Si nuk duhet të jetë e Majta

(Tre probleme kryesore të së majtës në Shqipëri)



Arbër Zaimi


Problemi i së shkuarës, nevoja për një të majtë anti-tradicionaliste

E majta shqiptare, qoftë ajo e partive apo e grupimeve jashtëpartiake, jo rrallë vendoset përpara etiketimeve aspak komode në raste debatesh, etiketime që vrasin argumentin dhe i japin kundërshtarëve të saj fitore të pamerituar (të pamerituar sa i përket përballjes së argumentave logjikë racionalë të paktën). Të tilla etiketime që shpesh i bëhen të majtëve variojnë prej të famshmeve deri në pështirosje “enveristë” e “punistë”, e deri tek më finet “nihilistë”, “cinikë”, apo ndonjë “-izëm” tjetër. Në përgjithësi këto etiketime janë fyl, nuk përmbajnë asnjë kuptim brenda. Përshembull kur ndonjë prej liberalëve tanë e barazon radikalizmin e majtë që kërkojnë kushtet e sotme të Shqipërisë me “maoizmin” në Kinën e viteve ‘60-’70, e vetmja gjë që kupton është se “profesori” në fjalë nuk e njeh hiç maoizmin, njeh vetëm përciptazi të majtën, mendon se e njeh situatën aktuale socio-politike në Shqipëri, dhe ka keqkuptuar konceptin “radikal”. Mirëpo ka raste që këto etiketime, edhe pse tashmë të pakuptimta e të përbuzshme, luajnë rol në ngacmimin e emocioneve të komuniteteve të ndryshme. I tillë është rasti kur me keqdashje shprehja e nevojës për politika të majta adresohet si e lidhur me sistemin e shkuar, një sistem që nuk qe as i majtë as komunist, përkundrazi shfaqi tipare karakteristike të konservatorizmit ekstrem fashist (e kam fjalën për zëvendësimin e klasave borgjeze nga ato të burokratëve, që në fund rezultuan po aq konfliktuale me pjesën më të madhe të popullit sa edhe paraprirësit e tyre, por edhe për uniformizimin e sforcuar socio-kulturor, apo ngritjen e kulteve e përdorimin e gjerë të brainwashing-ut).

Lidhja e shprehisë të sotme të së majtës me historinë fatkeqe pesëdhjetëvjeçare shërben vetëm për të trembur popullin, për ta bërë të harrojë problemet e veta që janë të një natyre thelbësisht ekonomike, e për t’i tundur para syve gogolin e të shkuarës mizore, pa e lënë të dëgjojë e të arsyetojë mbi alternativa politike që mund të jenë të ndryshme nga ato të kastës që aktualisht mban pushtetin në të treja partitë e mëdha.

Duhet pranuar që e gjithë kjo situatë deri më sot ka bërë që e majta, përfshi thuajse çdo organizatë apo individ brenda saj, ka vuajtur nga një kompleks inferioriteti që nis pikërisht nga lidhja e supozuar e origjinës me sistemin autoritar enverist që Shqipëria përjetoi deri në 1991. I njëjti fenomen ndodh dhe gjetiu në Europën Lindore ku ende partitë socialiste e socialdemokrate përjetojnë stigmatizim për shkak të së shkuarës së tyre. Përveç partive ky stigmatizim prek edhe grupet e majta jopartiake, apo individët, që sapo identifikohen si të tillë sulmohen si regresistë, nostalgjikë të diktaturave, totalitaristë apo komunistë (në një përdorim aspak të saktë të këtij termi). Ky fenomen dëshmon më së miri se çfarë pluralizmi kemi qenë në gjendje të ndërtojmë, një pluralizëm që lejon vetëm diskutimin e formave të vjedhjes, por ama sapo nis të diskutohet politika dhe format e qeverisjes, reformat apo ndryshimet, të çensuron publikisht me reductio ad enverum, një lloj terrorizmi logjik, një lloj dinamiti që vret debatin. Por kjo situatë nuk është më e pranueshme për logjikën e çdo njeriu që beson tek pluralizmi intelektual.

Kjo kulturë e të debatuarit pengon zhvillimin e një retorike të politikës sociale që do të ekuilibronte pushtetin e pakufizuar tashmë të oligarkëve të biznes-politikës liberale, dhe duhet të përfundojë. Por duke qenë se nuk pritet ndonjë dhuratë nga ata që përfaqësojnë të djathtën shqiptare, e që tashmë njihen si përfaqësues të terrorizmit intelektual dhe logjik, e vetmja mënyrë për ta kaluar këtë barrierë mediokriteti është shkëputja eksplicite e Të Majtës nga çdo e shkuar politike! Natyrisht që nuk bëhet fjalë për shfaqje teatrosh absurdë, si puna e ri-rrëzimit të monumentit të enverit. Nuk nënkuptoj as ndonjë djegie librash, apo shkëputje nga linja e mendimit dhe nga filozofët e të gjithë spektrit të së majtës (të cilët përkundrazi duhen lexuar, e kuptuar në kontekste të reja) se natyrisht që politika e sotme ka se ç’të mësojë prej mendjeve të ndritura të filozofisë në të shkuarën. Por ajo që duhet të ndodhë është shkëputja e çdo lidhje me strukturat e aplikuara politikisht në të shkuarën, në mënyrë demonstrative. E majta duhet të nxisë proçeset që hedhin dritë mbi të shkuarën (hapjen e dosjeve, etj.) dhe e shkuara duhet parë me kriticizëm objektiv, e jo me nostalgji. Shkëputja prej së shkuarës është një detyrë që i paraqitet të majtës, për këtë arsye të thjeshtë që qëndron në thelb të filozofisë së majtë: E majta është progresive, ajo sheh drejt te ardhmes, misioni i saj kryesor politik është të hedhë hapin vijues të evolucionit politik-shoqëror (ndryshe nga konservatorët që duan të ruajnë status quo-në, apo nga liberalët pragmatistë që pretendojnë se ky hap përpara do të mund të hidhet individualisht...).

