Prindërit erdhën një nga një dhe i morën me radhë Landin, Gonin, Koretën… të gjithë. Erdhi edhe ajo e Valit, për të cilën thuhej që ishte “njerkë”. Nuk e dija ç’ishte njerka, Landi tha që njerkat kishin nepërka të fshehura në flokë. Që nga ajo ditë shikoja gjithë mamatë që vinin dhe dyshoja mos mamaja e Gonit ish e tillë. Kur e merrte Gonin për dore dhe ikte me atë hap të rëndë që tundte gjithë dyshemenë e drunjtë të sallës së ndenjies, nja dy-tri herë më ish dukur sikur ato rripat e valëzuara të flokëve i zgjoheshin nga një gjumë parakohe dhe nxirrnin për një çast gjuhë me dy maja. Të nesërmen e ruaja fshehurazi Gonin për ndonjë shenjë. Gjersa një ditë pashë krejt rastësisht, në një libër të vëllait, se ç’ish njerka; u shtanga nga një figurë gruaje si prej guri, e cila qartaz kishte gjarpërinj për flokë.
Mbeta vetëm në pritje të nënës që nuk po dukej. Teta Fili veshi fëshfëshen që e bëri të dukej si një grua tjetër. Foli pak me rojen e kopshtit, një plak që murrmonte si trung i djegur, dhe iku edhe ajo. Mbeta vetëm me rojen në sallën e madhe me radhën e stolave bosh anë murit. Ai nxori një thikë dhe një copë druri gjysëm të gdhendur dhe filloi ta latonte ngadalë e herë pas here lëshonte një zë nga hundët që s’merrej vesh në ishte këngë apo jo. Çfarë do bëhej nga ai dru, pyeta veten. Thika e rojes priste copa shumë të holla dhe druri nuk ndryshonte pothuajse fare. Ndoshta çibuk, thashë, kur ai e nxori një nga xhepi, e mbushi me duhan dhe e ndezi. Pastaj mendova se duhet të ishte lugë. Një lugë druri e pata parë tek xhaxhesha, me të ajo trazonte trahananë, pra ishte e njëjta gjë që mund të dilte nga ashklat e holla që thika hante aty ku duhej të zgjatej bishti i çibukut ose i lugës. Roja m’i hodhi sytë me një ndriçim që m’u duk i frikshëm. Sy bojë qielli, jo të zakonshëm dhe një thikë që ndrinte një grimëkohë si pendim mbi një dru të thatë, të cilit i rrëzohej lëkura e zbehtë përtokë – një lagështi frike më njomi gjoksin. E ngrohtë. Roja duhet të jetë vrasës, mendova, si s’e kisha kuptuar gjer më atë çast, ndërsa thika në duart e tij po vetëtinte edhe më haptaz tani që e fshehta u zbulua. Rojen e kopshtit e kisha parë vetëm rrëshqitaz, kur vinte në të njëjtën kohë me mamatë dhe kurrë nuk i pata kushtuar ndonjë vëmendje. Por vërtet, ç’bënte ai gjithë natën aty në kopsht kur ne të gjithë kishim ikur dhe më kryesorja, me se ushqeheshin rojet? Pashë duart e mia dhe m'u dukën të njoma dhe të shijshme. Me siguri, mendova pa e ditur për çfarë. Në fakt, pa guxuar më tej. U mundova të isha sa më i paqenë në stolin tim; roja duket e ndjeu këtë, sepse ndërpreu gdhendjen dhe më tha se do të vijë së shpejti ajo. Ndoshta e kish fjalën për nënën. Më pyeti pastaj mos doja ujë dhe unë tunda kokën fort për të thënë jo, jo, jo. Mund të duroja edhe njëmijë ditë pa ujë. Ngjyra e bojëvajit të shtyllave që mbanin sallën e pritjes u bë më e errët dhe gjithçka po plakej rrezikshëm aty. Xhaketa e rojes ishte ushtarake, gjithë duke u terratisur dhe ajo, dhe kudo xhepat ia mufasnin gjëra që duhet të ishin të çuditshme, me siguri gjithfarë sferash e grepash prej metali, si dhe rripa meshini me të cilët berberi i lagjes, Lomi, mprehte brisqet… thika e rojes u duk sikur u harkua me një ankim të keq. Nuk e pashë, jo, nuk e pashë, ashtu e binda veten, thjesht më duhej të gjeja