i shkrimit te Arbrit. Po kritikoj hallakatjen e shkrimit te tij neper pika qe s'kane domosdoshmerisht lidhje me njera-tjetren. Pika ku vertete nuk jemi me nje mendje eshte ne lidhje me liberalizimin e universiteteve ne Shqiperi. Per mua liberalizimi i unviersiteteve ne vetvete nuk perben problem. Vetem se duhet rregullim. Universiteti shqiptar i viteve '90 nuk eshte me i mire sesa universiteti shqiptar i viteve 2000. Ai i viteve '90 karakterizohej nga pergjumja ndersa ky i viteve 2000 nga corroditja. Nje universitet i pergjumur nuk mund te rregullohet ndersa nje universitet i corroditur po. Nuk po flas per korrupsionin sepse kete e kemi pasur ne vazhdimesi qe prej kohes se sulltanit. Mund te me quash minimalist me keto kerkesa por ne kete gjendje jemi. Eshte e kote te flasim se si do te formojme nobelistet e ardhshem kur nuk kemi bazat e marrjes se dijeve elementare.

Per ate punen e intelektualit varet se c'kuptojme me intelektual te vertete. Intelektualit nuk i mjafton shkolla e mire dhe universiteti i mire per te qene intelektual. Ka nevoje per me shume se kaq dhe mbi te gjitha ka nevoje per nje pune te vazhdueshme me vetveten dhe boten qe e rrethon. Ne boten shqiptare intelektualet e vertete numerohen me gishta dhe prape nuk jam ne gjendje tani te jap ndonje emer. Te tjeret marrin dije dhe i riprodhojne sic i marrin. Prandaj dhe universiteti nuk mund te kete rolin e "krijimit" te intelektualeve. Universiteti ka si rol kryesor te shperndaj dijen dhe te sherbej si vektor komunikimi me qendrat e tjera ku merren, jepen dhe perdoren dijet.

Cili eshte roli i Universitetit?  Specializim apo "holism" (gjitheperfshirje ne shqip? Ndjese per pasigurine.)

Nuk arrita ti pergjigjesha pyetjes me lart. Me siguri qe duhen kombinuar formimi i pergjithshem me formimin e specializuar. Por formimi i pergjithshem deri ne nje fare pike, aq sa studenti te mos kete nevoje "ta marresh per dore". Formimi me pas duhet te jete i specializuar. Universiteti nuk mund te marr persiper te formoje Leonordo da Vinci ne seri, edhe shkenctare edhe artiste ne te njejten kohe.

Naim, per te qene pak me shume ne teme, i hodha nje sy ca informacioneve mbi karten e Bolonjes.  

Para se te shprehem per te, nja dy gjera mbi sistemin ne Shqiperi.  Autori ka perseritur te njejtat shqetesime qe jane ngritur shpesh; universitetet private si kerpudhat pas shiut, ku me perjashtim te ca kokrrave, restoja eshte fabrike diplomash.  Po ashtu kemi folur per idene e kuponave shteterore per universitetet private.  Ne kete pike, edhe nje kritik i djathte s'bie dakort, pavaresisht pikenisjeve ideologjike. 

Kur fola per gjera rudimentare ne universitetet shqiptare, po flasim qe nga alfa e rudimentareve: auditore, mungese e librave, laboratoreve, bibliotekave universitare, mesimdhenie, korrupsioni, deri tek permasat me flagrante e blerjeve te diplomave pa vajtur ne shkolle, apo vajtur sa per sy e faqe. 

Me c'lexova rreth Kartes se Bolonjes, ne kete pike Arbri ka te drejte, ne kuptimin qe amplifikohen keto probleme rudimentare ne shkalle me te larte.  Per me teper, pavaresisht se nuk haset ne mediat shqiptare, vete procesi ka shume kritike.  Me c'duket, nuk eshte vetem ne Gjermani qe ka pas protesta dhe rezistence nga studentet bile dhe profesoret; ne Spanje, France etj po ashtu.  