Pikërisht sepse në thelbin e vet filozofik E Majta është progresiste, edhe e majta shqiptare duhet të shprehet demonstrativisht kundër çdo lloj lidhje me të kaluarën totalitare të vendit, një e kaluar që as këtu as gjetiu nuk mund të konsiderohet e suksesshme përderisa na ka sjellë (apo na ka lënë) në momentin e sotëm historik, një moment aspak pozitiv për liritë, për të drejtat, për barazinë sociale, për mirëqenien e për dinjitetin e shqiptarëve. Problemet e sotme e dënojnë të kaluarën tonë, dhe E Majta duhet të synojë t’i zgjidhë këto probleme në të ardhmen, duke u shndërruar kështu në antitezë të asaj që pohohet nga tradicionalistët e politikës së sotme.


Argumenti, jo individi

Një nga problemet kryesore të së majtës shqiptare, e strukturuar në parti apo e diskutuar në tavolina kafenesh në qytet a në fshat, është fokusimi dhe ngarkimi i të gjitha problemeve (si dhe i zgjidhjeve të tyre) tek individët. Kështu problemet iu ngarkohen atyre që kryesojnë forcat kundërshtare, sidomos Berishës, për të gjithë 18 vjetët e fundit, ndërsa zgjidhjet natyrisht vijnë nga liderët “e majtë”. Ky dështim logjik ndonjëherë justifikohet nga ideja e përdorimit të së njëjtës armë me kundërshtarët (pra meqë PD-ja gjithë thelbin e ka tek sharja e Ramës, atëherë dhe të majtës na i mjaftoka sharja e Berishës). Por e majta nuk duhet dhe nuk mund të përdorë të njëjtat “armë” me kundërshtarët e vet, pasi kjo e bën të dalë jashtë natyrës së saj. E majta në përgjithësi është një lëvizje politike racionale, që në kohëra ka denoncuar irracionalitetin e kundërshtarëve të saj. Me këtë individualizim dhe personalizim të argumentit politik e majta s’bën gjë tjetër përveçse demaskon vetveten, pasi tashmë për të gjithë është e qartë që edhe kur Berisha ka lënë pushtetin e liderëve të majtë u ka ardhur radha, nuk ka ndodhur ndonjë ndryshim esencial në kushtet e jetesës. Dhe s’kish si të ndodhte ndryshe, pasi Berisha, Nano, Rama e disa të tjerë janë politikanë të njëjtë në thelb, të marrë peng nga bizneset, mediat e nga politikat e importuara, politikanë pa alternativa.  

Në këto kushte sulmeve personale e majta duhet t’u përgjigjet me sulme faktike argumentative. Argumentat politike sot në të vërtetë janë të favorshëm për të majtën, varfëria është pranë ekstremeve, injoranca tashme ka pushtuar jo vetëm biznesin, institucione të pushtetit, por deri edhe fakultetet e institucione të dijes që shesin diploma masteri fundjavave si të shisnin perime në pazarin e të premtes. Dinjiteti i qytetarit nëpërkëmbet nga biznesmenët arrogantë që nuk i kursejnë grushtat për popullin apo për gazetarët (si në dy tre raste që janë bërë të famshme kohët e fundit). Krimi është kthyer në normalitet dhe sistemi është tërësisht disfunksional, madje korrupsioni është shndërruar nga “i pashmangshëm” në të “mirëpritur”. Këto janë argumentat që duhet të ngrejë e majta, e jo pushteti i një lideri të radhës, siç mund të jetë Edi Rama apo kushdo tjetër, apo kundërshtimi i liderit të radhës të së djathtes, që qëllon të jetë Sali Berisha, e ortaku i tij, Ilir Meta. Është e kuptueshme (dhe e dëshmuar) që zëvendësimi i liderëve nuk sjell ndryshim të situatës, është vetëm ndryshimi i sjelljes, i strukturimit dhe i filozofisë të së majtës ai që mund të sjellë përmirësim të gjithë diskursit politik dhe të impakteve të tij në jetën e përditshme.

Rezistencë ndaj formalizmit

E majta shqiptare duke ndjekur trendet europiane të moderimit dhe kastrimit të argumentave politikë dhe e mbetur me fare pak ide politike (për të mos thënë asnjë), ka gjetur zgjidhje të vetme përdorimin e marketingut dhe të spektaklit për të tërhequr pas vetes votuesit. Por kjo zgjidhje e së majtës dështon dhe nuk është funksionale, siç e kanë treguar dhe zgjedhjet e fundit. Përdorimi i paekuilibruar i propagandës dhe rënia pre tek teknikat e spektaklit ka sjellë shfokusimin prej elektoratit real të së majtës dhe problemeve të tyre. I njëjti problem kërcënon edhe grupe të së majtës jashtëpartiake që jo rrallë joshen nga shkëlqimi i famës e i spektaklit. Natyrisht, në kohët që jetojmë komunikimi është i domosdoshëm dhe teknologjite e komunikimit e të propagandës duhen përdorur, por gjithnjë duke u ruajtur që të jetë forma që i përshtatet argumentit e jo argumenti formës.