diçka për të menduar, dhe sado u përpoqa, përsëri tehe shpatash përplaseshin me një tingullimë gri… ishte Skënderbeu me Hamzain, filmin e kisha parë para pak kohe dhe ishim grindur pafund me Namikun që s’para ishte grindavec, pasi ai mendonte që Skënderbeu ishte hutuar në dyluftim, dhe mbase për shkak të kundërshtimit tim që Skenderbeu nuk hutohet kurrë, kurrë, ai u ndërkrye papritur, dhe tërë kohën përsëriste me një këmbëngulje të habitshme “ishte tu u hutu, tu u hutu…” çfarëdo t’i thoshe, s’kishte rëndësi, ishte tu u hutu. Vendosa të bëja një shmangie të vogël, që do m’a mbante mendjen të lirë edhe nga roja, edhe nga Namiku, pra po bluaja me mend një dyluftim me Skenderbeun kundër Dartanjanit, kush e rref, kush e rref pra… Kartushi… Ver jevgu pasi ishte menduar gjatë për pyetjen kush e rref, Kasius Klei apo vëllai i vet Çiçi, kishte thënë më në fund i pasigurtë: Çiçi… me sa duket po i mbushte ende mendjen vetes… Çiçi i sapodalë nga burgu… Shik Stërmasi dhe Gac Traboini… njësiti guerril.
Një radio u dëgjua dobët s’di nga ku, ishin tre sinjale, i fundit më i zgjatur, pas të cilëve folësi thoshte orën. Koha lëvizte atje përjashta. Ndoshta nëna ime s’do vinte kurrë të më merrte. Tmerri kishte ngjyrë bezhë dhe valëzohej si perdet mbi dritare. S’do guxoja kurrë të ikja me vrap, roja duhej të ecte shpejt prapëseprapë, pastaj anash shtëpisë së magjistarit pa emër nuk do mund të kaloja kurrë i vetëm. Atje kishte vazhdimisht mace të ngordhura, të shtypura keqaz nga rrota kamionësh me turinj jeshil të errët dhe flegra të zymta, dhe unë, sipas një rregulli që nuk di ku e kisha nxënë, shkulja fort flokët diku mbi tëmbthin e djathtë, e dhimbja e shkuljes ishte si një çjerrje e vdekur. Këtë e bëja pa më parë askush, as nëna që më mbante për dore… diçka kishte ndodhur patjetër që ajo s’po vinte. Druri i gdhendur prehej tani anash rojes, një mëdyshje e pazgjidhur kurrë midis lugës dhe çibukut, ndërsa ai po dremiste me kokën që donte të mbështetej pas murit, por që diç e mbante në centimetrat e fundit. Nuk e besoja që ai dremiste, sytë mund të jenë të hapur ndërsa duket sikur po flenë, mjafton një grimë hapësire midis qerpikëve; po bëja prova për këtë, askush nuk mund të diktojë një sy të mbyllur nga një sy që megjithatë shikon… gjithfarë krimbash e buburecash si prej uji qarkullonin në perden e njomë mes qerpikëve, zbulim i ri ky pas faktit që po të shikoje dritën, ajo të mbeste në sy edhe pasi i hiqje sytë që andej, filamenti i saj si fill merimange vazhdonte të digjej për disa kohë mbi çdo gjë që shikoje – unë (d)ruhesha mos shikoja njeri sepse më dukej sikur drita do e digjte mbi lëkurë si një kalë që shenjohet me hekur të skuqur. Isha në mes buburrecave të mij të lëngët, kur dera u hap dhe u shfaq figura e nënës, e pangatërrueshme, vija të lakuara veçanërisht të supeve, flokëve dhe dy sy që qëndronin si dy hëna mbi Dajt, planete që kozmosit i jepnin koordinata të sigurta. U lëshova drejt saj me një vrap shpëtues, përanash rrjeta e pazarit me gjëra të blera rrugës për në shtëpi, bota ishte vërtet në rregull, e pabesueshme, rrjeta plastike me zarzavate të çmendura nuk mungonte, presh me flokë të hardallosur, si të çarë në gjoks. Si kish mundësi që kisha dyshuar? Roja lëvizi nga vendi, me siguri nuk kish qenë duke fjetur, por ç’rëndësi kishte kjo tani.