Qellimi i larte i shpallur nga Karta e Bolonjes; njesimi i diplomave qe te sigurohet mobiliteti i te diplomuareve dhe punesimi ka hasur rezistence sepse kritiket e shohin si nje proces qe po i kthen studentet nga pjesemarres ne konsumatore.  Kompartmentalizmi i disiplinave, fragmentizimi de facto i njohurise, standartizimi bazuar ne nje curriculim me te ngushte, zvogelon hapesiren e mendimit kritik.  Diplomat 3-vjecare (qe jane implementuar edhe ne Shqiperi, qe edhe 4 vjet me problemet qe permenda me lart, nuk mjaftojne) cfare vlere kane?  Cfare prodhojne?  

Por meqe ne Shqiperi "cofim" per integrim, nuk mbetet gje tjeter vecse ne sistemin ekzistent si mund te rregullohet gjendja.   

Monda,

edhe ti po ben gabimin qe po flet jo mendimin tend nga eksperienca jote, por mendimin e te tjereve - te tjere qe ti nuk i di se cilet jane, nuk e di se cfare perfaqesojne, ku flasin dhe perse. Dhe cfare tamam flasin? Per cilin kontekst?

Bolonja erdhi si nje nevoje, dhe une guxoj te them se Bologna ne vetevete punon per studentin, eshte ne favor te tij. Dhe, sidomos per studentin e disfavorizuar, ate qe vjen nga vende si Shqiperia. Ky student, para Bolognes, nese deshironte te hynte ne nje universitet perendimor, ishte prone e subjektivitetit te universitetit mikprites. Me Bolonjen vendosen disa standarte formale me te cilat jo vetem studenti eshte ne gjendje te vetevleresoje se cfare, ku, kur, por edhe Universiteti mikeprites nuk mund te luaje me te. Problemet e Bolonjes? Jane te ndryshme per cdo vend sepse cdo vend ka sistemin e tij arsimor, ka traditat e tij, dhe ketyre sistemeve e traditave kostumi i Bolonjes nuk ju rri shume mire, u rri i madh apo i ngushte. Bologna si cdo gje tjeter qe ka prodhuar njeriu nuk eshte perfekte, por sic i themi ne ketej: übung macht den Meister.

Ne rastin e Zvicres (qe e futi Bolonjen me shume perdredhje buzesh): kemi nje vershim nga Italia dhe nga Franca, por edhe nga vende te tjera, pra ka nje gradient te studenteve nga vende me universitete jo cilesore drejt atyre cilesoreve. Universitetet nuk kane me alibi per te mos pranuar studente (universiteti eshte publik dhe i hapur ne Zvicer). Por kjo sjell 2 fenomene akute (qe po i vuajme): a) rritet numri i studenteve pertej asaj qe mund te mbaje infrastruktura (perktheje rritje te investimeve publike) dhe b) ulje te nivelit te cilesise se studentit (gje qe rrezikon dhe uljen e cilesise ne pergjithesi) e shoqeruar me me teper investim (dhe frustrim) nga ana e mesimedhenesve.

Si t'i zgjidhim keto probleme? Nje nga zgjidhjet e propozuara eshte rritja e tarifave te rregjistrimit (vetekuptohet - studentet hyjne ne greve). Ose, dyfishimi apo trefishimi i tarifave per te huajt, duke bere qe te sabotohet ne thelb Bologna, sepse me tarifa kaq te larta universiteti seleksionon vetem per nje pakice te huajsh qe mund te paguaje.

Nje tjeter aspekt: Bolonja sjell me shume alternativa/opsione per studentin (dhe une guxoj te them, e mbron me mire studentin):