Qasja kritike ndaj spektaklit duhet të vijë prej së majtës jo thjesht për arsye estetike filozofike, por për arsye thelbësore të politikëbërjes. Në fushatat e fundit elektorale është vëne re me keqardhje që miliona euro janë kthyer në letër posterash e fletëpalosjesh, apo janë shpenzuar për qofte e birra me militantët nën tingujt kutërbues të turbofolkut. Ky shpenzim i ngjan dëshirës së gruas stereotip që krihet vetëm atëherë kur digjet fshati. A ka vend për kësisoj luksesh spektakolaro-elektorale kur në Shqipëri ende mungojnë shumë elemente bazë të infrastruktures së domosdoshme shëndetësore, arsimore apo intelektuale?

Nëse nuk hiqet dorë nga kjo mënyrë e të bërit politikë shpenzimet për spektakle bajate elektorale vetëm do të shtohen, dhe kjo do të ngushtojë mundësitë reale të politikbërjes. E majta do të detyrohet të hyjë në borxh (siç ka hyrë), tek biznesmenë që do të paguajnë koston e spektaklit duke imponuar politikat që u interesojnë atyre. Kështu e majta bie me të dyja këmbët në gropën e pragmatizmit politik liberal, shndërrohet në peng të bizneseve të mëdha, dhe lë pa përfaqësuar shtresën e popullsisë që voton për të. Është e vërtetë që ky fenomen nuk ndodh vetëm me të majtën, por nga krahu tjetër politik nuk ka probleme të tilla etike, përkundrazi, kjo ngjarje përbën rregullin. Këto lloj fushatash janë tipike për partitë e djathta, konservatore apo liberale, që duke mos patur asgjë për të ofruar, asnjë shpresë për zhvillim e për përmirësim të ekzistencës shoqërore (të përqendruar siç janë tek shfrytëzimi i burimeve në favor të një ekonomie të kontrolluar nga shumë pak duar), ofrojnë mashtrim nëpërmjet tullumbaceve me ngjyra. Ama përdorimi i këtyre fushatave e tullumbaceve nga ana e të majtës ishte zhgënjyes, ofendues dhe lëndues për të gjithë ata që preken nga probleme reale në jetën e tyre të përditshme, probleme që prej kohësh tashmë nuk po adresohen nga pseudo-e-majta që po refuzon të reflektojë mbi vetveten.

Pikërisht nën këtë dritë E Majta duhet të nisë të formëzohet rreth arsyes, rreth kritikës për një aktualitet politik që qartësisht nuk është në përputhje me pritshmëritë shoqërore, kritikë ndaj së cilës e Majta duhet në radhë të parë të nënshtrojë vetveten, e më pas gjithë spektrin politik. Sepse vetëm duke patur prezencën racionale të spektrit të majtë të politikës do të mund të shtroheshin pyetje të shëndosha mbi atë çka po ndodh me shoqërinë moderne neoliberale të lustruar me reklama, një shoqëri që në fakt përfaqëson... të shkuarën.

23 Komente

 Ku ka nerva Rama te meret me gjithe keto llafe qe the ti. I fut nje Cohu Cohu dhe e ka ne rregull ai smiley

Disa verejtje miqesore:

Fondamentalizmi ideologjik qe ti pershkruan nuk le vend per pluralizem intelektual. Nje komunist (nqs flasim per nje komunist te vertete) beson tek pluralizmi intelektual po aq sa nje fondamentalist fetar beson tek pluralizmi fetar.

Argumenti i izoluar nga individi eshte argument jonjerezor dhe ashtu i shkeputur nga njeriu sic eshte behet shume shpejt cnjerezor.

Besoj se nuk ke nevoje per komplimente ndaj po kufizohem vetem tek kritika.

Naim, une per hir te se vertetes ne radhe te pare merrem me etiketimet qe sherbejne per te krijuar barriera debatit. Te tilla jane "fundamentalizmi ideologjik" apo "komunist i vertete".

Argumentet logjike nuk kane nevoje per "fundamentalizem" as per etiketime te tjera. Ajo qe kerkoj une eshte qe debati politik te behet duke sjelle argumenta dhe kritika ndaj argumentave. Dhe le te fitoje argumenti qe i qendron me shume logjikes. Pluralizmi intelektual natyrisht qe gjithnje e parakupton qe do te kete nje fitues (dhe serish mbetet pluralizem), nuk eshte kaos, as anarki... Ama i garanton te gjitheve mundesine e shprehjes se logjikes, si dhe mundesine qe te degjohen. Sot kjo nuk ndodh, pasi shpeshhere nuk degjohesh, ngaqe te etiketojne si "fundamentalist". Ne te vertete sot gjithcka qe bie jashte liberalizmit nuk degjohet, pasi skualifikohet si fundamentaliste, si e pamoralshme apo si jashte common-sense-it, apo si e pakuptueshme prej popullit. Kjo perqasje pervecse eshte irracionale, garanton monizmin ideologjik.

