Kadare: Jo Shqipëri e Madhe, por Natyrale
Shkrimtari i madh flet për Kosovën e pavarur, identitetin dhe vlerat shqiptare, Evropën, politikën, letërsinë
Gazeta Shqip
Shkrimtari i madh shqiptar, Ismail Kadare, thotë se e ashtuquajtura Shqipëri e Madhe ka qenë prej kohësh një motiv i preferuar për të justifikuar një prapambetje të çështjes shqiptare, një ngecje në vend. “Shqiptarët nuk thonë Shqipëri e Madhe. Asnjëherë. Thonë Shqipëria Natyrale ose Shqipëria Etnike. Pra, as e madhe as e vogël, por ajo që është dhe që duhet të jetë. Në fund të fundit Shqipëri e Madhe, apo siç kanë thënë Rusia e Madhe, Gjermania e Madhe, Kroacia e Madhe, këto terma ndryjnë në vetvete një koncept negativ, pra nënkupton një shtet i bërë i madh me dhunë, pa të drejtë, dmth duke uzurpuar të drejtën e të tjerëve”, shprehet Kadare, gjatë një interviste ku flet për Kosovën e pavarur, identitetin dhe vlerat shqiptare, Evropën, politikën, letërsinë.
Zoti Kadare, bisedën po e zhvillojmë në një kohë kur shqiptarët në Kosovë, në Kushtetutën e re të sapohyrë në fuqi, vendosën themelet e një shteti të ri. Pra shqiptarët arritën ta realizojnë ëndrrën e tyre për një Kosovë shtet të pavarur. Sa i rëndësishëm është ky fakt për kombin shqiptar?
Sigurisht që përgjigjja ime, si e çdo shqiptari, do të jetë pozitive. Shqiptarët, kombi shqiptar, sigurisht që nuk ka marrë një favor, por është rregulluar diçka që ishte çrregulluar në vite, në shekuj. Tashmë shqiptarët kanë hapësirën e tyre në Ballkan, shumë të rëndësishme me atë shtet që ata e meritojnë prej kohësh. Prandaj është gjetur një drejtpeshim, një ekuilibër për një drejtpeshim të prishur, pra është zëvendësuar ky i fundit që ka qenë. Dhe kjo është në radhë të parë për të mirën e kombit shqiptar dhe për të gjithë Ballkanin.
Pra, kjo rigjetje e ekuilibrit natyrisht që kjo do të luajë rol të madh ndaj të gjitha pikëpamjeve, si nga pikëpamja politike, ekonomike, psikike e kombit shqiptar, do të ndryshojë gradualisht, dalëngadalë vetëndjesia e tij. Dhe kur ndjesia e një kombi ndryshon për të mirë, siç është në këtë rast, atëherë pesha e tij e brendshme do të reflektojë në peshën e tij të jashtme. Sigurisht që kështu ndodh në gjithë popujt. Pra, psikologjia shqiptare do të ndryshojë nga kahu i mirë i saj, në të gjitha pikëpamjet.
JO SHQIPERI E MADHE, POR NATYRALE
Tani kemi dy shtete shqiptare. Por pse disa i i tremben një Shqipërie të Madhe dhe nuk u tremben dy shteteve shqiptare? Si e shpjegoni ju këtë?
Mendoj se është thjesht një frikë. Në botë, zakonisht ka frika që kanë një bazë të vërtetë, por shpesh ato kanë një bazë virtuale. Një bazë të shpikur, siç janë edhe irikët e fëmijërisë që krijohen nga fantazmat, nga gogoli, dhe me sa duket këto mbeten edhe në jetën politike ndërkombëtare disa herë. E ashtuquajtura Shqipëri e Madhe ka qenë prej kohësh një motiv i preferuar, për të qenë një lloj alibie, për të justifikuar një prapambetje të çështjes shqiptare, një ngecje në vend. Në fakt, prej shumë e shumë vitesh shqiptarët e kanë bërë të njohur vetë në gjuhën shqipe, në formën e të menduarit shqiptar, që kjo shprehje takohet shumë rrallë.
Shqiptarët nuk thonë Shqipëri e Madhe. Asnjëherë. Thonë Shqipëria Natyrale ose Shqipëria Etnike. Pra, as e madhe as e vogël, por ajo që është dhe që duhet të jetë. Në fund të fundit Shqipëri e Madhe, apo siç kanë thënë Rusia e Madhe, Gjermania e Madhe, Kroacia e Madhe, këto terma ndryjnë në vetvete një koncept negativ, pra nënkupton një shtet i bërë i madh me dhunë, pa të drejtë, dmth duke uzurpuar të drejtën e të tjerëve. Prandaj, të përdorësh këtë shprehje në këtë rast për atë që quhet Shqipëri e natyrshme, cenohet e vërteta. Kjo shprehje ka qenë një tingëllimë negative dhe është e përjashtuar për ne brenda vendit.
Zoti Kadare, kohë më parë ju keni zhvilluar një debat të gjatë lidhur me identitetin e shqiptarëve. A ka ndryshuar në parim identiteti i shqiptarëve pas krijimit të shtetit të ri të Kosovës, pra të shqiptarëve si komb me dy shtete?
Besoj, shumica e shqiptarëve janë dakord që identiteti shqiptar është homogjen, është i njëjtë, është pjesë e identitetit evropian. Nuk mund të ketë identitet shqiptar të përgjysmuar, as identitet shqiptar të gjymtuar ose të modifikuar, për shkak të një robërie të gjatë. Ne kemi njohur si të thuash një robëri klasike të jashtme që ka qenë robëria otomane dhe një robëri të brendshme që ka qenë me dy fytyra: robëria komuniste shqiptare në Shqipëri dhe robëria komuniste serbe, bashkë me robërinë e mbretërisë jugosllave në Kosovë. Ekziston një teori e keqe, do të thosha unë, që pretendon nga këto aksidente të rënda historike (njëra 5 shekuj e tjera më shumë se gjysmë shekulli) se identiteti shqiptar është modifikuar, është ndryshuar.
Të thuash këtë gjë për një popull është t‘i bësh fyerjen më të madhe. Një popull që i ndryshohet identiteti prej robërisë është mjeran, është thellësisht fatkeq dhe ka mungesa në dinjitetin e tij. Përse popujt e tjerë të Ballkanit nuk e ndryshuan identitetin dhe përse i paska rënë popullit shqiptar kjo fatkeqësi dhe ky cenim i rëndë? Pra, nuk është e vërtetë. Identiteti shqiptar, pavarësisht nga të gjitha ndikimet që kanë pasur të gjitha vendet e Ballkanit nga robëria e gjatë otomane kanë mbetur ata që janë, të pamodifikuar. Pra, të gjitha ato përrallat për identitetin e modifikuar mbeten vetëm përralla, dhe jo vetëm kaq, por ato janë edhe të dëmshme. Një popull mund të jetojë në dy shtete. Por tani flitet për një problem tjetër që ka dalë.
A ka Kosova identitet tjetër apo ka identitetin klasik shqiptar?
Bëhen shumë përpjekje për këtë gjë, ka shumë doktrina dhe lloj-lloj teoricienësh që tentojnë për të vërtetuar se Kosova ka identitet tjetër. Kjo nuk është gjë tjetër veçse, versioni që thashë më parë, versioni se një populli, robëria mund t‘ia ndryshojë identitetin. Në qoftë se ne pranojmë që Kosova, për shkak të një qëndrimi 70-vjeçar nën sundimin jugosllav paska krijuar identitet tjetër, ky është përsëri, siç thashë më sipër, një mjerim i madh për popullin tënd. Përse e paska ndërruar? Kosova ka qenë e bashkuar me Shqipërinë përpara. Ka qenë vazhdimi i hapësirës shqiptare. Nuk ka pasur kufij gjatë pesë shekujve që fola unë. Gjatë perandorisë otomane ka qenë e njëjta zonë, zonë që administrata turke e quante me emra të ndryshëm, por ka qenë kjo zonë qe është sot.
Pra, përse ndryshoi ky identitet për këto 70 vjet? Përse? Ku janë arsyet, ku është ndryshimi? E folmja? E folmja në Kosovë është absolutisht më e afërt disa herë me gjuhën që flitet në përgjithësi në Shqipëri, sesa në shumë pjesë, zona të Shqipërisë që kanë dialekte shumë të larguara nga pjesa e përgjithshme shqiptare. Unë, kur flas me kosovarët apo kur lexoj shtypin kosovar, gjuha është shumë më e afërt sesa disa gazeta në Shqipëri, si në Gjirokastër, në Shkodër, në Kukës në Elbasan. Pra, është tepër natyrale kjo, e megjithatë do të shtoja se nuk është vetëm gjuha që përcakton identitetin, edhe pse është një nga faktorët themelorë. Identiteti është edhe historia e përbashkët, është të ndjerit e përbashkët, janë emocionet e përbashkëta si komb, të cilat janë të krijuara gjatë shekujve, të mijëvjeçarëve. Prandaj, nuk e kuptoj këtë këmbëngulje për ta deformuar identitetin e shqiptarëve. Një popull mund të jetojë në dy shtete, kjo nuk do të thotë asgjë. Në radhë të parë është e rëndësishme si ndjehet vetë kombi, çfarë kombësie ndjen ai në ndërgjegjen e vet historike, në moralitetin e vet historik. Kjo këmbëngulje me duket përsëritje e tezave që nuk të çojnë askund.
Po cilat janë vlera shqiptare dhe a janë ruajtur ato edhe sot? Ju këmbëngulni për ruajtjen e tyre. Ka të bëjë kjo edhe me identitetin e shqiptarëve?
Sigurisht, identiteti i një kombi ka të bëjë me vlerat që bart kombi, por njëkohësisht edhe me gjenet e tij. Por nuk duhet të kemi frikë t‘i themi, siç flasim për vlerat me shumë të drejtë, me kurajo duhet të flasim edhe për gjenet e tyre, për t‘i korrigjuar ato, ashtu sikurse njerëzit e fortë janë më të aftë t‘i gjejnë mungesat e tyre sesa njerëzit e dobët, të cilët nuk flasin kurrë për mungesat e tyre.
EVROPA PO BEN MJAFT PER SHQIPTARET
Ju shpesh keni bërë vërejtje ndaj Evropës, e cila i ka qëndruar larg shqiptarëve,nuk i ka afruar sa duhet, bile në rastin e dramës së Kosovës shpesh ka qenë e shurdhërose dhe e verbër, sipas jush. Sot, ajo duket se është më afër se kurrë pranë shqiptarëve, në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoni. A mjafton kjo apo fati për të hyrë në familjen e Bashkimit Evropian e kanë vetë shqiptarët?
Kjo është një pyetje interesante dhe shumë e rëndësishme. Unë jam vetë një evropianist i vendosur, ashtu si dhe shumica e shqiptarëve. Por kjo nuk do të thotë se, unë çdo gjë që kam bërë ose bën Evropa e shoh në mënyrë të pakushtëzuar, në mënyrë pozitive gjithmonë. Dhe gjithmonë njeriu i bën vërejtje në radhë të parë vendit të vet, zonës së vet ku është shteti i tij dhe kontinentit të vet. Prandaj, ne kur i bëjmë vërejtje Evropës, të gjitha këto janë vërejtje që ia bëjmë kontinentit tonë, kontinentit mëmë, ku bën pjesë edhe populli shqiptar në familjen e popujve evropiane. Pra, këtu nuk kemi ndonjë ndjesi të keqe, as ndonjë kompleks. Kjo është e natyrshme.
Evropa dihet që për një kohë të gjatë ka pasur një qëndrim, që është gjykuar përfillës ose shpërfillës, zakonisht për gjithë Ballkanin, sidomos për Shqipërinë. Për fat të mirë, prej vitesh ajo është bërë e ndërgjegjshme, ka korrigjuar mjaft gjëra në këtë qëndrim, ka korrigjuar gjërat themelore. Evropa, Aleanca Atlantike, SHBA-ja e ndihmuan kombin shqiptar në mënyrë jashtëzakonisht të vendosur në një luftë të armatosur për t‘i mbrojtur të drejtat e tij. Pra, më duket se epoka që ne duhet të ankoheshim në përgjithësi për Evropën ka mbaruar. Sigurisht që tani populli shqiptar ndjehet gjithmonë e më tepër evropian, sepse në njëfarë mënyre kemi qenë të përjashtuar nga ky kontinent, disa herë jemi përjashtuar nga fati dhe disa herë kemi përjashtuar veten, Shqipëria komuniste në programin e saj kishte përjashtimin absolut të Evropës dmth të quheshe evropian në atë kohë do të thotë të ishe mik me botën perëndimore, dmth me botën armiqësore.
Prandaj për gjysmë shekulli ka qenë faji i Shqipërisë. Sot epoka ka ndryshuar tërësisht për të mirën tone dhe tani marrëdhëniet me Evropën janë themelore për mbarëvajtjen e vendit. A mund të bëjë Evropa akoma? Evropa po bën mjaft kuptohet, aksione të tilla, si rivendosja e ekuilibrave në Ballkan është një aksion kolosal, që kushtëzohet nga shumë faktorë dhe Evropa i ndjek hapa pas hapi. Nuk është e lehtë, por dhe nuk është kaq e vështirë, mjafton të respektohen disa parime bazë të së drejtës universale, të lirisë universale.
Evropa e ka këtë detyrë. P.sh. në Shqipëri vazhdon agonia politike, zvarriten reformat, mungesë përgjegjësie në plotësimin e kritereve që kërkojnë standardet e BE-së e tjerë? Cila është detyra e politikës shqiptare në këtë drejtim?
Kjo tregon që në Shqipëri ka mbeturina që e trajtojnë Evropën si një hapësirë jomiqësore, ose si një hapësirë të huaj, ose si një hapësirë që na ka borxh gjithmonë dhe duhet të na rregullojë punët tona. Në qoftë se pretendojmë që të jemi një vend evropian, në radhë të parë e ndërtojmë ne vetë Evropën, brenda nesh dhe pastaj në mënyrë të natyrshme të integrohemi në Evropë.
Zoti Kadare, veprat tuaja madhore janë krijuar në kohën e një regjimi diktatorial. A ndikojnë te krijuesi regjimi, sistemi politik? Pra, cilët janë raportet e shkrimtarit me sistemin politik të vendit?
Mendoj se teprohet gjithmonë ndikimi i një regjimi politik i një shteti, i një diktature apo i një demokracie mbi krijimtarinë letrare. Studiuesit, kritikët e kanë shumë komode të thonë që ndikon. E vërteta është ndryshe. E kam thënë shumë here se letërsia ka ligjet e saj të cilat nuk përputhen me ligjet shoqërore. Letërsia është shpërfillëse për sistemet shoqërore, politike. Letërsia lind dhe zhvillohet në çdo kohë, në çdo regjim sado i ashpër të jetë, sado i butë të jetë, nuk luan ndonjë rol të madh në zhvillimin e saj.
Shumë njerëz e teprojnë me këtë gjë dhe kanë shumë qejf edhe të kapen pas kësaj, pas sistemit shoqëror për të shpjeguar një letërsi. Letërsia mund të jetë e fortë ose e dobët në çdo sistem shoqëror. Mund të jetë e fortë në një regjim të keq dhe mund të jetë e dobët në një regjim demokratik. Shumica e librave që botohen sot, si këtu në Gjermani ku jemi, ku kemi një sis¬tem demokratik dhe ka letërsi të mirë dhe të keqe apo edhe më të keqe, mediokre fare edhe pse është një sistem nga më të përparuarit në botë. Dhe po të ishte ashtu, që letër-sia varet nga sistemj, ateherë gjithë sistemet e përparuara duhet të kishin letërsi të mrekullueshme dhe art të mrekullueshëm dhe sistemet e prapambetura duhet të kishin të kundërtën. Por nuk është kështu, shpesh ndodh e kundërta.
21 June 2008 @ 10:17 pm
shum bukur
21 June 2008 @ 10:59 pm
Alisa, keshtu PO!
Shume falemnderit!
21 June 2008 @ 11:17 pm
Cim!
Me qe ke filluar te hysh me “zhyt” ne probleme te tilla do kisha deshire ne se desheron te shihje “kontradikten” ose LLAPAQENIZMIN te ndare nga GJENIU midis ketyre pasazheve qe do te bie nga KADARE.
I PARI….
…Sigurisht që përgjigjja ime, si e çdo shqiptari, do të jetë pozitive. Shqiptarët, kombi shqiptar, sigurisht që nuk ka marrë një favor, por “”"”është rregulluar diçka që ishte çrregulluar në vite, në shekuj”"”"”. Tashmë shqiptarët kanë hapësirën e tyre në Ballkan, shumë të rëndësishme me atë shtet që ata e meritojnë prej kohësh. Prandaj është gjetur një “”"”drejtpeshim”"”", “”"”një ekuilibër për një drejtpeshim të prishur”"”"”", ………
I dyti…..
“”"Evropa dihet që për një kohë të gjatë ka pasur një qëndrim, që është gjykuar përfillës ose shpërfillës, zakonisht për gjithë Ballkanin, sidomos për Shqipërinë. Për fat të mirë, prej vitesh ajo është bërë e ndërgjegjshme, ka korrigjuar mjaft gjëra në këtë qëndrim, ka korrigjuar gjërat themelore”"”"”.
“”"”Shqipëria komuniste në programin e saj kishte përjashtimin absolut të Evropës dmth të quheshe evropian në atë kohë do të thotë të ishe mik me botën perëndimore”"”"”"….
Flitet per RAPORTE TE NJE kombi me EVROPIN…..KOMB me KRAHE TE PRERE nga E njejta Evrope……
21 June 2008 @ 11:22 pm
Krahasoheni Shqiptarin e Madh me turmat e coroditura te anallisteve.
21 June 2008 @ 11:28 pm
Idris, ketu nuk ka asnje “problem”. Cdo gje eshte aq e qarte, sa vec po nuk deshem me shiku, krijojme paqartesi ose probleme.
E lexove ate intervisten tjeter me ate gjermanen e lindur ne Sllovaki?
E ka bo fora Alisa sot me keto dy prurje! Si dy lente me fokus perfekt, ku realiteti shihet i qarte si kristal!
PS Nuk ka qendrim me te drejte ndaj Evropes, per mendimin tim, se sa ky i dhene ketu! Sa per Shqiperine Natyrale vs. e Madhe, cfare te them, llaf gjeniu mo! E kemi thene edhe ne te tjeret me perpara, madje bash ketu te Peshku, dhe tamam si e ka thene Ismaili (rrokje per rrokje), por tjeter gje kur vjen nga nje ZE i tille, kupton, bie ne mijera vesh kjo….
22 June 2008 @ 12:04 am
E di ate historine per shprehjen “e kemi thone ne me pare mor JAHU”"
:) 
:)
:) 
jo me mu dhe MOLIN….
Njoni si shef ,e kishte fute zv. e tij ne thes dhe vartsit thonin…
-Shefi e vertit thesin nga te doje-
E tha dhe njoni urte e bute po do ti qe e tha tamam ashtu si ISHTE jo si DUKEJ
-Po mor po, thesin vertit Shefi…po komandat i jep zvendes shefi nga brenda thesit…
Cfare si bot atij K.Danos per kete “shprehje”
As te heq asnje presje se pari per ALISEN dhe se DYTI per Percaktimin EUROPIAN me shume THJESHTESI e QARTESI nga GJENIU KADARE…
Nderhyrja ime qe ””brenda thesit”” me mu dhe TY
22 June 2008 @ 3:49 am
Tezën se identiteti shqiptar ka ndryshuar në histori Kadareja e quan “teori e keqe” – por pa sjellë ndonjë argument të fortë për ta kundërshtuar, përveç krahasimit me identitetin e popujve të tjerë në Ballkan, që nuk paska ndryshuar.
Në të vërtetë, identiteti i shqiptarëve, si identitet i një kombi në përftim e sipër, është rezultat i proceseve historike të cilave u janë nënshtruar shqiptarët: mbijetesa ndaj romanizimit, krishterimi, marrëdhëniet me sllavët dhe me Bizantin, marrëdhëniet me Kishën Katolike dhe Perëndimin, marrëdhëniet me Perandorinë Osmane, islamizimin, Rilindjen e kështu me radhë. Në histori identiteti kombëtar ruhet duke u transmetuar nga një brez në tjetrin, dhe ky transmetim nuk mund të kryhet pa u ndikuar nga rrethanat historike, ose pa u modifikuar prej mutacioneve historike të pashmangshme.
Nuk e kuptoj pse qenka “fyerja më e madhe” për një popull që të thuash se identiteti i tij ka ndryshuar në histori. Përkundrazi, ndryshimi i identitetit në vite e në shekuj është efekti më normal për një popull që merr pjesë në proceset historike. Vetëm pesë shekuj më parë, shqiptarët ishin të gjithë të krishterë, të ndarë në principata e feude, të lidhur në aleanca të ndryshme me serbët, venedikasit, Vatikanin, Napolin, e të tjera fuqi të krishtera të kohës dhe, për më tepër, e quanin veten “arbër”. Gjatë shekujve XIV-XVI jo vetëm që këto aleanca morën fund dhe fillesa e krishterë në identitetin etnik të shqiptarëve filloi të shthurej, por edhe një pjesë e madhe e popullsisë arbërore u zhvendos drejt Italisë; madje pikërisht ajo pjesë që ishte bartësja, interpretuesja dhe transmetuesja kryesore e vetëdijes etnike të shqiptarëve.
Me konsolidimin e pushtetit osman dhe të sistemit të mileteve, ndodhi edhe një tjetër riformulim rrënjësor i identitetit të shqiptarëve - i cili konsiston në (1) ndërrimin e emrit kombëtar nga arbër në shqiptarë, i cili për disa përkon me islamizimin; dhe (2) në integrimin e shqiptarëve në sistemet politike, sociale dhe kulturore të Perandorisë Osmane, duke filluar me proceset e islamizimit të popullsisë fillimisht qytetare e që pastaj, me kohë, u shtrinë edhe në zonat fshatare.
Ismail Kadareja mund të thotë se “të gjitha ato përrallat për identitetin e modifikuar mbeten vetëm përralla”, por kjo vështirë se mund të shërbejë si argument kundër tezës se identiteti i shqiptarëve sot nuk është i njëjtë me atë të stërgjyshëve të tyre të kohës së Skënderbeut.
Thekson autori se
Mirëpo se çfarë mendon “shumica e shqiptarëve” është krejt irrelevante për çështjen; meqë identiteti shqiptar nuk është nga ato çështje që mund të vendosen me votën e shumicës ose me konsensus, por vetëm mund të sqarohen me hulumtime shkencore dhe argumentime logjike, të cilat shumica e shqiptarëve as që i kupton fare. Që identiteti shqiptar është proces dinamik, jo e dhënë statike, kjo më duket jashtë çdo dyshimi, pavarësisht nga emocioni me të cilin flet Ismail Kadareja. Megjithatë, të pranosh që identiteti i shqiptarëve ka ndryshuar në rrjedhë të shekujve nuk do të thotë të pranosh, automatikisht, se identiteti kosovar është tashmë i ndryshëm nga identiteti shqiptar. E vërteta është se shqiptarët e Kosovës kanë përjetuar, gjatë shekullit XX, një histori të ndryshme nga ajo e shqiptarëve të Shqipërisë; dhe se kur vjen fjala për të identifikuar elementet bazë të identitetit të kosovarit sot, kundërvënia me serbët dhe kulturën serbe imponohet si faktor themelor, çka s’thuhet dot për shqipëritarët. Nëse kaq është e mjaftueshme për të folur për identitete të ndryshme, unë këtë nuk e di; edhe pse kam frikë që, në momentin e tanishëm, shumëçka varet nga forca tërheqëse e Shqipërisë për Kosovën, dhe e kulturës së përpunuar në Tiranë për Prishtinën.
Përndryshe, shembujt nga historia e popujve të tjerë e përgënjeshtrojnë rregullisht tezën e Ismail Kadaresë. Identitetet e të gjithë popujve të Ballkanit: shqiptarëve, serbëve, bullgarëve, grekëve, rumunëve, vllehëve, kroatëve, boshnjakëve, maqedonasve e të tjerëve janë edhe produkte të periudhës osmane, pa përjashtim, e pavarësisht nga mitet nacionaliste përkatëse, të cilat mbështeten ku më pak e ku më shumë në shtrembërime groteske të historisë për qëllime manipulimi të opinionit publik. Edhe përtej Ballkanit, Europa na jep shembuj të shumtë identitetesh dinamike: mjaft të marrim për shembull Italinë, e cila në shekullin XV e kishte një identitet “kombëtar” ndoshta edhe më të dobët se Arbëria përballë; dhe venedikasit në Veri ndiheshin doemos më të afërt me Raguzën e me Durrësin sesa me Mbretërinë e Napolit në jug; pa folur për identitetet qytetare (Roma, Firenze, Pisa) të cilat hynin drejtpërdrejt në bashkëlidhje me identitetin fetar (katolik), pa qenë nevoja për konstruktin, pak a shumë artificial, të identitetit kombëtar “italian”. Vetë Europa e sotme, ose mishërimi gjeografik i atij identiteti europian të cilin Ismail Kadareja e trajton si esencë metafizike të Perëndimit, bashkëjeton me gjithfarë identitetesh të reja e të vjetra, duke përfshirë këtu edhe identitetet e rajoneve të tilla si Cataluña e Lombardia, të cilat u kundërvihen haptazi identiteteve kombëtare përkatëse.
22 June 2008 @ 6:07 am
Do s’do Kadareja, do s’do Europa, realiteti SHQIPTAR në ballkan egziston (me ose pa atë identitet gjenetikisht të modifikuar) dhe Europa tashmë është koshiente për egzistencën e këtij realiteti dhe që herët apo vonë do ti duhet (Europës) që të përballet me këtë Realitet.
Nganjëherë thuhet “më mirë vonë se kurrë”, por nganjëherë… ndonjë vonesë e vogël bën që të jetë “shumëëë vonë” dhe për sa burokratë që na duken europianët, ata janë të vetdijshëm që nuk mund ti lënë gjërat zvarrë.
Dhe diçka tjetër, po pati mundësi mos na shurdhoni më veshët me ndikimin e islamizmit në Shqipëri (se qenë jo pak por 500 vjet bashkjetesë), sepse dhe pa bashkjetuar me grekërit po shikojmë se sa “pak” ka ndikuar greqia në “trurin” dhe “identitetin” modern shqiptar
22 June 2008 @ 6:21 am
Thote Xha Xhai:
Fjalia (dhe “argumenti” brenda saj) me duket se ka nje premise te gabuar, ose per te qene me te sakte, nje interpretim te gabuar; pse qenka faktor themelor, qe u imponoka si element baze i identitetit te shqiptarit te Kosoves kundervenja e ketij te fundit ndaj elementit serb?! Elemente baze te shqiptarit, ne Kosove apo ne Shqiperi, jane gjuha e kultura, zakonet e ritet, mendesite (mire, keq) te tyre etj etj.
Edhe nga ana tjeter, ndryshimi ne pervojen historike mes shqiptareve te Kosoves dhe atyre te Shqiperise nuk me duket i tille qe doemos te rezultoje ne nje identitet thelbesisht tjeterlloj. E para, sepse kundervenia ndaj uzurpimit serb/sllav nuk eshte nje dukuri ekskluzivisht e shqiptareve te Kosoves, te pakten nga ana e ndergjegjes kombetare, por edhe me konkretisht, ne krejt historine e kombit tone.
Kur nuk e di…was gibt`s?
Ne momentin e tanishem, vertet, shumecka mund te varet nga forca terheqese e Tiranes per Prishtinen, vecse kam frike apo me mire sigurine qe, jo identiteti kombetar i shqiptareve…
P.S. - Me krijimin e shtetit te ri te Kosoves, “kosovare” nuk quhen vetem shqiptaret, por edhe serbet e kombesite/etnite e tjera qe jetojne aty. Ne kete kontekst, neologjizmi ’shqiperitaret’ (kinse per te dalluar shqiptaret e Shqiperise nga ata te Kosoves) me duket vecse i shemtuar, edhe i pasakte.