Një hënë e venitur ndihej që përgjonte pas flegrave te hurmave dhe plepave pa guxuar të dilte ende, lëmimi i mëndafshtë i kalldrëmit që të sillte shkurt për në shtëpi nuk ishte veç parapërgatitje për pluhurin e bardhë të muzgut – kalldrëmi ishte kurriz rrëshqanori plot luspa gri, mijëra shoje kepucësh, si meshina e berberit të lagjes, e kishin lëmuar per një mijë vjet atë kurriz që shkonte pa gabuar kurrë çdo pragmuzg përmes lagjes plot shtëpi përdhese, te furri i Mehdiut, “rrobaqepsia”, blloku, NSHN Miniera. Hapat e nënës ishin siguri, dëshirë për kurabie pesçe, shpjegimi i saj që u vonua ngaqë kishte patur mbledhje Partie në punë shijonte niseshte dhe vaj susami, dora u shtrëngua më shumë sepse shtëpia e magjistarit po afronte. Ajo shtëpi ishte gjithnjë pa njeri, ajo kishte fytyrë, dritaret me hekura të errët nuk ishin veçse pulitje sysh që bënin sikur flinin, hekurat ishin qerpikët dhe ne me siguri dukeshim që andej si buburreca të vegjël të ujshëm, ndërsa magjistari aty brenda bënte një gjë të tmerrshme thoshin, hante vezë nga kërthiza. Masa mbrojtëse e nënës mezi e përballonte rrjedhën e rëndë të frikës, si një digë e rënduar tek s’mban më, “kisha mbledhjen e Partisë” sado e rëndësishme që duhej t’ish, zbehej nën misterin e ftohtë të asaj shtëpie me qerpiç… nën sytë mashtrues të së cilës, bash në grimëkohën që guxoja t’a shikoja me vështrim anësor, m’u bë se dallova mollzat e ngrëna nga lotë shirash, që duhet të ishin lotë djegiesh, çjerrjesh, sysh prej fosfori, jo lotë dhembjesh apo frike… frruarje qerpiçësh… indi rozë i plagëve duhej të ish bërë sakaq e murrme dheu, mollë e kafshuar që terret nën harresë, pejza qerpiçi, llaç lotësh, zaje mbi fytyra pleqsh nën përrenjtë idhnakë të syve, si sytë e rojes, për shembull. Ca pllanga të lagështa me forma trupash të çuditshëm u shfaqën përanash kalldrëmit, dikush i kishte hequr me kohë macet e shtypura që aty, ndoshta magjistari, i cili bënte me to kushedi ç’supëra, supën nana bani gati, hi hi hi e ha ha ha… nuk ka gjë më rrënqethëse se gëzof i lagur macesh … hapat e nënës sidoqoftë po më largonin nga e keqja e asaj shtëpie që kurrë nuk e pashë të hapur. Magjistarin e kisha parë vetëm një herë, tek po rrinte pa lëvizur me sy të bardhë, duket nga të bardhat e vezëve që i hante nga kërthiza… “magjistari!” më kishte pëshpëritur Landi gjithë tmerr, Jugë e ngrohtë frike në vesh, ndërsa plaku gërmuqej nën zhaqetën e vjetër ushtarake me spaleta të shqyera dhe xhepa të grisur, fantazma oficerësh të liruar që kishin hequr setrat tek fluturonin mbi qytet dhe i kishin flakur drejt e mbi pleqtë e frikshëm, si roja për shembull, që tymosnin çibukët e bërë vetë prej njëqind vjetësh.
Hapat e nënës ishin kërcitje nofullash prej krokodili që shqyente rrugën pjesë-pjesë, u blua godina masive e rrobaqepësisë, dy kafshime përpinë furrin e Mehdiut, trrak-trruk, trrak-trruk, shko-lla kush-tri-mi, kthesa e fortë nëntëdhjetë gradëshe që mbante nën sqetull tre pallate dykatësh, përuruar atë verë në një tubim të lagjes, në të cilin kish ardhur “shoku Manush” – isha zhgënjyer shumë kur nëna m’a tregoi së largu shokun Manush, ulur prapa një tryeze shtruar me cohë të kuqe, pasi kundër gjithë pritshmërisë, ai dukej i vogël edhe pse me kostum gri, dhe të bënte përshtypje që kokën e kish dukshëm më të vogël se të Braçes, kryetarit të Frontit ulur përbri. Senka kishte recituar dhe në fund kishte mbaruar me zë të lartë “i premtoj Partisë dhe shokut Manush që kur të rritem unë do të bëhem inxhiniere”. Të ndërtoj shumë pallate. Gjigande. Që atëhere, kur e kujtoja recitimin e Senkës para shokut Manush, më vajtonte njëkohësisht si violinë jevgu përanash kënga “Qan Minushi” dhe më kaplonte sakaq një faj i thellë, i pashpjegueshëm.