Normal
0
21
unctuationKerning/>

aveIfXMLInvalid>falseaveIfXMLInvalid>
false
false

napToGridInCell/>

ontGrowAutofit/>

MicrosoftInternetExplorer4

Sol, etiketimet qe permende me vijne natyrshem kur te lexoj dhe nuk kane ngarkese negative kur une i perdor. Qe te jem me i qarte me fundamentalizem ideologjik nenkuptoj deshiren per te vene ne jete nje ideologji te caktuar. Po te quaj "dogmatik", mbase shpreh me qarte ate qe dua te them. >>

Te jemi te qarte deri ne fillim. Mospajtimet qe kam me ty nuk jane ne lidhje me diagnozen qe i ben sistemit te tanishem. Kete e ben shume mire. Mospajtimet jane ne lidhje me zgjidhjen qe propozon, jo zgjidhjen e perkoheshme (rritjen e pergjegjesise morale ne kuvendimin dhe vendimmarrjen politike) por zgjidhjen e perhershme (zhdukjen e shtetit). Sado i sofistikuar te jete proçesi i propozuar, kjo ngelet nje aventure intelektuale e pashoqe. >>

Shpikja me e madhe qe ka bere njeriu deri me sot eshte shteti, forma me e larte e organizimit shoqeror. Gjate gjithe kohes njeriu ka dashur te shkeputet nga gjendja xhunglore e natyres dhe kete e ka arritur permes organizimit. A nuk mendon se zhdukja e shtetit do ta kthej njeriun ne gjendjen xhunglore te meparshme? Sepse njeriu eshte ujk per njeriun apo jo?>>

Njeriu nuk mund te edukohet deri ne ate shkalle sa te perbrendesoje parimet e komunizmit. E para, koha eshte e pamjaftueshme sepse njeriu eshte i vdekshem. E dyta, njerezit do te njejtesoheshin deri ne ate mase saqe larmia (dhe pluralizmi intelektual!) do te zbeheshin fare. >>

Une mendoj se Shqiperia nuk ka nevoje per komunizem per faktin e thjeshte se as Shqiperia as ndonje vend tjeter ne bote nuk kane per ta pasur ndonjehere. Te mundohemi te veme ne funksion kete sistem qe kemi pastaj te gjykojme.>>>
>

 

Pikërisht sepse në thelbin e vet filozofik E Majta është progresiste, edhe e majta shqiptare duhet të shprehet demonstrativisht kundër çdo lloj lidhje me të kaluarën totalitare të vendit, një e kaluar që as këtu as gjetiu nuk mund të konsiderohet e suksesshme përderisa na ka sjellë (apo na ka lën&eumlsmiley në momentin e sotëm historik, një moment aspak pozitiv për liritë, për të drejtat, për barazinë sociale, për mirëqenien e për dinjitetin e shqiptarëve. Problemet e sotme e dënojnë të kaluarën tonë, dhe E Majta duhet të synojë t’i zgjidhë këto probleme në të ardhmen, duke u shndërruar kështu në antitezë të asaj që pohohet nga tradicionalistët e politikës së sotme.

Nese e Majta eshte filozofikisht progresiste, apo nese idete progresiste i perkasin ne thelb te Majtes eshte dicka me vete.  Me pjesen tjeter te paragrafit jam shume dakort, megjithese sic jam shprehur dhe here tjeter etiketimi si "tradicionalist", "liberal" etj te politikaneve te sotem eshte pa vend.

Por doja te kapesha me "progresin."  The Economist (Dhjetor 19-Janar 1) ka nje artikull pikerisht mbi kete ceshtje.  Le te themi qe, ndersa e shfletoja, desh me ra revista nga duart.  Ok, pak ezgjarim aty, por si lexuese e rregullt nder vite, ky artikull perben nje kthese disi, apo ndoshta progres.  Po shkepus nje pjese:

The Economist puts more faith in business than most. Yet even the stolidest defenders of capitalism would, by and large, agree that its tendency to form cartels, shuffle off the costs of pollution and collapse under the weight of its own financial inventiveness needs to be constrained by laws designed to channel its energy to the general good. Business needs governing, just as science does.

Nor does economic progress broadly defined correspond to human progress any more precisely than does scientific progress. GDP does not measure welfare; and wealth does not equal happiness. Rich countries are, by and large, happier than poor ones; but among developed-world countries, there is only a weak correlation between happiness and GDP. And, although wealth has been soaring over the past half a century, happiness, measured by national surveys, has hardly budged.

Artikulli ia vlen te lexohet ne teresi.  Per me shume, duke e lidhur me artikullin e Saktivistes, (dy paragrafet e fundit) Shqiperia eshte epitome e mungeses se Progresit Moral.  Megjithate deshira apo dhe mjetet per nje progres te tille, nuk i perkasin nje boshti ideologjik te vetem. 

Nese e Majta eshte filozofikisht progresiste, apo nese idete progresiste i perkasin ne thelb te Majtes eshte dicka me vete.

Kuptohet qe e Majta eshte filozofikisht progresiste, progresi eshte princip i se majtes (kjo vjen nga dialektika Hegeliane...) 

Por kjo nuk do te thote qe progresi eshte monopol i te majtes, progresin mund ta synoje kushdo. E majta nuk e synon progresin, e sheh si te pashmangshem, e sheh si pikenisje e politikes me shume se sa si synim (e majta nuk eshte mire te kete Imperativ Kategorik)

 Shkrimi eshte i bukur dhe te ben te reflektosh jo vetem mbi natyren e te majtes shqiptare, po ne pergjithesi te te gjithe politikes sone. Pas leximit me linden disa pyetje. 