P.p.S. - Kam pershtypjen se Kadareja nuk eshte se e shikon identitetin si dicka te ngurte, sic po akuzohet, por si perfundim, mund te them ne “mbrojtje” te pozicionit te tij, se ne fund te fundit identiteti nuk eshte ajo ose ato gjera qe na ndajne, por me shume ato qe na bashkojne…
22 June 2008 @ 6:50 am
LostT, ka dicka nga sistemet e referimit ketu. Kur diferenca midis dy ndryshoreve nuk ndryshon ne menyre domethenese ne kohe, ato thuhet se jane te pandryshueshme ndaj njera tjetres, edhe pse vete, sic e thote edhe emri, ndryshojne ne kohe. Po te vesh ne keto ndryshore europianet dhe shqiptaret, del bash ne ate c’ka pohon ti. Ne rast se diferenca qe permendem me lart eshte e vogel, jo domethenese, atehere vijme edhe tek koncepti i identikes me njera tjetren ne kohe te ndryshoreve. Po do nje konceptim mbi baze te serive kohore ne kete pune.
22 June 2008 @ 7:25 am
Ne nje bisede me nje mikun tim egjiptjan Muhamed Abas, ithtar i Muhamed Aliut(engjellit te bardh nga Shqiperia), mbaj mend Abasin te shfajsonte Aliun duke me thene se integrimi i perkohshem(sado e gjate te jete periudha kohore) ne nje realitet te ri nuk mund te quhet asimilim. Une kesaj do ti shtoja kushtin ‘nese koshienca nuk vdes’. Ne kemi qene gjithmone koshient se kemi qen vetvetja perpara te qenit pjese e situatave, koalicioneve politike te imponuara nder shekujsh pa kushte. Nen kete kendveshtrim mendoj se identiteti yne nuk ka ndryshuar.
Kjo mendoj se ka qene edhe baza e rilindjes Shqiptare!
22 June 2008 @ 7:46 am
Gjithe ky lemsh per pune identitetesh (jo vetem ketu) rrjedh se robt flasin per gjera te ndryshme. Keshtu ca fusin ne identitet fene, ca gjuhen, ca zakonet, ca genet, e keshtu me rradhe. Pse jo mesatarja e numerit te kepuceve?
Mbase pyetja eshte e gabuar. Nuk do vu lupa se cfare ka brenda identiteti, ne kete rast kombetar, po c’ben ky identitet, pra cfare funksioni ka.
Besoj se bihet dakord se identiteti vecon nje komb a popull nga nje tjeter. Dhe popuj te ndryshem kete funksion dallues e arrijne me menyra te ndryshme. Psh ka shtete gjigande si India, ku shumica e robve mund te flasin ndervedi vetem anglisht, ndersa ne Kine hieroglifet i kane njesoj, po i thone ndryshe. Po ashtu gjithe Asia e ka shume loose konceptin e feve. E behet fjale per bashkesi mijra vjecare.
Pra rezultati i identitetit eshte deshira e perbashket e nje grupi robsh per tu konsideruar, patur interesa, e jetuar si nje bashkesi e caktuar, ne kete rast komb. Ne kete kuptim identiteti i shqiptareve nuk ka ndryshuar ne shekuj, pra nuk ka ndryshuar deshira, por te qene nje komb a popull. Si vertetohet kjo? Nga vete fakti qe kemi kombin shqiptar. Keta njerez nuk i detyroi njeri me zor te rrine bashke ne nje komb, perkundrazi, historia ia testoi shume here kete lloj identiteti-deshire. Kurse ato kombe te cileve ky identitet u ndryshoi mbi nje kufi te caktuar, pra u iku deshira te jene bashke, sot i perkasin vetem historise. Dhe Kadare ka te drejte kur thote se eshte turp po te thane se te ka ndryshu identiteti, dmth te ka ndryshu kjo deshire per te qene kombi me vehte.
Nje komentuesi te mesiperm mund t’i duket cudi se si mund tu votoka per identitetin. Ne fakt votimi megjithse joformal, eshte i vazhdueshem, ca here i lehte, here te tjera shume i veshtire, bile me gjak, pra “votimi” po testimi i deshires per te qene bashke.
Nga ky kend veshtrimi, shqiptaret ne te dy anet e kufirit kane te njejtin identitet-deshire per te qene nje komb shqiptar. Bile po te mos ishin rrethanat, do ishim bashkuar brenda nates dhe formalisht. Prandaj plasi rusi e serbi te mos i jepnin pavaresi Kosoves, se e lire ajo do ndjeke identitetin e vet shqiptar, se e tille eshte deshira dhe vullneti i robve, e pandryshuar ne thelb historikisht.
22 June 2008 @ 10:49 am
Ke fol tamam burrash! Me ke kursyer kohe dhe mundim.
Edhe dicka tjeter,ne lidhje me shtete te ndryshme shqiperia,ose ne lidhje me qytetare te ndryshem shqipetaret,nuk duhet te vendosin ne plan te pare te marredhenieve kombesine.
Une ne marredheniet e mija me koleg te huaj nuk vendos ne plan te pare kombesine time,apo si at quaj ndryshe marredhenien e nje shqipetari me nje Francez,apo Angolian,por marredhenien e Filanit me Fistekun.Clidhje ka a duam apo respektojme kombesine enjeri tjetrit?
Une kam shume miq Italian,dhe me duan e respektojne,kjo nuk do te thote qe ata duan e respektojne Shqipetaret apo kombesine shqipetare.
Pra populli yne ka gabime me psiqiken (mentalitet qe i mungon nje vide).
Degjon shume shqipetar ,qe thone - Sa i thua tjetrit je Shqipetar iken me vrap- kjo nuk ehste e vertete,e keqja eshte se shqipetaret nuk e shikojne gabimin qe bejne ne marredhenie me te tjeret,qe eshte se shqipetaret para se te krijojne marredhenie njerezore me nje shtetas te huaj,me pare do vendosin marredhenie te atij shtetasi me kombesine etyre.Lene mor vlla kombesine,pune tjeter ajo,pse duhet ti imponosh dikujt dashurine apo respektin per kombesine tende para se te krijosh marredhenie njerezore?
Keshtu eshte edhe ne lidhjet shtet me shtet,ne shqipetaret kemi shtetin ton edhe kombesine tone,kemi te njejten histori,dhe flasim te njejten gjyhe,brez pas brezi e quajme veten shqipetare ne te gjith hapesiren BUKE-UJE.E kemi ruajtur identitetin shqipetar gjate shume shekujve te pakten,qe eshte dhe i dokumentuar historikisht,dhe gjakderdhjet me te medha dhe me mizore kane ardhur si rezultat i identitetit kombetar shqipetar.
Tani na duan apo nuk na duan si komb,kujt i plasi?????
Mjafton qe te bashkepunojme,ne interesin tone.Se na duan apo jo??
Zoti u shtofte inatin.
Pastaj Europa eshte nje shprehje gjeografike e nje kontinenti te perbere nga shtete qe urrejne njera tjetren deri ne palce,dhe ne shqipetaret kerkojme te na duan?
Kjo ama nuk i ka penguar te bashkepunojne me njera tjetren ne intersat e tyre te perbashketa,ose tja fusin njeri tjetrit per interesat e tyre.Ate duhet te bejme edhe ne.
Pastaj integrimi i popujve vjen natyrshem,gjithmon ene baze te marredhenieve njerezore,ku ASNJEHERE NUK DUHET TE VENDOSET NE PLANE TE PARE KOMBESIA.
Burim RSS për komentet · TrackBack URI
Shkruaj një koment (login)
Username:
22 June 2008 @ 12:08 pm
Kadareja thote:
Me gjith mend e ka?
Sa veta u denuan ne sistem per shkak te mendimit? Po sa te tjere u denuan se guxuan ta shprehin ate mendim? Ne kemi patur autore dhe mendimtare te shkelqyer qe nuk lejoheshin te lexoheshin, e le me te frymezonin shoqerine dhe mendjet e shqiptareve…
Kadareja ja fut edhe ketu…
Per vete ka qene i perkedheluri i sistemit, e ku i dihet sa njerez ka kalbur ne burg ai vete… Tani qe u hap Shqiperia, eshte e kollajshme te na dalin te gjithe atdhetare dhe patriote te medhenj…
E pabeseshme te degjosh te tilla perralla nga nje njeri aq i zhytur ne diktature, qe tani e kritikon diktaturen, e nje sekonde me tutje i del mbrojtje…
.
Nga ana tjeter, duket sikur po thote:
“Sado e eger dhe e mbrapshte diktatura, ne njerezit e medhenj arrijme ta shprehim mendimin tone lirshem, se jemi me te zgjuar se ju te tjeret… Ne hyjnoret jetojme mbi ligjet qe sajoni ju vdekataret…!”
22 June 2008 @ 12:17 pm
Rroftë Dardania!
Rroftë Camëria!
dhe më në fund Rroftë Shqipëria Etnike!
A e dini se si i thonë kësaj pune: Dridhe like me lesh fabrike…………….!?
E po që na doli edhe Kadareja jonë i “famshëm” nacionalist nuk ishte parë dhe dëgjuar ndonjëherë!!!!?????
Kjo rraca e komunistave është si puna e kameleonit që i ndërrojnë ngjyrat sipas mjedisit.
Deri dje (anëtar i KQ, Deputet i Parlamentit komunist) tellall i merumit e sot na del nacionalist e kaluar nacionalistit.
Dridhe like me lesh fabrike……
hahahahahahahahaahhaahhaahah
22 June 2008 @ 1:16 pm
Sa larg e larg i ke ra mer Cim
“He, tani, lidhe njecike: “Ne te kaluaren, konceptit te identikes me njera tjetren ne kohe te ndryshoreve, nuk i jepej rendesia e duhur nga regjimi” 
22 June 2008 @ 1:20 pm
Vërtet, Losttext, unë nuk e di nëse ndryshimet midis identitetit shqipëritar dhe identitetit kosovar (të shqiptarëve të atjeshëm) janë të tilla që të çojnë në një riformulim të identiteteve në të dy anët e kufirit Shqipëri-Kosovë.
Di, megjithatë, se ka njerëz në Kosovë që mendojnë ashtu; sikurse di që ekzistenca e dy shteteve shqiptare në Ballkan do t’u japë herët a vonë të drejtë këtyre njerëzve, të cilët e njohin realitetin më mirë se unë e ndoshta edhe se ti, dhe nuk besoj se paguhen prej serbëve.
Nga ana tjetër, kushtet e sotme janë shumë të favorshme për ta njësuar komunikimin kulturor midis shqiptarëve në Ballkan: në programet shkollore, në mediat (TV), në artet, në tregun kulturor në përgjithësi. Kjo do të mund t’u kundërvihej prirjeve centrifugale në Kosovë dhe në Shqipëri.
Mirëpo komunikimi kulturor kërkon kujdes të madh për mirëmbajtjen e instrumentit kryesor të komunikimit, që është gjuha shqipe; sepse gjuha gjithnjë do t’i përcjellë ato vlera të përbashkëta mes shqiptarëve më mirë se flamuri kuqezi, legjendat e Mujit, bustet e Skënderbeut dhe balerinat e Top Channel-it.
Pikërisht gjuha është mediumi nëpërmjet të cilit shqiptarët ndajnë mes tyre edhe Ismail Kadarenë vetë.
Sot në Kosovë dhe në Shqipëri ka shumë jingoism, dhe shumë rrahje gjoksi; por brezat e rinj janë rritur në një vakuum kulturor, aq sa deri edhe autorët modernë si Kadareja e kanë më të lehtë t’i përmendin në muhabete, sesa t’i lexojnë e t’i shijojnë.
Kadareja mbyll sytë përpara realiteteve dhe vështirësive; dhe reagon duke përsëritur disa formula bajate, të cilat nuk bindin. Në Tiranë kanë deri edhe frikë të bëjnë një regjistrim të popullsisë, pse u druhen rezultateve që do t’u dalin në Jug; në Kosovë është krijuar një shtet i ri me flamur e me himn e ndoshta nesër edhe me versionin e vet të shqipes zyrtare; të jesh shqiptar sot për shumëkënd është më shumë diçka inerciale ose megalomaniake, sesa program ose dëshirë për shërbim publik ndaj kombit dhe sidomos shtetit tënd; por të gjithë këta faktorë që e hollojnë (dilute) identitetin, Kadareja i kundërshton me një vizion simplist, romantik, mistik të identitetit “të pandryshuar”, “të pamodifikueshëm” etj. i cili nuk më bind fare.
Të kërkosh shkaqe për këto gjëra është gjithnjë punë me rrezik; por mua më duket se shkaku kryesor është leximi që i bën Kadareja periudhës osmane në historinë e shqiptarëve; ose pamundësisë (refuzimit) të tij për të besuar se shqiptarët e sotëm janë njëkohësisht produkt edhe i shekullit të Skënderbeut, edhe i shekujve që pasuan, të sulltanëve, pashallarëve dhe mileteve.
Kjo duket, ndër të tjera, nga dallimet themelore në identitet që ekzistojnë midis shqiptarëve të Ballkanit dhe arbëreshëve në Itali (ose arbërorëve në Greqi); të cilat njihen mirë dhe i kemi diskutuar gjërë e gjatë gjetiu. Edhe sikur të mjaftohemi vetëm me elementin shqiptar në Greqi, dallimet midis arbërorëve (arvanitëve) dhe çamëve janë dallime midis elementit shqiptar para-osman, dhe elementit shqiptar pas-osman; dhe këtë e them pa iu referuar fare Islamit.
Nuk ka asgjë tepër të veçantë në këto dallime kulturore brendashqiptare; të gjitha kombet i kanë – çështja është nëse rrethanat shoqërore dhe historike janë të tilla që këto dallime të çojnë drejt identiteteve të reja apo jo. Për shembull, Italia dhe Spanja kanë mbetur shtete unike me gjithë prirjet centrifugale shumë të forta brenda tyre; ndërsa Çekosllovakia, përkundrazi, u nda më dysh. Kam përshtypjen se dallimet midis çekishtes dhe sllovakishtes nuk janë më të mëdha midis shqipes që shkruan Mustafa Nanoja dhe shqipes që shkruan Migjen Kelmendi… Specialistët tanë, ata që merren me hartimin e strategjive kombëtare afatgjata, bëjnë mirë të studiojnë se pse, bie fjala, disa kombe ndahen dhe disa të tjera jo; në mënyrë që ta parandalojnë këtë për shqiptarët, ose të paktën të jenë të përgatitur kur të ndodhë, nëse nuk mund të shmanget.
22 June 2008 @ 1:42 pm
Ismaili, e sheh rrezikun qe vjen nga disa qe i fryjne ndryshimit ne identitet dhe me influencen e tij mundohet ta ndaloje. Qe ekziston rreziku dihet se po te mos ekzistonte nuk do flisnim hic per kete ceshtje. Cilin drejtim do marrim eshte ceshtja.
22 June 2008 @ 1:47 pm
Kjo me duket dukuri jo specifike, dhe per inerci, jo domethenese per shqiptaret. S`ma ha mendja se mund te perdoret si argument per te shpjeguar “mbrapshtite” apo te metat e shqiptareve.
Gjithashtu, kam pershtypjen se dallimet mes dialekteve te shkruara dhe te folura nuk kane qene ndonjehere problem komunikimi dhe kuptimi mes shqiptareve, kur keta lexonin Naimin apo Mjeden, etj. Se dikush, i cytur gjoja nga “faktoret historike” gjen doemos dallime thelbesore kur lexon Muc Nanon apo M. Kelmendin, eshte e qarte se ketu kemi te bejme me shume me nje ceshtje interpretimi dhe jo domosdoshmerie riformulimi identitar.
22 June 2008 @ 2:01 pm
Intervista djema, nuk ishte dhe aq e keqe. Per disa probleme, mendimet/opinionet e njerzeve ndryshojne, njeri e mendon keshtu e tjetri e mendon ashtu. Xha Xhai, megjith respektin qe kam per te dhe qe i kap problemet e historise ne menyre shkencore, harron se I.K. eshte shkrimtar dhe jo specialist historografie.
22 June 2008 @ 2:05 pm
Losttext shkruan:
Kur shqiptarët lexonin Naimin dhe Mjedën, Lasgushin dhe Koliqin, Migjenin dhe Asdrenin, Fishtën dhe Çajupin ishin ende të përfshirë në entuziazmin e të pasurit një shtet të tyrin të pavarur, ende të ndikuar thellë nga fryma e Rilindjes. Vërtet Naimi dhe Mjeda shkruanin forma të ndryshme të shqipes, por proceset mbizotëruese në kulturën shqiptare të periudhës së Pavarësisë, dhe veçanërisht gjatë viteve 1920-1939 ishin procese konvergjente.
Sot, përkundrazi, proceset priren drejt divergjencës, për shumë arsye; dhe rëndësi nuk kanë aq dallimet ekzistuese, sesa natyra e prirjeve. Ne që shqetësohemi për këto punë, bëjmë mirë të pyesim veten se ç’e ushqen këtë prirje për divergjencë sot – përtej agjenturave të fqinjëve dhe analistëve, natyrisht.
22 June 2008 @ 2:08 pm
Nqs me lejohet te te pyes, cfare e ushqen xha xha sipas teje?
22 June 2008 @ 2:08 pm
I dashur Pier Thomas, nuk është se po kërkoj qimen në vezë, por Ismail Kadaresë i ka peshë shumë të madhe fjala, sidomos ndër shqiptarë që ende i falen parimit të autoritetit; dhe peshën fjala ia ka edhe kur flet mirë, edhe kur flet gabim; edhe kur ndriçon, edhe kur turbullon.
22 June 2008 @ 2:09 pm
Tirons, po ta them mendimin tim siç e kam në këtë moment: e ushqen dobësia dhe maskarallëku i klasës që ka sot pushtetin në Tiranë.
22 June 2008 @ 2:12 pm
Une kam frike qe Kadare eshte duke e vjedhur perpjekjen e te tjereve edhe me kete termin Shqiperi Natyrale .
Ne vitin 2006 Koco Danaj thote :
Shqiperia Natyrale eshte europeizem, nuk eshte nje aventure
…
… Keshtu thote Koco ketu e dy vjet para ne nje analize te detajuar mbi kete dhe eshte i vetmi ze konstat qe nuk ka rreshtur se foluri per kete pikpamje.
Po nje pyetje kam une : Kadare a ka gjetur ndonjehere ndonje shqiptar si burre te mencur apo shqiptari i pare i mencur ne faqe te dheut eshte vetem ai dhe i dyti qe do vije do jete 50 vjet mbas vdekjes se tij ?
Te gjithe analizen e Kocos mund ta lexoni ketu : http://www.lajme.net/analizat.php?analizat=0000001462
22 June 2008 @ 2:22 pm
Xha Xhai:
Jam dakort qe duhet studjuar natyra e prirjeve; nese keto prirje anojne me shume nga divergjenca sesa konvergjenca, kjo mbetet per t`u pare. Qe identiteti i shqiptareve te Kosoves vertet te shprehe divergjence ndaj atij te Shqiperise, te parit do i duhej te braktise, ne fillim de facto e pastaj, de jure, trashegimine e perbashket kulturore e historike me te dytin. Nuk me duket se eshte ky rasti, pavaresisht se ka DISA prirje divergjente ne kete mes. Keto prirje nuk jane te pazakonta, e sic e thua dhe vete Xha Xha, shembujt nga historia e pervoja e Europes jane te shumte. E keqja eshte jo ke divergjenca vete, dhe as ke “agjenturat e fqinjeve apo analisteve te shitur per capak aspra,” por ke mungesa e veprimit dhe ndikimit te politikave kombetare afatgjata ne riperteritjen e mendesise qytetare tek shqiptaret. Di gje ndonjeri te kemi specialiste qe merren me kete pune?!
22 June 2008 @ 2:37 pm
Ajo që ka bërë Kadare këtu quhet terminologji for dummies.
Edhe thotë vetëm që: kur t’i referoheni shqiptarosferës, mos përdorni “Shqipëria e Madhe” por Shqipëria natyrale. Thjesht për të qënë politikisht korrekt.
Shqipëri e madhe është term agresiv, kërkues, madje shovinist ndaj fqinjëve, të cilët e përdorin të njëjtin term për të propaganduar teori antishqiptare.
Nuk është delir ky, forma që i jep gjuhës gjatë përdorimit të saj, fsheh një filozofi të nëndheshme.
Psh..disa gazeta greke përdorin termin “shtetth” kur i referohen Fyrom (Maqedonisë) apo shteti “pa emër”.
Kur i referohen Kosovës thonë “protektorati amerikan në veri”.
Shqiptarëve të Kosovës dhe Maqedonisë u thonë shqipfolësa dhe jo shqiptarë.
Tani unë nuk e kuptoj pse (disa) kërkojnë ndonjë vrimë brenda shkrimeve, apo dhe Kadaresë vetë si person, me qëllimin e vetëm që t’i futin gishtin te kjo vrimë, e t’i çajnë trapin!!
22 June 2008 @ 2:46 pm
Jul,
ja ta them une psene : delet jane bageti shume te buta, po shume fare. Japin lesh, qumesh , mish etj po kan i te keqe shume te madhe; nese njera prej tyre shkon ne gremine te gjithe te tjerat e ndjekin nga pas e behen cope e cike te gjitha. Ky a versioni blegtoral i asaj qe tha me siper Xhaxhai :
Dhe une them qe ka te drejte Xhakja !
22 June 2008 @ 2:51 pm
Ne fushen e dijes te shprehur nepermjet “analizave” gjithkush mund te mbjelle ….fjale fjale pa mbarim …….fjale…gjithsesi megjithse pa KUPTIM ose te tipit te te “vetkenaqurit ” kur i shpreh ……ne fund te fundit dhe fale memes NATYRE :
Asnjehere nuk kane mbire te shendetshme e jo me te zhvillohen si produkte per ushqim te inteligjences kombetare….
Fale perseri memes NATYRE “fara” e mbjellur nga KADARE per kete problem se bashku me “faren” tjeter po aq te shendetdshme te mbjelle nga QOSJA ,jane farat me te shendetshme te sprovuara e sterprovuara ne shekuj dhe si te tilla jane jo vetem te shendeteshme por edhe USHQIM baze per popullin ku perfshihet dhe inteligjenca jo e semure….
Te mundohesh te heqesh ndonje egjer neper kete FARE ….eh…. mbase ka edhe ndonje vlere…..te dallosh prirjen me fjale, e cila nuk PJERDH nga fjalet por ndjek zhvillimin e saj NATYROR ,qofshin fjalet edhe konvergjente apo divergjente nuk i ndryshon dot rrjedhat e historise….
Koth i nerum!
Kam mendimin se me te vertet ne kete fushe AI (kKadare) qe ka kuptuar me thelle e me QARTE ne keto KOHE se
IDENTITETI i SHQIPTAREVE eshte i PANDASHEM nga ai EUROPIAN
eshte ZBULESE qe vetem aventuriere mund ti futen kesaj teze per te vertetuar ……CFARE…..te njejten gje !!!!!!!!
Por tani me fraza te eerreta pa kuptim ose te veshtiresuara me fraezologji qe s’te ben ti lexosh as per me teper se NJE SEKONDE nga pretendimet e medha qe shprehin sipas THENIES:
Shpesh PULA kakarit sikur do pjelle nje ASTEROID por ne FAKT ben nje KOQE VEZE…
22 June 2008 @ 3:04 pm
200 vjete Iluminizem (Aufklaerung) dhe pastaj vjen kjo: Shqiperia natyrale. Sikur te behej fjale jo per fakte shoqerore sic eshte identiteti i njerzve, porse per pyetjen se ku mbaron dhe fillon Mali i Korabit ose lumi Drin, ose per kategorizimin e lopes si nje- apo dy-thundrak. Dhe askujt nuk i ben pershtypje qe kjo parrulle simbolizon “shovinismin e ardhshem shqiptar” ose thene me mire “shovinismin e atyre qe krijojne konstrukte te tilla ideologjike”, e asaj klase politike shqiptare hegjemoniale qe ka uzurpuar interpretimin e historise dhe te asaj klase politike “nacionaliste” ne Kosove qe etablohet duke cilesuar si armik cdo “jevg”, turk, shqiptar ose jo-shqiptar, qe nuk i pergjigjet interesave te tyre politike.
Nuk eshte cudi ti kthehemi studimit te kafkave dhe tipareve shqiptare. Po mendohem a kategorizohem une si shqiptar, ai ngjaj ndopak Skenderbeut (i pikturuar asnjeher njesoj, por nuk ka problem, dikush mbase ka caktuar nje foto zyrtare te Skenderbeut), a i ngjaj Nene Terezes ne ate miresine e saj (mekate kemi bere te gjithe)? Per nje gje te mos qahemi, nuk na mungojne Rrolet-Shembuj!
Cfare do te thote kjo “natyrale”? Do te thote social darwinismus, kush eshte me i forte fiton, kush ngul rrenjet me thelle dhe i ze diellin te tjereve mbijeton, kush shume mbareshtohet rraces i ndihmon? Apo do te thote: se “natyrale” dhe e “natyrshme” eshte ajo qe krijoj une dhe disa koka te “medhaja” per ju “popullin”? Apo do te thote qe nuk ka alternative, hani corben qe ju serviret se ndryshe do ngeleni pa ngrene, do endeni rrugeve te debatit pakrye, merrni pergjigjen qe ju jipet, mbaheni dhe kultivoheni, do te jini te kenaqur. Bravo! Duhej nje cike autoritet ne gjithe kete debat qe po u zjen kokat shqiptareve. Duhej edhe qe te na kujtohej, se mos eshte dikush qe keshtu duke u marre me punet personale e harron. Tani cfare kafshe jemi? Nje-thundrak! Dy-thundrak, e caktoi AI, autoriteti i letrave, shkrimtari i madh!
22 June 2008 @ 3:04 pm
Unë nuk iu referova xha-xhait Koth.
Ja çdreqin e bëri atë zotrrulin të kapej pas qimes së ythës te shkrimi? Po atë peshk-qenin?
Si o kjo punë, s’kishte punë të bënte dreqi dhe ua shaloi kalamajve të vet?
Dhe ti që thu termin e ka “vjedh”, ai nuk e polli termin “shqipëri natyrale”. Iu përshtat, e përdori, e shfrytëzoi.
22 June 2008 @ 3:06 pm
Kadareja ka te drejte per sa i perket Shqiperise dhe Kosoves, gjithmone ne raport me nje perpjekje nga shume njerez qe duan te stisin nje identitet “kosovar”, per popullin shqiptar te Kosoves. Ndersa fjalet e tij per identitetin ne pergjithesi dhe historine, ato qe shpreh dhe nenkupton apo perpiqet t’i shprehe, por nuk ju shkon deri ne fund, jane thjesht opinione qe i ka shprehur here te tjera edhe ne menyre te vrazhde. Kadareja per ata qe arrijne ta kuptojne, te gjithe kembenguljen per mosndryshim identiteti apo ndikime ne kete identitet (ketu ka nje gabim, qe Kadare e ben me qellim), e ka dhe e lidh me fene. Edhe identitetin europian te shqiptareve qe permend Kadare, me shume e lidh me identitetin fetar.
Njeriu ka me shume se nje identitet; identitetin kombetar, identitetin personal, identitetin fetar etj., ne kete kontekst ndryshimet qe kane ndodhur tek shqiptaret ne strukturen e tyre fetare, nuk kane prekur identitetin e tyre kombetar dhe prejardhjen. Shqiptaret, gjithmone ne kete sens, nuk mund te thuash qe nuk paskan ndryshuar pergjate historise dhe ketu nuk ka asgje qe te te vije turp. Shqiptaret e besimeve te ndryshme, jane te njejte ne perkatesine e tyre kombetare, origjinen e tyre, zakonet etj. Ndryshe hyjme ne ujra te turbullta qe vetem disa …..centriste qe verdallosen ne Shqiperi dhe kerkojne qe Europen dhe perkatesine e shqiptareve ne kete kontinent ta kufizojne dhe ta kushtezojne me identitetin fetar.
22 June 2008 @ 3:15 pm
Idris,
une dyshoj tek sinqeriteti i ketij njeriu ne kuptimin qe ai e kerkon gjithshka rreth vetes, bile pazgjithshmerisht. Ketu isha une jo me shume se kaq. Kur i rashe dakort Xhaxhit i rashe sepse me shijoi shume .
Kadare e ka aq zgjuarsi dhe e ka pasur gjithmone te jete nga krahu i tezes ( ne fakt do quajtur kahje ) me te mire nderkohe qe nuk me rezulton te kete formuluar ndonje here ndonje kahje i pari pervec ndonje germushje mbi psikopatine e Qoses apo rrjedhjen e Alise.