  • shkurton kohen e studimeve. Ne biologji nga 5 vjet, studimet shkojne ne 4. E njejta lende, i njejti program paketuar ne 4 vjet. Nga u fitua kjo kohe? Nga u shkurtua nje vit? Nga puna e diplomes (Ajo qe tani quhet master). Kohezgjatja e punes se diplomes ne biologji ishte subjektive: shkonte deri ne dy vjet. Arsyeja? Reputacioni: nje pune diplome shume e mire te sjell edhe mundesine e nje publikacioni, por nje diplome e mire kerkon rezutltate te mira e keto kerkojne shume kohe (po pate fat te te vijne); nje publikacion ne master eshte nje bilete shume e mire per te hyre kudo! Por mos harrojme, jane dy vjet pune te papaguara te studnetit - njeriu mund te flasi edhe per skllaveri (dhe Bologja cliron skllavin, ne kete kontekst).
  • nuk le te zvarriten nje pjese e madhe studentesh qe nuk kane piken e interesit apo te motivimit: keta mund te largohen pas vitit te trete me nje bachelor (dhe keta jane shume). Jetojme ne kohen e akademizimit te shoqerise, familja ushtron nje presion shume te madh tek femija per te bere nje universitet, duke bere qe te shtohet jo vetem artificialisht numri i studenteve por, sidomos, i atyre te frustruar. Keta te bachelorit sistemohen ne industri menjehere, jane pak a shume si gjimnaziste me njohuri baze ne nje fushe te caktuar. Industria i edukon brenda sistemit te saj duke i profesionalizuar apo specializuar.
  • Perndryshe, ne thelb, Bologna nuk ka ndryshuar asgje (une i kam jetuar te dyja periudhat para dhe pas): Universiteti ngelet vendi ku trashegohet dija e akumuluar neper gjenerata, vendi ku shtohet dija nga gjeneratat aktuale, vendi ku dija perhapet; vendi ku studenti nuk merr vetem dije por edhe mekanizmat se si ta kuptoje ate, si ta interpretoje, si ta kritikoje. E gjithe kjo dije dhe keto mekanizma, me shume se e ndihmojne studentin per te gjetur pune, e ndihmojne te orientohen ne jete! Sepse, studneti i Universitetit ngelet perballe kerkesave te industrise nje punonjes i pakualifkuar, i paspecializuar dhe si i tille, nje punonjes qe e fillon cdo gje nga fillimi kur hyn ne industri.
  • Nuk ka asnje lloj specializimi apo profesionalizimi te Universitetit me Bolognen. Ne nje vend si Zvicra sistemet universitare jane te ndara: Universiteti publik - tradicional, sic e perkufizon enciklopedia; "Universiteti" profesional - shkolla e larte profesionale - ky prodhon studente te specializuar ne nje profesion te caktuar e qe hyjne direkt e ne prodhim, ne industri - shume te preferuar nga industria; dhe ETH - shkolla federale teknike - kjo ka funskionuar gjithmone si Bologna.

I rashe shkurt, shume shkurt.

Self, une s'kam si flas nga eksperienca ime personale sepse nuk jetoj ne Europe dhe nuk kam kaluar sistemin universitar atje.  Po ashtu, ne postin e pare e thashe qe nuk kam njohuri per Karten e Bolonjes per se, por meqe m'u dha rasti, shfletova ca info.  

Shume pak shfletim tregon se implementimi nuk eshte aq uniform.  Per me teper, 2010 deadline nuk eshte arritur, per shume arsye, fondet qe permende ti, por edhe pakenaqesia me vete procesin.  E permbledhur ne nje paragraf, ne nje artikull nje kritik eshte shprehur si me poshte:

In the Bologna Process, education is demand-driven; schools have to comply with what the future employers of their graduates require. Administrators and teachers should not determine learning goals; employers should. This is the most controversial issue in Europe today. Many teachers and students do not want education to be “commercialized” or beholden to industry. Unfortunately for traditionalists and purists, most students today do not pay tuition  to “push the frontiers of knowledge” or “to challenge received wisdom”; they invest the money of their parents to buy pieces of paper that will get them jobs.

Is it a valid point?  Disa shoqata studentesh qe jane krijuar mendojne se po.  Ne nje interviste te nje profesori gjerman qe lexova, qe ishte terhequr nga katedra ne shenje proteste ndaj implementimit te kartes, ndersa shprehet per nevojen e reformave, ai gjithashtu ngre shqetesime te kesaj natyre.

Persa i perket eksperiences sime personale, pas viteve 60-70, universitetet ne US, pushuan se qeni qendra te "mendimit kritik."  On the bright side, "vellazerimet dhe moterzimet" are still alive and kicking ...      

Si e komercializoka Bolonja Universitetin? Si na u pershtatka programi edukues me ate te punedhenesit?