Hapat e nënës ndrruan timbër, tjetër ushqim bluhej tani, shtëpi përdhese me gardh, kjo ishte lagjia “e çamëve”. Blegërima të pashpresa qingjash që do thereshin për të djelë dukej sikur vinin prej andej gjithë javës. Kisha parë një herë burrin më të rëndësishëm të çamëve me një fanellë leshi si kanatjere. Kjo kishte vulosur gjithçka. Therja e një qengji nën kumbull, ngulja e thikës në dhè që shpirti i qengjit të dilte më shpejt e më lehtë mbaroheshin nga ajo fanellë gjithpërfshirëse, hahej mish, kocka të njoma, kërce e kërcinj, dhe në fund merrej edhe leshi, thurej e vishej, që qengji të ish përjetësisht mbi e nën lëkurë të njeriut. Burri u shfaq vërtet pas gardhit të vet, në dorë kish me siguri diçka të mprehtë, përshëndeti nënën, e cila gjithnjë thoshte me të tjerët gjëra të pakuptueshme për mua, nëna fliste dy lloj gjuhësh, diç po thoshin për zarzavatet… kur papritur burri m’u drejtua mua, si je, si shkon në kopsht, dhe unë që nuk dija çfarë të thosha, dhe këmbëngulja e burrit që të më nxirrte një fjalë me se s’ben, s’më njeh mua kush jam, dhe unë pastaj që ndërsa po largoheshim me nënën për dore, nuk di pse ulërita sa më hëngrën mushkritë, mbase që ai tjetri ta dëgjonte mirë, “je Muharrem çami”!
S’di pse qe gabim ajo gje, por nga tkurrja e nënës u kuptua menjëherë që ishte. U bë e disata herë që thosha gjëra që s’duheshin thënë dhe nuk dija si ta ndreqja këtë; askush nuk të mësonte asgjë. Dhe sa më i paparashikueshëm gabimi, aq më e rëndë ishte ndjenja e fajit që pasonte. Ku ishte e keqja, tek fjala “muharrem” apo tek “çam”?
Pas shtëpisë së Hedije Dumës, edhe ajo e heshtur ngaqë Hedija ishte plakë e vetmuar, vinte vargani i shtëpive me tulla të “kolonjarëve”. Shumica infermierë. Me shiringa peniciline në duar, pas avllive të larta prej tulle edhe ato, kështjella të papushtueshme për topat e llastikut që na binin gjithnjë atje brenda duke bërë dëme të pallogaritshme mbi kushedi ç’bimë të papara kolonjare, domate të shenjta, rrush teknologjik i gurkaltë apo i squfurt. Por më e rëndë se zymtia topaçarëse – këta pasi priteshin në mes me një lloj therje të sforcuar stallore, hidheshin trofè e me karshillëk ashtu të vdekur ende të ngrohtë me zorrë ajri përjashta mu para këmbëve tona të zbathura të futbollit të rrugicës – më e rëndë se sëpata e xhelatit që e mbaronte topin e vogël me një goditje të verbër që na rrënqethte të gjithëve, ishte e reja e fundit që mësova për kolonjarin e parë në atë varg shtëpishë, kolonjarin me emrin Fadil. Fadili ishte kulak. Nuk e dija ç’do të thoshte kjo, por natyrisht ishte diçka e tmerrshme, e një tjetër lloji po ta krahasoje me magjistarin pa emër. Shtëpia e kulakut nuk kishte fytyrë, gërryerje e profil si ajo e magjistarit, por kjo nuk më gabonte. Për ditë me radhë ruajta deri sa e pashë prapë të zotin e asaj shtëpie me hijen e re që doli në oborr me një zorrë uji në dorë. Trikoja e tij e leshtë, ngjyrë jeshile dhe pantallonat kadife bojë kafe, edhe pse kishin një baballëk të pakundërshtueshëm, pothuaj thërrime duhani grirë me çakije, me pak mundim mund të riqendërzoheshin siç duhej, të merrnin domethënien e tyre të vërtetë, të ishin të këqia, shumë të këqia, pa kthim të këqia, kulak quhej një krustace e panjohur me kthetra prej kuarci. Ishte vetëm çështje kohe që ajo triko e pafajshme të shndërrohej në një këmishë force dhe që nga ajo zorrë të fillonte të rridhte helm. Edhe lulet në oborrin e kulakut kishin një të verdhë gjarpëri. Ndërsa pusi i tij ishte diçka e parrokshme nga mendja në të errtën e vet, ai pus mbase po të lihej do degëzonte llagëme pafund nën tokë, një rrjet rhizomash vdekjeje që do thithnin e molepsnin gjithë lagjen. Hapat e nënës sikur u bënë më nervozë. Ajo më donte. Më mbronte si askush tjetër. Fraza që me kulakun nuk duhet zbutur lufta e klasave, se ndryshe ai të helmon, m’u përftua përsëri e qartë, bashkë me zërin e fytyrën që e tha – Hamdiu, polici vullnetar që kish ardhur për vizitë – jo më larg se një ditë më parë në shtëpinë tone, e cila vinte fill pas zinxhirit të kolonjarëve. Nën tymin mbytës të duhanit të llullës së tim eti, i gjithë ai merak për moszbutje ngjante fundor. Ngaqë për diçka aq të skajshme… si kjo. Tetanos, gozhdë ndryshku dhe teneqe gardhi që të çan gjymtyrën. Pra lufta e klasave ishte diçka që nuk duhej e zbutur, mendova, si një domate - Sabrija, komshija, nikoqirja, korçarja, megjithatë i thante këto për dimër. Një nikoqireje nuk i shkonte dëm asgjë. Ndërsa hurmat haheshin mirë edhe lluqe. I kisha parë nja dy që po bëheshin gati, duke filluar përreth cimbisjeve të përsëritura dhe të dëshpëruara të verës për farëzezë.