Perves peshes se fjales se rende qe evidentoi Xhaxhai , e krijuar deri diten qe u largua nga Shqiperia ( fjala me peshe e kam fjalen ) mua me rezulton qe ky njeri tani flet vetem kur ka nevoje te vije ne vemendje te publikut sepse ngjarjet tani zhvillohet pavaresisht dhe jashte mendimit te tij.
Ose shkurt : si kofini mbas te vjeli.
P.S. Hic me shume se pak xhelozi per nje liber shume te shitur te Blushit do ta benin Kadaren te na rifolmuronte tezen e mocme te tij qe ATE, shqiptaret asnjehere nuk e paskeshin kuptuar !
22 June 2008 @ 3:18 pm
LostT, po doja me te sjell mbi tryeze konceptin e bashkendryshimit (covariance). Nuk besoja qe do kishe ndonje problem me te.
PS ai profesori qe thoshte gjithnje “po lidhe, lidhe nje cike te shkreten…” duhet te kete qene nga Gjirokastra, ne mos gaboj…. Sidoqofte, habitem, dhe “nuk me vjen hic turp qe habitem” me kollajllekun tone te denigrimit: KAKdareja psh, apo sic i thote ne nje koment tjeter ne tjeter teme, bash ketu te peshku, dhe dikush qe si une, si ti, e mbajme per “Big Poet”, KamarDareja, etj etj. Ka dicka perverse me manine e gjithgjendshme te sodit te ndrydhjes se emrave me doemos ne domene skatologjike. Tregon varferi mendimi.
22 June 2008 @ 3:24 pm
Jashte teme: Koth, ate librin shume te shitur, nisur nga nje koment i yti, kam filluar ta lexoj. Eshte nje stermundim leximi. Jakup Krasniqi psh, ka shkruar ku e ku me bukur. Ja kete me ke bere. Dua te them vetem nje gje: ne aq sa kam lexuar, fjalime qe do i benin nder cdo kryetari te OKB-se apo Kisingerit vete, autori pa problem fare i ve ne goje fshataresh shqiptare te para 250 vjeteve. Ndersa pedofilia e Ali Pashes eshte si nje kermill neverites qe nuk te ndahet, dhe e vetmja gje pershtypjelenese nga ky gjigand shqiptar. Nuk di si do vazhdoje ky lexim me tutje, por nje borxh ma ke ama.
22 June 2008 @ 3:30 pm
Kush qenka ky emo?? Sa per varferine e mendimit qe ti gjen tek pehlivanlleku “intelektist” i disave, me teper se varferi, e gjej patologjik ne lemin emotiv te formimit vetanak, por s`eshte as vendi as kuvendi ketu per t`u marre me to…
22 June 2008 @ 3:32 pm
Koth i nerum!
nje pjese e MIRE me kujtese pa perdorur akoma LIPITOR ….. 
:) 
dhe keshtu pambarimisht….
MIRE O MIRE !
Te Peshku jemi shume lexues e pjesmarres dhe SHYQYR (Shyqyriu na ndihte
Them se pak rendesi ka ai drejtimi shigjetave nga “konstatimi” per rregullimin e ndonje shprehje apo edhe QENDRIMI personal te KADARESE…Jane te mirkuptushme …por …
dhe kjo eshte AJO qe ka me shume RENDESI shume here me teper se edhe vet KADAREJA….
Zbulesa e perkatesise, me kaq qartesi e pakomplikacione mendimi , me nje anlize te “shtrydhur” nga ujrat e shume dinjitoze ne percaktimin e perfundimit te saj se SHQIPTARET ne IDENTITETIN e tyre jane te PERCAKTUAR ne SHEKUJ si EUROPIANE pavaresisht gjith nderlikimeve e mpleksjeve qe ka pasur jeta e tyre individuale apo shoqerore ne keto TROJE …
JANE te NATYRSHEM ne terenin e tyre NATYROR (me drejteshkrim dhe jo NATYRAL :).
Te gjitha “te tjerat” qe do te vijne me pas do vertetojne te njejten gje me “BOMBA” “SHPERTHIME” me NDERLIKIME ne te kuptuar me FRAEZOLOGJI e te tjera e te tjera pa thene as me shume e as me PAK ????
Perdoret me ai krahasimi vjeter ?
“Xhuxhat duan ti rregullojne KOSTUMIN GJIGANDIT”
ose ky i riu besoj se perdoret:
Si dashuri e majmunit me gjirafen…I hypen ne qafe e puth i fr…..t ,
zbret poshte t,ja v….e,i cfr….et..
22 June 2008 @ 3:34 pm
LostT, shiko emailin.
22 June 2008 @ 3:35 pm
Em,
me dole ne shteg. Ai libri nuk rreket te beje letersi sipas meje, pervec se fshihet mbas saj. Ky eshte dueli i larget, i fshehur mbase dhe me te drejte se nuk me takon ta them une . Kadare eshte i hershem ne ate teze bile shume me i drejperdrejte.
Shume debat i gjere eshte ne fakt qe here ngatarohet me edhe me politiken por qe ajo qe dua te theksoj eshte qe idhulli jot e ka te veshtire te kete nje ze tjeter.
Me duket sikur e “frikeson” qe mekanizmi i marketingut ( apo shpesh politika ) ja vendos mendimin e tij ne prapavije.
P.S. Ka i email ne inboxin tat.
22 June 2008 @ 3:43 pm
Koth, falemndeirt!
Letersia nuk eshte gemushe per tu mcef, Koth. Persa i perket vleres (se ulet) te aksioneve qe patriotet e vet i japin Kadarese ne ceshtje te politikes, per mendimin tim, eshte thjesht nje ngazellim i tyre per zbritjen e tij ne nje shesh lufte ku ata kane delirin per tu ndjere si te barabarte. Pra eshte nje moment fatlum ku mund ti behet qejfi vetes.
22 June 2008 @ 4:02 pm
J. thote:
Kadareja eshte shkrimtar. Kete nuk ia mohojme, o J. !
Kadareja nuk eshte politikan, kete nuk i stampojme dot, o J. !
Kadareja nuk ka bere ndonje gje te atdhetarishme deri tani, o J. !
Megjithate, une nuk doja fare te gjykoja analizen e tij politike, e as atdhetarine e tij. Ato qe ka shprehur me siper lidhur me kombin, jane mendime te tijat personale, dhe si te tilla, ai eshte i lire t’i shprehe. Megjithate, Kadareja nuk eshte i papervoje, se edhe kallami po te rrije ne mut per 70 vjet, era mut te pakten do t’i vije.
Une u kapa me ate qe ai flet si shkrimtar, si autor, si njeri i letrave.
Dhe aty Kadareja ia ka futur KOT fare! As nje idjot nuk do kishte deklaruar budallalleqe te tilla. Me mire i takonte te thoshte “no comment” dhe ta mbyllte aty, sesa te merrte edhe nje deftese tjeter ne idjotesi.
Per Kadarene, por mesa duket edhe per ceten tende o J., diktatura nuk paskesh patur fare ndikim ne letersi, e as ne art, me gjeresisht.
Po c’pret nga nje dobic qe e mekoi me qumesht gjiri komiteti qendror dhe me rastin e pare vajti te kerkoje azil politik?
Qenit qe i jep te haje dhe te kafshon dhe doren, edhe i hasmit sikur te jete, prape qen rrugac mbetet.
22 June 2008 @ 6:06 pm
Ja c’ka thene Mjeshtri i Madh, jo me 2005, por me 1998:
“Shprehje te tilla si “Shqiperi e madhe” jane nje tallje e nje cinizem i pashembullt ne boten e sotme. Shqiperia e tkurrur ne 28.000 kilometrat e saj, eshte e kercenuar te fajsohet si e “madhe”, ne qofte se arrije 45 ose 50 mije kilometra, e shtete te tjere, me shtrirje te perbindeshme prej milona kilometrash katrore, shtete qe kane bere krime te frikeshme ndaj botes, qe kane pjelle teori mete zeza se murtaja, qe kercenojne njerezimin me arme berthamore, nuk quhen “te medha”. (Kombi shqiptar ne prag te mijevjecarit te trete.)
Ja dhe parashikimi, apo sentenca po e tij:
“Asnje doktrine, asnje manipulim apo tregeti politike, asnje trysni shtetesh, lobesh apo organizmash nderkombetare nuk mund te pengoje kombin shqiptar te kryeje ate qe te gjithe kombet e tjere te Europes, plotesisht ap gati plotesisht kane kryer: bashkimin e tyre.”
Dhe kjo para luftes se Kosoves. Sic e shihni eshte marre dhe me veshtiresite e rrethana. Por ka bindjen se identiteti, deshira e ketij populli dymije vjecar eshte me e forte se pengesat. Zheniu eshte i thjeshte, por i thelle, por mbase jo per te gjithe.
Vertet pesha e fjales dhe jo vetem e fjales se tij eshte e rende, shume e rende. Te nesermen e arratisjes se tij, plasen parrullat neper muret e universitetit, dhe mbas pak kohe protestat studentore.
Autoriteti i tij nuk eshte vec per dele, por dhe luane. Para se te firmosnin Rambujene, trimat e Kosoves nuk pyeten as ameriken, as Paskal Milon qe kishte shku per men, po i rane ne dere Shqiptarit te Madh, “na thuj ca t’bojm?.” Dhe firmosen.
Dhe ky autoritet nuk vjen se eshte shkrimtar i Madh, por se nese ka nje konstante ne vepren e tij eshte patriotizmi dhe nacionalizmi.
Tashti, robt mund t’i kerkojne dhe uje e drita Kadarese, por ato si dhe detaje te tjera ai ia ka lene te vdekeshme te tjere.
22 June 2008 @ 6:07 pm
Emigrant dhe Idris,
Korrigjomëni po ta kem gabim, por siç e shoh unë, Peshku i sjell materialet si intervista e mësipërme jo për të na mahnitur, as për të na sugjeruar t’i përdorim në mënyrë liturgjike, por për t’i diskutuar.
Diskutimi nënkupton që të gjesh pika ose pasazhe në tekstin e sjellë dhe të shprehësh mendimin që ke ti për ato çështje. Në qoftë se mendimi yt koincidon me ato të autorit, atëherë mund edhe ta kursesh duartrokitjen, se në Internet nuk dëgjohet.
Unë mora mundimin dhe i rendita mendimet e mia siç i kam e siç i kam shprehur edhe më përpara. Kam edhe mendime të tjera për këtë çështje, të cilat do t’i shpreh sipas rastit, në këtë log ose kudo tjetër ku të më shkrepet.
Prandaj më vjen keq, Emigrant, të lexoj prej teje pasazhin e mëposhtëm:
Mund ta kesh me mua, por mund ta kesh edhe me të tjerë; por kjo nuk ma heq të drejtën për të t’u përgjigjur.
Ky lloj interpretimi yt kërkon t’i bëjë diskutuesit një analizë kinse psikologjike, për të gjetur se ç’e shtyn të futet në një muhabet, në vend që t’ia hedhë poshtë idetë, ndoshta shumë të diskutueshme që ka sjellë.
Mendo për një çast sikur dikush – ndonjë maskara i pafytyrë, ziliqar e qelbësirë – ta interpretonte admirimin tënd për Kadarenë si gjakim të skllavit për të zotin, ose të personazhit për autorin.
Megjithatë, Idris, vëreni efektin e ndërhyrjeve tuaja ad personam: edhe një diskutim tjetër i nisur mirë u la tashmë përgjysmë, për t’u degraduar në fletë-rrufe të tipit “ti duhet të lash gojën para se të flasësh për Kadarenë” ose edhe më troç akoma: “u bo bœtha jote”.
Peshku është mjedisi juaj, ndërsa unë vij e iki, sepse zakonisht i bëj gjetiu kuvendet; por po të isha në vendin tuaj do ta kisha mirëmbajtur; sepse ju kaloni kohë këtu e shpenzoni energji, duke u futur me dhjetëra herë në ditë.
Të nis edhe unë tani e t’u bëj analizën se “ç’u shtyn” juve t’i trajtoni njerëzit kështu do ta katandisja në komedi fare, prandaj po e lë me kaq.
22 June 2008 @ 6:25 pm
Xha Xhai, nuk e kisha per ty. Po ta kisha, ti e di qe nuk ta pertoj fare!
22 June 2008 @ 6:39 pm
“nacionalizmin” do e beja shqiptarizem. Por edhe ashtu mire eshte.
Ti japesh Cezarit c’eshte e Cezarit dhe Ismailit c’eshte e Ismailit, ky nuk eshte raja-llek, sherbetorizem e ku di une cfare. Eshte fisnike (nuk po them hyjnore).
22 June 2008 @ 7:06 pm
Em,
le te na e thote vete Cezari si e ka mendimin “e madhe” apo “natyrale” se ai citimi i ternetit duket as mish as peshk. Ja vreje vete me kujdes
Kjo e natyrales si tjeter gje me duket mu.
Rob,
Le mo e 10 tani.
Ne ka njeri qe eshte mbajtur larg Rambujese eshte Kadare ( aq sa mund te mbahej ) dhe ka pas 1000 arsye. E leme se ajo eshte tjeter gje.
22 June 2008 @ 7:31 pm
Koth, shprehu! Mos e maj permrena…
e kam seriozisht. Thuje ku pikon catia ne ket ceshtje. Se mua me duket hesap i qerum.
22 June 2008 @ 7:46 pm
Po ja mer Em,
ajo qe citon Terneti permen km2 qo qetra e ka fjalen per europeizem.
Te vendosura ne kohe si ndryshe me duken mu, pevecse mbase si te te shumten e rasteve i ka nel nonje gje pa u kuptu nga metaforat.
Shif tani seriozisht. Une e besoj i dashur qe Kadarese mund ti gjesh ne shkrimet e tij thenie qe mund ti interpretosh sipas nevojes. Ne ate qe ti e quan shqiptarizem kjo quhet kinezçe qe e marrin vesh te gjithe kinezet por jo ata qe duhet ta marrin vesh.
Kaq merr Em kaq.
Po e ke fjalen per Rambujene absolutisht tjeter gje. Nje proces nuk mund te banalizohet me dha leje Kadare
Rob Terneti,
do germoj te sjellim nje here ne peshk ndonje teme per Rambujene per te fol me shume se shume ne fakt spekullohet me cer bente vaki atje. ( e kam fjalen per gjoksvrimat une !
)
22 June 2008 @ 8:03 pm
Koth, Shqiperia Natyrale dhe Europa e Bashkuar nuk duhet te jene koncepte qe kundershtojne njera tjetren. Ne fakt kjo duhet te ishte platforma e punes se Akademise Shqiptare te Shkencave, neqoftese ajo do ekzistonte.
22 June 2008 @ 8:07 pm
Ky eshte FAKT qe nuk ndryshon dot a 10 apo s’10 une apo ti. Thaci ka shku e i ka mare doren Shqiptarit te Madh, pare se te hudhte firmen. Shko verifikoje.
Arsyet me e mbajt Kadarene mund kene qene dhe me shume, por halli qe kishte Thaci ishte akoma me i madh. Nga ajo firme varej fati i Kosoves, dhe instikti i Mjeshtrit vlente me shume se gjithe llogarite e dhiplomateve apo kodosheve te tjere te politikes.
Kurse tek citimi tjeter, s’ka as mish as peshk, ke nje parashikim ala Nostro Adamus, mbi bashkimin e paevitueshem te shqiptareve. Te tjerat jane llafe koti.
22 June 2008 @ 8:46 pm
Kadareja kur jep interevista, eshte si gruaja e kovaçit, qe mundohet ti pershtatet çdo klienti.
Me u marre me punet e Kadares eshte si me tjerr lesh dhie.
22 June 2008 @ 9:56 pm
Ne i arn qi e kap ferra. Dmth. sqarim i Evropizmit vs. Shqiptarizmit.
Evropi e ka kuptu, se pa kombe t’rehatu, s’ka Evrop t’bashku.
Ket theorem e di mire ne Qafiri.
Me nje corollary:
Ariut vec i shtohet oreksi me thermije.
22 June 2008 @ 11:14 pm
ok, Por instikti i Mjeshtrit doli qe ishte i NJEJTE me llogarite e “diplomateve dhe kodosheve te tjere te politikes”, dhe Thaçi nenshkroi. Del qe Mjeshtri ishte po aq diplomat dhe kodosh sa “ata” te tjeret…
ok per bashkimin e paevitueshem te shqiptareve por ky bashkimi mund te percillet me ngrenie kokash mes shqiptaresh ose me mos-ngrenie kokash. Ky eshte dhe halli, per kete vijme e llafosemi ketu…
22 June 2008 @ 11:28 pm
Punes te identitetit Kosovar ja dha pergjigjen Thaci gjate vizites ne Tirane,kush ishte i shkathet e kuptoi domethenien e fjalimit te tij ne parlament.
Identiteti Kosovar? Kosovaret jane Shqipetar,dhe biles ne Shqipetaret qe jetojme ne republiken e shqiperise nuk kemi ndonje te drejte autori rreth emrit Shqipetar,biles ne fakt ,me Shqipetar se Kosovaret ska me.Ne te gjitha aspektet,ndac natyrore, (nga puna e kafkes ,qe e permendi dikush)
e ndac artificiale.
Kadareja tha para disa kohesh qe Serbia vete nje dite do te kerkoje bashkimin e Shqipetareve,dhe kjo eshte nje e vertete shume e madhe.
Serbia shume shpejt ka per te kerkuar bashkimin e Serbeve ne nje shtet te vetem dhe Bashkimin e Shqipetareve gjithashtu.
Duket si liza ne botn e cudirave,por ngelet per tu pare,une jam i bindur qe do te ndodhe (kerkesa natyrisht),jam i bindur gjithashtu se eshte rruga e vetme drejt paqes dhe stabilitetit ne ballkan.
Ku te gjith popujt ballkanik jetojne nen kufijte kombetar
23 June 2008 @ 12:03 am
XhaXha, kosova nuk e ka te gjate jashte Shqiperise
23 June 2008 @ 4:15 am
Arnaut,
anasjelltas, Republika e Shqiperise s’e ka gat jashte Kosove. Dikush tha qe Kosova asht vend bregdetar.
Tana t’mirat,
23 June 2008 @ 4:21 am
q’ashtu:)
23 June 2008 @ 5:09 am
i nerum Xhaxha!
:)
Ne cfare perfundimi do te vije per identitetin e Shqiptareve apo do ti shmangeshe kesaj pyetje te drejteperdrejte dhe do te hyje ne INTERPETIME e DEBATE se cfare eshte IDENTITETI ne TERESI.
Them se i ben mire Peshkut megjithse sic thua vet ..vjen rralle..
Them se me kenaq ne tersi dhe me nxit te shoh me thelle e me qarte shume gjera ne te cilat ti shprehesh.
Asnjehere nuk jam munduar te te “perze” ???…pervec nje prurje si PARULLAT ku nga menyra si e trajtoje dukej sikur bije e nxirrje PARULLA te REJA …:)
Them se do besh SHUME mire per vete por edhe per ne ne se vjen me shpesh tek PESHKU qe eshte nje “zmerilim” mendimi por jo nje “kruarse dhembesh” sic lexon nga shume Urra -Patriote,
Kaq per ate qe na je drejtuar per MIKPRITJEN ndaj JUSH…Kjo eshte “shqeto “ad personam”.
Per intervisten e KADARE problmi qendror eshte ..Percaktimi i QARTE pa EKUIVOKE ,pa sterhollime , “i shtrydhur nga ujrat , e te tjera e te tjera…
Sikur cfaredo qe te thuash e te argumentosh sikur cfaredo referimi ndaj te “diturve” e debate te shkalles se fraezologjise se larte te perdoresh….
Do te lutesha shume po shume ama …bile me shume FARE se KOTH
Ja kaq i thjeshte qe problemi qe pena JUAJ e nderuar mundet ta binte ne shume fusha me shembuj perkatesie .
Mbase per Kalibrin tuaj nuk jane te aresyeshme “qejfmbetjet” dikur ta kam prmendur edhe ne nje “hakrim ” ndaj emigrantit ,sepse ato jane per nivele mediokrish ose kur debaton me tipa asterionesh qe Mootin e kane si ushqim te dyte….
23 June 2008 @ 8:40 am
Keto jane muhabete koti, e lagu s’e lagu … dhe kullojne llogjike te paster.
Por, sa per sqarim, dhe per ndonje tjeter.
Ketu nuk po diskutohet Rambujeja, as roli i Kadarese ne te. Po diskutohej pesha dhe autoriteti i fjales se Kadarese, jo vetem nder dele, por dhe nder luane.
Thaci kishte pyetur shume, dhe jo te gjithe i thoshin firmose. Ca i thoshin dhe qe ishte tradheti qe do ta paguante me koke. Sic thashe disa here tashme, kete detaj nuk e prura per te treguar se Rambujene e vulosi Kadareja. Bile, edhe po te mos firmoste Thaci, mbase do gjendej dikush tjeter per firme. Muhabeti ishte se Thaci ne nje siklet shume te madh iu drejtua Kadarese. Kaq.
23 June 2008 @ 8:59 am
O SA MIRË ME QENË SHQIPTAR!
23 June 2008 @ 11:47 am
urime koco danaj per saktesine e tezes mbi Shqiperine Natyrale. pas Kadarese do kete edhe te tjere qe do flasin per dmd e Shqiperise Natyrale. Fara e mbjelle po mbin e shendoshe.le ta ndihmojme te rritet miq te peshkut
respekte edhe Koth per kujtesen : Shqiperia Natyrale eshte nocion europerendimor.
23 June 2008 @ 2:23 pm
Ardian dhe Qafir, po nuk nejtet urte, do ju thyjm noten n’sjellje…
PS Ne (dhe Kosova) nuk jemi vellezer siameze, nuk jemi “binjake, qe historia, si nene qe i lindi, u dha pavdekesine”. Jemi NJE! NJE mor vella, mor njeri, mor diplomat, mor evropian, mor nepunes i departamentit te shtetit, mor alien qe vje me na vizitu me disk fluturues. As na pret dot me na nda, as na bashkon dot, se ashtu flitet per gjera qe jane te ndryshme. Ne s’kemi kalu ne proces mitoze, jemi qelize e konsolidume, qe e ka perfundu ciklin e shumezimit. As rritemi me u be te medhaja, as hic gje tjeter.
Shqiperi Natyrale, ardhsh e bardhe!
23 June 2008 @ 3:28 pm
Mjeshtri i Madh ee?! Mos di kush gjo, mos e drejton branch-in e Shqiperise te Grand Orient de France, Kadareja mer?? Eshte branch potent, i zhytur thelle underground, me linke te fuqishme mbiground, qe nuk stonon ne asnje moment ne ambiguitetin e paraqitjes se tyre, me sy tek goal-i finali, qe masonet shqiptar do ta performojne me insistim te madh..? Interesante, si thoni?
23 June 2008 @ 6:36 pm
Une jam dakort me ato qe shpreh Xhaxhai. Eshte fakt qe identiteti shqiptar ka pesuar ndryshime ne keto 550 vjet e fundit ( eshte ndryshe te thuash ka ndryshuar dhe ka pesuar ndryshime) 500 vjet nen nje regjim qe jo vetem aplikoj zakonet dhe ligjet e tij ndaj shqiptareve, por qe edhe dergoj nje numur te konsiderushem njerezish ( ushtare, zyrtare me gjithe familjet e tyre) ne shqiperi per te bere kete ndryshim. Ky numur u shkri dhe u asimilua me vendasit, dhe patjeter qe ka pasur ndikimin e tij ne ndryshimet qe pesoj identiteti yne. Tregues i ketij ndryshimi jane dy karakteriskatika te shqiptareve ( vec atyre qe sjell Xhaxhai me lart si emri dhe feja) Besa e shqiptarit. Pas 500 vjetesh i vetmi vend qe kjo karakteristike e identitetit shqiptar mbeti i pa ndryshuar ose me sakte i dallushem ishte shqiperia e veriut, ku regjimi otoman e pati shume te veshtire ose te pamundur te kishte influence. Ndersa ne shqiperine e mesme e te jugut, Kjo kakrakteristike ndryshoj aq shume sa eshte e veshitire ta dallosh nga jo e vendeve te tjera. Po keshtu edhe mikpritja. Karakterishtat e saj ne veri ishin me te dallushme si shqiptare se ato ne jug.
Nga ana tjeter 50 vjet e nje rregjimi te eger me qellim te vetem ndryshimin e identitetit tone ka lene gjyrmet e tij. Respekti ndaj individit dhe aftesive te tij si nje karakteristike e shqiptareve sot eshte me e dallushme kjo ne Kosove se sa ne Shqiperine e pas komuniste.
Njesoj mund te thuhet edhe per gjuhen, fene etj etj.
Pra mendoj se identiteti yne ka persuar ndryshime. AI eshte perseri identitet shqiptar, por i ndryshuar nga ai i 550 vjeteve me pare. Normale kjo edhe pa ndikimin otoman apo komunist.
Problemi qendron nese ky ndryshim eshte per mire apo per keq.
Ata qe kundershtojne kete ndryshim mendoj se e bejne pasi njesoj si edhe te tjeret mendojne se keto ndryshime ishin per keq, dhe keshtu per te qene “Politically correct” mendojne se duhet thene “jemi po ata shqiptare qe kane qene 550 vjet me pare” Ne te vertete kjo nuk eshte e vertete.
Sot jemi po ata shqiptare qe kemi qene 550 vjet me pare vec me me pak karakteristika identieti dalluese se 550 vjet me pare. Jemi me pak te beses, me pak mikprites, me me pak respekt ndaj individit dhe aftesive te tij, jemi me tjeter se shqiptar nga sa ishin 550 me pare.
Debati ketu me kujton debatin qe i eshte libirt te Jiang Rong ‘Wolf Totem’ ku ai karahason identietin Kines me qingjat gje qe ka ngallur reaksion ne Kine si antikombetare dhe jo “Politically correct” ne prizmin kombetar.
Mendoj se eshte e rendesishme te dihet kush jemi jo vetem qe pastaj te perpiqemi te ndryshojme per me mire, por edhe te dime si te veprojme ne menyre qe veprimet tona te kene efektivitet
24 June 2008 @ 12:38 am
Ka nje premise te implikuar Kadareja, qe e kundershton argumentin e Xhaxhait. Identitetet jane te ndertuara, si te tilla mund te shfaqen si qellime statike, te pandryshueshme. Identitet ne kete rast nuk eshte konteksti dinamik, ai i eksepriences, por vetem transmetimi formal i memories, i nje memorieje po aq te ndertuar, i nje mermorieje te se ardhmes. Ajo qe eshte sot, ka qene gjithmone sic eshte sot, dhe sic do jete gjithmone, dhe ky eshte qellimi statik, i cili ne terma te thjeshte mund te shprehet sic e ka bere Kadareja kur thote se roberia nuk ka pse t’a ndryshoje identitetin. Theksi eshte tek shpetimi prej roberise, dhe ne keto terma, edhe vlerat kombetare per te cilat flet Kadareja marrin forme absolute. Nga ana llogjike teza e Kadarese eshte e pakundershtueshme, pasi ne qofte se dicka ndryshon atehere kjo dicka nuk mund te identifikohet me me veten, nuk do mund te flitej fare per nje identitet te kesaj dickaje. Mjafton te perdoret termi identitet, dhe eshte llogjike qe identiteti eshte i pandryshueshem, dhe llogjike qe eshte natyral.
Nga ana tjeter, Kadareja flet per nje Evrope e cila vazhdonte t’a perdorte termin identitet, dhe jo per Evropen e sotshme, e cila flet me terma me pak absolute se sa identiteti. E ne qofte se flet me gjuhen e Evropes se sotshme, eshte duke folur me terma te nje rrethi te caktuar, ku sipas dallimit te bere prej vete tij, letersia nuk hyn fare, pasi rrethi ne fjale eshte nje sistem politik, po aq politik sa eshte edhe koncepti i etnise, i natyralitetit, (natyralizim, e quajne amerikanet), etj.
24 June 2008 @ 9:20 am
O Toko,po ja fut kot fare.
Ku na qenkan asimiluar nje numer i konsiderueshem Turqish?????A e kupton se cfar budalleqesh po flet?
Ne jug te shqiperise???Ku pikerisht?Na paska derguar Sulltani Zyrtare me familjaret e tyre ne malesite e Laberise???Ku mi gjen keto idiotesira?