Ne piken e pare, Arber, ti flet per etiketime populiste qe e djathta i ben te majtes shqiptare ne lidhje me te shkuaren e saj komuniste - jam dakort kur thua qe keto etiketime shkaktojne emocione tek disa persona, por nuk jam fort i sigurte se keto etiketime luajne rol ne fitoret e se te djathtes. Kete gje e veme re ne faktin qe e majta ka fituar shume beteja ndaj te djathtes. Pra ka nje elektorat mobil qe voton here majtas here djathtas "pertej" ketyre etiketimeve. Etiketimet jane perdorur per te mbajtur te lidhur me kauzat e te djathtes nje pjese te elektoratit te saj, psh ish te burgosurit politik qe jane alergjik ndaj komunizmit.

Ti thua, qe sistemi i shkuar nuk ishte as i majte, as i djathte, madje kishte tendenca fashiste! Mua me duket paksa ekstrem si pohim! Komunizmi tek ne, ne sensin politik ishte nje levizje (nder shume te tjera) qe prodhoi komunizmi teorik, nderkohe qe fashizmi, eshte nje regjim (nder te tjere) i derivuar nga kapitalizmi. kane karakteristika te perbashketa totalitare, por kane dallime te medha. E te thuash qe sistemi i kaluar, qofte dhe per nga burokracia qe kishte, kishte tendenca fashiste, kjo me duket krejt e gabuar dhe paradoksalisht ti bie ne etiketimet e asaj te djathte qe ti ke permendur. Te thuash qe sistemi i Hoxhes nuk ishte komunist (gje qe gabimisht e kam thene dhe une) ne nje fare menyre e shkarkon nga pergjegjesite. Ai sistem ishte komunist, i tipit stalinian. Ti thua qe klasa borgjeze u zevendesua nga ajo burokrate. Edhe ketu ka serish nje problem. Klasa borgjeze ishte (eshte) nje kategori e popullsise qe eshte e lidhur me nje realitet socioekonomik te caktuar (eshte ajo qe zoteron mjetet e prodhimit etc) , kurse burokracia nuk perfshin kategori te popullsise, por tregon nje forme organizimi shteteror dhe kaq.

Kur flet me poshte per te shkuaren dhe shkeputjen e te majtes nga ajo ti thua " Por ajo që duhet të ndodhë është shkëputja e çdo lidhje me strukturat e aplikuara politikisht në të shkuarën, në mënyrë demonstrative.".  Cilat jane keto struktura te se shkuares te aplikuara politikisht ne te majten shqiptare sot? Une nuk besoj se ka ende sot struktura te regjimit te Hoxhes qe veprojne ne te majten shqiptare pervec nja dy tri figurave te saj (po qe s'mund ti quaj strukture). Pastaj a mendon se mohimi i kesaj te shkuare do ti sherbej praktikisht te majtes shqiptares, PS's (per shembull)? Nese e majta do te mohonte te shkuaren ne menyre eksplicite, atehere edhe per disa legjislatura ajo do te jete e humbur perballe te djathtes! Pse? Sepse me shume se gjysma elektoratit te se majtes shqiptare sot, jane nostalgjik te regjimit te Hoxhes, jane ish komunistet, veteranet etj etj. Une nuk mendoj se harresa, shkeputjet eksplicite, ndarja me te shkuaren, quaje si te duash, jane faktor ne ndertimin e nje te majte progresiste. Progresi nuk mund te projektohet ne te ardhmen nese nuk merret parasysh e shkuara, pra, ne s'mund te dime ku do te mberrijme, nese nuk do te dime nga po nisemi. E majta shqiptare sot kompleksohet me ato etiketimet "komunist" "klysh i kuq" e te tjera si keto, pasi ne vete organizimin e saj dhe konceptimin e saj politik sot, ajo nuk eshte e majte, por eshte e mberthyer ne ankthin e maksimizimit te profitit, eshte e mberthyer ne kapitalizem. E majta sot nuk duhet te shkeputet nga e shkuara, por perkundrazi duhet te rikthehet tek vlerat e socializmit, duke filluar qe nga prona sociale e mjeteve te prodhimit e deri tek krijimi i nje shoqerie pa klasa. e shkuara duhet analizuar, por jo harruar. distancimi duhet bere ndaj krimeve (te shkaktuar nga nje pjese e caktuar e burokracise ne emer te sistemit), por ajo s'duhet te harroje arritjet e socializmit shqiptar (si sistem, pa emra te pervecem).

Me dy pikat e tjera, jam pak a shume dakort.  

Pergezime per shkrimin. 