Bolonjen nuk e imponoi industria, por vete universiteti! Per shume arsye (shumica idealistike). Nje nga problemet apo frikerat e kritikes ne Zvicer ishte pikerisht qe studenti bachelor rrezikon te mos integrohet ne tregun e punes, sepse ne nje fare menyre nuk eshte as mish as peshk. Nuk eshte i specializuar si studenti i shkolles se larte teknike qe i mbush pernjehere kerkesat e industrise, por nuk eshte as "akademk", pra nuk e ka trurin dhe si rrjedhim, nuk sjell me vete kete lloj kontributi ne industri. Por, industria tregoi interes per keta studente sepse me keta uli koston e fuqise punetore dhe ne vazhdojme me bolonjen.

Me lejo te te korrigjoj: mesa gjykoj nga mosha jote, ti nuk mundesh te kesh jetuar si studente ne vitet 60-70; qofsha gabim, por ti me dukesh shume e re, keshtu qe ajo qe ti i gjykon 60-70 jane perseri opinionet e te tjereve. Opinionet, kete gje kam kuptuar une, jane pjese e trendeve dhe gjeja me e mire qe mund te beje njeriu ehste te hulumtoje vete pertej tyre, nese eshte i interesuar. Po lexoja para ca kohesh nje material interesant qe permblidhte reagimet e kritikes se kohes kur filluan te botoheshin per here te pare librat: histerike! LIbri do budallallepsi njeriun, do e shnderroje ne qenie virtuale, do e largoje nga realiteti, do e c'humanizoje. Nga perspektiva e sotme tingellon komplet qesharake (dhe ma merr mendja brezat e ardhshem, ka shume mundesi, qe shume reaksione histerike te realitetit te sotem, nese do t'u bien ne dore, tu duken njesoj).

Mos harrojme se ka shume pozicione nga nisen keto kritika ndaj Bolonjes. Psh, tradicionalizmi. Psh, frustrimi. Paaftesia. Por shume nga keto kritika nisen nga perspektiva e nje ideologjie te caktuar, nuk ka rendesi se cila eshte ajo: shembulli aktual ky artikull nga i cili u gjenerua debati midis nesh. Une jam e mendimit se filtrimi i realitetit nepermjet syve te nje ideologjie eshte shume i gabuar. Cdo ideologji eshte, ne opinionin tim, nje kemishe force qe kerkohet t'i vishet mendimit, shoqerise! Cdo ideologji eshte ne vetevete totalitare. Ideologjite jane te pandershme sepse nuk kerkojne te kuptojne te verteten, por te krijojne realitete virtuale, te manipulojne. Ideologjite me shume se sa per te kuptuar, mesuar, per te qene pjese e dijes, synojne pushtet! Prandaj nje pjese te konsiderueshme te ketij diskutimi une e diskartoj ne rastin me te mire si nje poze dhe ne rastin me te keq si te pandershem!

Universiteti ... ka probleme. POR! Ai ka pasur probleme ne cdo kohe. Nese universitetet nuk do kishin probleme, atehere do kishim vertet nje problem te madh per t'u shqetesuar. Si ne cdo kohe, Universiteti behet pjese e trendeve - edhe Bolonja ka pjesen e saj te trendit (pervec asaj te nevojes). Por, nuk eshte Bolonja shkaktari i problemeve, por fakti se Universiteti nuk eshte planet me vete, nuk eshte autist, por pjese e realitetit dhe si e tille reflekton edhe ajo trendet, dyshimet, kapacitetin e  shoqerise. Eshte nje sistem qe provon, qe evolon, qe e riperterin veten. Ka qene gjithmone keshtu, do jete gjithmone keshtu. Por eshte nje institucion solid dhe i suksesshme prej shekujsh. Debatet e sotme, ne nje forme tjeter, kane qene te pranishme qe ne fillesat historike te Unversitetit. Ne thelb nuk ka ndryshuar asgje. Me perjashtimin qe ne jetojme sot dhe degjojme zhurmen, kurse brezat qe vijne do kene fatin qe koha filtron zhurmen dhe percjell vlerat.

- Si e komercializoka Bolonja Universitetin? Si na u pershtatka programi edukues me ate te punedhenesit?