Te vetmet vende ku ne Shqiperi ka pas Turq kane qene Qytetet qe kane pas nje numer Zyrtaresh Turq,por ti mund ta dish qe mbi 90% e popullsise shqipetare jetonte ne fshat e jo ne qyetet.
Sa per influencen me te zbehte qe ka pas Turqia ne Veri e jo ne Jug,kjo teze nuk eshte e mbeshtetur aspak ne argumenta serioze historike.
Ne fakt Islamizmi ka qene gjithmone me i fuqishem ne veri te shqiperise se sa ne jug,ku edhe muslimanet jane Bektashinj,Jo me fene eTurkut pra,kurse mazhoranca e jugut shqipetar ka qene e krishter,(siperkunder veriut qe ka pas fene e Turkut), ku shumica u Greqizuan,Kurse numri me i madh i Shqipetareve,sidomos ne krahinen e Laberise u Islamizuan vetem Dyqind vitet e fundit sepse kane qene te krishtere ortodokse.
Edhe Turqia apo ligjet dhe zyrat Turke nuk ndryshuan aspak kulturen apo traditat e Shqipetareve,sepse Shqipetaret ishin te vetmit ne ballkan qe ruanin me fanatizem veshjet tradicionale,dhe traditat e tyre,pa pyetur shume per fene,dhe ishin te vetmit qe identifikoheshin me kombesi dhe jo me fe.(kuptohet qe flasim per nje shumice,dhe jo per ARNAUT QE JU BE GJAKU UJE*)
Influenca e Turkut,Cfare influence?Te lutem shume para se te flasesh meso historine,mos ja ul vlerat peshkut kaq shume,Ne shqiperi zyrtaret dhe ushtaraket shkonin neper fshatra vetem per te mbledhur taksat,biles edhe atehere ktheheshin njeher me taksa e njeher pa taksa.Nuk e kuptoj ku mbeshtet kjo teoria jote kaq e demshme dhe e pajustifikuar historikisht aspak.
Besa e shqipetarit dhe tradita mikpritese?????????
U pa eshte provuar shume here se ku eshte me efuqishme besa e Shqipetarit,Jugu i strehoi Kosovaret gjate luftes ne Kosove pa pike interesi,dhe pa Grabitje apo incidente te renda.
Cfar ndodhi ne Kukes????????Kosovaret qe largoheshin nga Serbi grabiteshin ne mase,dhe Qeraja e strehimit te Kosovareve arriti kulmin,deri ne ate pike sa Kuksianet mburreshin me faktin NA KA RENE BINGO*.Apo i harron ti ato.
Sa per influencen Turke qe ta mbyll ketu,ajo ka qene shume e vogel ne Shqiperi dhe e izoluar ne qytete.
Faktet flasin vete,shiko ku xhami sot neper shqiperi te dish ku ka qene influenca Turke me e madhe.
Heren tjeter,nqs nuk merr vesh nga hiostoria mos nxito te fyesh pjesen me te ndritur te popullit tend.
24 June 2008 @ 2:57 pm
Mire e ke ti, Lulo, por ndersa njeri ngjan se sheh vetem njeren ane te medaljes, tjetri me duket se i eshte ngulur vetem tehut te asaj medaljeje, jo me faqes tjeter.
E thene ndryshe, Xha Xhai perdor si argument faktorin gjuhesor (me te drejte) si element baze te identitetit. Ketu mund te verejme shkurtimisht se, ne fillim te ketij debati ketu ke kjo teme, ky debat ishte perqendruar nese a ka ndodhur ndonje skizme identiteti mes shqiptareve te Shqiperise dhe atyre te Kosoves, dhe se a mund te flasim tani per dy identitete thelbesisht te ndryshme…
Por qe t`i kthehemi argumentit gjuhesor, per te cilin Xha Xhai permend nje sere fjalesh turke qe kane hyre ne leksikun e te folmen e perditshme te shqipes, ai nuk me duket shkencerisht apo edhe politikisht i mjaftueshem per te vertetuar nje transformim identiteti. Kur them shkencerisht kam parasysh qe kurre nuk mberrihet ne nje konkluzion universal duke perdorur vetem nje te dhene te caktuar. Per politikisht dhe historikisht, mjaft te permendim shembuj nga historia e Anglise, ne te cilen gjuha angleze i eshte pershtatur transformimesh kolosale per shkak te ndikimit te latinishtes (vulgar latin) e me pas, te frengjishtes. Ketu flasim per shekuj e shekuj transformimesh gjuhesore. E prapeseprape, nuk degjojme sot ndonje anglez te thote qe ka identitet cerek latin apo gjysme francez.
24 June 2008 @ 3:00 pm
Ne zvicer fliten dhe praktikohen zyrtarisht 4 gjuhe, dhe vete zvicra perbehet nga kater komunitete kulturore te ndryshme qe i jane bashkuar njera-tjetres gjate historise. Cfare do te duhej te ishte identiteti i nje zvicerani?
24 June 2008 @ 4:47 pm
LostT, keshtu eshte kur mungon perkufizimi i koncepteve, i cili garanton pikesepari qe te flitet mbi te njejten gje. E ke vene re qe foljet e parregullta jane pikerisht ato qe perdoren me shume? Edhe ketu, gjtihcka nisi me nje sprove nga me te rrumbulltat (pa asnje cep gerrices te dukshem do thoja) te Kadarese, por qe, u mor e u sterfol e u sperdrodh e u konfliktu e u shkokoleps nga aq gurmaze (qellimisht s’po them tru), saqe tani nuk merret vesh me se per cfare po flasim. Se qe thu ti LostT, ka nje identitet shume te theksum alidems, sic ka dhe vorraboms, kombinats, 21-shc, bathoras, lapraks etj etj… Hudhe poshte po deshe. Fshat e zanat, shtepi e tabiat kemi thene. Keshtu do jete per sa kohe qe identiteti nuk do matet me kg ose amper. S’ke ci bo.
Poooor, ka nje logjike matematike ne kete mes. Dy grupe quhen qe kane identitete te ndryshem, per sa kohe qe masa e dallimeve mes anetareve brenda grupit nuk e kalon masen e dallimit midis dy grupeve. Pra jo cdo dallim e diference eshte e afte te perftoje “identitet” specifik. Ka nje mase kritike. Larmia mes shqiptareve te Shqiperise them qe e kalon diferencen mes mesatares se shqiptareve te Shqiperise dhe atyre te Kosoves. Funksioni matematik i distances (qe eshte i mundur te formulohet me pak “mukajet” dhe deshire te mire) ka shume shume te ngjare, psh, te vendosi me larg nje lab e nje tropojan, se sa nje prishtinas dhe tiranas.
24 June 2008 @ 6:51 pm
Anonim.. Po flasim per kombin shqiptar, jo per Zvicren apo Maqedonine.
Njeriu mund ta deklaroje vete, - dhe eshte i lire ta beje, - kombesine e vet.
Ne Shqiperi, gjuha e perbashket, por edhe prejardhja, na bejne bashkekombas; na bejne shqiptare. Greku ne Shqiperi mund te jetoje 1000 vjet, te harroje greqishten e te flase vetem shqip, e shqiptar nuk ka per te qene. Mund ta quajme “shqiptar nderi”, si titull, nese i nderit ka qene si person; por gjithmone koordinatat kane per te qene: “te lagjja e grekut”, “te shtepia e grekut”, “po marton djalin geku”… etj. E nuk ka per te patur fare rendesi se a thote apo jo ai qe eshte shqiptar. Ne kemi ditur dhe gjithmone e kemi distancuar veten nga te tjeret. Me kete aspak nuk po them qe te huajt i kemi trajtuar keq; perkundrazi, ai greku behet 1000 vjec ne Shqiperi; i natyralizuar poaq sa ne, dhe perseri e trajtojme si mysafir, se: “gjynah i shkreti, eshte jabanxhi”.
Tani, qe te sqarohemi pak.
Ne nuk jemi greke, dhe konceptet e kombesise i kemi krejtesisht te ndryshme.
Per grekun, kombesia jote eshte ashtu si ndihesh ti. Nese ti ndihesh grek, atehere ke ndergjegje greku dhe je grek i paster (zezak ose kinez nuk je, pra i ploteson te gjitha kriteret) Pra, greket kombesine e ngrene mbi “ndergjegje”, jo mbi te qenen, jo mbi realitetin, mbi fakte te se vertetes.
Pra, ndryshimin ketu mund ta shohesh qe ne shkallen e pare…
Nese nje shqiptar na iken, dhe nje dite prej ditesh degjojme qe qenka deklaruar grek, ne e sikterosim fare, e bejme lanet, e damkosim tradhetar dhe bukeshkale, ndihet sinqerisht apo nuk ndihet fare si joshqiptar ai. “kur u be grek byth’ e tij?” - do thoshim ne.
Dhe greket shume koncepte i kane te mbrapshta dhe krejtesisht te gabuara. Perndryshe nuk do te flinin gjume rehat me 4 miljone arvanite dhe bij arvanitesh te shperndare ne gjithe eladhen, nga majat e pushtetit deri te qeruesit e peshkut, ose, te themi te drejten, nuk do e kishin problem qe arvaniteve t’u krijonin kushte te mesonin ne shkolle ne gjuhen qe do deshironin vete ata.
Ne shqiptaret, ne dallim nga greqerit, jemi komb i formuar teresisht, dhe nuk ka asnje aspekt te kombesise qe nuk e kemi sterrealizuar. Nuk kerkojme me identitet, as historira me Zeuser, Aferditera apo shen Gomeresh per t’u ndjere shqiptare apo per te treguar se paskemi vijueshmeri.
emigrant… Ca je tuj thon, pash nerin!?!
24 June 2008 @ 6:56 pm
do ca kurse fillestaresh ne “observational analytical sciences” me u kuptu ajo pune, zotrules… mos e vrit shume…
24 June 2008 @ 6:59 pm
Tani gjuajte dhe me larg…
I ke bere kurset e fillestareve ti?
24 June 2008 @ 7:52 pm
te kisha nje grek ketu ta beja pasterma….
24 June 2008 @ 8:14 pm
Ky diskutim po zhvillohet pjesërisht edhe te “Peizazhe të fjalës”, prandaj disa pika duan sqaruar më mirë.
Mua më duket e gabuar pikëpamja e Kadaresë se pesë shekuj osmanllëk nuk e kanë ndryshuar identitetin e shqiptarëve. Për mendimin tim, pesë shekuj osmanllëk madje e kanë prodhuar identitetin shqiptar, në ato trajta që ai ka sot.
Vetë emri Ismail Kadare, është emër i përftuar brenda një kulture lindore, orientale, po të duam edhe osmane. Vetë qyteti i lindjes së shkrimtarit, Gjirokastra, ia detyron vitalitetin ballafaqimit midis kulturës imperiale dhe kulturës ortodokse lokale. Vetë personaliteti kulturor i Kadaresë e ka një komponente të fortë orientale, e cila mbetet aty edhe kur ai, si shkrimtar, i kundërvihet dhe e dekonstrukton.
Tani askush nuk e zgjedh vetë emrin që ia vënë kur lind, as familjen e qytetin ku rritet; por kjo s’është arsye për t’i minimizuar këto rrethana si të parëndësishme, meqë njeriu është gjithnjë edhe produkt i tyre. Edhe pse Kadareja sot tingëllon si më Perëndimori ndër shqiptarët, e vërteta është se ai e mori kontaktin me Perëndimin relativisht vonë, pasi personaliteti dhe botëkuptimi i tij ishin formuar; përsëri për faj të rrethanave.
Losttext përmendi argumentimin tim me fjalët e shumta që kanë hyrë në shqipe nga turqishtja (osmanishtja). Në të vërtetë, unë përmenda fjalë të një fushe tematike specifike (kultura materiale e banesës), të tilla si kullë, tavan, dysheme, taban, tullë, allçi, suva, dyshek, odë, dollap, jorgan, çarçaf, jastëk, sofër, kolltuk, divan, minder, batanije, këllëf, dollap, kanat, perde, qepen, çati, beden, kat, raft, parvaz, baule, kuti, sëndyk, penxhere (dritare është neologjizëm), tenxhere, kazan, tigan, çanak, gjyveç, tavë, tabaka, sini, sahan etj. Se pse i ka huazuar shqipja këto fjalë nga turqishtja (osmanishtja), kjo nuk mund të thuhet me siguri. Disa mund të supozojnë se osmanët u mësuan shqiptarëve edhe një mënyrë të caktuar të përdorimit të “teknologjisë” së banesës; të tjerë mund të mendojnë se emri i këtyre objekteve u huazua nëpërmjet tregut (pazar). Mund të pyetet edhe nëse shqiptarët që i huazuan këto fjalë përdornin apo nuk përdornin dysheqe, çarçafë, batanije, perde, tepsi e kështu me radhë para se të vinin turqit osmanë në Ballkan; pyetja është legjitime, por përgjigjja nuk është e lehtë të jepet. Por në qoftë se kultura osmane ka ndikuar kaq thellë edhe në një fushë të tillë elementare si banesa, atëherë nuk mund të shpërfillet si “kulturë e pushtuesit”.
Kadareja gjithnjë i referohet identitetit shqiptar paraosman, si identitet europian; çka nuk është doemos e lidhur ngushtë me krishterimin e shqiptarëve të asaj periudhe. Mirëpo ky identitet nuk ekzistonte në boshllëk, as kishte ndonjë ekzistencë të pavarur përtej shoqërisë shqiptare (arbërore) të asaj kohe. Tani, po ta shohim atë shoqëri esëll, nuk mund të mos e vëmë re se vetëdija “arbërore” ishte më e shprehur në qytetet sesa në fshatrat, në klasat e mësuara sesa në klasat e pamësuara, në të pasurit sesa në të varfrit, në fushë sesa në mal, e kështu me radhë. E kam fjalën që, kur u vendos pushteti osman në Shqipëri, shumë nga këto elita gjithfarësh ikën drejt Italisë – ca në veri (Venezia, Marche) e ca në Jug, ku pasardhësit e tyre jetojnë edhe sot e kësaj dite. Ekzistojnë të dhëna që osmanët popullsinë e qyteteve të tilla si Kruja e Shkodra e shfarosën krejt, ose e shpërndanë. E njëjta gjë do të ketë ndodhur me Vlorën, me Beratin, me Lezhën e me Durrësin. Vërtet trojet shqiptare më pas u ripopulluan, por ky ripopullim u bë nga zona ku identiteti kombëtar ishte shumë i dobët, ose të paktën shumë më i dobët se në Krujën dhe në Shkodrën e Skënderbeut. Kjo shpjegon deri diku edhe pse kujtimi i Skënderbeut në folklorin shqiptar nuk është aq i fortë sa ç’duhej të kish qenë. E kam fjalën që ne, shqiptarët e sotëm, jemi pasardhës të asaj pjese të popullsisë arbërore të shek. XV që nuk u përzie shumë në luftrat e Skënderbeut kundër osmanëve, sepse jetonte në majë të malit, ose në zona të izoluara nga zhvillimet historike të kohës.
Për më tepër, pas pushtimit të trojeve shqiptare nga osmanët, pati edhe lëvizje të mëdha të brendshme të popullsisë. Ka të dhëna gjuhësore (mbeturina të hundorëzimit), por edhe gojëdhëna popullore, që mbështetin origjinën veriore (gege) të një pjesë të Labërisë, duke përfshirë edhe bregdetin e Himarës. Vetë banorët vendës e ndërruan emrin e tyre dhe filluan të quhen “shqiptarë”, për arsye që nuk janë ndriçuar mirë deri më sot. Të gjitha këto të bëjnë të mendosh për një riformulim të thellë të identitetit etnik të shqiptarëve, në krahasim me ç’ishte në kohë të Skënderbeut, madje edhe pa e marrë fare islamizimin në vështrim.
Tani mund t’i kthehem edhe pyetjes që bëra më sipër, nëse shqiptarët paraosmanë mbuloheshin apo jo me batanije dhe e vinin kokën në jastëk kur flinin. Një përgjigje e pranueshme do të ishte: PO, por ata që përdornin batanije dhe jastëkë, u larguan, kur ia behën turqit; ndërsa ata të tjerët, ata që zbritën nga malet për t’ua zënë vendin, ndoshta JO. Kjo pajtohet edhe me një vështrim të historisë së shqiptarëve, sipas të cilit ne jemi qytetëruar disa herë gjatë historisë, por të qytetëruarit nuk kanë mbijetuar dot si shqiptarë. Çështje më vete, për t’u diskutuar kur të flasë ndonjëherë prapë Kadareja.
24 June 2008 @ 8:32 pm
Qyqja re Xhaxha, mas nja 50 vjetsh të tjera do dali ndonjë nip i Kadaresë dhe do thotë: Identiteti shqiptar duket qartë dhe përfaqësohet nga karakteristikat që paraqesin banorët e Tiranës (dmth Bathores) dhe kjo pjesë e popullsisë tregon më së miri se si ka qënë dhe është identiteti i shqiptarit që para Adhamit
24 June 2008 @ 8:38 pm
Pra shqiptaret “superiore” u zhduken/emigruan; shqiptaret “inferiore”, qe flinin mbi gur dhe mbuloheshin me gjethe zune boshllekun e krijuar prej tyre, dhe keta, si te “pa-palce” qe ishin, turku i riformuloi si ja desh kokrra e qejfit, right?
Si e shpjegon atehere ekzistencen e gjithe atij arti popullor qe eshte teper i vecante dhe teper shqiptar (kenge dhe kostume, mos shko me tutje). A mundet nje “sub-popull” ti qendroje pervetimit nga fuqia e huaj?
Gjithe sa thoni mbi shfarosjen e elites shqiptare mund te jete bajagi e vertete; cfare nuk kuptohet eshte prodhimtaria (shpirterore) e mevonshme e “popullit klase e dyte” qe mbeti. Qe s’duhet te kete qene aq klase e dye, me rezulton, pikerisht nga kjo prodhimtari. Cdo gjenerate ka nje fond te caktuar gjenetik ne prodhimtarine intelektuale. Mund te kete patur nje periudhe topitjeje identitare, nje tip ndalimi te perkohshem ne kohen qe turqit na vune perfund, (kurre s’do harroj skenat e Sabri Godos te romani Skenderbeu kur Krujen e populluan ardhacake me fytyra te mpita), por me patjeter me vone nje rikuperim ka ndodhur.
Nuk me duket shume bindes ndarja rajonale (mal - fushe) e aftesive identitet formuese. Nuk kam argumenta (ja ne kete cast te pakten), por nuk me duket bindes. Eposi i Kreshnikeve ma ngec ne gryke e s’me le ta kaperdij kete teze….
24 June 2008 @ 9:03 pm
Emigrant, pa dashur të fyej njeri (dhe aq më tepër bathorsat), por nëse do lexoje dhe një herë atë komentin tim pak më lart (Jo se Edi apo Emigranti e kanë lënë batall Shqipërinë dhe se Ajo nuk do bënet pa ne… por gjithsesi nuk mund të thuash që fizionomia e shqiptarit në Shqipëri sot është ajo që pasqyron më saktë të GJithë shqiptarët (dhe ndoshta gaboj, se mund të jetë edhe më e mirë pa ne
24 June 2008 @ 9:03 pm
mua me duket qe ketu po sterhollohet me dashje apo pa dashje. Me duket jashtemenc qe Kadare te mos jete ne gjendje te shohe qe nje shoqeri ndryshon, i adaptohet kohes, teknologjise, raporteve me fqinjet, pushtuesin.
Mua me duket se Kadare i referohet rezistences se shqiptareve per te mos u asimiluar e cbere e greker, turq apo serbe. Ketu, medoj une eshte gjithe meraku i Kadarese, dhe ai insisiton e permend kete ceshtjen e identitetit. Ashtu si Greket, serbet ishin dhe ngelen te tille edhe shqiptaret ishin dhe ngelen te tille. Kaq. Eshte me teper nje nocion abstrakt qe do te tregoje qe kjo popullsi qe pushtonte keto troje arriti te mbijetoje e te mos asimilohet. Nuk eshte historian dhe nuk po flet me saktesine e nje historiani (po per saktesi historianesh duhet te shkojme ne nje vend tjeter e jo ne keshtu klubesh si ketu), po po flet ashtu sic ja ndjen barku e po ju flet njerezve qe kete ceshtjen e mbijeteses se shqiptarit e ndjejne si Kadareja.
Me duket se keto lloj sterhollimesh historike, qe jane llogjike por qe nuk e di pse me lene shije te keqe, fodulle, sepse nuk marrin mundimin te kuptoje ate qe ka dashur te thote Kadare, por perpiqen per ta demontuar e bere paksa karikature vete Kadarene. Te gjithe e marrim vesh se nese nuk do kishim ndryshuar historikisht do ishim akoma ne epoken e gurit. As nuk do shkruanim ne kompjuter e komunikonim ke peshku pa uje.
24 June 2008 @ 9:04 pm
Emigrant thotë:
Unë s’po flas për superiorë e për inferiorë, meqë edhe elitat e atëhershme origjinën nga ata të malit e të gurit e kishin; por edhe identiteti “europian” që flet Kadareja e që ashtu ka qenë vërtet në shek. XV kërkon një klasë të ngeshme, për t’u përftuar – me shkolla, me udhëtime, me tregti, me priftërinj, me murgj e manastire, me martesa politike.
Jo të gjithë shqiptarët arbërorë u prekën njëlloj nga kriza e luftrave me turqit; mendja ta do që disa zona mbetën larg turbullirave dhe mbijetuan mirë. Këto kishin kulturën e tyre, aq të pasur sa ç’u nevojitej e sa ç’e kishin trashëguar prej të parëve të tyre; por kur zbritën nga mali u ballafaquan me një kulturë tjetër, më dinamike e më të përshtatshme. Ky ballafaqim kulturash u bë më parë në zonat urbane; meqë ndikimi osman në kulturën shqiptare ka qenë para së gjithash i natyrës urbane. Po të shohësh edhe vjershat e poetëve katolikë shkodranë të Pararilindjes (Zarishi, De Martino), të duket sikur lexon ndonjë bejtexhi, aq shumë orientalizma përdorin; në një kohë që leksiku i Ciklit të Kreshnikëve rezulton i ekspozuar shumë më pak.
Meqë ra fjala, ti, Emigrant, flet për Ciklin e Kreshnikëve, që është vërtet i hatashëm e s’më takon mua ta zbuloj e ta vlerësoj; por nuk të duket çudi që po këta malësorë, që i këndojnë me dhjetëra mijëra vargje Mujit, Halilit, Tanushës, Zukut Bajraktar e Pajit Harambash, nuk kanë pothuajse asgjë për Skënderbeun (tek tuk ndonjë këngë që ende diskutohet nëse është autentike apo jo; dhe ndonjë gojëdhënë popullore, përsëri me origjinë të debatuar)? Jo se ishin të detyruar, por fakti të bën të mendosh se luftrat e Skënderbeut nuk do të kenë pasur ndonjë impakt kushedi çfarë mbi truallin ku qarkullonin këngët e Kreshnikëve… edhe pse kjo nuk është e vetmja hipotezë kurrsesi.
24 June 2008 @ 9:18 pm
Per Skenderbeun jam absolutisht dakord me ju! Ai u harrua “fet e fet”. Edhe vete Barleti e pohon kete pak a shume kur thote qe pa te shkruajme ndonje gje per te se edhe nja 20 vjet dhe s’do dihet me qe ka ekzistuar.
Por, Xha Xha, me duket qe na mungojne perkufizimet, dhe me se pari mbi identitetin vete. Per mua identiteti eshte me se shumti inherent. Shumica jane shqiptare pa qene te ndergjegjshem se jane “te tille”. Pra eshte shprehje ekzistence. Shtresa e kultivimit qe i vihet siper eshte tjeter pune, me duket mua. Kjo eshte per mua ama; nje definicion nuk do me linte te gjykoja sipas qejfit.
Do ju sugjeroja ta shtjellonit si e perkufizoni ju (dhe shkenca juaj) identitetin. Une mund ta aplikoja ate perkufizim me ate timen. Nuk u kuptova pak me siper me ate punen e testit statistikor mbi dallimin kosova-shqiptar, por ka menyra analitike qe mund te perdoren per keto pune, qe numerikisht te vertetojne se distanca mes nje prototipi shqiptar dhe kosovar nuk eshte (ose eshte xhanem) statistikisht domethenese. Ne duhet te hyjme ne kete rruge te vleresimit te ketyre gjerave. Por kjo kerkon bashkepunim. Psh nqse ju (jo si individ, por si i shkencave gjuhesore e kam fjalen) do me jepnit mua (jo si individ, por si i matematikes se aplikuar) PERKUFIZIMIN (ose perkufizimet) e identitetit, atehere mund te benim pa diskutim dicka.
Ne vend te shakave pa zarar te Peshku, mund te sillnim ketu nje (bashke)punim mbi kete pike.
24 June 2008 @ 9:42 pm
Emigrant, meqe je statisticien te rekomandoj R. Inglehart http://www.worldvaluessurvey.org/ i cili e studjon jo identitetin vete si konstrukt porse political culture, qe permban elemente te identitetit ne modelin e tij. Une personalisht jam shume skeptik ndaj modeleve statistikore, qe pretendojne se cdo gje mund te kuptohet me corelacione statistikore, sidomos kur ne shumicen e rasteve keto modele nuk tregojne causality (psh. midis formes se shtetit dhe kultures demokratike, ose midis fese dhe qendrimit ndaj autoritetit ose ndaj barazise gjinore). Sidomos modeli i ketij Inglehart eshte per mua problematik, qe bazohet ne teorite e Modernizmit dhe Civilizimit europian. Sidoqofte ky psh. ne nje studim qe kam lexuar, nuk kam kohe ti lexoj kete te fundit, e fut shoqerine dhe kulturen shqiptare me shume ne ate islame, konservative dhe fetare. Psh. po shoh nje Item nga kjo anketa e 2002 ketu tani per kuriozitet “How important is God in your in life?” dhe del qe pjese me e madhe i pergjigjen pozitivisht kesaj pyetje (burrat gati 26% maximal, dhe 38% grate maximal, cfare verteton se grate jane konservative).
Per me shume informacione shih inglehart, nese do me shume informacion, une kam shkruar dicka, ku e kam hedhur poshte kete konstruktin teorik te kesaj “political culture” dhe nje tjeter i ka hedhur poshte modelin ketij.
24 June 2008 @ 9:51 pm
Flm, kapedan! Do i shoh. Anketimet jane gjithnje kontroversiale…
plus qe permbajne shume “self-reported error” ose “measurement error”, qe eshte jo i lehte per tu analizuar (por jo i pamundur, shih proc CALIS si nje shembull)
Statistika eshte vegel ne kete rast; koncepti GIGO zbatohet natyrisht edhe ketu. Por po te kete perkufizim dhe supozime korrekte, statistika nuk genjen. Perkundrazi i jep cdo pohimi nje rigorozitet per se mbari dhe te pakontestueshem brenda sistemit ne te cilin u krye testi.
PS Ka qene nje teme disa kohe me pare qe fliste per nje test qe “vertetonte” prejardhjen nordike te shqiptareve. Nuk di a e ke pare…
24 June 2008 @ 10:03 pm
Ky variabli ketu eshte i bukur fare: Rezultatet per Shqiperine (2002)
Politicians who don´t believe in God are unfit for public office
BASE=1000
Weight [with split ups] Total Male Female
Agree strongly 17,5 15,9 19,0
Agree 27,0 25,3 28,6
Neither agree or disagree 26,8 27,3 26,4
Disagree 20,9 24,0 17,7
Strongly disagree 7,8 7,4 8,2
Total 920 (100%) 458 (100%) 462 (100%)
Jo nuk e njoh kete testin, c’jane keto? Kane filluar dhe antropologet me punu me kesi modelesh? Po shkojme prape tek studimi i kafkave me duket, kjo puna e ketyre gjeneve eshte tamam perseritja e atyre studimeve te Kraniometris dhe Morphometrie te shekullit nga Broca e ai kriminollogu italian.
24 June 2008 @ 10:06 pm
Vetem popujt e vegjel te mbijetuar si Shqiptaret,kerkojne te zbulojne rrenjet e tyre te zhdukura nga te tjere popujt te fuqishem.Te tjeret nuk kane pasur dhe i kane krijuar rrenjet dhe historite e tyre ,ne i kemi dhe i kemi krijuar,si te tjeret,por me nje ndryshim te madh, i krijojme dhe “i rishikojme”(i bejme lemsh)…. per te gjykuar te shkuaren(kohen e Skenderbeut) gjyko te tashmen(Skenderbeun e Tropojes)!