  

 

 

 flm per leximin e vemendshem

...por nuk jam fort i sigurte se keto etiketime luajne rol ne fitoret e se te djathtes. Kete gje e veme re ne faktin qe e majta ka fituar shume beteja ndaj te djathtes. Pra ka nje elektorat mobil qe voton here majtas here djathtas "pertej" ketyre etiketimeve. Etiketimet jane perdorur per te mbajtur te lidhur me kauzat e te djathtes nje pjese te elektoratit te saj, psh ish te burgosurit politik qe jane alergjik ndaj komunizmit.

etiketimet nuk them se japin fitore apo heqin fitore. Eshte e vertete qe ti mund ti thuash tjetrit budalla gjithe diten dhe ai gjithsesi te fitoje. Ajo qe po them une eshte qe etiketimet e ngarkuara emocionalisht vrasin debatin, dhe une nuk e shoh politiken te dobishme nese nuk ka debat mbi alternativat. Psh, nese ti sot vjen e thua qe do te bej taksim progresiv si ne skandinavi, te quajne komunist dhe merr fund debati. Etiketime te tilla s'ndodhin vetem ketu, ndodhin kudo ku ka njerez qe nuk jane te gatshem te perballen me alternativen e tjetrit. Se nuk duhet harruar qe para se t'i veme rendesi fitores duhet te justifikojme se perse po e kerkojme kete fitore te se majtes. Dmth cfare do sjelle ajo. Kjo kerkon debat, dhe ne debat e shoh te majten shpeshhere te frustruar. Kjo eshte dhe arsyeja pse sot e majta udhehiqet nga nje person qe nuk eshte aspak i majte, dhe ndjek politika neoliberale, pikerisht frustrimi (ka dhe arsye te tjera patjeter).

Per sistemin e shkuar une nuk thashe qe ishte fashist, por qe kishte tendenca fashiste. Natyrisht qe sistemi jone ishte stalinist, por stalinizmi nga ana tjeter ishte nje devijance teper e madhe nga teoria komuniste... Por ajo cka eshte me e rendesishmja eshte qe kjo e shkuar, sa i perket te majtes, nuk ka rezultuar e suksesshme. Nese vendet komuniste u nisen nga ideja komuniste per te ndertuar nje bote me te mire, perfunduan me turp, te rrezuara nga popujt e tyre. Mjafton ky fakt per te kuptuar qe ne te gjithe kete histori ka patur hapa te gabuar, madje shume te gabuar...

Kur flas per shkeputje nga cdo strukture politike e te shkuares do te thote qe e majta duhet te distancohet politikisht nga PPSH, sigurimi i shtetit, praktikat e tyre etj etj. Nuk dua te them qe keto gjenden tashme brenda te majtes, por dua te them qe distancimi eshte i nevojshem, pasi qartesisht shume njerez vijojne ta identifikojne te majten e sotme te lidhur me strukturat e djeshme (nderkohe qe ne fakt me e lidhur me ato struktura eshte PD-ja dhe biznesi, po te flasim troc).

Klasa borgjeze dhe klasa burokrate jane koncepte te pabarabarta, por te krahasueshme. Nese borgjezet ishin ata qe zoteronin kapitalin dhe kontrollonin krahun e punes, nomenklatura dhe burokratet ishin ata qe kontrollonin kapitalin dhe krahun e punes. Gjithashtu ishin pjesa qe ngadalesonte zhvillimin ekonomik, duke shkaktuar ne fund fare falimentimin e krejt bllokut lindor. Si dhe krijuan nje klase te favorizuar brenda sistemit qe presupozohej te zhdukte klasat... krijimi i kesaj klase te favorizuar krijoi nje ndjenje te pergjithshme pabarazie...

Mua nuk me intereson shume fenomeni elektoral i PS-se pasi ajo parti nuk me duket e majte sot per sot. Por sa per muhabet, elektorati nostalgjik i PS-se nuk eshte domethenes ne nje vend ku mosha mesatare eshte 29 vjec. PS e di kete, dhe sivjet u perpoq te afronte elektoratin rinor (nen 35 vjec), por deshtoi.

Gjithsesi une nuk besoj te dredhite elektorale, mendoj qe politika e majte ka shansin qe duke qene e sinqerte te jete prane nevojave e deshirave te pjeses me te madhe te popullit. Politika e djathte ne kontekstin shqiptar eshte ajo qe detyrohet te genjeje haptas e te beje kompromise, pasi nje popull i varfer s'do ta votonte kurre ndryshe... po ja qe populli u detyrua te votonte vetem djathtas, si per PS, si per PD

 

 

 Kjo eshte dhe arsyeja pse sot e majta udhehiqet nga nje person qe nuk eshte aspak i majte, dhe ndjek politika neoliberale, pikerisht frustrimi (ka dhe arsye te tjera patjeter).

Jam e interesuar te gjej nje kopje te fjalimit/prezantimit te Rames ne konferencen 'The Neoliberal Frontline: Urban Struggles in Post-Socialist Societies' per te kuptuar se si i ka pozicionuar politikat urbane ne syte e tyre. Rama ne ate ambient ka qene si cjapi te kasapi e as nuk e ka marr vesh ndoshta. 

 Nuk kam as nje kundershtim per analizen qe keta " iluministe" po i bejne te Majtes,ajo qe une nuk kuptoje,eshte qe keta(iluministet) pse nuk e provojne vet rrugene mundimshme drejt e te Majtes, apo presin qe ajo, te bier vet si kokra e molles kur te piqet situata,me anen e dritehedhjes se tyre!

 ja dhe perceptimi fetar i feuchtwangerit...

ne "iluministet" jemi ne rrugen tone, ku qendron shqetesimi yt? shume gallate do ishte po ti thoshe nje biologu "po ti pse s'e provon se sa e veshtire eshte te jesh amebe..."

 kjo meriton te zevendesoj denjesisht shprehjen tjeter te dites (po nga ty) smiley

 Jo nuk e kisha fjalen ashtu,e kisha fjalen per iluminist te tjere,nje grup i caktuar njerezish qe ndodhen ne top, te shkolluar, elit qe japin direktiva,nga nje pozicion shume komod,teorik,nga lart posht,dhe jo anasjelltas!