- Por, industria tregoi interes per keta studente sepse me keta uli koston e fuqise punetore dhe ne vazhdojme me bolonjen. (pra paska nje trend)

- Si ne cdo kohe, Universiteti behet pjese e trendeve - edhe Bolonja ka pjesen e saj te trendit (pervec asaj te nevojes). kjo fjali le te ndiqet nga: Une jam e mendimit se filtrimi i realitetit nepermjet syve te nje ideologjie eshte shume i gabuar. Cdo ideologji eshte, ne opinionin tim, nje kemishe force qe kerkohet t'i vishet mendimit, shoqerise! Cdo ideologji eshte ne vetevete totalitare. Ideologjite jane te pandershme sepse nuk kerkojne te kuptojne te verteten, por te krijojne realitete virtuale, te manipulojne. Ideologjite me shume se sa per te kuptuar, mesuar, per te qene pjese e dijes, synojne pushtet! Marx-i s'do e kish thene me mire.

Eshte bukur kur ia gjen vete pergjigjen pyetjes qe shtron. Eshte kaq post - post - post - post ideologjike (a moderne etj etj). Dhe eshte mire kur eshte keshtu...

@ Monda, besoj e ke kuptuar qe nuk mund te flasesh per gjera qe nuk i "heq ne kurriz", per gjera qe s'i ke provuar vete. Ky eshte limiti modern i shkences. Per te folur per amebat, duhet te jesh amebe, perndryshe je thjesht duke paragjykuar... me mendimet e te tjereve... prandaj diskartohet dhe komenti yt Monda. Po deshe na fol per Ameriken, s'ke pune me Europen ti (qe e njeh vetem mes librave).

 

Me lejo te te korrigjoj: mesa gjykoj nga mosha jote, ti nuk mundesh te kesh jetuar si studente ne vitet 60-70; qofsha gabim, por ti me dukesh shume e re, keshtu qe ajo qe ti i gjykon 60-70 jane perseri opinionet e te tjereve. Opinionet, kete gje kam kuptuar une, jane pjese e trendeve dhe gjeja me e mire qe mund te beje njeriu ehste te hulumtoje vete pertej tyre, nese eshte i interesuar. Po lexoja para ca kohesh nje material interesant qe permblidhte reagimet e kritikes se kohes kur filluan te botoheshin per here te pare librat: histerike! LIbri do budallallepsi njeriun, do e shnderroje ne qenie virtuale, do e largoje nga realiteti, do e c'humanizoje. Nga perspektiva e sotme tingellon komplet qesharake (dhe ma merr mendja brezat e ardhshem, ka shume mundesi, qe shume reaksione histerike te realitetit te sotem, nese do t'u bien ne dore, tu duken njesoj).

Self, ne shkencat ekzakte, te mjafton laboratori dhe e prek me dore nje problem, nje fenomen, dukuri etj.  (Po e thjeshtezoj shume, keshtu qe "bare with me" i thone ketej.) smiley

Ne shkencat shoqerore, nuk do kishim te tilla nqs s'do lexonim trashegimnine historike, opinione, kritike etj te brezave te kaluar.  Kuptohet qe cdo individ pastaj i gjykon vete.  Pra nuk me duket argument ky, qe meqe s'kisha qene ne universitet ne vitet 60-70, s'mund t'i njoh e s'mund te jap mendim.  

Po ua le europianeve te zgjidhin hallet e tyre dhe sherret (per momentin.)  Por po te them per nga eksperienca ime, jo nga ato te lexuarat (edhe keto te lena menjane per momentin.)  Universitet e US ne vitet 60-70, hec te themi i kam pare ne filma, sic e dime pertej levizjeve te tjera, u perfshine ne protesta anti-lufte, anti-Vietnam etj.  30-40 vjet me vone ku eshte shpirti i atyre protestave?  Te pakten per Irakun?  Asgjekundi.  Per shume arsye.  Por nje qe do te permendja eshte edhe curriculum te universitetit, sidomos gjymtyrimin e lendeve berthame te Humaniteteve e degezimin ne lende hobesh ne keto 40 vjet.