Sot garda festoi 80 vjetorin e krijimit!!!!!!!!
Po Skenderbeu s`kishte pas pas Garde eee?!!!!!
Sheh rushi rushin dhe piqet! Kjo eshte historia !
24 June 2008 @ 10:07 pm
Frenologji…
E keqja eshte kur stat analysis i bejne profesionet e tjera, c’ka ndodh jo rralle. Ketu me c’shof, behet nje test ekzakt (proportion test, qe ka ne baze shperndarjen binomiale). Eshte Chi square test dhe ralizohet psh ne SAS me proc freq.
24 June 2008 @ 10:24 pm
Emigrant, une me sas kam punu para vitesh (dhe SPSS), nuk mbaj mend asgje tani. Si te duket kjo R. Statistics nga linux? kete R. dua ta mesoj une, meqe jam dhe nonkonformist, kunder koncerneve, dhe ajo SAS per linux, ka nje cmim te llahtarshem, qe edhe pse e kane hallall, prap nuk e meritojne
24 June 2008 @ 10:32 pm
R eshte me i madh se SAS. Eshte kontribut i shume shume universiteteve nga gjithe bota. Une kam punu me R per qejf (ne fakt me teper per Latent Class Models, te cilat SAS nuk i ka dhe te cilat Latent Gold ose Limdep mund ti realizojne per small datasets); i vetmi problem me R eshte se ngaqe eshte vullnetare, nuk mban asnje pergjegjesi per rezultate jo korrekte. Jo se ka probleme saktesie vete (deri tani une nuk kam pas rast te pakten), por ajo mungesa e liability sikur le shije te hidhur….
Eshte vertet “cool” si gjuhe programimi dhe pa fjale me gjithperfshiresja. Une kam perdor jo pak modulin “flexmix”. Ideale per dike qe nuk do me investu per software (SAS eshte jashtezakonisht i shtrenjte “on server”; qyteti ku eshte campusi i SAS Cary ne NC eshte i manikyruar kudo, sa te duket vetja sikur je ne Counrty Club; nga dalin gjithe ato pare? merret vesh)… nejse mo…
25 June 2008 @ 5:00 am
Me duket se kjo puna me modele, ne rastin e identitetit kombetar, eshte pese me hic.
Problemi kryesor eshte pikerisht perkufizimi i identitetit. Si mund ta modelosh, e me tej ta studiosh dicka qe nuk e di c’eshte?
Nga ana tjeter, nuk duket shume fair qe modeli te benet, pak a shume hajdutce, e secili ta terheqi kerraben nga nahija e vet. Keshtu, duket qe gjuhetaret, pa te voglin hezitim, fusin ne perkufizimin e identitetit gjuhen. Me tej gjeografine e keshtu me rradhe. Vec harrohet te jepet referenca se ne c’liber te shejte eshte vendosur pikerisht keshtu per identitetin ne fjale.
Pra, pa sqaruar se c’eshte identiteti, muhabetet jane - njeri gozhdes e tjetri patkoit.
Une mendoj se identiteti eshte thjesht deshira e ne robve per ta quajtur vehten, kete rast, shqiptare, me te gjitha pasojat perkatese, e per tu dalluar nga robt e tjere si serbe, mongole, e keshtu me rradhe. Arsyeja pse ne ja veme vehtes kete etikete mund te jene, bile te ndryshme, per rob a grupe te ndryshem. Psh. ka individe qe megjithse s’flasin shqip e quajne vehten shqipetare, bile kane bere shume me teper per Shqiperine, se sa te tjere qe mund te kene bere drejtshkrimin e shqipes. Pra jane shume elemente te rastit qe lejojne vecse nje perkufizim loose dhe te lidhur vetem me rezultatin, ekzistencen e vazhdimesine e kombit apo grupit.
Ne keto kushte, une mendoj se muhabeti i identitetit do te perfundoje tek emeruesi i perbashket me i gjere, qe eshte pikerisht ai qe thashe, qe shqiptare jane ata te cileve ja do qejfi, megjith elementet e tij, t’i thone vehtes shqiptar. Dhe gjersa kjo ndodh si ne Shqiperi dhe Kosove, jemi te gjithe shqiptare. Bile edhe kur i thonim vehtes arber, prap qellimi ishte te dalloheshim nga te tjeret. Pra thelbi eshte te kesh Id-ne te ndryshme nga te tjeret. Por nga ana tjeter, asnjeri s’te detyron dot te mos njesh dicka e ndryshme nga shqiptar, vec deshires tende.
25 June 2008 @ 5:11 am
Emigrant, ja disa pak shënime për mënyrën si e konceptoj unë identitetin shqiptar.
Në fillim, them se duhet dalluar midis identitetit sinkronik ose horizontal, ose vetëdijes së pandërmjetme, intuitive, që kemi të gjithë se jemi “shqiptarë”; dhe identitetit diakronik ose vertikal, i cili përcillet brez pas brezi, në histori.
Identiteti horizontal komunikohet, identiteti vertikal transmetohet.
Pas kësaj, duhet dalluar midis identitetit natyror të shqiptarit dhe identitetit artificial ose imagjinar, të imponuar nga kultura e elitave, shteti, shkolla, mass mediat dhe gjuha standarde (e njësuar). Shkolla kombëtare, p.sh. ka më pak se 100 vjet që ekziston si institucion; ndërsa identiteti shqiptar është shumë më i vjetër se kaq. Edhe rrëfimet për historinë e përbashkët të shqiptarëve, Skënderbeun, ilirët, Pirron, pellazgët e kështu me radhë janë përpunuar kryesisht brenda ideologjisë kombëtare, pa qarkulluar ndonjëherë si të tilla para Rilindjes, madje edhe po të kenë ekzistuar.
Them edhe se janë për t’u përjashtuar nga përkufizimi i identitetit vlerat morale (p.sh. besa, mikpritja etj.) sepse më duken shumë vetëshërbyese (self-serving); feja, meqë shqiptarët s’i identifikon dot nëpërmjet fesë; shkronja (ose librat), sepse shqipja është shkruar relativisht vonë dhe është lexuar edhe më vonë akoma.
Më në fund, faktori biologjik – “gjaku” ose më keq akoma, “raca shqiptare” – do trajtuar si më imagjinar edhe se mitet, madje edhe sikur studimet gjenetike të nxjerrin në dritë ndonjë specifikë të spikatur genesh për shqiptarët, që t’i dallojë këta nga grekët dhe italianët e Jugut më një anë, nga dinarikët dalmatë nga ana tjetër. Çfarë quajmë “gjak” shqiptari, nuk është veçse produkt i historisë së veçantë të kësaj ose të asaj krahine të Shqipërisë.
Mbi këto premisa, mund të nxjerr përfundimin se thelbin e identitetit shqiptar unë e gjej te gjuha e folur shqipe, si gjuhë amtare – them gjuha e folur, për ta dalluar nga standardi ose letrarishtja, si gjuhë artificiale që i shërben unitetit kombëtar dhe homogjenizimit kulturor. Shqiptari mund të jetë tosk ose gegë, qytetar ose fshatar, fusharak ose malësor, i krishterë ose mysliman, i shkolluar ose analfabet – por mbetet shqiptar, sa kohë që flet shqip.
Nëse është kështu, nuk ka baza objektive për të folur për një identitet kosovar si të dallueshëm nga identiteti shqiptar; edhe pse shteti, shkolla, mediat dhe sidomos adoptimi në Prishtinë i një shqipeje zyrtare të ndryshme nga ajo e Tiranës mund të ndikojnë për ta krijuar identitetin kosovar shkallë-shkallë në mënyrë artificiale. Po të ishte e fortë Tirana, nga pikëpamja e prestigjit kulturor, kjo nuk do të ndodhte dot.
Shqipja, si mjet komunikimi dhe si kusht për ekzistencën e shoqërisë shqiptare; por edhe si mjet për ruajtjen dhe përcjelljen e informacionit brez pas brezi, përfaqëson edhe rrethprerjen (interseksionin) e identitetit horizontal dhe identitetit vertikal të shqiptarit.
Duke qenë shqipja në themel të identitetit shqiptar, shpjegohet edhe pse elitat shqiptare më prodhimtare, në çdo pikëpamje, kanë qenë ato që janë pozicionuar në sipërfaqen e kontaktit, ose në interface të shqiptarëve me të huajt; sepse edhe identiteti shqiptar, në mungesë traditash të shkruara dhe historie të përbashkët, është përftuar si vetëdije e të qenit ndryshe nga të tjerët, ose vetëdije e të folurit shqip.
Një tjetër faktor themelor i identitetit është vijueshmëria gjeografike – në hapësirë dhe në kohë: malet, qytetet, fshatrat, lumenjtë, liqenet, vija e horizontit. Duket afërmendsh që ky faktor të funksionojë në lidhje të ngushtë me kategorinë e pronësisë, sidomos e pronësisë mbi tokën; prandaj edhe mund të thuhet se komunizmi, duke e shkatërruar pronësinë private, e dobësoi shumë edhe vetë identitetin shqiptar.
25 June 2008 @ 6:25 am
Xhaxha, me qe i hyre kesaj meseleje per Emigrantin, a nuk me sqaron edhe mua se cfare dallimi ben midis transmetimit dhe komunikimit, pasi me mbetet i paqarte perkufizimi jot mbi identitetin pa u sqaruar keto? Nuk jam ne gjendje te sqarohem ne vija aq te trasha sa komunikimi si kusht ekzistence dhe transmetimi si percjellje brez pas brezi, pasi secila me duket se mund te marre vlerat e tjetres.
25 June 2008 @ 6:31 am
Kushtezimi i identitetit me gjuhe e gjeografi ben jo shqiptar emigrantet, nga gjeografia dhe shume nga femije e tyre, nga gjuha.
Emigracioni eshte rreth nje e treta e shqiptareve, ndihmon ne punet shqiptare jo vetem financiarisht, por dhe me know-how-in, lidhje, e keshtu me rradhe. Ky emgracion, me sa duken bathet, do te jete dhe per shume kohe ne nivele te konsiderueshme, dhe raportet e tij me gjeografine jane dinamike, pra robt shkojne e vijne. Gjithashtu, sic thashe me pare, ka e ka patur shqiptare te shquar jashte Shqiperise, ca prej te cileve dhe pa shqipen.
Pra, gjuha e gjeografia duken kemishe e ngushte per shqiptarin. - tha.
25 June 2008 @ 8:46 am
Kjo dihet por te zgjatesh teorikisht per te thene me ne fund se gjuha (e folmja mer e folmja)eshte ajo gjoja qe percakton identitetin!!
Kesaj i thone me kap veshin e djathte me doren e majte !
Po pse nuk thu territori mer, po vijueshmeria gjeografike , territori ,dihet qe percakton nje identitet te nje populli,dhe kjo nuk eshte vetem per Shqiptaret sic mundohet te shpik Xhaja!
Se fundi sipas opinionit tim, ka edhe “injorant me shkolle”me identitet vertikal qe trasmetohet!!
Demek kerkon rushi rushin qe te piqet,(identiteti horizontal)gjithmon nqs rrine bashke,por kjo nuk duhet te ndodh se i gjithe rushi del aguridh!
25 June 2008 @ 9:01 am
Xhaje me fale qe po te them,me gjithe respektin qe kam per energjine tende,keto qe thua ti,jane vetem shtjellime mbi identitetin tip”Copy,tranlate and paste”qofsh ti qe je..Zhargon te kemi ketu tek peshku !
25 June 2008 @ 9:01 am
Marre nga nje interviste e Blendi Fevziut me Lubonjen:
Nuk ka patur ndjenjë shqiptarie para shek. XIX z. Lubonja? Se ky është thelbi i pyetjes…
Thelbi i çështjes është kjo. Në ideologjinë tonë të nacional-romantikës që e kanë ngurtësuar edhe më komunistët, mbretëron ideja se shqiptari ka qenë shqiptar qysh në krye të herës. Kjo është një qasje esencialiste e identitetit, - “identitet i ngurtë” do ta quante Zigmund Baumani - sipas të cilës ne kemi një thelb, dhe pastaj gjithçka që na ndodh më mbrapa është thjesht një aksident, por substanca ama është po ajo. Pra fetë e ndryshme, ideologjitë e ndryshme, janë si guna që njeriu i vesh dhe i ç’vesh, ndërkohë që mbetet po ai thelb, çka në rastin tonë bëhet fjalë për “shqiptarinë”.
Dhe ju thoni që nuk ka ekzistuar “shqiptaria”?
Kjo është një qasje e gabuar. Identiteti është një “proces”, - thotë Baumani, - është fluid, i lëngshëm, është një ngjarje historike. Pra, kur shqiptari u bë nacionalist në shek XIX, më parë nuk e kishte këtë identitetin e tij dominant, por kishte fenë.
Çdo me thenë kishte fenë z. Lubonja? Pra në shek. XIX shqiptarët ndaheshin më shumë sipas fesë se sipas kombit? T’ju bëj një pyetje direkte për një shikues i cili nuk është në brendësi të kësaj. Në shek XVIII në 1700-ën, një njeri a i thoshte vetes së vet “unë jam shqiptar”, a dallohej ai nga një kombësi tjetër prej shqiptarisë apo jo?
Kur flitet për identitete, ashtu sikurse paraqitet gjendja në kohën e vendin për të cilën shkruan Blushi, në gjysmën e dytë të shek XVIII, identitetet e njerëzve kanë qenë të disa llojeve. Ka pasur identitete etnolinguistike, identitete fetare, identitetet e qyteteve, krahinave, pra ka pasur shumë lloje identitetesh kurse shqiptaria nuk ishte ngjizur ende si identitet. Dhe identiteti etnolinguistik i shqiptarit nuk ka qenë më i rëndësishëm sesa identiteti i tij fetar. Domethënë, një shqiptar që ishte i krishterë thoshte “jam i krishterë” dhe një mysliman thoshte “jam turk” dhe nuk thoshte “jam shqiptar më së pari”. Pra ishte një tjetër identitet më i fuqishëm me të cilin ai identifikohej.
Po kemi një varg të famshëm të rilindjes kombëtare, të Vaso Pashës që thotë “feja e shqiptarit është shqiptaria”.
Pikërisht, po ta lexojmë mirë atë që thotë Vaso Pasha, - unë i referohem historianes Nathaly Clayer, dhe po ta lexosh të gjithë poezinë nuk mund të mos jesh dakort me të – pra ajo thotë se, kjo thënie nuk është një pasqyrë e gjendjes në terren, por është një thirrje për të dalë nga gjendja në terren. Pra, cila është gjendja në terren? Që shqiptarët identifikoheshin me fetë. Dhe Vaso Pasha thotë: “mos shikoni kisha dhe xhamia se feja e shqiptarit është shqiptaria”. Pra këtu kemi të bëjmë me konstruktim të identitetit dhe ata që dinë pak nga historia, e dinë që identitetet ndërtohen, konstruktohen, nuk janë njëherë e përgjithmonë të dhëna. Pra edhe Vaso Pasha ka bërë një konstrukt të ri identitar duke thënë “mos shikoni kisha dhe xhamia”, siç ishte gjendja në terren, sepse “feja e shqiptarit është shqiptaria” siç duhej ndërtuar terreni i ri.
Sipas jush, kur ka ekzistuar identiteti shqiptar? Kur një person i ka thënë vetes “unë jam shqiptar” në historinë tonë?
Mendoj se është e rëndësishme të thuhet se në periudhën për të cilën po flasim, pra në shek XIX, shqiptarizmi fillon dhe lind, si rezultat i Romanticizmit, - ky nuk është një fenomen i jashtëzakonshëm shqiptar. Romanticizmi lind në Evropë si reaksion edhe ndaj Iluminizmit, pra “kërkimi” në rrënjët, “kërkimi” në histori ku popujt fillojnë kërkojnë të kaluarën e tyre për t’u identifikuar… është fenomen i njohur, në atë periudhë - lind pra edhe ajo që quhet “shqiptarizëm”. Në këtë fenomen do të vemë re një gjë që është shumë interesante, që ne e kemi thjeshtëzuar, siç e ka thjeshtëzuar edhe Blushi në librin e tij. Nuk është pra, se ka pasur një “shqiptarizëm” që ecte vazhdimisht përpara me gunat që i ndërronte, përkundrazi, këtu kemi të bëjmë me ndërtimin e “shqiptarizmit”. Dhe projektet e ndërtimit të shqiptarizmit kanë qenë disa, jo një, por disa, varësisht nga përkatësitë fetare të shqipfolësve të kësaj kohe. Domethënë, kemi një shqiptarizëm mysliman… - ç’kuptoj me këtë? Kuptoj vëllezërit Frashëri, ata që ishin kryesisht në Stamboll, që fillojnë ndërtojnë shqiptarizmin duke e lidhur me fenë islame. Kemi një shqiptarizëm arbëresh, që është edhe ai tjetër nga shqiptarizmi i ortodoksëve të Greqisë dhe po ashtu është tjetër shqiptarizmi i Veriut, i katolikëve me Mirditën që kërkonte të bëhej republikë më vete, me Zef Jubanin etj… Pra kemi disa shqiptarizma, si projekte që lindin, të cilët dora-dorës që zhvillohen ngjarjet historike shkojnë drejt një projekti dominant. Cilat janë ngjarjet historike? Psh. shqiptarizmi i ortodoksëve të Greqisë, fillimisht ishte i lidhur me idenë e formimit të një konfederate me Greqinë kundër Perandorisë Otomane, ndërkohë që shqiptarizmi i myslimanëve, me Sami Frashërin, Naim Frashërin thotë që, Greqia paraqet rrezik, kështu që duhet të nxisim shqiptarizmin e shqiptarëve në kuadrin e Perandorisë Otomane fillimisht, por dhe Perandoria e ka nxitur këtë kundër interesave greke, ndërkohë që kemi shqiptarizmin e katolikëve, të cilët ishin kundër Perandorisë Otomane dhe që thoshim se duhet të shkëputemi nga ajo, ashtu sikurse vijnë edhe protestantët, të cilët kanë luajtur një rol të madh, duke përkthyer, shpërndarë librat e shenjta për të krishterët shqiptarë (Kristoforidhi p.sh. ka punuar për Bible Society) të cilët kanë një tjetër element fetar që lidhet me shqiptarizmin. Tani, ideja ime është kjo, që nga këto projekte, dora-dorës që zhvillohen ngjarjet, feja, gjithnjë e më pak bëhet faktori që lidh shqiptarizmin dhe shqiptarizmi del mbi fetë nëpërmjet thirrjes së Vaso Pashës, sepse kështu erdhën situatat. Ndërsa ne bëjmë të kundërtën në historiografinë tonë. Ne e marrim shqiptarizmin sikur ishte thelbi, dhe fetë sikur ishin veshja e sipërme që iu çvesh. Ndërkohë që procesi është shumë më kompleks; shumë më kompleks edhe në kuptimin e etnive të tjera që ekzistonin në këtë rajon. Dhe këtu përsëri duhet kuptuar se në qoftë se flasim për një “shqiptar” të asaj kohe ky nuk mbetet i njëjti, por në periudhat e mëvonëshme vjen e ndryshohet varësisht nga shqiptarizmi që ndërtohet.
Por në roman bëhet fjalë për një shqiptar të veçuar, nuk bëhet fjalë për ndonjë ndjenjë të madhe të shqiptarizmit, bëhet fjalë për Aranit Komnenin, i cili në fund të shek. XVIII kishte ndjenja kombëtare shqiptare, pra nuk ka ndonjë zhvendosje shumë të madhe në kohë, që të thuash se ishte jashtë kontekstit historik…
Tani po të marrësh Komnenët se çfarë janë, çfarë përfaqësojnë etj., është një tjetër gjë fare.
Për ç’arsye?
Po sepse Komnenët i përkasin periudhës bizantine, identifikoheshin me grekë etj… Kurse Komneni i librit thotë p.sh. diçka të tillë si: “unë them që shqiptarët janë si shqiptarët që janë në Voskopojë”. Tani, ai që njeh sadopak historikun e Voskopojës e di që Voskopoja ka qenë aromune…
Ç’do me thënë, ka qenë aromune?
Këtu vijmë përsëri tek historia. Folëm më parë për identitetet etnolinguistike. Me identitete etno-linguistike në trevat për të cilat flitet nuk kuptoj vetëm shqitparët, por të gjitha ato etni dhe gjuhësi bashkë që ekzistonin në Ballkan në atë periudhë. Dhe dihet që Voskopoja ka qenë kryesisht qendër e kësaj etnie. Etnia aromune është një nga etnitë që ka qenë shumë e fortë, aq sa është folur në ato vite edhe për një konfederatë shqiptaro-aromune - sepse ne e kemi mësuar historinë keq. Psh. a e dini ju që në Korçë ka pasur shkollë rumune përpara shkollës së parë shqipe? Pse? Sepse politika rumune, e cila ishte edhe antisllave dhe antigreke, ndihmonte aromunët që kishte në këto territore, për të krijuar edhe ata shtetin e tyre.
Pra ju po thoni që Voskopoja, një qytet në territor shqiptar në atë kohë, ishte një qendër civilizimi aromun?
Tani, që kur thoni “territor shqiptar” për në atë kohë ngatërrohet çështja.
Që flitej shqip…
Flitej shqip, flitej arumanisht, flitej greqisht, fliteshin të dy gjuhët. Gjuha shqipe në atë kohë ka qenë gjuhë që flitej, por nuk shkruhej. Nëpër kisha shqiptarët shkonin dhe dëgjonin predikime në greqisht dhe, në qoftë se do të citoj Kristoforidhin, i cili flet një shekull pas kohës për të cilën flet Blushi, në një raport që ai i shkruan Bible Society, i thotë pak a shumë kështu: shqiptarët ndahen në toskë dhe gegë; gegët janë shumica myslimanë, afërsisht 500 mijë, toskët janë shumica të krishterë 1 milion e 500 mijë (pavarësisht nga shifrat që jep Kristoforidhi). Dhe kur flet për këta të krishterë, Kristoforidhi thotë se përveç një parie, e cila i çon fëmijët nëpër shkolla greke ku mësojnë ta shkruajnë dhe këndojnë këtë gjuhë, pjesa tjetër e shqiptarëve të krishterë, që nuk kanë bërë shkollë, shkojnë në kishë dhe nuk merr vesh gjë se ç’thuhet. Këta – thotë Kristoforidhi - nuk kanë asnjë lloj ndjenje kombëtare, as helene, as sllave, as edhe shqiptare. Pra ajo që quajmë ndjenjë kombëtare është një gjë që zhvillohet në proceset e formimit të identiteteve. Prandaj edhe erdhi puna që të hapen edhe shkolla …
Kur ka nisur, sipas jush z, Lubonja ndjenja kombëtare shqiptare? Kur një njeri i thoshte vetes me gojën plot që “unë jam shqiptar”?
Mendimi im është që kjo fillon në shek XIX, qartazi, por të mos harrojmë se ka edhe identitete të dyfishta. P.sh. Sami Frashëri vetë, i cili ishte shqiptar, thoshte që jam edhe turk, bile thoshte edhe “mbi të gjitha jam turk”. Bile në një vend shkruan që, “unë nuk është se jam shqiptar, por i njoh shqiptarët mirë, sepse…” dmth ka një identitet të dyfishtë…
Sami Frashëri thoshte që nuk jam shqiptar?
Po. Sami Frashëri, madje, ka përdorur ligjërime ndryshe për shqiptarët dhe ndryshe për turqit. Ai është një nga figurat më kryesore që ka patur Turqia dhe për mendimin tim është edhe një nga figurat kyçe të shqiptarisë, ashtu siç u formua kjo në shek XX.
Ç’domethënë “një nga figurat kyçe të shqiptarisë”?
Sepse Sami Frashëri ka arritur të bëhet koagulues i rrymave të ndryshme të shqiptarizmit. Ajo që e quajta “shqiptaria dominante” që vendos shqiptarinë përmbi fenë, realizohet kryesisht nëpërmjet vëllezërve Frashëri. Ata kanë një rol shumë të rëndësishëm. Sepse ata mbanin lidhje me shqiptarët ortodoksë të Bukureshtit dhe të Egjiptit, mbanin lidhje me arbëreshët, më pak me katolikët, dhe janë ata që kuptuan edhe rrezikun grek si dhe janë ata që njëkohësisht qenë edhe më të lidhur me pushtetin e asaj kohe që ishte pushteti otoman, me Stambollin. Kur bëhet fjalë për hapjen e shkollave të para shqipe, ajo e femrave e Parashqevi Qiriazit, që ishte protestante, e ka marrë Naim Frashëri lejen në Stamboll që ta hapë. Shkolla tjetër, e para fare, e Pandeli Sotirit, (1887) është shkollë që u ndërtua me paratë e ortodoksëve, të krishterëve edhe vllehë bile të Rumanisë, të Bukureshtit, të cilët patën ndihmën edhe të vëllezërve Frashëri sepse shoqëria e famshme e Stambollit, që bëri edhe alfabetin e Stambollit, në krye të së cilës ishte Sami Frashëri, ishte koaguluese e të gjithë rrjetit të shqiptarizmit ….
25 June 2008 @ 9:10 am
Mbas identitetit vertikal,horizontal na doli edhe nje “Identiteti i ngurt” sipas Zike Banushit!!!!!!!!!!!!!!!!
Sa te rrosh do te mesosh ka thene i pari,(ai i identiteti horizontal)..Albanian thinking!
25 June 2008 @ 9:21 am
Artian, mos fyej. Qe keta zoterinjte perdorin terma qe ti nuk i di, ose nuk te pelqejne, nuk eshte arsye qe ti te fyesh, dhe as nuk eshte argument qe keto terma nuk kane kuptim te perdoren. Eshte nje qasje tjeter problemit. Kaq. Nuk te ben ty me pak apo me shume shqiptar; sepse ti je aq shqiptar sa ndihesh. Keto te zoterinjve jane veshtrime, perpjekje per te kuptuar se si nje komunitet njerezish ka arritur ne kete konstrukt identiteti qe ka tani. Nuk eshte e verteta, eshte nje qasje drejt saj.
Ne fillimisht kemi ardhur te gjithe nga afrika, besoj se ketu jemi te gjithe dakort. Por, eshte e rendesishme te shihet, se ky komunitet njerezish qe sot formojne shqiptaret, ashtu si te gjithe komunitet e tjera fqinje, ka arritur qe te krijoje konstrukte te tilla identitare qe ja kane mundesuar grupit mbijetesen e suksesshme si grup. Bile, eshte treguar racional dhe i adaptueshem per t’i zevendesuar konstruktet sa here qe konstrukti ekzistues rrezikonte te ishte i pamjaftueshem per mbijetesen e grupit. Se, perndryshe, nuk do ishim.
25 June 2008 @ 9:27 am
Interviste Fejziu, v.Lubonja.
……
…..
…natyrisht ashtu do te thoshte, nuk eshte Shqiptari i vetem ..por fjalet i mer era,veprat ngelen, ..
Kjo qe thote Lubonja,nuk eshte esenciale!
Vone jane kujtuar !
Jane rufjepsur keta analistet!..Duan te zbulojne Ameriken!..po harojne se ska mbetur gje te zbulojne.. to late ,to late to apologise!!!
25 June 2008 @ 9:33 am
Njerezia ka kohe qe zihet per mustaqet e mija dhe akoma nuk e kane marre vesh si eshte e verteta.
Self,
si formulim koti me duket mu kjo. Se nuk behet fjale ndihesh apo jo, se per ate pune ne dum te jemi te gjithe simas pushtuesit qe na ve cizmen, por gdhihemi dhe ngrysemi po shqipo.
Me kete po bie dakort tani meqe po e thu ti dhe ti zakonisht nuk para lajthit kollaj.
Koth Afrikani
Tirane 2008
25 June 2008 @ 9:34 am
Selfmaderradio,
Une i perkas identitetit horizontal,me vjen keq qe ti i dentitetit vertikal ose i ngurtesuar nderhyn ne mes,dhe duke qene i identiteti vertikal,(i shkolluar) nuk thua te pakten me fal qe po nderhyn!..nejse te thuash ate qe mendon nuk eshte fyerje!