 Se harrova ti ke rrugen tate,vazhdo nuk shqetsohem une jo mos u shqetso per kete!

falimderit smiley 

Jam dakort per kukluklanizimin e se djathtes qe  kompleksion te majten shqiptare. Por gjithashtu nuk duhet harruar qe nje pjese e madhe popullit te majte ka nisur te ndryshoje dhe eshte edhe me perpara se klasa politike qe e perfaqson.

Mendoj se problemi i trajtuar ne pjesen e pare (etiketimet  e te majtes aktuale) - eshte nje ceshtje qe nuk ka te beje thjesht me komoditetin dhe clirimin e debatit nga pengesat artificiale. Etiketimet (punist-komunist) pervec se taktike e luftes politike, mbartin nje nga debatet ende te nxehta lidhur me identitetin e partive te majta ne shoqerite e vendeve te Lindjes sidomos.

Pra ceshtja nuk eshte vetem ke etiketa te thjeshta si taktike e luftes politike. Mediatizimi etiketimeve krijon steriotipe qendrimesh dhe keto steriotipe ngjitin sepse praktikisht PS ashtu sikurse partite e tjera te majta te Lindjes erdhen prej ish partive komuniste, trasheguan prej tyre stukturat, infrastrukturen, elektoratin,nje pjese te elites etj. Etiketimet nuk jane thjesht simbolike por prekin dhe ceshtje kuptimore, permbajtesore te identitetit ideologjik te PS, prekin ceshtjet programore dhe qasjen e saj ndaj problematikes aktuale (sociale, ekonomike )

Debati perfshin raportet e ketyre partive me trashegimnine e kaluar politike, ideologjike dhe historike ne nje kohe qe ende debatohet se cfare ishte kjo tradite, cfare ishin  shoqerite e kaluara: komuniste? socialiste? Marksiste? Leniniste? apo kapitalizem shteteror? Kujtoj ketu se si A.Harendt relativizonte ne ekstrem ndryshimet ndermjet regjimit hitlerian dhe atij stalinist.

Prandaj distancimi nga e kaluara nuk eshte thjesht nje denoncim i se shkuares totalitare. Kur thuhet shkeputje eskplicite nga e kaluara per cfare eshte fjala ? Per mea culpa-n e famshme? Per denimin e krimeve te diktatures? Per hapje dosjesh dhe lustracion? Keto duhet te ishin bere dhe duhen bere por kjo nuk mjafton. E majta me te kaluaren nuk ka vetem nje llogari politike por edhe implikim ideologjik. Ky eshte problemi. Si duhet te rindertohet e majta moderne , cfare do te ruaj nga tradita social-demokrate dhe cfare qasje te reja do te aplikoje ne kushtet kur neoliberalizmi ka ngritur flamurin e triumfit total? 

 krahas stigmatizimit qe i behet te majtes si komuniste-puniste, etiketa ose perceptimi komplementar  i perhapur gjeresisht eshte se tashme ne krejt ish Lindjen komuniste, pra dhe ne Shqiperi ka "dy te djathta". Ketu eshte thelbi debatit qe nis me etiketimet dhe perfundon ke identiteti, profili i te majtes moderne, e cila ka marre dy goditje : kompleksin e inferioritetit pas renies se Murit per shkak te trashegimnise ideologjike dhe coroditjen shpartalluese te  kingut neolaburist, Tony Blair  me "rrugen e trete" duke e hedhur perfundimisht te majten ne valet e neoliberalizmit egoist.

Problemi yne eshte se te gjithe, majtas e djathtas, duan te jene neoliberale ne nje shoqeri pa shtrezeim social, ku shtresa e mesme ende nuk eshte koaguluar, ku polarizimi skajshem eshte i perbindshem dhe sidomos ne nje kohe kur ne tregun e globalizuar mesa duket do shesim misra te pjekur dhe shqiponja te gdhendura ne dru. 

Menyra e zgjedhur per t'u distancuar nga sistemi i meparshem ne Shqiperi dhe Enver Hoxha eshte i gabuar, nuk qendron llogjikisht sic i pelqen te flase autori. Distancimi behet ne tjeter menyre dhe do te mundohem ta shpjegoj me poshte por se pari te merremi me sistemin komunist ne Shqiperi.

Sistemi qe vendosen dhe ndertuan ne Shqiperi Enver Hoxha dhe njerezit e tjere te PKSH/PPSH-se nese i referohemi doktrines marksiste eshte ne perputhje me ideollogjine komuniste. Patjeter qe kohe-pas-kohe ky komunizem u ngjyros me interesat dhe idete e Hoxhes dhe njerezve te tjere, por ne thelb mbetet sistem komunist. Ideologjite politike si dallim thelbesor kane tezat dhe platformat ekonomike. Ai sistem qe ishte ne Shqiperi per gati 50 vite ishte sistem komunist: U ndalua prona private, menyrat e prodhimit ishin te shtetezuara, u kolektivizua cdo gje etj. Ne kete aspekt "llogjikisht" nuk mund te themi se ne Shqiperi kishim nje sistem jashte doktrines se zhvilluar nga Marksi.