Pasojat shkojne me tej, jo vetem ne kete aspekt.  Kemi studente te degeve te Biznesit, qe dolen nga bankat e shkolles e u ulen ne tavolina te Hedge funds, duke aplikuar modele matematike qe vete ata s'i merrnin vesh, e ne menyre te verber u benin lepe-peqe bosave te tyre, ne nje skeme me pasoja aq te renda si per ekonomine amerikane ashtu dhe ate globale.  (Nuk po ua le barren e krizes thjesht atyre, Jezusi thote fali se s'dine c'bejne.)

Kemi ekonomiste qe kane "frike" te jene sociologe.  Dhe s'ka sesi, kur teori e praktika zhvillimi mbeshteten ne shifra e statistika, ku qellimi perfundimtar eshte serish shifra.  

Ketu mund te diskutohet pa fund ne keto ceshtje por here tjeter.

PS: Meqe ra fjala tek histeria, mbaj mend nje here per nje research paper qe shkruajta ketu e shekuj me pare per te drejten e votimit per femrat ne US.  Te lexoje ca editoriale te asaj kohe te femrave qe ishin kunder te drejtes se votimit per gjinine e tyre, "qesharake" nuk mund t'i pershkruaj.  But here we are today smiley

    

     

Monda, shkrimi ka nje fokus tjeter, qe e shpall qe ne titull. Kritiken e Bolonjes e kane bere te tjere, shkrimi flet per menyren se si po veprohet ne shqiperi dhe pasojat e pritshme.

Nuk eshte aq "pop" sa i duket dikujt shformimi dhe ndryshimi i fokusit, as kalimit prej publikes ne private.

N'dac e shtrojme pyetjen keshtu, meqe per mua nuk eshte ceshtje pronesie (e ka shteti apo e ka privati), universiteti duhet t'i sherbeje shoqerise, apo individeve?

Dhe me tej, po ne zvicer, si i behet?

"por shume nga keto kritika nisen nga perspektiva e nje ideologjie te caktuar, nuk ka rendesi se cila eshte ajo: shembulli aktual ky artikull nga i cili u gjenerua debati midis nesh. Une jam e mendimit se filtrimi i realitetit nepermjet syve te nje ideologjie eshte shume i gabuar. Cdo ideologji eshte, ne opinionin tim, nje kemishe force qe kerkohet t'i vishet mendimit, shoqerise! Cdo ideologji eshte ne vetevete totalitare. Ideologjite jane te pandershme sepse nuk kerkojne te kuptojne te verteten, por te krijojne realitete virtuale, te manipulojne. Ideologjite me shume se sa per te kuptuar, mesuar, per te qene pjese e dijes, synojne pushtet! Prandaj nje pjese te konsiderueshme te ketij diskutimi une e diskartoj ne rastin me te mire si nje poze dhe ne rastin me te keq si te pandershem!"

Jo per retorike, por kjo eshte nje qasje shume "pop" ndaj ideologjise. Ndoshta do duhej ndonje althuzerian si Hamza ta sqaronte me sakte, por problemi me kete qasje eshte jo vetem popularizmi, por nje popularizem naiv qe edhe pse e kupton qe cdo ideologji eshte totalitare, vazhdon dhe beson se mund te kete nje diskurs jashte ideologjise. Problemi ketu eshte se Bolonja, apo edhe shkolla ne pergjithesi, jane jashte totalitarizmit. Nderkohe qe pranohet se nje nga arsyet kryesore e ekzistences se bolonjes eshte inkuadrimi dhe integrimi i edukimit te larte  te nje shoqerie in toto. 

Une nuk kam qejf te tregohem ofensiv me Selfmaderadio, mendimet e se ciles ne lidhje me edukimin e larte i kam vleresuar. Megjithate eshte per te ardhur keq inkonsistenca e treguar ne keto komente ketu. Mbi te gjitha me ben pershtypje se nje qasje e tille, kaq totalisht anti-ideologjike, bie ne kundershtim me kritiken e saj kunder mungeses se ideologjise mbi arsimin e larte ne platformat e partive politike gjate fushates se fundit zgjedhore.

problemi ne shqiperi nuk qendron as tek ideologjite dhe as diskursi mbizoterues por tek interesat e ngushta te politikaneve dhe tek korrupsioni qe i ka mbyt

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).