25 June 2008 @ 9:37 am
Koth :D,
une e shoh keshtu:
identiteti eshte i lidhur me trashegimine - ne cdo aspekt: trashegimia siguron vazhdimesine, ben te mundur ekzistencen e nje grupi te ndryshem ne kete trashegimi nga nje grup tjeter. Dhe, eshte trashegimia qe del edhe mbi gjuhen vete, sepse brenda nje grupi kjo trashegimi mund te percillet ne gjuhe te ndryshme pa vene ne rrezik trashegimine vet, identitetin e grupit si grup.
25 June 2008 @ 9:38 am
Koth, ajo qe do ti eshte ajo qe do e ndergjegjshmja jote. Por, e pandergjegjshmja jote e ka marre uraten.
25 June 2008 @ 9:40 am
Selfo, c’i duhen popllit keto qasjet? Keta po e bojn miletin lemsh mer. Keta nuk po bejne studime te mirfillta. Jane te paspecializum per kete pune, vene e lexojne 5 gjera, e pastaj mesyjne gazetat.
Po e zeme per nje cast se te tera jane te verteta; s’kemi qene shqiptare po nje turme qe flisnim shqip, gjysma jone jane turq e vllehe te mbetur qe u asimiluam e ku di une se cfare tjeter. E ca pastaj? Ku eshte perfitimi nga kjo?
25 June 2008 @ 9:41 am
Ja keni me hile vehtes, pranej. Thoni me goje se doni me u bo si pushtusi. Po nuk ju na le krymi i shiptarit, pranej gdhiheni, ju atje, dhe ne neper cepat e botes, prap shqipo. Ne grime te gjithe sallate; c’osht ky dreq krymi qi na hongri?
25 June 2008 @ 9:42 am
Eshte shume e rendesishme kjo?!!!!Jetike??!! zoteri eshte shume vone tani,kesaj i thone si koshi,pas te vjelave, sikur Skenderbeu te ishte gjalle,dhe te degjonte ju, te identitetit…do tu thoshte , ik e beni cicin se une jan Aii qe kam qene,shqiptar-arnauti..qe mori 300 bura dhe u kthye ne Kruje,kaq nuk mjafton
25 June 2008 @ 9:51 am
Otironso,Ka dal Copy,paste, mer.. te gjithe mund ti thone vetes kur te gdhihen,pa dhjere qeni,se jam shkence fare,..historie lingustike..me ate tatepjete qe ka mare analfabetizmi ne shqiperi, keta duken si Ylli i Aferdites!
Nuk e pe Kryeministrin qe pershendeste Utube! Ethante englishten!Kryeminister ,Doktor profesor burri i botes.!Ora i ka mbeteur ne vend!ketu e qysh ne 92 , mezalla se ka kohe te studioj,extra! dhe kur flet pa letra dhe me letra po njesoj eshte!
Seshte keq te marresh nje Dhipllome ne kohen e komunizmit e te vdesesh me te,pa bere update!
25 June 2008 @ 10:30 am
artian ke te drejte, nuk ka mbetur asgje per tu zbuluar.prandaj me duket pa bereqet ky devijimi i temes nga shqiperia natyrale tek identiteti i shqiptareve. problemi themelor eshte: Si ka arritur kadareja tek teza e Shqiperise Natyrale, si e mbron ate dhe per me teper si arrin ai qe te beje te tijen nje teze te nacional-socialistit Koco Danaj. Ju kujtohet e majta nacionaliste e Danajt e sjelle tek peshku?
ndersa per xha xhain do ti thoshja se eshte luks i madh qe nje komb i pjestuar per pese te merret me identitetin e tij, kur akoma nuk eshte shumezuar me pese
25 June 2008 @ 10:32 am
A Self !
Ti do jesh vete nai xepke e zeze
dhe do me i ba te gjithe xepkanë e xepkanesha, ene me ke than mu afrikan. Ja deri ke Tironsi mund ta pranoj po ma shume vallaj jo. 
Une keshtu per sa e njof veten nuk jam as kokorithke pa mire te tjerat !
25 June 2008 @ 10:40 am
Tironso, i duhen popullit keto plako, se meqe jemi ne biznesin e dhenies se termave nga kjo terminologjia konstruktiviste, nuk behet fjale per nje identitet, si nje fakt natyror, psh. nje cope dru, por per nje konstrukt shoqeror: per nje IDENTITET POLITIK. Cfare do te thote se njerzit identifikohen me kete njesi (ose grup shoqeror) politike te quajtur KOMB, te bindur se aty gjejne vlerat njerzore, te cilat u mundesojne atyre mbijetesen midis grupeve te tjera te ujqereve.
Pastaj kjo puna e Identitetit plak eshte shume e rendesishme. Prandaj edhe eshte e ngarkuar me shume emocione. Pse? Sepse identiteti perligj pushtetin politik te nje klase te caktuar, te cilet i ndertojne ato mite, perralla dhe refime (qe une e ti i ndegjojme prane mangallit), per te justifikuar qendrimin e tyre ne pushtet. Shih sqarimin e nje studjuesi shqiptar ne nje studim mbi “civil religion”, (qe ne fakt perkunder c’ka pretendohet ne ate studim, vjen si term nga A. Tocqueville.), ne te cilen Studjuesi (Egin Ceka) tek revista e atij Lubonjes studjon kete marredhenie midis Mitit te Skenderbeut dhe perligjjes se politikes dhe ngritjes se Mitit te Enver Hoxhes.
Si perfundim identiteti shqiptar eshte nje sajese politike e klases ne pushtet, nuk do te thote se eshte Ideologji e gabuar ose “ndergjegje farse” (sic pretendonte Marx-i), porse eshte mire qe ne te behemi te ndergjegjshem per kete proces qe po ndodh siper kokave tona. Per sqarim te metejshem, kalo tek blogu i XhaXhait (Peisazhi i fjales).
25 June 2008 @ 10:47 am
Koth
Tironso,
Pyetja: kush jam une? - mendoj se ky eshte motori qe i shtyn njerezit per te studiuar origjinen e vet. Nderkohe, une mendoj se praktika te tilla dekonstruviste jane nje rrjedhim llogjik i izolimit - kohe ku e verteta ishte e dhene dhe e padiskutueshme (bile edhe te vriste). Me duket shume normale, logjik dhe i nevojshem ky zhvillim. Eshte pjese e evolucionit shoqeror, evolucionit te mendimit, proces nga i cili as shqiptaret nuk izolohen dot.
Hic asgje, them edhe une. Njerezit ndihen pjese e ketij grupi, jane te lidhur me kete komunitet, me kete trashegimi, e quajne veten shqiptare. Ikin dhe kthehen prape aty. Po, sic e thashe; kjo nuk pengon dhe as nuk eshte arsye qe njeriu te mos kerkoje te kuptoje se si jane ndertuar konstruktet identitare, ne cfare konteksti historik dhe kujt i kane sherbyer ato.
25 June 2008 @ 11:16 am
Oh ju njerezit mendjehapur dhe te lire. Poplli gjithmone do e haje nga klasa ne pushtet. Ne mos qofte miti i Skenderit do jete ai i UFOve apo ku di une cfarte tjeter. Vreni ameriken qe te mos zgjatem me fjale te teperta.
Me kete qe bejne Lubonja me shoke, thjesht po kontriubuojne ne kthimin tone ne njerez pa identitet, sepse poplli i thjeshte qe blen gazeten ne sabah i lexon analizat e Lubonjes si “mos caj bythe per shqiptarine, po boj nanji leke se per te vdek kina”,”merre karten greke se funi i funit ti dikur ke qene turk”,”kur origjinen e ka mohu Saimi pse po ta mohoje dhe Kujtimi”
25 June 2008 @ 2:02 pm
Lulian, më pyete për dallimin midis komunikimit dhe transmetimit. Tani edhe transmetimi një lloj komunikimi është, por megjithatë mirë është të trajtohen ndarazi. Jo vetëm sepse transmetimi është komunikim në kohë (vertikal), por edhe për nga mënyra e shkëmbimit të informacionit. P.sh., kur ti flet me mua, më komunikon edhe faktin që ti flet shqip (të njëjtën gjë me mua), çka ma përforcon identitetin si shqiptar; kur lexoj kujtimet e Eqrem Bej Vlorës ose kur dëgjoj një histori të gjyshes për Ali Pashain, informacioni identitar më transmetohet. Kur e mësojmë gjuhën e nënës si fëmijë, kjo na transmetohet; por pastaj gjithë jetën e mësojmë dhe e konfirmojmë sërish nëpërmjet komunikimit me të tjerët.
Rob-terneti, vërtet unë nuk i quaj dot me identitet shqiptar fëmijët dhe nipat e emigrantëve me origjinë shqiptare, të cilët nuk flasin shqip. Për shqiptarin, shqipja është si pagëzimi për të krishterët. Ti thua që këta njerëz kanë bërë e bëjnë shumë për Shqipërinë, por unë s’e kuptoj pse duhet të jesh shqiptar që të bësh shumë për Shqipërinë, ose që të ndihesh shqiptar ”nga zemra”.
Artian, po shoh që i ke dhënë gojës pa doganë për këtë temë; në kohën time, kalamaqëve që eksitoheshin kaq shumë u jepnin hashash. Para se të mekesh krejt, të ftoj ta ndjekësh fillin e diskutimit; unë nuk pata ndërmend të padronizoj kënd, por iu përgjigja një kolegu i cili dje më pyeti se si e mendoja unë identitetin.
25 June 2008 @ 2:32 pm
Eshte pleksur e eshte bere sa qe duhen 1000 pale gershere e se hap dot nje vere …..:D
:D.
Pershembull a mund te KUPTOHET identiteti si NJEREZOR ndryshe nga ai i botes SHTAZORE apo Bimore…..
Ne se kuptohet si NJEREZOR te gjitha “veshjet” e metejshme kushtezohen nga rrethanat konkrete te ndodhive apo fenomeneve.
Duke qene tipar i tij THEMELOR mjedisi gjeografik , pa nderhyre riprodhimi i ZGJERUAR , kjo shpjegon se njerezit ne nje teren te caktuar , kane pase burime te mjaftueshme ushqimi e jetese per tu PERCAKTUAR me vecorite e tyre dhe per tu Paraqitur si te tille , pa pretenduar VERTIKALISHT ose HORIZONTALISHt se jane pjestare te nje GRUPI…
Thjeshte FARE deri sa SHQIPTARI e ka “kapur me thonj ” kete pjese teritori ,nuk e ka leshuar dhe ka mbijetuar ne kete teritor ashtu edhe i cunguar ,kjo do te thote SHQETO se ka identitet SHQIPTAR…..
Dhe per rrjedhoje perderisa EUROPIANET e kane “kapur me thonj” kete teritor ne te cilin bejme pjese edhe ne …..kane gjetur nje term qe e QUAJNE IDENTITET EUROPIAN..
E cilet jane ata faktore qe ne do te na paraqitin ndryshe ne si SHQIPTARE pervecse tedencat e “intelektualizmit diferencial” per te ndare e fraksionuar “Sh” nga “Q” dhe trasmetimin nga …kushedi cfare….
Elemente qe as i shtojne as i paksojne IDENTITETIT EUROPIAN te
SHQIPTAREVE.
Megjithate Ju brezi i RI ini te vemendshem se, kush do jete i pari te populloje HENEN a me tej per te percaktuar ketu ne hapsiren TOKSORE se sa do te mbetemi me IDENTITET…me se shumti SHQIPTAR….
Te gjitha veshjet qe kane perdorur POPUJT per tu shfaqur si te tille sic mund te jene feja etj..jane karakteristika te nje periudhe te caktuar qe kane rendesi vetem si MBULESA por KURRE percaktuese…dhe sic po e jetoni ketyre mbulesave Ju jane hapur qe tani pavionet ne MUZETE HISTORIKE nga ku brezat e ardheshem me IDENTITET NJEREZOR do te shikojne me admirim e HUMOR ato pjese esenciale te historise se tyre qe i kishin si ”veshje” te IDENTITETIT.
Prape i nerumi XHAXHA.
Pa hyre ne zgjerime te IDENTITETIT ne teresi …
A kemi ne si SHQIPTARE IDENTITET EUROPIAN te cilin me thjeshte e mbron z.Artian….A ka mundesi nje pergjigje te DREJTEPERDREJTE ose te
THJESHTE pa NDERLIKIME…..
25 June 2008 @ 2:32 pm
Defining a nation
The national identity refers both to the distinguishing features of the group, and to the individual’s sense of belonging to it. A very wide range of criteria is used, with very different applications. Small differences in pronunciation may be enough to categorize someone as a member of another nation. On the other hand, two people may be separated by difference in personalities, belief systems, geographical locations, time and even spoken language; yet regard themselves, and be seen by others, as members of the same nation.
The first requirement for the definition is that the characteristics should be shared - a group of people with nothing in common cannot be a nation.[19] Because they are shared, the national population also has a degree of uniformity and homogeneity. And finally, at least some of the characteristics must be exclusive - to distinguish the nation from neighbouring nations. All of the characteristics can be disputed, and opposition to secessionist nationalism often includes the denial that a separate nation exists.
[edit] Common descent
The etymology of the word nation implies ancestry and descent (see ethnic nationalism). Almost all nationalist movements make some claim to shared origins and descent, and it is a component of the national identity in most nations. The fact that the ancestry is shared among the members of the nation unites them, and sets them apart from other nations, which do not share that ancestry.
The question is: descent from whom? Often, the answer is simply: from previous generations of the same nation. More specifically:
* the nation may be defined as the descendants of the past inhabitants of the national homeland
* the nation may be defined as the descendants of past speakers of the national language, or past groups which shared the national culture.
Usually, these factors are assumed to coincide. The well-defined Icelandic nation is assumed to consist of the descendants of the island of Iceland in, say, 1850. Those people also spoke the Icelandic language, were known as Icelanders at that time, and had a recognised culture of their own. However, the present population of Iceland cannot coincide exactly with their descendants: that would imply complete endogamy, meaning that no Icelander since 1850 ever had children by a non-Icelander. Most European nations experienced border changes and, migration over the last few centuries, and intermarried with other national groups. Statistically, their current national population can not coincide exactly with the descendants of the nation in 1700 or 1500, even if was then known by the same name. The shared ancestry is more of a national myth in some cases than a genetic reality - but still sufficient for a national identity nevertheless. This national myth concept becomes even more complicated for nations whose populations are largely comprised of or descended from relatively recent immigrants.
[edit] Common language
A shared language is often used as a defining feature of a nation (that is, apart from its value in facilitating communication among the members). In some cases the language is exclusive to the nation, and may be central to the national identity. The Basque language is a unique language isolate, and prominent in the self-definition of the Basque people, and in Basque nationalism, although not all Basques speak it. In other cases, the national language is also spoken by other nations (shared among the nation, but not exclusive to the nation). Some nations, such as the Swiss nation, self-identity as multilingual. Papua New Guinea promotes a ‘Papuan’ national identity, despite having around 800 distinct languages. No nation is defined solely by language: that would effectively create an open membership (for anyone who learnt the language), although the case of Catalan linguistic nationalism comes quite close to this. India also emphasizes a ‘national’ identity, despite having more than 20 official languages in its government, and hundreds more languages/dialects spoken throughout the nation.
[edit] Common culture
Most nations are partly defined by a shared culture. Unlike a language, a national culture is usually unique to the nation, although it may include many elements shared with other nations. Additionally, the national culture is assumed to be shared with previous generations, and includes a cultural heritage from these generations, as if it were an inheritance. As with the common ancestry, this identification of past culture with present culture may be largely symbolic. The archaeological site of Stonehenge is owned and managed by English Heritage, although no ‘English’ people or state existed when it was constructed, 4 000 to 5 000 years ago. Other nations have similarly appropriated ancient archaeological sites, literature, art, and even entire civilisations as ‘national heritage’. This should be considered the most important aspect because ethnicity is only skin deep, and language can be learned by anyone.
[edit] Common religion
Religion is sometimes used as a defining factor for a nation, although some nationalist movements de-emphasize it as a divisive factor. Again it is the fact that the religion is shared, that makes it national. It may not be exclusive: several nations define themselves partly as Catholic although the religion itself is universalist. Some religions are specific to one ethnic group, notably Judaism. Nevertheless, the Zionist movement generally avoided a religious definition of the ‘Jewish people’, preferring an ethnic and cultural definition. Since Judaism is a religion, people can become a Jew by religious conversion, which in turn can facilitate their obtaining Israeli citizenship. Jews in Israel who convert to other religions do not thereby lose Israeli citizenship, although their national identity might then be questioned by others.
[edit] Voluntary definitions (will)
Some ideas of a nation emphasise not shared characteristics, but rather on the shared choice for membership. In practice, this has always been applied to a group of people, who are also a nation by other definitions. The most famous voluntarist definition is that of Ernest Renan. In a lecture in 1882, Qu’est-ce qu’une nation? he rhetorically asked “What is a Nation?”, and answered that it is a ‘daily plebiscite’. Renan meant, that the members of the nation, by their daily participation in the life of the nation, show their consent to its existence, and to their own continued membership. Renan spoke in the context of the annexation of Alsace-Lorraine by the German Empire. At the time, the region was ethnically more German than French, and the Alsatian language is a west German language: Renan opposed such ‘objective’ criteria for a nation. Like Renan, most voluntarist definitions appeal to consent for existing nations, rather than promote explicit decisions to found new ones. Renan saw the nation as a group “having done great things together and wishing to do more” (”avoir fait de grandes choses ensemble, vouloir en faire encore”).
25 June 2008 @ 2:40 pm
Idris shkruan:
Idris, mendimi im pa ndërlikime: identitetin europian ende NUK e kemi. Po e fitojmë, hap pas hapi.
25 June 2008 @ 2:40 pm
Xha Xha,
Ajo kategori qe s’e kap perkufizimi i jot, psh. emigrante, etj. jo vetem bejne shume per Shqiperine, por dhe ndihen shqipetar. Tashti, vec ndonje fuqie hyjnore, askush nuk ka te drejte t’ua mohoje kesaj kategorie shqiptarine. Dhe me e rendesishmja, askush s’kerkon ndonje aprovim nga dikush tjeter, per te qene apo jo shqiptar. Ose e thene ndryshe, studjuesi mban shenim realitetin e nxjerr perfundime, dhe sa me mire ta beje kete, aq me prane realitetit jane perfundimet. Por e anasjellta nuk eshte e vertete, pra perkufizimet nuk shenderrohen dot ne realitet, sado te bukura te jene teorite. Ne kete bote gjerat me te rendesishme te jetes behen “nga zemra,” apo dynjaja eshte shume jolineare apo e rastit.
Kurse Lubonja, ne kete rast, eshte tipik ne traditen e konsoluduar thashme te analisteve arberor. Pra ben nje lemsh historik, kuptohet mbasi citon nje apo disa, qe me sa duket kjo eshte parrulla ndervedi e anallisteve, por nuk arrin dot atje ku qe nisur, tek identiteti shqipetar. Vertet ishin te feve te ndryshme, por nuk perfunduan as grek apo turq, dhe kjo sepse su desh qejfi. Megjithate, nuk duhet te jemi shume te ashper me anallistet. Per ta formula eshte llafe = pare. Tashti, te flasesh gjera me kuptim, i ve vehtes nje kufizim te madh, se gjerat me kuptim jo vetem jane te fundeme, por shpesh te thjeshta, pavaresisht thedhesise. Kurse gjerat pa kuptim jane te pafundme, dhe i ngjajne shume gurit filozofal, bejne pare pa fund.
25 June 2008 @ 2:45 pm
Flm …dhe ne qoftese je prekur nga ndonje nderhyrje imja …kjo pergjigje verteton se je me te vertete njeri me kulture qe di te suportosh…
Edhe njeher FALEM.
25 June 2008 @ 2:54 pm
Idris, nuk kam asnjë problem, dhe është në nderin tënd që shkruan sa më sipër. Ndonjëherë këto diskutime te Peshku bëhen si në skenë të teatrit, të gjithë kemi nga një rol për të luajtur, edhe pse përfundojmë të luajtur nga roli.
25 June 2008 @ 2:54 pm
Gjuha eshte qendrore dhe thelbesore ne identitetin kombetar, por nuk eshte e vetmja. Ne kete identitet futen pervec gjuhes, edhe origjina dhe prejardhja, historia, kultura, zakonet, me raste edhe feja. Te gjithe keta elemente, por edhe te tjere, perbejne identitetin kombetar. Kufizimi i identitetit vetem tek gjuha, mendoj qe nuk eshte i sakti. P.sh. anglishtja eshte gjuha qe flitet me shume ne bote, por jo te gjithe ata qe e flasin dhe e shkruajne kete gjuhe, jane angleze apo amerikane. Shume vende promovojne apo shprehin identitetin kombetar, edhe pse ka me shume se nje gjuhe qe flitet dhe njihet zyrtarisht ne vendin e tyre.
Edhe minoritaret e etnive te ndryshme qe jetojne ne Shqiperi, pa % te zmadhuar, por ata qe jane, e flasin gjuhen shqipe, por kjo gje nuk i ben ata me identitet kombetar shqiptar. Ahh, te merremi vesh tani…
Nuk mund t’i largojme nga identiteti yne i perbashket kaq lehte femijet e emigranteve, qe per arsye dhe shkaqe qe nuk jane varuar prej tyre, nuk flasin gjuhen shqipe. Megjithate, ata rriten dhe pse jo, ju ngulitet dashuri dhe ndjenje solidariteti me vendin nga kane ardhur prinderit e tyre. Gjuha mund te mesohet…
25 June 2008 @ 3:10 pm
Rob-terneti, vërtet ka shumë emigrantë të brezit të tretë e të katërt që ndihen ndoshta edhe më shqiptarë se unë e se ti dhe e tregojnë këtë me vepra, duke shërbyer, edhe pse nuk e flasin dot shqipen. Këtë unë s’ua mohoj, sepse kjo nuk mund të mohohet, ashtu ndihen dhe pikë. Mirëpo ta marrësh këtë si pikënisje për të përkufizuar identitetin nuk vlen, sepse ky kriter fut një element vlerësues në përkufizim që, i kthyer përmbys, do të bënte që të pastaj të përjashtonim nga identiteti shqiptar të gjithë ata që e kanë shqipen gjuhë amtare, por që nuk bëjnë absolutisht asgjë për Shqipërinë e për shqiptarinë. Me fjalë të tjera, kriteri yt do ta shndërronte, dashur pa dashur, identitetin në diplomë, ose titull për t’u merituar, gjë që unë nuk e gëlltis dot, as mendoj se mund të ketë vlerë, për ta kuptuar më mirë situatën e shqiptarit sot dhe në histori.
25 June 2008 @ 3:23 pm
Booo ja nisi prap ky Lubonja
25 June 2008 @ 3:24 pm
Xha xha,
Qe mund te mos jesh dakord me mua, s’ka problem, se ndryshe s’do ishim duke diskutuar. Po qe te me nderrosh c’kam thene, sikur nuk shkon.
Une po them qe shqiptar eshte ai qe ja do qejfi, pa kushte, gjuhe, toke, apo merite. Se edhe sikur ti vesh kushte, kush do t’i kontrolloje ato? Ku e sheh diplomen ti ketu? Meritat e emigranteve i vura ne dukje per te thene qe ata jo vetem me zemer jane shqipetar, por fjaleve i bashkojne dhe paret e mundet. Dhe meqe mungon nje anketim i sakte, fluksi i pareve dhe perpjekjeve mund te perdoren si nje tregues i deshires se kesaj kategorie.
Kurse ti thua shqiptar eshte ai qe flet shqip dhe jeton ne toka shqiptare. Sic e sheh, perkufizimi i jot i ngjan shume diplomes, qe merret mbasi te kalosh provimin e gjuhes shqipe, dhe te tregosh tapite i ke diku ne Ballkanin perendimor, dhe jo ne Alaske. Po nuk na sqaron dhe cili komision do ta beje kete seleksionim.
25 June 2008 @ 3:27 pm
Jo jo..ashtu je grek pastaj:)
25 June 2008 @ 3:35 pm
Kam mendimin qe teorite per nje ose disa ceshtje nuk DEFINOHEN njehere e pergjithmone…;)
Ato preken ose ne rastin me te mire ZBULOHEN nga njerez te ditur,te profesionit…i nenshtrohen debateve…vjetrohen…tjetersohen dhe marin forma te tjera por kam mendim ABSOLUT se thelbi i tyre mbetet i varur nga disa faktore ne kete RAST kur SHQIPERI quhet nje pjese TERITORI dhe jo nje menyre “te ngreni e te mbajturi floket”.
Ne kete truall lindin e do te lindin gjithmone SHQIOPTARE dhe fatin me te madh per tu quajtur te tille.
Na vjen mire ose jo , perdorim ose kemi shume argumente ,per te plotesuar fenomenin me te tjera shembuj kjo s’ka te beje me te quajturin SHQIPTAR pavaresisht se mund te ndihesh i tille deri ne DHEMBJE….
25 June 2008 @ 3:37 pm
Po nuk na sqaron dhe cili komision do ta beje kete seleksionim.
Hitleri ! Ai e dan kete pune po te gjallet prape.
A ka noni te ma ckoqiti me fjale te thjeshta mu cer jam :
Brun me sy te kalter, nuk du te jem as i krishtere para osman, as musliman pas osman, as bektashi nuk du te jem.
Du te jem i babes tem ene mumes time ( ma para duhej thane i Partise ), ene kalamaqet e mij du te me gjajne mu.
Kanoj shqip, qaj shqip, shaj ( eee kete e qaj fare ) shqip, banoj ne Shqiperi. Kam komshi greket e mu.tit dhe jo tajlandezet ( ah sikur ) etj
Cer kushte te tjera duhet me plotsu qe te jem europian ?
Ose shkurt pytja : a jam apo nuk jam shqiptar ?
25 June 2008 @ 3:38 pm
Rob-terneti, ndoshta të keqkuptova. Atëherë po të citoj, që të mos ndodhin më keqkuptime:
Ja një problem i madh që kam unë me këtë përkufizim: po ata që janë lindur në Shqipëri dhe e kanë shqipen gjuhë amtare, por që për arsye të ndryshme deklarojnë se nuk janë shqiptarë?
Me fjalë të tjera, si duhen klasifikuar ata që sot nuk ua do qejfi të jenë shqiptarë? Si do të zbatohej përkufizimi yt ndaj tyre?
Të gjithë ata Gafurrë, Ganij e Xhemile që shkojnë në Greqi dhe thonë se ndihen grekë, ndërrojnë emrat, pagëzohen e gdhihen Jani, Foti dhe Dhespina, janë apo nuk janë shqiptarë?
Jam vërtet kurioz të marr vesh. Për mendimin tim, përkufizimi yt vetvetiu e shndërron të qenët shqiptar në diçka morale, do apo nuk do ti. Ma kundërshto.
25 June 2008 @ 3:38 pm
Je katnar mer, cer do ma shume.
Ke kushurinj trecerekun e dynjase.
A soji ma i shtume ne bote
25 June 2008 @ 3:41 pm
Xha Xha, falemnderit per shpjegimin tuaj. Fatkeqesisht kam dicka ne dore ketu ne pune, qe nuk me le te shkruaj gjate. Por me shume gjase do e vazhdoj pak me vone kete diskutim, i cili me duket se ka hyre ne nje rruge te mbare.
Kam bindjen qe “quantifikimi” i ketij problemi do beje objektive shume opinione. Afersia e identitetit tone me ate evropian ose kosovar mund te vleresohet me ane sasiore! Jam i bindur. Ajo c’ka ju e quani si “jo evropiane” mund fare mire te jete “afersisht evropiane” per dike tjeter, pra eshte ceshtje “significance” ne vleresim; puro statistikore si perqasje.
Bashkohem 110% me tironsin qe keto gjera kane shume rendesi, nuk jane “hot air” akademik, dhe me ate qe identiteti nuk zgjidhet si kostum, as mesohet ne aolat universitare, as eshte pjese erudicioni, por eshte i dhene. S’ka operacion plastik t’i beje gje!
PS Ja ishte perendimor per kohen Konitza, ja plaste guri, por ama shqiptar ishte!
25 June 2008 @ 3:49 pm
Pse u reduktua debati vetem tek gjuha? Ketu po flitet per identitetin me te gjithe elementet e tij.
Po te jete vetem per gjuhe, edhe ata shqiptaret qe shkojne ne Greqi dhe thone qe jemi greke, e dine gjuhen greke. Ja, pervec ndjenjes se tyre se i perkasin ketij vendi apo kombi, e mbeshtesin dhe me fakt konkret.