(vijon)


13 Komente

Shume shume bukur.

skam kohe as fuqi ta lexoj..

por thanks qe e solle pjesen e dyte.

do ta lexoj as soon as possible smiley

 E lexova te gjithin Em. Jo aq i bukur sa i pari. I pari ishte madheshtor. smiley Megjithate te shohim si do e mbarosh. 

Thx for reading! smiley

PF, kjo eshte e gjate si pjese dhe si projekt. Problemi qe ndjej eshte nje fare mungese ne lirshmeri (kontroll i tepert mbi frazen), per te cilen jam i ndergjegjshem. Por keto ne stad blogu jane - e padiskutueshme qe do t'i rishoh ne nje version te mundshem perfundimtar.

një plak që murrmonte si trung i djegur...ha ha, ku i gjen smiley

prezantimi i lagjes nen hapat e nenes mu duk si nen torkun e kalit...

iii me zhgenjeve smiley

jo se nuk ishte e bukur, por prisja qe ngjarjet te zhvilloheshin mes kalamajve ne kopesht dhe jo ne mendjen e personazhit smiley

still good smiley

Me pelqeu shume! smiley

Na kishte marre malli per kopshtin... Me pelqeu dhe shpresojme te lexojme se shpejti vazhdimin smiley

Ku e gjej njeshin? flm

 O Fin. Po ne te ju te administrates i kemi syte, ti na thua ku ta gjej kete. Kjo eshte njesoj si te vije mamaja ime e te me pyese ku i ka corapet. smiley

Na lexoje!

he mo dhe ti sa i keq! jam jashte orarit keto dite smiley faleminderit

"Sabrija, .... korçarja..."!??? Korcaret nuk kane emra si Sabrije! smiley

Korcaret quhen Sanda, Dhorke, Vrisida, Sofi, Roza, Leta...etj...

I lexova te dyja, njera pas tjetres. Natyrisht qe e para eshte me terheqese, por kjo e dyta m'u duk e shkruar me mire, shume me mire madje. 

I dua shume "romanet e formimit" dhe e di qe jane tejet te veshtire per t'u shkruar, saje natyres ambige qe kane: duhet te jene te besueshem njeheresh si per personazhin ashtu dhe lexuesin. Ne pergjithesi, autori, i cili rrefen me gjuhen dhe psikologjine e femijes (ose adoleshentit), e ben kete qartazi nga pozitat e nje te rrituri dhe shkruan per t'u lexuar nga te rriturit ne pergjithesi: Joyce i rritur qe rrefen per Joyce-in e vogel ne nje roman te mrekullueshem, per mua, siç "Portreti i artistit ne rini". Nje roman i tille eshte nje gjest spekulativ ne fakt. Meton te jete i besueshem per ty si lexues, edhe pasi ta ka treguar trukun. 

Shume u zgjata per te thene qe e lexova me kujdes. Dhe edhe me nje lloj zilie, qe s'ia kam hyre vete nje projekti te tille smiley . Ajo kercitja e nofullave qe bluan rrugen deri ne shtepi, me pelqeu veçanerisht.

p.s. Em, perpiqu ta mbarosh shpejt te gjithen, qe te mos me duhet te jap likun e te percmoj ndonje anetar rishtar, sic beri me mua PF diku me siper smiley .

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).