Ne aspektin politik bazat e marksizmit ishin ne sistemin 'komunist' ne Shqiperi. Pushteti popullor, diktatura e proletariatit, lufta e klasave etj. qe te gjitha teorikisht si "periudhe e shkurter" kohore qe do te conte ne sistemin e plote komunist.

Atehere perseri duke gjykuar "logjikisht" nese del dikush dhe mbron pikerisht keto gjera qe u permenden me siper, cfare etiketimi tjeter mund t'i veme?

Distancimi nga Enver Hoxha behet vetem duke u distancuar nga ideologjia qe frymezoi dhe aplikoi Enver Hoxha, qofte edhe aplikim copa-copa. Ndryshe eshte vetem qesharake kjo perpjekja per te thene qe ideollogjia ishte e mire por ishte i keq Enver Hoxha. Mua nuk me intereson shume personi, mua me tremb dhe me intereson ideollogjia.

Ndersa etiketimi i te "majtes" politike i organizuar ne parti eshte dicka pak me e komplikuar. Nuk eshte se kjo e majte mbron ideollogjine komuniste por per shkak te lidhjeve dhe mbrojtjes se lehte qe i ben trashegimise se sistemit te kaluar merr kete etiketim.

Jam e interesuar te gjej nje kopje te fjalimit/prezantimit te Rames ne konferencen 'The Neoliberal Frontline: Urban Struggles in Post-Socialist Societies' per te kuptuar se si i ka pozicionuar politikat urbane ne syte e tyre. Rama ne ate ambient ka qene si cjapi te kasapi e as nuk e ka marr vesh ndoshta

Ndoshta ambjenti ballkanik eshte kudo njesoj. Nje neoliberal qe konsultohet me GOP hitmen (funny enough jewish) besoj se ndihet rehat ne cdo qoshe te ballkanit. Periferia qyteterimore  i ka keto 'perks'. Cocroaches thrive in 'places in between' (flmd Rory Stewart per terminologjine)

Sol, cili eshte plani yt per ta kaluar Republiken e Shqiperise nga nje vend periferik pa llogjike, ne nje vend te llogjikshem? A e kupton sa njerezve nuk i intereson te hapen qitapet e llogjikes?

 Njerezve? Mos e bej kete gabim mik, jo te gjithe njerezit jane xhiba smiley

Ca njerezve logjiken ua dikton prakticiteti, varferia shpirterore ose materiale, pamundesia, gerdeci, permbytjet, urbanistika e paplan, pamundesia e te jetuarit dhe pakenaqesia e te jetuarit... ca te tjere jo se s'duan po s'munden te kene logjike smiley

Plani im eshte te them te verteten nje here per nje here, shqiperia i ka burrat e saj te shtetit, dhe keto kohe kemi te gjithe mundesine t'i shohim ne aksion te drejtperdrejte. like we did in the past 98 years.

plani vijon me ndjekjen me vemendje te situates te ca shqiptareve interesante e te logjikshem ne shqiperi, kosove e maqedoni... 

@  Naim, ti thua qe komunizmi s'mundet, nderkohe qe shkrimi me siper nuk po te kerkon realizimin e komunizmit apo te asnje izmi. Shkrimi me siper thote qe argumentat e tu si Naim dhe argumentat e mi si Arber duhet te kene mundesi qe te perballen ne menyre te rregullt e transparente, pa perdorur shaka mediatike, apo pa i bere thirrje emocioneve, apo pa perdorur shkarje logjike te qellimshme. Ajo qe them une eshte INVEST LESS ON MARKETING dhe INVEST MORE ON QUALITY. Pastaj le ta vendose sovrani se kush eshte argumenti me i mire...

Sa per shtetin, le te mos e quajme zhdukje, por transformim te vazhdueshem te tij ne menyre qe piramida e pushtetit te kete nje kulm gjithnje e me prane bazes. (Dhe mos harro qe ky shtet qe kemi ne dhe gjithe bota, gjithnje e historikisht ka keqfunksionuar, dhe keqfunksionimin e tij ia vesh njerezores, psh thuhet qe korrupsioni eshte i natyrshem, eshte njerezor. jo Naim. korrupsioni eshte kanceri i ketij sistemi, eshte keqfunksionim i tij i pazhdukshem)

Sa per edukimin, kur thua qe nuk mund te edukohen njerezit, e ke teresisht gabim. me metodat e sotme te edukimit ti mund t'i besh njerezit xhiba brenda nje muaji... ndersa femijet 6 vjec mund t'i besh enciklopedista. varet si i perdor keto metoda.

 

keto kohe kemi te gjithe mundesine t'i shohim ne aksion te drejtperdrejte

Mundesia eshte po nuk ka veprim. Pse, bie fjala, ka levizje anarkiste ne nje vend post-osman si Greqia por jo ne SHqiperi? Ketu dua te dal..ke te besh me nje shtet qe eshte thjesht 'teprica' e padeshiruar e disa llogaritjeve te bera nga te tjere. Pra (me falni per shprehjen por eshte me vend) ke te besh me 'rob shtese'. Ne katunin e qorrave, robi me 1 sy o shkallum! Kshu, really bro! Whats your plan?

M'u duk interesante Sol! Me e bukura eshte qe une kujtoja se ti ishe tjeterkush te Saktivista smiley! Neser komentet me gjate se sot u be vone ...

Për të komentuar tek Peshku pa ujë, ju duhet të identifikoheni ose të regjistroheni (regjistrimi është falas).