25 June 2008 @ 3:50 pm
Oxhaxha ,me vjen keq per kohen tende,(edhe te asaj kur ju i jepnit hashash femijeve)ketu tek peshku ,duke shtjelluar pa mbarim,
1-se sa ndiehmi shqiptar,dhe ..
2-kur ka filuar kjo ndjenje..
3- llojet e identitetit, vertikal,.horizontal, dhe i ngurtesuar…te shqiptareve ..
4-Skenderbeu. nuk eshte ndier shqiptar, ose nuk i eshte kenduar kenge, me lahute ..
5-se prona eshte identitet kombetar,(dhe jo trualli, ku banojne shqiptaret jashte dhe panvarsisht nga forma e prones ,perben identitetin e tyre)
5-..se komunizmi shkatroi identitetin pershkak te shpronesimit..
e sa e sa te tjera si keto, nuk ben gje tjeter vetem sa i ben qefin vetes,duke kaluar kohen qe te ka ngelur,por ne qoftese nuk di te thuash ndonje gje te re ,te pakten mos i bej keq identitetit te shqiptareve,qe me sa shohe, po mundohesh qe tia heqesh edhe ate qe i ka mbetur!
- per Doganen
fjalet jane dogane pa dogane mer xhaje ,nuk ke nevoj te paguash per mallrat qe hyjne dhe dalin nga kufirin,(peshku)…. harxhon kot bulcite, tek peshku ,per sqarimin e teorise se shpikur te identitetit,nga ana jote!
Megjithe at,ruaje ate hashash per vete,se ndoshta te ben mire ..
Te kam shoke, prape, se ndiem shqiptar nuk te urrej edhe pse ..
25 June 2008 @ 3:56 pm
Na fal se harruam perkatisine partiake ne PD
25 June 2008 @ 3:58 pm
Nuk desha ta sjedh kete shembull, se me djeg, por meqe i permende greket …
Ata qe nuk e ndjejne me vehten shqiptare do te thote qe ne kete moment nuk jane te tille. Mbase nderrojne mendje me vone, kur te benet Shqiperia, mbase jo. Dhe nuk ka dyshim qe kjo do te ndodhe me emigrante apo pasardhes te tyre. Kjo eshte jeta.
Pra nqs behet anketim sot dhe ata thone jemi greke. That’s it. Pavaresht rrethanave. Ta zeme se nje gje e tille ndodh, une jam akoma me kurioz te di si do ua kthesh mendjen ti.
Nje shembull akoma me djegez eshte ai i Himares, ku nje pjese e banoreve atje e quan vehten grek. Bile dhe nga ata me mbiemra Gjini e Gjon, kur greqishtja s’ka fare tingullin “gj.” Per shume nga keto familje, bile vertetohet dhe historikisht rrenja shqiptare. As vazhdimesi tokesore me grekun nuk kane. Po ja, per arsye, qe s’i di mire njeri, ata jane asimiluar ne distance, dhe i thone vehtes grek e jo shqiptar. Dhe ne mund te shkumezojme sa te plasim.
Po ashtu mendoj, zgjedhja e identitetit varet nga deshira e robit. Tashti nese kesaj ti i thua zgjedhje morale, ashtu qofte. Kurse une cdo detyrim a kusht tjeter do ta quaja amoral.
25 June 2008 @ 3:59 pm
Emigrant jo se e ke gabim, porse kjo qe thua ti ka shume probleme metodologjike. Pse? Sepse kjo premisa teorike e identitetit si konstrukt eshte nje premise e teorive konstruktiviste. Metoda ne kete rast eshte ajo qe ka ndjekur XhaXhai, - Hermeneutike. Pra analiza e tekstit dhe e fjales, si konstrukt gjuhesor por edhe politik dhe ideologjik (langue dhe langage) ku edhe rrefimet mitike mbi identitetin interpretohen dhe nuk rationalizohen. Ketu nuk behet fjale per objekte, porse per fakte shoqerore, qe jane objektivizuar nga historia. Pika e dyte eshte ne rezultat, perspektiva e teorive konstruktiviste eshte gjithmone ajo e “Ndryshimit”, kjo perspektive shpjegon NDRYSHIMIN, por edhe e nxit ate, pasi na sqaron sesi ne kemi ardhur deri ketu.
Ajo qe do te besh ti, quantifikimin dhe rationalizimin e saj eshte metode statistikore dhe zakonisht keto behen nga nje premise rationaliste, e “rational choice” theories dhe modele ekonomike. Premisa e ketyre per nga “outcome” eshte ajo e status quo, dhe keto nuk sqarojne ndryshim. Eshte e pamundur te besh studime afatgjate (prospective long-term studies), prandaj metodat Hermeneutike jane me te mira ne kete rast.
Me quantifikim une nuk e kuptoj se cfare do te arrish ti, psh. ne hermeneutike perdoret quantifikimi, ne quantifkimin e simboleve te paraqitura ne nje tekst, porse ne kete punen e identitetit per cfare? Ku do te dalesh?
25 June 2008 @ 4:02 pm
Thoughpolice, shqiptarët që shkojnë në Greqi dhe deklarohen grekë mund ta mësojnë greqishten shkëlqyeshëm, por nuk e kanë gjuhë amtare. Nipat dhe mbesat e tyre ndoshta do ta kenë, por për ata është tepër vonë. Nëse është apo jo gjuha amtare, kjo ka rëndësi themelore për mua; sepse gjuha vjen së bashku me vetëdijen, individuale dhe sociale dhe etnike; dhe vjen vetëm një herë.
25 June 2008 @ 4:03 pm
“mendimi im pa ndërlikime: identitetin europian ende NUK e kemi. Po e fitojmë, hap pas hapi.”
Xha Xhai,
Ne se pranojme gjuhen si referenc e vecuar per percaktimin e identitetit, sipas jush, qe kur evropa vet ka nje identitet qe mund ta identifikosh dhe me tej ta besh te tendin si identitet, ate qe ne sipas jush;”po e fitojme hap pas hapi”?
25 June 2008 @ 4:09 pm
Shiko qi ja kishe me hile vetes, kur thoshe shpar “du me u bo si pushtusi.” Une te thashe e ke kot, se s’te le krymi shqiptar, po ti e paske elefand shqiptarizmin, mer.
Sido qe te vije pune, “komisioni” do veje doren ne zemer per ty. Shqiptar pa mor ajk. Ne Evropi t’vi t’morri per fare kosi bile.
25 June 2008 @ 4:15 pm
O Xhaxha, e shikon qe nuk qenka vetem gjuha, por edhe ca gjera te tjera qe ti thua se vijne se bashku me gjuhen. Une kam permendur edhe ca elemente te tjere, qe perbejne identitetin kombetar. Ka raste qe gjuha sherben thjesht per komunikim, dhe nuk e ka ate “vetedijen, idividuale dhe sociale dhe etnike”. Shiko rastin e Himares…
Identiteti perbehet nga gjuha, prejardhja, kultura, historia etj., ndryshe t’i fusin nje ndryshim te vogel shqipes ne Kosove, p.sh. fjalen Cike (vajze), mos ta shkruajne me C, por Qike, dhe ja ku doli identiteti kosovar. Mos po mundohesh te thuash kete??
25 June 2008 @ 4:17 pm
Identiteti sipas meje,ruhet dhe forcohet brenda territorit te nje vendi,ose te nje popullsie qe flet nje gjuhe te caktuar,dhe qe percaktohet nga nje psikologji te caktuar, te asaj popullsie .
Problemi ketu nuk duhet te jete teorizimi mbi identitetin(pasi dihet) por si ta forcohet ky identitet.
Nuk po shoh,ndonje rruge se si forcohet,por po shikoj,se si po dobsohet.Kjo eshte dhe esenca ime qe desha te theksoja!
25 June 2008 @ 4:18 pm
Vëmendje shkruan:
Nuk besoj se identiteti europian është i të njëjtit nivel me identitetin etnik (ose kombëtar); sikurse nuk besoj se kriteri gjuhësor vlen shumë në përcaktimin e identitetit europian; meqë së paku për ne shqiptarët Europa është më shumë projekt sesa trashëgimi.
Megjithatë, autorë që i kanë studiuar gjuhët europiane madhore (romane dhe gjermanike) nga pikëpamja tipologjike kanë arritur në përfundimin se këto, për nga forma e brendshme ose raporti që vendosin midis mendimit dhe realitetin, janë njëjtësuar tashmë (të interesuarit mund të lexojnë për hipotezën Sapir-Whorf, ose për semantikën e përgjithshme); Në kuptimin që të gjitha gjuhët europiane, për arsye historike, janë njëjtësuar tashmë (e shprehin njëlloj konceptin e kohës dhe të hapësirës, ose raportet e subjektit, objektit dhe predikatit të veprimit – por nuk dua të futem në çështje teknike, se nuk është vendi). Në këtë rast, identiteti europian do të ishte edhe përqafimi i atij sistemi konceptual të përbashkët për gjuhët perëndimore, çka përthyhet pastaj vetvetiu edhe në të menduarit.
25 June 2008 @ 4:24 pm
ThoughtPolice, në se e lexon shënimin tim të 5:11 am, do ta shohësh që unë atje e quaj artificial identitetin kosovar (si alternativë ndaj identitetit shqiptar); sepse nuk mjaftojnë dallimet dialektore për të krijuar një identitet etnik, përveçse kur amplifikohen artificialisht nga institucionet dhe imponohen si “gjuhë” standard. Do të shohësh edhe që unë atje e quaj gjuhën faktor themelor, por jo unik; dhe e quaj themelor sepse të gjitha kriteret e tjera që vlejnë për përcaktimin e identitetit përcillen nëpërmjet gjuhës; individi, si të thuash, socializohet nëpërmjet gjuhës, ose duke komunikuar me të tjerë e duke përthithur informacionin që i transmetohet si trashëgimi kulturore. Është gjuha që ia jep instrumentet, jo vetëm formale por edhe nocionale, për ta përvetësuar këtë informacion, dhe kjo ndodh vetëm një herë në jetë.
25 June 2008 @ 4:33 pm
“Në këtë rast, identiteti europian do të ishte edhe përqafimi i atij sistemi konceptual të përbashkët për gjuhët perëndimore, çka përthyhet pastaj vetvetiu edhe në të menduarit.”
Xha,
kjo qe thua me siper, me ben te shoh edhe Shqipen si pjese te sistemit.
25 June 2008 @ 4:38 pm
Vëmendje, po arrijmë atje, dalëngadalë. Të paktën tre komponente themelore të “europianishtes” - ligjërimi fetar, ligjërimi juridik dhe ligjërimi filozofik janë ende shumë të dobëta në shqipen e sotme. Këtë e provon kushdo që kuturiset të përkthejë ndonjë filozof ose teolog europian në shqipe.
25 June 2008 @ 4:48 pm
Mos me thuaj qe ketu fut dhe greket, italianet ose larg qofte keta te New Europe
25 June 2008 @ 4:52 pm
Tirons, po ne e kemi vetë në dorë, zgjedhim më të mirat e ato që na përshtaten më mirë në fillim. S’kemi pse ta nisim nga Vladimir Luxuria.
25 June 2008 @ 5:07 pm
Një pyetje kam unë. Po SHEHIRLINJTË a janë Shqiptar?
25 June 2008 @ 5:08 pm
Xha,
ta dij dhe ‘Sistemi’ (Evropa) se c’mungesa ka ne gjirin e saj: “Të paktën tre komponente themelore të “europianishtes” - ligjërimi fetar, ligjërimi juridik dhe ligjërimi filozofik janë ende shumë të dobëta në shqipen e sotme”
25 June 2008 @ 5:43 pm
nje shurdh-memec, a ka identitet?
25 June 2008 @ 5:45 pm
Ka. Është NJERI.
25 June 2008 @ 6:03 pm
alb, po pra eshte njeri. Po ky njeri cfare identiteti nacional ka? ne se gjuha eshte faktor themelor ne formimin e identitetit, nje njeriu te tille duhet t’ja kuptojme identitetin nacional si jo themelor? Sepse i mungon gjuha?
Me duken shume simplicistike perpjekjet per t’i dhene nje elementi identitetformues me shume perparesi se tjetri, per te vendosur hierarki rolesh.
25 June 2008 @ 6:09 pm
Identiteti i kombit mbetet panvarsisht se ne te cilin shtet jeton.,keshtu qe nje shtet nuk mund te percaktoj identitein e nje njeriu!
Keshtu ata qe thone se jam amerikan,gjerman, anglez, grek,turk,italian kot e e kane,ose nuk pi uje se amerikane,gjerman.anglez,grek, e me radhe nuk behen kurre edhe sikur te ndrojne 7 pale lekure, gjithmon do ta kene nje llagap, edhe sikur te nderojne emrat,fene, e ku di une!
Sa per ate shurdh memecin, ai e ka nje babe dhe nje nane,keshtu qe edhe ai nuk eshte, pa identitet z. albi
25 June 2008 @ 6:16 pm
anonim, kjo puna e identitet eshte ceshtje sociologjike, jo ligjore. S’eshte e thene qe perkufizimi te perfshije cdo rast se nuk po hartohet ligj. Edhe ligji nuk arrin dot te mbuloje raste kaq te vecanta
25 June 2008 @ 6:26 pm
anonim,
para se te gjesh identitetin e ’shudh-memeceve’, duhet te pergjigjesh pyetjes ne se kane ndonji gjuhe ’shurdh-memecet’, dhe pasi te zbulosh gjuhen qe ata kan, do jet ne proces te zbulimit te identitetit te tyre. Shurdh memecet kan gjuhe si te gjith te tjeret. Mos ngaterrojm heshtjen me ulerimen per dominim te gjuhes.
Identifikim, eshte fjala per karakteristikat me thelbesore te subjektit (njeri), pra, s’jan njeriu vet, por karakteristikat e tij, kur flet, dhe c’thot, ne c’gjuh, pa perjashtuar heshtjen ne gjuhe.
25 June 2008 @ 6:38 pm
Identiteti është i lidhur pazgjithshërisht me ambjentin dhe ndryshon sipas ndikimit që kanë shumë faktorë të tjerë (të brëndshëm dhe të jashtë, objektivë e subjektivë).
Siç këndonte me të drejtë dikush më lart:” … të ndërrosh dhe 7 lëkurë…” është e vështirë pa një “vertikale” që të mos dalë nga zhgualli i asaj që i është transmetuar që nga lindja (por jo e pamundur).
Pasurimi i njohjes dhe bashkjetesa në një shoqëri nga e cila “nari” ka se ç’të mësojë, sjell detyrimisht ndryshime rrënjësore në botkuptimin e tij… bile deri në rastet ekstreme që të arrijë të mohojë origjinën.
Egziston një “histori” që të gjithë besoj se e njihni: “Legjenda e Tarzanit”… mund të më spjegoni se ç’ishte Ai:
-Anglez
-myslyman
-lord
-kafshë
Po nëse në vënd që ta gjente rastësisht ajo ekspedita angleze ta kishte gjetur ndonjë çoban grek, ç’identitet do kishte i varfëri Tarzan?
25 June 2008 @ 6:51 pm
Nje “nare”veriore,pyet mesuesen e gjuhes Angleze, me 4 fillore te lame pergjys,nga shqiperia:
-Kam lindur djalin ketu ne Angli,a quhet djali im Anglez?
Mesuesja e anglishtes qe ishte Angleze ..ngriti supet perpjet,dhe buzeqeshi,pa i dhene pergjigje.Ndersa njera shoqe perbri i tha:
-Po moj,ka lind ne token Angleze!
-E shyqyr-psheretiu kjo qe beri pyetjen,-te pakten edhe sikur te mos marr Britishin,ta marri ky i vogel qe iu befte mami!
25 June 2008 @ 6:52 pm
Per mu identiteti kombetar ka dy komponente. Deshiren e personit per te qene pjese e grupit dhe pranimin e tij nga grupi ose te pakten nje pjese e konsiderueshme e tij. Gjuha, zakonet, prejardhja familjare e te gjitha me rralle jane menyra per te siguruar pranimin nga grupi. Vendimtare eshte perceptimi i anetareve te grupit.
. Dikush i lindur nga prinder greke, mund te pranohet si shqiptar nqs flet shqip e ka zakone shqiptari. Leka Zogu Jr psh ishte albo, po mua sesi me dukej ai dreq. 
Tani kom fillu me e pranu se coku po ma mush mendjen 
Shurdhmemeci nuk ka gjuhen po grupi e pranon se s’ka lujt mendsh t’i kerkoje te thote parullen
Pare nga ky kendveshtrim ne shqipot sot jemi aq europian sa c’ishte Leka Jr. kur erdhi ne fillim. Deshira nuk i mungonte, po masa e shqiptareve e shihte me dyshim. Me kalimin e kohes do pranohemi dhe ne si europiane sic u pranua dhe Leka si shqiptar
25 June 2008 @ 7:37 pm
Po, shqiptari qe humb gjuhen, shume shpejt humb dhe kombesine; humb ndjesine e te qenit shqiptar; humb cdo lidhje me kombin e vet; humb cdo gje qe e ben shqiptar.
Kjo eshte e vertete, dhe e provuar.
Mund te fryhesh e te krekosesh sa te duash, larte e poshte; nese ke harruar gjuhen e memes, je i nemur. E Nese kete gjuhe nuk ia le trashegimi femijeve te tu, je perseri i nemur dyfish; - po nem dhe femijet e tu.
Kjo ka ndodhur me shqiptare kudo ne bote.
Sa per te sqaruar anonimin dhe njady te tjere ketu qe na permendin emigrantet, ne kuadrin e gjuhes.
Serbia sot ka 10 miljone banore. Ne kohe te turkut ka qene nje principate qelbesire haracpaguese qe me zor te madh i kapte 100 000 banore me minj dhe mace. Se si u bene 10 miljone, hec e merre vesh!
Se qysh ndodhi qe Sanxhaku te ndahej mes Bosnjes, Serbise dhe Malit te Zi, kur ne kohe te turkut ka pasur popullsi gati te paster shqiptare, - hec e merre vesh. Sesi eposi yne i kreshnikeve zhvillohet i teri ne Bosnje; - hec e merre vesh…
Kroatet sot na deklarojne me krenari qe jane ilire te sllavizuar…
Vete personalisht kam patur nje bisede me nje prift kroat kur me ka thene: Ne jemi ilire te sllavizuar qe e kemi humbur gjuhen, kurse ju(shqiptaret) e keni ruajtur!
Ne ecclectic magazine, thuhet qe shqiptaret ishin aq te shumte ne Greqine e 1870-es saqe: “kishte greke ne qytet te Athines, por rreth e rrotull saj, nuk kishte kembe greku, dhe te gjithe fshatrat e zones se Athines ishin te pastra shqiptare.” dhe “mbreti i Greqise mund te zgjidhet si nga shqiptaret poashtu dhe nga greket; por vetem nga shqiptaret qe banonin ne Greqi, ndersa nga greket, pranoheshin dhe kandidate nga diaspora.”
Ndersa sot Greqia deklaron me krenari qe popullsia e saj eshte 100% greke. dhe shton: “Ne Greqi nuk egzistojne ndarje etnike”.
E kam fjalen: Ku vajten shqiptaret e Ballkanit? Ne Greqine e shekullit te 19, kur themi shqiptare, nuk po llogarisim vetem arvanitet. Greqia e sotme eshte te pakten 2 here me e madhe se Greqia e 1830; dhe arvanitet banonin ishujt, Peloponezin etj, ndersa shqiptaret vendalinj banonin gjithandej. Ndryshimi ishte se arvanitet ishin shqiptare te vjeter, qofte vendalinj denbabaden, qofte nga ata te dores qe u iken dyndjeve sllave dhe u ngulen ne jug. Kurse keta “te rinjte” kishin shkuar dhe me turkun, por ne disa zona ishin etnike, si ne More, Cameri, dhe gjithe Pindin.
Ku vajten shqiptaret? Jo te gjithe u vrane, se kukule nuk ishin… Ata qe nuk u vrane dhe nuk u debuan (ose shkembyer per turq) u greqizuan, humben gjuhen, humben te qenit shqiptare, dhe sot jane kryeministra e presidente te eladhes ; po na vijne dhe ambasadore ne Tirane, si puna e Kokoshit qe ne greqisht na qenkesh bere Kokosis. Jane shqiptare shumica e atyre qe na urrejne ne Greqi, dhe ne perseri themi: -”greku i poshter”…
E po ashtu, shqiptare edhe ata serbe qe bene masakra ne Kosove… Shqiptare te sllavizuar… Jo te gjithe ishin serbe, por te gjithe mbaheshin per serbe. Se keshtu eshte kur humb gjuhen…
Se ne gjuhen shqipe; mitet e serbit nuk kane kuptim, dhe jane budallallek shume i trashe per t’u gelltitur; sepse ne shqip, feja urrejtjembjellese serbe, nuk ka kuptim… pra, kur humb gjuhen, humb edhe traditen, humb dhe kulturen, mentalitetin, e gjithshka tjeter qe te lidhte me kombin tend.
Dhe keshtu vjen edhe koha qe kombi yt i ri gdhihet ne lufte me kombin e tyt’eti dhe sat’eme, dhe ti je ne llogore kunder kusherinjve te tu, vellezerve, etj…
Prandaj, mos e nenvleftesoni gjuhen; se ne fakt ajo na ben shqiptare; vetem me shqipe mund te transmetosh traditen shqiptare, vetem me shqipe mund te fitohet mentaliteti dhe ndjenja jone shqiptare… me gjuhe te tjera, mund te them qe te pakten 95-99% e tradites, kultures, folklorit dhe dokeve tona, humb komplet.
25 June 2008 @ 7:58 pm
Zotrulus, se di se pse, por isha gabimisht i bindur që ishe i zoti vetëm për kompiuterat
25 June 2008 @ 8:11 pm
Zotrulus, se di se pse, por isha gabimisht i bindur që ishe i zoti vetëm për kompiuterat
25 June 2008 @ 8:36 pm
Zotrules,
..good point!
….e ka thene Naimi nuk e di pse e keni harruar..
kur thote:
“Shqiperi me jep
nder,
me dhe emrin shqipetar,
zemeren ti ma gatove,
plot me deshire e me zjarr!
ja edhe per gjuhen:
GJUHA JONË
Vëllezër shqipëtarë!
Të prekim urtësinë,
Të zëm’ udhën e mbarë,
Të ngjallim Shqipërinë.
Shqipëria ka qënë
Edhe po do të jetë,
Po sot në ditët tënë
Të metë të mos ketë.
E ka nderuar zoti
Gjithënjë Shqipërinë,
Ish fort mirë qëmoti,
Do bëhet dhe taninë.
Sa ishte trimëria
N’atë kohë të vjetrë,
Kish emrë Shqipëria,
Sa s’kish nonjë vënt tjetrë.
Sa burra kordhëtarë
Ka nxjerrë Shqipëria
Më pastaj e më parë,
Q’i shkruan istoria!
Ajo ish koh’ e zjarrtë
Dhe kish mundime tepër,
Po sot pëndë dhe kartë
Na duhet, nukë tjetër.
O burra, shqipëtarë,
Të marrim dituritë,
Se s’është koh’e parë,
Tani lipsetë dritë.
Të shkruajm’ gjuhën tënë,
Kombinë ta ndritojmë,
Gjithë ç’është e ç’ka qënë
Ngadalëzë ta msojmë.
pa shihni ç’gjuh’ e mirë!
Sa shije ka e hije,
ç’e bukur’edh’e lirë,
Si gjuhë perëndie.
Shum’e bardhë kjo ditë
Për gjithë shqipëtarët,
Do na sjellë një dritë,
Që s’e kishin të parët.
Kjo dritë do na bjerë
Të gjitha mirësitë
Dhe gjithë do t’i ngrerë
Dëmet e marrëzitë.
Si lum kush zë të mbjellë,
Lum kush vë këtë pemë!
Se kjo ka për të pjellë,
S’mbulohetë me remë.
25 June 2008 @ 10:12 pm
Kot per sherr: Ai vargu : ti shqiperi me jep nder/ me jep emrin Shqipetar/ eshte tautologjizem, se Shqiperise ja dha Naimi me te tjere emrin.
Por edhe njeher ketu del ne pah platonizmi sufist i Naim Frasherit, qe i kendon Dynjase te emertuar “Shqiperi” te cilen ai e Hyjnizon sikur te jete vete Perendia. Kemi pra nje cvendosje: nga hyjnizimi i Perendise, tek ai i Vendit, cfare i perkon kultures baritore (pastoriale) dhe dashurise per token te Bujku.
Prandaj nuk themi kot se kemi te bejme me nje ndryshim paradigmash ne formimin e grupeve dhe etnive (kombesive), qe e shpreh dhe Pashko Vasa ne ate te vjershen e vete: nga hyjnizimi dhe dashuria per fene (si pasoj edhe percarja), tek hyjnizimi i Vendit, si nje platforme per te krijuar nje identitet te perbashket.
26 June 2008 @ 5:19 am
Shikoni djema (me shume po te drejtohem ty XHa Xhai), sic e kam shprehur ne nje postim paraardhes, gjuha eshte faktor thelbesor ne identitetin kombetar, por jo e vetmja (ketu rame dakort me duket), apo ky identitet nuk duhet te kufizohet vetem ne kete komponent, ne kuptimin qe pjeset perberese qe na formojne identitetin tone kombetar jane gjuha, origjina, kultura, historia e perbashket etj. Pak me siper eshte dhene nje shembull me Indine, ku fliten dhjetera gjuhe, por kjo nuk e pengon qe te kete identitetin e saj kombetar, apo rasti i Zvicres. Nje problem tjeter qe ndeshet ne Angli, por edhe ne vendet e tjera Europiane, vecanerisht ne France, eshte qe brezi i dyte apo i trete i emigranteve ne keto vende, megjithese jane lindur ne keto vende dhe normalisht flasin gjuhen e tyre, dhe gjuhen e vendit te origjines se prinderve apo gjysherve te tyre, shumica nuk e dine apo e dine shume pak, nuk e ndjejne veten pjese e asaj shoqerie apo etnie, ose me e pakta kane probleme. Pse? Pasi ne kete rast hyn ne veprim apo ka rolin kryesor kultura, origjina etj. Ata gjuhen e flasin dhe e kane ate si gjuhe te pare, por ju mungojne perberesit e tjera dhe nuk e shikojne historine e atij vendi si te perbashket me te cilen mund te krenohen, turperohen apo perkujtojne etj.
C`mund te themi per Bosnjen apo Kroacine, qe megjithese paten nje gjuhe pak a shume te njejte me serbet, nuk i beri dot nje komb, por u gjakosen ne luftera per t’u ndare nga njeri-tjetri. Edhe ketu boshti perbehej apo pika e rendeses ishte tek elementet e tjere. A kane boshnjaket nje identitet te tyre apo do te emertohen duke perdorur vetem identitetin fetar te tyre??? E keshtu mund te vazhdohet edhe me shembuj te tjere.
Normalisht qe gjuha nuk perdoret vetem per interaksion dhe komunikim ndermjet njerezve, sic e thame, por ka rolin e saj edhe si simbol qe artikulon identitetin kombetar, megjithate, per ta mbyllur, dhe qe te jem me i qarte, gjithe mendimi im konsiston ne ate qe pervec gjuhes, thelbesore te themi, ne identitetin tone (nacional) kane pjesen e tyre edhe perberesit e tjere. Origjina e perbashket, historia e perbashket, kultura dhe zakonet dhe keto jane te njejta per grupin apo etnine tone. Librat e Dhimiter Pilikes, Edvin E. Jacques, Mathieu Aref etj., qe flasin dhe argumentojne per orgjinen e shqiptareve, duhet te lexohen nga shqiptaret dhe origjina jone, duhet te jete jete nje komponentet qe na forcon identitetin tone dhe jo t’i leme ne librari keto libra, pasi na mjafton gjuha, origjina jone e hershme apo historia, nuk na interesojne shume.
26 June 2008 @ 5:43 am
“”"”Këtë e provon kushdo që kuturiset të përkthejë ndonjë filozof ose teolog europian në shqipe”"”".
:D problemin e IDENTITETEVE te popujve e vendeve te ndryshme….
Mos e fut veten ne keto shtigje Xhaje.Si i penes qe je ti e di shume mire shprehjen qe :-Injoranca(padituria) nuk eshte argument. Dhe kjo sa per ta larguar kete mjegull ose shije te keqe qe dha kjo shprehje.
Mbaju tek teza jote qe ne ” nuk kemi IDENTITET EUROPIAN dhe dalengadale po e krijojme ate “…
Duke te lexuar me vemendje shikoj qe operon me terminologji te kapercyer nga koha prej KOHES se ROMANTIZMIT duke levruar ne nje menyre(mendoj) pa e kuptuar as vete se ku do te dalesh me BOTKUPTIMIN e SOTEM te perfaqesimit te VLERAVE si EUROPIANE.
Mbase pa permendur si menyre rreshtore emra shtetesh e kombesh apo
emigrante te integruar ne to nga AFRIKA a KINA do te ishte me e udhes te na bija ca TIPARE e VETI te EUROPIANEVE qe ti e gjykon te arsyeshme per te kuptuar se perse dhe KU je KUNDER . Keshtu me teza e mendime te vlefshme si per IDENTITETIN KINEZ , AFRIKAN apo ku di tjeter’ ndoshta problemi largohet jashte mase nga te menduarit normal te pranuar nga nje bashkesi kulturore si etni apo popullsi e njehsuar brenda nje TRUALLI.
Doja te “perktheja” jo pa mangesi po si kuptim me i plote i fjales Identitet eshte shume bukur i kuptueshem nga shqipja si NJESI e NJEHSUESHME..Kjo gje shprehet me se miri ne PASAPORTE.
Lindja e ketij klasifikimi nga popuj e vende PURITANE , “laboratorikisht te paster” dhe si teori DOMINANTE RACORE mbi ardhacaket e bashkesite KUFITARE sot per sot NUK ka me ate KUPTIM qe desheron ti ti japesh…Elementet perberes jane nderlidhur e mpleksur sa qe askush SOT dhe ne te ARDHMEN nuk eshte ne gjendje te ndaje edhe me “stattistika”
Sot per SOt i Madhi dhe e thena e THJESHTE e KADARESE i ve prane e prane sic jane ne te vertet IDENTITETET e POPUJVE EUROPIANE ku nje vend te tille midis tyre e ze dhe ai i YNI…Ai nuk eshte aspak me vlera FETARE dhe as me Karakteristika gjuhesore..As dominon dhe as i nenshtrohet ndonjerit Ai renditet i barabarte me ate te popujve te tjere ne EUROPE….
Nje teme studimore qe duhet te shkaktoje polemike , kunderti e pelqime, plotesime e skartisje, PO dhe JO mund te perpunohet nga pena JUAJ si “liberth” per te kenaqur KURESHTJEN e nje “kunderrryme” por pa asnje domethenie per realitetet e SOTME.
26 June 2008 @ 11:10 am
Dru me pre… A ka dru me pre?
A e dini si i thone turqit “ROBOKOPIT”? Teneqe-xhandar!…
A s’na thote ndonje i ndritur : “Cili ka qene identiteti shqiptar para pushtimit se Portes Sublim-Madhe?” Please, please, please…
26 June 2008 @ 12:24 pm
A. (mbi perspektiven!)
Korcar, nese duam te kuptojme identitetin tone, duhet te marrim nje perspektive “holistike” mbi historine dhe sistemin e organizmit te shoqerise, gjithashtu duhet te ndajme analitikisht (a) sistemin e organizimit te shoqerise, psh. ne komb, perandori, shtet kombetar, grup etj. nga (2) perligjja e ketij sistemi organizativ me nje ideologji (dhe fut ketu edhe eficiencen e ketij sistemi, kriter qe ne e harrojme shume here). Si baze e nje sistemi organizativ eshte gjithmone grupi (organizata), edhe vete shteti eshte nje grup (ai administrativ) i cili duhet te kete monopolin e dhunes, por jo te organizmit shoqeror, duke e pare keshtu, nuk duhet ta tolerojme qe te fusi hundet gjithandej ne punet tona.
B. (mbi Identitetin)
Korcar, identiteti kombetar si konstrukt psiqik i NDERGJEGJSHEM eshte nje fenomen modern, domethene i ka fillesat mbas periudhes se romanticizmit dhe iluminizmit, (mendoj une!). Se ideja e ndergjegjsimit te masave popullore per gjendjen e tyre si sociale (si psh. ne revolucionin francez, prej nga ku fillon dhe nacionalizmi) dhe ate politike (dmth. shteterore, qe fillon me lufterat republikane te Napoleonit) jane te nje periudhe pas shperberjes se perandorise osmane dhe asaj te Habsburgeve. Pra nuk mund te flitet per nje konstrukt te tille psiqik para kesaj periudhe, dhe per me teper per nje vazhdimesi, sic mund te pretendoj dikush. Pse? Sepse identiteti eshte pasoje e nje sistemi organizativ shoqeror (nje teori), pra identiteti eshte variabli i varur, dhe jo independent variable, ne bazen e te cilit ndertohet nje shtet.
Ne fakt Ismail Kadare perdor nje term qe e quan Shqiperia Natyrore, qe historikisht nuk ka baze llogjike. Qe nga fillimet e civilizimit sistemi i organizimit te jetes njerzore ka qene ai i Perandorive, pra i njesive politike kozmopolite qe permbante shume gjuhe, rraca dhe besime, ky mund te quhet sistemi natyror i organizmit (kolonia e milingonave). (Drejt ketij cikli po shkojme dhe ne, mezi po presim te futemi ne Perandorine kozmopolite te Europes se Bashkuar, por duhet te presim deri sa te etablohet.) Me ardhjen e kristianizmit filloi monopolizimi i besimit fetar, dhe keto perandori (si romake, bizantine, dhe me vone islame) u polarizuan ne baze te besimit te tyre, dhe jo gjuhes. Me zberthimin e ketyre tre perandorive ne hemisferen euro-aziatike ne mesjete, europa u fragmentua ne perandori te tjera (psh. ne vend te asaj romake, ajo gjermane-romake me Karlin e Madh, ne vend te bizantit dhe kalifatit te Bagdatit, ajo osmane etj.), per tu ri-organizuar me pas dhe ne perandori ose principata-vasale te ndryshme rajonale. Deri sa u shperben perseri ne shtete te ndryshme, dhe ngaqe Princerit dhe mbreterit i hanin koken njeri-tjetrit, filluan ti njihnin njeri-tjetrin Souveranitetin mbi subjektin qe ata kishin nenshtruar (prandaj souveraniteti eshte nje konstrukt politik dhe aspak i natyrshem, ose i vetekuptueshem sic mund te mendoj dikush — kjo eshte perspektiva e konstruktivisteve). Mbas luftes se dyte boterore kemi te bejme me nje cikel tjeter ne histori, te ate te krijimit te perandorive Amerikane dhe Sowjetike, te bazuar ne ideologjine e kapitalizmit dhe socializmit, ku souveraniteti i shteteve si shqiperia ose vendet e europes lindore ishin vetem kamoflim per zonen e influences se ketyre perandorive. Ne europe kemi te bejme me ciklin e Regionalizimit, e sistemit te organizmit dhe integrimit ekonomik ne nje rajon te caktuar.
Pyetja eshte: a mund te flitet per nje identitet kombetar “te ngurtesuar” dhe “natyror” (normal) ne kete ciklet historike te sistemit te organizmit te shoqerise?
26 June 2008 @ 1:04 pm
Kapedan!
E fundit dhe ndoshta …
A kane Bushmenasit IDENTITET?
Po ajo njesia qe gjuante ALi-kapteret me shigjete?
Shif….je i ditur por JO i renditur….
“”"Ne fakt Ismail Kadare perdor nje term qe e quan Shqiperia Natyrore, qe historikisht nuk ka baze llogjike”"”"
Po thuaje c’fare BAZE ka dhe pse nuk ka se me kte po merremi….
Mund ti ndash periudhat historike si te ta doje KOKRRA e QEJFIT se asgje nuk ndryshon nga HISTORIA por…
“Me ardhjen e kristianizmit filloi monopolizimi i besimit fetar”….
Si fillese Krishterimi nuk “erdhi” por LINDI si i tille…megjithate kjo shprehje e rrezon totalisht mendimin tend per Identitetin…..
“identiteti kombetar si konstrukt psiqik i NDERGJEGJSHEM eshte nje fenomen modern, domethene i ka fillesat mbas periudhes se romanticizmit dhe iluminizmit,….”
Si shprehje letrare nuku keqe madje do te thoja bukur…si brendi …mos u hyr ketyre puneve se para “ardhjes” se Krishterimit kishte
“ardhur” edhe BUDIZMI apo kishte dhe organizime te tilla shoqerore qe s’je ne gjendje as ti perfyrtyrosh jo me ti interpetosh..
“”Pse? Sepse identiteti eshte pasoje e nje sistemi organizativ shoqeror”"”
Po e mbyllim me kaq per te kujtuar se jo cdo renditje emrash ,ngjarjesh e faktesh perbejne Boshtin e problemit per te cilin diskutohet.
Nje pjese JUAJA me aq dhe ashtu si e mendon ka dale KUNDER kesaj TEZE…
Argumenti dhe jo tjerrja e llafeve eshte KUNDERTI.
26 June 2008 @ 1:26 pm
Kush juaja? Ti po flet me mua, apo me thirre ne “pluralis majestatis”? Kur une flas per ARDHJE, flas per ate fenomen ose ideologji qe VJEN ne nje shoqeri ose grup njerzish te organizuar politikisht, ku politikisht ne greqin e lashte behej fjale per POLIS (jeten e organizuar ne QYTET), se per te LINDUR, kristianizmi lindi ne Jeruzalem dhe jo ne krahinat e banuara nga shqip-folesit. Pra Ardhja eshte nje proces, nje vale. Historianet flasin per Vale, dhe jo per lindje (psh. vala e demokratizmit).
Prandaj fjala LINDI, miku im, eshte nje konstrukt gjuhesor i gabuar kur behet fjale per PROCESE. Ideologjizimi eshte nje PROCES, qe e ka FILLIN mbi nje proces tjeter, prandaj flitet per AKKUMULATION ne procesin e zhvillimit njerzor, dhe jo per lindje. Psh. shume mendojne se komunizmin e shpiku Marxi, kur ai eshte nje zingjir ne kete akumulimin e dijes e pare nga kjo perspektive. Ti si individ mund te lindesh, sepse ti nje objekt (materie) qe ne momentin (Tx) nuk ekzistoje, dhe ekziston nga momenti t1-t2, porse koha miku im eshte ajo T e madhe, ku behet fjale per procese dhe shumen e ketyre t-ve te vogla, dhe ne kete boshtin e T se madhe, ne te dy dhe fjala Lindje nuk kane asnje kuptim. FJALA zotrote qe e ke dhe ne Bibel, ka ekzistuar e para, ajo nuk ka lindur.
Nuk eshte gabim qe te mos dish, dhe te sulmosh te dijshmit (une e perkrah sulmin qe ti i ben autoritetit), porse gabim eshte kur nuk do te mesosh! Ai mesimi eshte ai Akumulimi i dijes, qe te thashe une.
26 June 2008 @ 1:27 pm
Kapedan, më shumë se i munguar më parë, identiteti kombëtar ka qënë i fshehur dhe i palëvruar. Madje kryesisht ka patur karakter lokal.
Të diturit, udhëheqësit, kanë qënë të ndërgjegjshëm për këtë identitet.
Psh si e shpjegon ti që Mahmut Bushati kërkonte të krijonte një federatë Ilirike?
Apo kur i pyeste Edit Durham kosovarët se çfarë janë i përgjigjeshin - natives. Ajo ia kthente shqiptarë apo serbë? No serbs here lady, albanians.
Si shpjegohet gjithashtu që arbëreshët prej shek. XV e kanë ruajtur përkatësinë e tyre kombëtare? Në këngë e valle dëgjon gjithnjë për Arbërinë, për luftrat e Skënderbeut, për ruajtjen e traditave, ritit fetar, festave etj?
Gjithashtu..do gjesh njerëz në malësitë e thella të veriut që të numërojnë 15 breza nga fisi i tyre. Ka fshatra që nuk martohen midis tyre, për shkak të prejardhjes së largët të njëjtë.
Për mua identiteti kombëtar i shqiptarëve, ka qënë ruajtur nëpërmjet klaneve si forma më primitive e identitetit (më pas) kombëtar.
Por më shumë se mungesë vetëdijeje ishte mungesa e komunikimit mes zonave të ndryshme që i bënte të pandërgjegjshëm jo se çfarë ishin, po se kishte dhe “të tjerë” të ngjashëm me ta.
Pak a shumë desh kemi shkuar “për lesh” për shkak të injorancës (paralelizëm me gjuhën e shkruar vonë psh).
26 June 2008 @ 2:06 pm
Po ta lexosh me vemendje xhaxhain, do e kuptosh se percfare behet fjale. Jane dy elemente kryesore analitike, (1) sistemi i organizmit te nje shoqerie, ajo urbane, qe eshte e civilizuar sepse eshte e organizuar, pra polis, dhe prandaj une (jo vetem une) e quaj kete konstrukt psiqik “identitet politik”. (2) Komunikimi i individeve dhe Transmetimi i DIJES (genetika) ne kete sistem. Gjuha, eshte pra ai elementi i pandryshueshem, mbi te cilin sipas xhaxhait bazohet kjo njesi politike, pra sistemi i organizimit, sepse gjuha mundeson komunikimin brenda sistemit organizativ, dhe transmetimin brez-pas-brezi . Shkurt nese dikush identifikohet si shqiptar (nga gjuha, si mjeti i vetem i komunikimit midis anetareve te organizates) ateher e transmeton kete dije (kulturen, si bindje ndaj nje autoriteti, zakone, formen e organizimit te shoqerise psh. Bacen, etj.). Per Xhaxhain, Gjuha: ky sistem komunikimi, eshte elementi PARESOR ne formimin e identitetit. Kjo eshte teza e Xhaxhait e shprehur shkurte (post-strukturalizmi).
Teza ime eshte ndryshe (prandaj cuditem kur me thone JU), une perkrah tezen e asaj qe eshte sistemi organizativ dhe ideologjia (ku mund te bej pjese gjuha), ajo qe formon identitetin, dhe identiteti eshte i ndryshueshem, ku edhe ideologjia ndikon ne formen qe merr ky sistem (strukturalizmi).
26 June 2008 @ 5:16 pm
Me beri pershtypje vetem kjo fjale,me fal qe nderhyra zoti kapedan!
Mbase ke te drejte,por mua nje lexues i thjeshte i peshkut ne nje vesh me hyne dhe ne tjetrin me del,kjo fraze!..jo se nuk kuptoj shqipen,si gjuhe shume te bukur te thjeshte dhe te dashur,dhe as sepse me mungon njohuria e mjaftueshme te pakten,per te zberthyer vetem kete fraze,te nenvizuar,cituar me siper.
Eshte nje mish mash,dhe lesh arapi,qe nuk ka shqiptar ta kuptoj!!
Si mund te jete Lindi,se pari konstrukt gjuhesor!!!!!! se dyti, i gabuar !!!! se treti, kur bie fjale ne proces.. Nje komplikim i panevojshem.
Lindi,eshte nje proces mer vella!se pa lindje nuk zhvillim dhe proces,si ne kuptimin biologjik,ashtu edhe ne kuptimin cer ta dush ti ta quash,psh fenomen ideologjik,politik,shoqero,…
o njeres,gjuha shqipe duhet te shkruar ma mire,ma kuptueshem,pa stergjatje shpikje qe vetem truri i kapedanit mund ta zbertheje per ndonje qe jeton ne planet..
Kapedan,e kam pa te keq pa te ofenduar,e kam vetem me frazen e cituar me siper,qe po e perserise edhe njehere :
26 June 2008 @ 7:14 pm
Thoughtpolice thote:
E c’mund te thuhet? Nuk flasin shqip… Kete e kane te perbashket, apo jo?
Sepse vetem me gjuhen shqipe mund te kalosh kontradiktat midis feve pa i vene re fare… dhe mund t’i vesh re fare mire po t’i ballafaqosh mesimet e dy doktrinave, por vetem me shqip mund t’i anashkalosh me nje te qeshur dhe nje gote raki.
Sepse ne Evrope, vetem shqiptaret kane identitet kombetar te ndare nga feja; dhe pak a shume, edhe ne bote, shqiptaret ndahen vec. Sepse greku duhet te jete orthodhoks, ndryshe e shesin per turk te kasapi me etikete “mish hallall”. Sepse dhe serbi duhet te jete orthodhoks, perndryshe edhe ai del i pafe fare, del myslyman, del qen, del turk, del shqiptar… Sepse serbeve u mesohet ne kishe, qe jane popull i zbritur nga qielli… Ndersa boshnjaket shkojne e vriten me Kroatet per nje ndeshje qe bene me turkun… se vetem ne Bosnje myslymanizmi eshte “nacionalitet”!!!! sepse dhe aty, gjuha serbe nuk ta krijon luksin e te menduarit me trute e tu, po duhet te mendosh me tru hua, me ate qe te thuhet ne xhami, ose ne kishe, si te jete vafti…
Sepse vetem me shqip mund te krijosh mentalitet te tille, sic e kemi ne; dhe po humbe kete gjuhe, sa i shkrete duhet te jesh?
Personalisht flas dhe shkruaj 5 gjuhe; po asnjera prej tyre nuk ka variacionin e shqipes, asnjera prej tyre nuk te krijon je ambjent komunikimi si ta krijon shqipja… Jo se eshte gjuha ime, po edhe se eshte, se me ben te ndihem shume i privilegjuar qe e kam timen dhe e flas, por eshte edhe realiteti i tille. Sepse cdo te huaj qe kam takuar, respekti per gjuhen tone shpesh here eshte kthyer ne frike (awe) nderuese… Sepse ne shqip mund te thuash “JO” ne 100 menyra edhe pa folur fare, po mund te thuash “JO” ne 100 menyra te tjera duke thene “po”, dhe asnjeri prej nesh nuk c’orientohet nga kjo gjuhe…
Korcaro… ndale hapin vella, mos na bej pyetje “RRUFE” a thua se ke kaluar gjysmen e jetes nen Bizant zotrote…
Po te mos kishte identitet kombetar asokohe, nuk do coheshin dhespotet greke qe masakronin vetem shqiptaret dhe ua conin veshet e prere ne Stamboll…
Ne luftuam me hordhite e Mongoleve, me hordhite e Atile Hunit… Po te mos kishte identitet kombetar, nuk do ishte bere fare lufte…
Ne luftuam kunder pushtimeve bullgare dhe atyre serbe…. Po te mos kishte identitet kombetar, perseri nuk do ishte bere lufte.
Madje ne betejen e Fushekosoves, aleanca kunder turqve i rreshton popujt me kombesi… - Shqiptare, Serbe, Bullgare, Moldave, Polake, Hungareze…
Nuk ka nevoje te jesh ekspert ne histori qe ta kesh te qarte se identiteti kombetar pak a shume ka egzistuar gjithmone.
Megjithate, ndjenja kombetare ngre dhe krye ne disa raste, merr zjarr dhe “egersohet”; por gjithmone kerkohet nje nderhyrja e nje faktori te jashtem; - me thjeshte, - nje armiku.
Ne shqiptaret, po te mos kishim kaq armiq reth e rrotull, do vazhdonim te benim ate qe dime te bejme me mire; te krijojme kombe dhe shesim histori.
Ndjenja kombetare nuk eshte gje tjeter pervecse sistemi imunitar i kombit tone, i Shqiperise… Por pa gjuhen, ky sistem nuk do te kish egzistuar fare.
26 June 2008 @ 10:29 pm
O artan, fjalia mund te jete nga ana semantike gabim, porse ajo eshte e thene ne nje kontext, qe ti mbase nuk e ke lexuar fare, une kundershtoja ate Idrisin.
Kur fjalia shkeputet nga kontexti i dialogut, ne te cilen ajo ka dale, kuptohet qe e humbet kuptimin.
Psh: A - Shko aty! B - Po, po!
Ketu ne qe jemi jashte ketij dialogu, dhe na mungon informacioni, nuk marrim vesh asgje, nese B, kete e thote me Ironi, dhe si pasoje nuk shkon, ose e ndjek urdherin.
27 June 2008 @ 4:01 am
te them te drejten as i dua fare kosovaret. Vet personalisht i kam ndihmuar shume prej tyre qe nga 99, gati 10 vjet dhe ne cdo rast ne fillim benin si viktima pastaj mundohen te hypin si morra ne qafe.
Mire qe kane shtetin e tyre se po te ishte shqiperi e perbashket, ne vend qe te merren me papunesine dhe me permiresimin e vetes do vijne na japin mend neve.
Mendoj se kosovaret jane te papjekur shpirterisht, menderisht..etj etj..jo te gjithe, por nje shumice derrmuese… cmirres, all sllav, me komplekse nga me te ndryshmet etj etj. psh ne kanada kosovaret qe njoh une shume te perdalur dhe gjithe dashnoret i kane arabe se i duket vetja inferior ndaj te bardheve. plus nuk kane ate finesen, edukaten dhe delikatesen e shqiptareve te shqiperise. Nuk di ca te them, e kuptoni vet.
po te behej referendum per bashkimin e shqiperise me kosoven tani po ajo jo, absolutisht do votoja JO! Kosovaret duhet te ulin mendjemadhesine, te ulin koken te punojne, se i pret nje pune shume e madhe perpara dhe mos harxhojne kohe kot per te imponuar modele sllave/turke ne sistemet e konsoliduara me kohe shqiptare. U duhet me shume vullnet dhe modesti. E lexuat mire vullnet dhe modesti, dy vlera, nga shume te tjerat, qe shume pak vende me islamizem si kosova, qe vjen duke u perkeqesuar, i kane. po dihet se ato jane vlera kryesisht qe i ka meshuar kisha, dhe le te themi ne shqiperi per to kane punuar shume intelektuale nga familje kaure. Derisa te vazhdojne keshtu me budalliqe kosovaret nuk merrem me me ta! Kur ti therrasin mendjes pastaj shohim.
Nuk ja vlen qe te gjykohet Kadareja, sepse ai eshte tashme personazh nderkombetar dhe cdo gje qe thote duhet ta kete “politically correct”, por i kuptoj shume mire cfare do te thote ky gjeni nen rreshta.
plus, pervec atyre pleqve me dialekt geg te paster kosovar, te rinjte e kosoves flasin si nga rruga dhe me shume fjale serbe/sllave qe mua me bezdisin. te bejne dhe tangerllik dhe si cupa pale. Pale te bejne dhe p** kur i thone ato fjalet serbe sikur na qenka hyjnore jevgjitshja indjane serbishtja.
Kosoves i duhet enver hoxha, “nje diktature e mire SHQIPTARE” qe ti vere mire ne vizure se e dredhin shume ate prapa. Veshjani punes dhe qepeni kosovare se s’jua ka ngene njeri me llastime!
27 June 2008 @ 4:19 am
Ne fund duhet te kishe shkruar:”…dhe Pike!”
27 June 2008 @ 4:54 am
Linda, po pse flet sikur i ke ne dore te gjitha ceshtjet,qe po s`deshe ti,prishet global uniteti i Shqiptareve!!
sidomos kur thua ne pergjithsi:
Keto i duhen te gjitheve,jo vetem kosovareve,ti ke vullnet e modesti?!!po nuk e kishe,te duhet!
27 June 2008 @ 12:40 pm
Rob-ternet, eshte nje menyre shume efikase per te nda shapin nga sheqeri. Numrat jane me kokeforte se fjala!
Me nje logjike matematike kjo ceshtje do kishte kete vazhde:
Hipoteze: Identiteti shqiptar dhe ai europian (ose kosovar) jane te ndryshem
Popullatat: (i) shqiptare qe jetojne ne shqiperi; (ii) banore te europes perendimore.
Madhesia e mostres ne studim: N shqiptare dhe N europiane te perzgjedhur rastesisht.
Indeksimi i dentitetit (per kete e pyesja Xha Xhai-n): anketim mbi nje sere zgjedhjesh alternative. Psh: I - Muzika qe pelqeni (a) Rock (b) Klasike (c) Orientale … etj II Preferenca e kohes se lire… etj etj
Analiza e rezultateve dhe vleresimi i distancave midis popullatave. Kundershtim ose pranim i hipotezes me kufij besimi te percaktuar.
Natyrisht, ka shume subjektivizem ketu (sidomos tek indeksimi), por ama nuk ka subjektivizem ne metode vleresimi dhe as perfundime arbitrare, qe jane kaq te gjithgjendshme ne keto tema. Pra, numurat i thone stop dukurise qe nga cdo gurmaz, del nga nje avaz…
27 June 2008 @ 2:53 pm
Po ta perseris edhe njeher Emigrant jo se e ke gabim, porse kjo qe thua ti ka shume probleme metodologjike.
Pse? Sepse kjo premisa teorike e identitetit si konstrukt eshte nje premise e teorive konstruktiviste. Metoda ne kete rast eshte ajo qe ka ndjekur XhaXhai, - Hermeneutike. Pra analiza e tekstit dhe e fjales, si konstrukt gjuhesor por edhe politik dhe ideologjik (langue dhe langage) ku edhe rrefimet mitike mbi identitetin interpretohen dhe nuk rationalizohen. Ketu nuk behet fjale per objekte, porse per fakte shoqerore, qe jane objektivizuar nga historia. Pika e dyte eshte ne rezultat, perspektiva e teorive konstruktiviste eshte gjithmone ajo e “Ndryshimit”, kjo perspektive shpjegon NDRYSHIMIN, por edhe e nxit ate, pasi na sqaron sesi ne kemi ardhur deri ketu. Anketimet dhe perllogaritjet statistikore nuk nxjerrin gje ne drite, pasi ti e di shume mire qe kemi (a) manifested behaviour or dispositions (ajo cfare kap statistika) dhe (b) unmanifested (cfare ajo nuk mund te kap). Identiteti mund te kete elemente ne sjellje te manifestuara, porse me shume eshte ne pandergjegje. Prandaj metoda hermeneutike i nxjerr me mire keto elemente ne pah, sidomos ate te ideologjise, cfare ne tekst (dmth. nese do te shihnim cdo komunikim, sjellje ose social fact si text) nga ana siperfaqesore nuk mund te nxirren. Pse nuk mund te nxirren? Sepse kemi me “ndrydhje” te ketyre dispositave konjitive dhe konstrukteve mentale nga ambienti.
Ajo qe do te besh ti, quantifikimin dhe rationalizimin e saj eshte metode statistikore dhe zakonisht keto behen nga nje premise rationaliste, e “rational choice” theories dhe modele ekonomike. Premisa e ketyre per nga “outcome” eshte ajo e status quo, dhe keto nuk sqarojne ndryshim. Eshte e pamundur te besh studime afatgjate (prospective long-term studies), prandaj metodat Hermeneutike jane me te mira ne kete rast. Plus qe edhe per te parashikuar, ti nuk mund te parashikosh asgje mbi zhvillimin ne te ardhmen.
Me quantifikim une nuk e kuptoj se cfare do te arrish ti, psh. ne hermeneutike perdoret quantifikimi, ne quantifkimin e simboleve te paraqitura ne nje tekst, porse ne kete punen e identitetit per cfare? Ku do te dalesh?
27 June 2008 @ 4:03 pm
Kapedan, kuptoj; por ka dy gjera: nje analize ka vlere edhe per “current snapshots”, pra pa funksionin e parashikimit. Kete te fundit e analizon statistika e serive kohore, e cila eshte per mendimin tim, pjesa me vulnerable e statistikes. Sepse ben supozimin aq jo plausible, qe gjerat do ndodhin me te njejtin ritem dhe trend si me pare. Studimet “kohorte” jane tamam per kete funksion. Por ti e di sa e nderlikuar eshte e gjithe kjo.
E dyta, ato manifest variables qe thua, shume shpesh sjane gje tjeter vecse shprehje te “latent factors”, “unobserved drivers”, c’ka e ben studimin e tyre jo aq pa vlere. Nje pjese e faktoreve latente natyrisht qe nuk do kapet asnjehere, por prandaj operohet me gabimin.
Statistika e modelimit latent e mundeson zbulimin e te fshehtave (per syrin e vezhguesit); eshte nje mrekulli analitike ajo!
Dhe nuk po flisja fare per tekstin; gjuhen une nuk e futa fare ne analize! Po flisnim per tjeter aspekt te identitetit qe me se shumti mund te kapet ne fushen e preferencave (sidomos te kohes se lire aktive).
me fal per termat anglisht… mungese kohe. ndoshta flasim me vone! Thx!